داخل آب مى روند. يكى با موهاى بور، يكى با چشمان سياه، يكى با لبخند و يكى هم با نگاهى مصمم. نفس ها را نگه مى دارند. بعد از سكوتى فراگير صداى سوت مربى مى آيد. آب موج برمى دارد و آنها مثل ماهى هاى كوچك زيرآب پايين مى روند. بالا مى آيند و با دستها و پاها حركات موزونى را داخل آب به نمايش مى گذارند.
در داخل محوطه استخر اين كار هر هفته تكرار مى شود. آنها قاعده ها را ياد مى گيرند. توان و استقامت اندام ها را افزايش مى دهند تا اعضاى نخستين تيم «باله در آب» زنان كشور باشند. تيمى كه مى خواهد تا سطح قهرمانى در مسابقات همبستگى ورزشى بانوان كشورهاى اسلامى پيش برود. همه آنها دختران شش تا ۱۲ساله اند.
اما بيرون محوطه استخر اغلب زنان در حال ثبت نام در كلاسهاى عمومى آموزش شنا هستند تا شنا را درحد ابتدايى يادبگيرند. شايد «باله در آب» ورزشى است براى دختران نسلهاى بعد.

مجموعه استخر شهيد كشورى، علاوه بر مدرسه شنا كه در آن پسران و دختران از سنين كودكى شنا را ياد مى گيرند و تامرحله قهرمانى پيش مى روند، براى دختران كلاسهاى مخصوص«باله در آب» را نيز برپا كرده است. در واقع از دوسال پيش كه فدراسيون شنا اين ورزش را به رسميت شناخت، نخستين كلاسهاى آموزشى در همين مجموعه برگزارشد.پروانه فرشچى مديراستخر شهيد كشورى ـ كه زيرنظر فدراسيون شنا اداره مى شود ـ مى گويد: با ايجاد اين برنامه در ميان برنامه هاى عادى استخر تلاش مى كنيم انگيزه بچه ها براى يادگيرى و پيشرفت در ورزش شنا بيشتر شود. چرا كه هر شركت كننده در كلاس باله در آب بايد دست كم با سه نوع فن شنا آشنايى داشته باشد. پروانه فرشچى بيش از ۲۰سال سابقه مربيگرى شنا دارد. او روزهايى را به ياد مى آورد كه زنان براى استفاده از يك سانس استخرها، ناچار بودند ساعتها در صفهاى شلوغ بايستند و دست آخر هم نوبت به آنها نرسد: «آن زمان تعداد استخرها محدود بود و مسؤولان ورزش بانوان نمى توانستند پاسخگوى مراجعان باشند. اماالآن وضعيت بهتر است.» با اين حال مى گويد: هنوز هم بايد تلاشمان اين باشد كه خانواده ها را با ورزشهايى مثل شنا آشنا كنيم و اين كه براى ياد گرفتن شنا به استخرها مراجعه كنند. چون در مدت يكى ـ دوماه مى توانند شنا را ياد بگيرند. شنا براى انسان سلامتى، فرحبخشى، لذت جسمى و روحى به همراه دارد و حيف است كه اين موهبت را از خودمان دريغ كنيم.» محوطه سالن ثبت نام استخر شهيد كشورى مملو از جمعيت است. مادرى مى خواهد با شروع تعطيلات تابستانى اسم دو فرزندش را در كلاسهاى مدرسه شنا بنويسد. دختر جوان دانشجويى با پايان فصل امتحانات براى شركت در كلاسهاى آموزشى بزرگسالان مراجعه كرده است و مرد جوانى هم مى خواهد از امكانات مجموعه در روزهايى كه اختصاص به «مردان» دارد استفاده كند.
پروانه فرشچى مى گويد: «واقعيت اين است كه بيشترين مراجعه به استخرها در فصل تابستان است. مخصوصاً در وقت مدارس استخرهاخلوت ترند، چون خانواده ها فكر مى كنند ورزش مانع درس خواندن بچه ها مى شود. در حالى كه ورزش و درس در كنار هم باعث پيشرفت دانش آموز مى شود. مادران هم به تبعيت از وضعيت بچه ها كمتر براى خود وقتى مى گذارند.» به اين ترتيب در بقيه اوقات سال شنا نيز مانند بسيارى از رشته هاى ورزشى بويژه از طرف زنان چندان جدى گرفته نمى شود.
براساس نتايج تحقيقى كه برروى ۵۰۰نفر از زنان ۱۵تا ۵۹ساله ساكن تهران به عمل آمده است، ۶۲درصد زنان اعلام كرده اند كه اصلاً ورزش نمى كنند، از ۳۸درصدى كه ورزش مى كنند، بيشترين تعداد دختران دانش آموزى هستند كه احتمالاً ورزش آنها مختص به ساعات ورزش در مدارس مى شود. زنانى كه ورزش نمى كنند دلايلى چون نداشتن وقت، مشكلات مالى و ضرورى ندانستن ورزش را مطرح كرده اند. اما به گفته فرشته عدل، نايب رئيس فدراسيون شنا و عضوهيأت علمى دانشگاه تربيت معلم حتى همين زنان نيز در فصل تابستان تصميم مى گيرند سرى به استخرهاى شنا بزنند. به همين دليل دوهفته پايانى خرداد اتاق هاى ثبت نام بيشتر استخرها، روزهاى شلوغ و پرازدحامى را مى گذرانند. هرچند ممكن است ۲۰۵استخر خصوصى ۲۲۵استخر دولتى و ۲۷استخر متعلق به اداره كل تربيت بدنى استان تهران نتواند جوابگوى مراجعان به اين استخرها باشد.
|||
در حالى كه برخوردارى از محيط مناسب، مربى خوب، رعايت مسائل بهداشتى از نظر برخى مراجعان به استخرها درمناطق خاصى از تهران ارزش پرداختن هرميزان شهريه را دارد، اما در بسيارى از نقاط شهر تهران و ديگر شهرهاى كشور طبقات متوسط ومحروم براى استفاده از استخرها مشكلات زيادى دارند.
يك مجموعه ورزشى حوالى ميدان ونك، فقط مخصوص آن دسته از مراجعانى است كه به قدر كافى پول دارند تا هزينه اشتراك ساليانه استفاده از مجموعه را كه شامل استخر روباز، سونا و جكوزى است يكجا بپردازند. فرشته عدل مسؤول انجمن شناى بانوان كشورمى گويد: «فدراسيون يك قيمت پايه به استخرها مى دهد. اما كنترل قيمت و شهريه استخرهابه عهده اداره ورزش در هر شهر و استان است.» در حال حاضر شهريه استفاده از يك ساعت و نيم سانس تفريحى استخرهاى شنا در مناطق جنوبى شهر تهران هزار و ۲۰۰ تا هزار و ۸۰۰تومان، در مناطق ميانى شهر دو هزار تا ۳هزار و ۵۰۰تومان و در مناطق شمال شهر تهران از چهار هزار تومان تا ۱۰هزار تومان است.
برنامه يك ماهه آموزش شنا نيز در مناطق مختلف شهر، قيمت هاى متفاوتى دارد. اين قيمت ها از ۱۵هزار تومان در مناطق جنوبى شهر تهران شروع و به شهريه هاى ۸۰ تا ۱۰۰هزارتومانى برخى استخرهاى خصوصى در نقاط شمالى شهر تهران مى رسد.
فرشته عدل مى گويد: حقوق پايه در كشور ما براى بسيارى از مردم ۸۰ تا ۱۳۰هزارتومان است. كسى كه كارمند يا كارگر است، چطور مى تواند از اين امكانات براى خودش يا فرزندش استفاده كند. به عقيده او مشكل از وقتى شروع شد كه ادارات كل تربيت بدنى براى جبران هزينه هاى نگهدارى، مرمت، راه اندازى و استفاده از استخرها، آنها را به بخش خصوصى كرايه داد. بخش خصوصى هم ملاحظات خودش را دارد. يا بايد از اين انتظار كه امكان ورزش شنا در اختيار همه قرار بگيرد، دست بكشيم يا استخرها را دستكم در يكى دو سانس با قيمت پايين در دسترس مراجعه كنندگان به ويژه در مناطق محروم قرار بدهيم. ارائه امكانات بيشتر، رسيدگى بهتر به وضعيت بهداشتى استخرها و در اختيار گرفتن مربيان باسابقه از جمله كارهايى است كه به نظر مهتاب صفاهان مسؤول ثبت نام استخر شهيد كشور دوست در قالب مديريت بخش خصوصى بهتر صورت مى گيرد. او تجربه مديريت خصوصى در مورد استخرها را موفق مى داند: «من فكر مى كنم اين طرح صرفاً در مرحله آزمايشى است تا بازدهى آن مشخص شود اما اين كه در اين چند ساله اجرا شده، نشان مى دهد مسؤولان از نتيجه كار راضى اند.» مهتاب صفاهان فرم ثبت نام را در اختيار مراجعه كننده اى قرار مى دهد و بعد برايش توضيح مى دهد كه قيمت بليت كه در گذشته هزار و ۵۰۰ تومان بوده در حال حاضر دو هزار تومان شده است. پيشاپيش سؤالى را در چهره مراجعه كننده كه دختر جوانى است مى خواند و زودتر از آن كه او مجال طرح سؤالش را پيدا كند جواب مى دهد: «در قبال افزايش قيمت بليت امكانات جانبى در اختيار شناگرها گذاشته مى شود، نظير استفاده از شامپو و ...» و خطاب به من اين گونه ادامه مى دهد: «در مديريت بخش خصوصى حساب دو دو تا چهارتاست. ما پول مى گيريم، مجبوريم كه امكانات بيشترى ارائه كنيم. چون مى خواهيم مشترى را از دست ندهيم. از طرفى براى بعضى قشرهامثل كاركنان آموزش و پرورش، بازنشستگان هم تخفيف هاى ۵۰ درصدى داريم.» در پايان هم اضافه مى كند كه «اصلاً خصوصى شدن استخرها مانع استفاده از آنها توسط قشر ضعيف تر يا متوسط جامعه نيست. ما الآن داريم كارى مى كنيم كه هر قشرى از ا قشار جامعه بتواند از مجموعه استخر استفاده كند. در ارگان ها با ارائه معرفى نامه از طرف اداره ورزش بانوان تخفيف هاى خاصى قائليم.»
از زمان اجاره دادن استخر شهيد كشور دوست تنها يك ماه مى گذرد.هر چند نتيجه اى كه از تغيير مديريت بخش دولتى به خصوصى عايد مى شود در آينده خود را نشان مى دهد؛ اما درآمدزايى استخرها براى ادارات ورزشى و هيأت ورزشى بانوان استان تهران مى تواند نيش بروز برخى مشكلات را هم تبديل به نوش كند. در حال حاضر مبلغ اجاره بهاى يك ساله استخرها بر اساس درجه بندى، امكانات، فضا، ابعاد و موقعيت مكانى از هفت ميليون تومان در مناطق جنوبى شهر تا بيش از ۴۰ ميليون تومان در مناطق شمالى شهر متغير است. مى توان حدس زد كه براى گروهى استفاده از استخرهاى عمومى همواره با دغدغه و نگرانى از بهداشت و امنيت استخرها همراه است. هر سال در فصل پرازدحام استخرها اخبار ناخوشايندى هم به گوش مى رسد كه لذت شنا را در اذهان برخى به دردى در قلب هايشان تبديل مى كند. سال گذشته دختر دانشجويى كه تحت آموزش شنا قرار گرفته بود، در نبود مربى و ناجى در محوطه استخر در مقابل چشم دوستانش غرق شد و جانش را از دست داد. امنيت و بهداشت استخرها از موضوعاتى است كه به نظر پروانه فرشچى مدير استخر شهيد كشورى به مديريت استخرهاى شنا بستگى دارد؛ او مى گويد: «متأسفانه در استخرهايى كه مديريت ضعيفى دارند، ممكن است در استخدام ناجى و مربى كوتاهى كنند يا مقدار ناجى ها به اندازه ابعاد استخر نباشد.در مورد مسائل بهداشتى نيز همين طور. رعايت بهداشت محيط استخرها از خود مدير و كاركنان استخر شروع مى شود تا به استفاده كنندگان از استخر مى رسد. اگر كلر زدن و ساير موارد بهداشتى در استخرها رعايت شود، مشكلى از لحاظ بهداشتى به وجود نخواهد آمد. اين كه بعضى مى گويند تعداد زياد شناگرها مشكل بهداشتى ايجاد مى كند، درست نيست، چون به هر حال آب تصفيه مى شود. منتهى خود افراد هم بايد رعايت كنند. حتى اگر ما وضعيت پزشكى كسانى را كه از كلاس هاى آموزشى استفاده مى كنند كنترل كنيم براى بقيه افرادى كه روزانه به استخر مى آيند و مى روند بليت مى خرند، چه تدبيرى بينديشيم. در نتيجه رعايت مسائل بهداشتى توسط خود استفاده كنندگان از محيط استخر در كنار تدابير مديران مجموعه سبب مى شود مشكلات كمترى به وجود بيايد.
بسيارى از استفاده كنندگان از استخرها، درباره شيوه هاى رعايت بهداشت عمومى و فردى در اين محيط ها اطلاع چندانى ندارند. همين مسأله موجب طرح اين پرسش مى شود كه «آيا استفاده از استخرهاى عمومى ممكن است فرد را به بيمارى خاصى مبتلا كند؟» دكتر سعيد دانشيان متخصص بيمارى هاى عفونى و مدرس دانشگاه مى گويد: «برخلاف تصور مردم اگر آب استخر به درستى كلره شود هيچ بيمارى خاصى از طريق آن انتقال پيدا نمى كند. فقط در صورتى كه اين كار به درستى انجام نشود امكان انتقال بيمارى تريكو مونا وجود دارد كه البته اين بحث هم فعلا در حد يك نظريه است و ثابت نشده، اما عملاً به علت وجود حجم وسيع آب و اين كه اغلب حتى استخرها از حد مجاز هم بيشتر كلره مى شوند ابتلاى فرد به بيمارى غيرممكن است. چون ميكروب ها براى اين كه بتوانند فرد را مبتلا كنند بايد به تراكم خاصى برسند كه در آب استخر به اين تراكم نمى رسند. در هر حال از طريق آب استخر هيچ بيمارى منتقل نمى شود؛ اما رعايت بهداشت فردى هم الزامى است. مثل اين كه قبل از ورود به استخر، حتماً دوش گرفته شود يا بعد از بيرون آمدن از استخر هم اين كار تكرار شود. در عين حال اينجا يك مسأله اخلاقى هم مطرح است اين كه اگر كسى مى داند به بيمارى خاصى مبتلاست، بهتر است از استخر عمومى استفاده نكند.
|||
رسالت فدراسيون شنا ترويج آموزش شنا است. پروانه فرشچى مدير استخر شهيد كشورى مى گويد: «شنا درمان بسيارى از بيمارى هاى سنين ميانسالى است. ورزش مفرحى است و از جمله ورزش هايى است كه در مواقع خطر هم به درد مى خورد.»