آغاز محاكمه صدام حسين، ديكتاتور و رئيس جمهور پيشين عراق، با تبليغات گسترده در مطبوعات آمريكا به عنوان ارمغانى ازسوى واشنگتن براى مردم عراق انعكاس يافت.
اين مطبوعات عموماً از «برقرارى عدالت»، «واكنش متفاوت مردم عراق» نسبت به محاكمه وى و «مقاومت صدام» در برابر دادگاه خبر دادند و جنايات وى را در طول حكومت خود بر شمردند. نكته مورد توجه در تمامى اين گزارش ها در رابطه با جنايات وى، تأكيد بر حمله به كويت و ناديده گرفتن تجاوز هشت ساله رژيم صدام به ايران، به شهادت رساندن بيش از يك ميليون ايرانى و ويران كردن صدها شهر و روستا و وارد آوردن خسارات سنگين به اقتصاد و صنايع زيربنايى كشورمان است.
روزنامه «نيويورك تايمز» كه در مقالات و گزارش هاى متعدد از مبدأ بغداد، واشنگتن و قاهره به موضوع محاكمه صدام پرداخته است، در فهرستى از اتهامات صدام در طول ۳۰ سال گذشته از زمانى كه وى در سمت معاون رياست جمهورى رژيم بعث قرار داشت، موارد زير را به عنوان جنايات وى بر شمرده است: كشتار شخصيت هاى مذهبى سنى و شيعى، كشتار اكراد، تلاش براى جابه جايى كردهاازطريق بمب گذارى در خانه ها، مدارس و مساجد و سمى كردن چاه هاى آب، حمله شيميايى به كردها و كشتار دو هزار كرد عراقى، حمله به كويت و در نهايت سركوب قيام كردها و شيعيان. اين روزنامه حتى ستم هاى رژيم بعثى عليه رهبران و جمعيت شيعى عراق را كم رنگ جلوه داده است.
نيويورك تايمز درگزارش خود از بغداد درمورد واكنش مردم اين شهر نسبت به آغاز محاكمه نوشت: تصويرهاى تلويزيونى ديكتاتورى پرقدرت و متهم به قتل عام، بحث در گوشه و كنار هر خيابان و هر خانه اى را به راه انداخت. برخى از مردم عراق با اميد به آن كه وى مجازات و حتى به اعدام محكوم شود، آغاز محاكمه را جشن گرفتند.
بعضى ديگر گفتند از اين كه محاكمه صدام حسين در دادگاهى صورت مى گيرد كه آمريكا موجب تشكيل آن شده است احساس حقارت مى كنند.
عده اى از تحقير علنى صدام خوشحال بودند ولى عده اى ديگر از مشاهده اين كه با رئيس جمهورى پيشين آنها همانند يك جنايتكار عادى رفتار مى شود احساس بدى داشتند. مردم در سراسر بغداد گويى جادو زده شده و به تلويزيون خيره شده بودند و تنها لحظاتى از تماشاى تلويزيون دست بر مى داشتند كه احساسات همسايگان و دوستان خود را جويا شوند. اين روزنامه در گزارشى از قاهره درباره واكنش مردم و سران عرب نسبت به آغاز محاكمه نوشت: پس از شروع محاكمه صدام، سراسر خاورميانه نسبت به نمايش غير عادى يك رهبر عرب در جايگاه محكومين سكوت اختيار كردند.
اين در حالى است كه برخى از مردم ساكن در كشورهاى عربى از مشاهده احضار يك ديكتاتور به دادگاه خوشحال شدند و اين واقعه را هشدارى به حكام ظالم تلقى كردند. ولى بسيارى از آنها گفتند كه حضور وى در دادگاه صرفاً احساس حقارت اعراب را كه بعد از حمله آمريكا (به عراق) به وجود آمده بود، تشديد بخشيد. از ديد آنها، اين صحنه نمايش حيرت آورى از اين حقيقت بود كه چگونه يك كشور مهم عربى بار ديگر مستعمره شده و احساس نااميدى و ناتوانى را در آنها تقويت كرده است.
نيويورك تايمز به نقل از «الشرق الاوسط» روزنامه عربى زبان چاپ لندن نوشت: با محاكمه وى، يك تاريخ فاسد به محاكمه كشيده خواهد شد، تاريخى كه در تشكيل آن عده زيادى از جمله مردم عراق، اعراب و فرهنگ عربى كه تا آخرين لحظه دروغگويى وى از او حمايت كردند، شركت داشتند.
در مجموع ايده محاكمه رئيس جمهورى يك كشور از نظر بعضى از اعراب زياده روى به حساب  آمده است به ويژه آن كه بسيارى از اعراب اين محاكمه را يك رويداد آمريكايى و شايد وسيله اى براى كمك به پيروزى بوش در انتخابات رياست جمهورى در دى ماه آينده تلقى كردند. برخى از اعراب گفتند، به نظر آنها صدام و دستياران وى بايد محاكمه شوند ولى تنها پس از آن كه عراق از يك دولت منتخب، قانون اساسى جديد و قوانين مشخص برخوردار شود. ازسوى ديگر، روزنامه «يو. اس. اى. تودى» نوشت: احضار صدام و ۱۱ نفر از دستياران وى تنها آغاز محاكمه اى بود كه انتظار مى رود چندين و چند ماه ادامه يابد. وى در نهايت دربرابر يك دادگاه ويژه كه مخصوص محاكمه اعضاى ارشد رژيم است قرار خواهد گرفت.
به نوشته اين روزنامه، ديكتاتور ۶۷ ساله سابق به مدت ۲۶ دقيقه عصبى، خسته و يا بى صبر بود ولى هرگز خود را نادم يا پشيمان نشان نداد. اين روزنامه در گزارش ديگرى از بغداد نوشت: نمايش جسورانه صدام حسين در دادگاه به ديكتاتور سابق عراق كمك كرد تا بخشى از كرامت از دست رفته خود را در چشم هموطنان خود بار ديگر به دست آورد. حتى برخى از عراقى هايى كه مورد ظلم صدام قرار گرفته بودند، با مردى كه به مدت ۳۰ سال بر آنها تسلط يافت، ابراز همدردى كردند.
اين روزنامه سپس افزود: اين گونه واكنش ها خطرهايى را كه ايالات متحده و دولت موقت عراق با آن مواجه خواهند شد، مورد تأكيد قرار مى دهد.
روزنامه «واشنگتن پست» در سرمقاله خود نوشت: هيچ نوع محاكمه اى از صدام حسين و نوكران وى همگان را راضى نخواهد كرد و مطمئناً هيچ يك از محاكمات قبلى، از محاكمات جنايات جنگى نورنبرگ گرفته تا محاكمه جنايى بين المللى درمورد رويدادهاى رواندا و يوگسلاوى سابق، الگوهاى مطلوبى براى محاكمه صدام نيستند.
اين روزنامه در توجيه محاكمه نشدن صدام در يك دادگاه بين المللى و يا توسط قضات بين المللى نوشت: تصميم براى اعطاى كنترل كامل محاكمه به دست عراقى ها درست بود زيرا دادگاه فاجعه آميز «اسلوبودان ميلوشويچ» در ديوان عالى لاهه به سادگى در صربستان به عنوان «عدالت خارجى ها» تلقى شده و در واقع به اعاده حيثيت ديكتاتور صرب كمك كرده است.
سرمقاله در عين حال به ظهور نقش آمريكا در روند محاكمه اشاره كرده و مى افزايد كه وزارت دادگسترى ايالات متحده ۵۰ نفر را براى كمك به(قضات) عراق به اين كشور اعزام داشته است.
واشنگتن پست همچنين يكى از خطرات اين محاكمه را چالش در برابر مشروعيت روند محاكمات قلمداد كرده و افزود: عراق از شركت دادن برخى از وكلاى بين المللى به عنوان بازرس به منظور رسميت بين المللى بخشيدن به چهره دادگاه سود خواهد برد.
اين روزنامه، مقامات واشنگتن را از كنار كشيدن از محاكمه صدام بر حذر داشته و آن را خطرناك دانسته است. در ادامه اين مطلب آمده است: براى موفقيت حكومت جديد عراق حياتى است كه بودجه و توجه لازم از طرف دولت آمريكا و ديگران در جامعه حقوقى بين الملل در اختيار دادگاه صدام قرار گيرد.
روزنامه «لس آنجلس تايمز» نيز در سرمقاله خود نوشت: چهره وى (صدام) به هنگام حضور در دادگاه به چهره اى كه در روزهاى حكومت ظالمانه خود و حمله به ايران و كويت، شيميايى كردن كردها و كشتار شيعيان از خود ترسيم كرده بود، شباهت بيشترى داشت.
سرمقاله افزود: اگر گستاخى و مجادله وى در طول محاكمه ادامه يابد، اين امر مى تواند موجب افزايش محبوبيت وى در ميان ناراضيان عراقى شده و شايد مقاومت بيشترى در برابر دولت جديد عراق برانگيزد. لس آنجلس تايمز نيز خواستار حضور قضات بين المللى در ميان هيأت منصفه دادگاه و در نتيجه جلوگيرى از بروز خطر ايجاد تصويرى از دادگاه صدام به عنوان يك «دادگاه فرمايشى» كه قصد دارد انتقام بگيرد، شد.
منبع: ايرنا