گروه شهرستانها ـ با كشف دو تونل زيرزمينى در كنار پل خواجو، ابعاد تازه اى از معمارى و تاريخچه اين پل كه بيش از ۳۰۰ سال قدمت دارد، آشكار شد.
كشف اين دوتونل كه در قسمت شمالى پل و به موازات هم قرارگرفته اند، هنگامى صورت پذيرفت كه سازمان نوسازى و بهسازى شهر اصفهان براى آزادسازى حريم پل خواجو و بازگرداندن كف آن به سطح اوليه، اقدام به خاكبردارى كرد. اين قسمت با احداث خيابانهاى جديد در دهه هاى گذشته از سطح دوره صفويه بالاتر آمده و تونل هاى كشف شده را زير خود مدفون ساخته بود. در كنار اين تونل ها پايه هاى يك ساختمان متعلق به دوره صفويه نيز از زير خاك بيرون آمد.
هنوز به دقت مشخص نشده كه تونل هاى يادشده چه كاركردى داشته اند، اما گمان مى رود كه براى انتقال آب زاينده رود به يكى از محله هاى اصفهان مورد استفاده قرارمى گرفته اند. در سالهاى اخير رطوبت به بخش قابل توجهى از جبهه شمالى پل خواجو سرايت كرده و علت آن تا حد زيادى ناشناخته مانده بود.
اكنون با كشف تونل هاى زيرزمينى، مشخص شده كه به هنگام بالاآمدن آب زاينده رود، حجم زيادى از آب به داخل تونل ها نفوذ مى كرده، اما چون راه فورى براى خروج نداشته، پايه ها و ديواره هاى پل را تحت تأثير رطوبت قرارمى داده است. اكنون با كشف دو رشته تونل و بازگشايى مجدد آن، اصلى ترين عامل نفوذ رطوبت به پل خواجو از ميان رفته است.
«حسن روانفر» مديرعامل سازمان نوسازى و بهسازى شهر اصفهان كه سازمان متبوعش عمليات ساماندهى پل خواجو را بر عهده دارد، طى بازديدى كه همراه با خبرنگار «ايران» از پل خواجو به عمل آمد، يادآور شد كه تونل هاى كشف شده احتمالاً پس از مرمت به عنوان زيرگذرى براى عبور گردشگران مورداستفاده قرارمى گيرند.
وى افزود: در طرح مرمت پل خواجو كه افزون بر ۳۰ ميليون تومان اعتبار براى آن پيش بينى شده و با نظارت عالى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى صورت مى گيرد، علاوه بر آزادسازى حريم پل، رواقها و سقف اتاقهاى شمالى و جنوبى و پلكان آجرى پشت بام نيز مرمت مى شوند. همچنين آجر فرش هاى فرسوده بام پل خواجو جمع آورى شده و پس از ايزولاسيون و شيب بندى، مجدداً آجر فرش مى گردد.
به گفته روانفر اصلاح ناودانهاى چوبى و ساخت آنها به شكل سنگى و مطابق ناودانهاى چوبى به علاوه استحكام بخشى بدنه ديوارهاى بيرونى پل از ديگر مرمت هاى در دست اقدام است. در اين راستا اتاقكهاى دوسوى پل و شاه نشين ميانه پل نيز كه تزئينات جالبى از دوره صفويه و قاجار دارند، مرمت مى شوند.
اين اتاقها سالها به روى گردشگران بسته بودند و ولگردان يا معتادان در آنها پناه مى گرفتند. افروختن آتش به وسيله اين عده موجب شده بود كه لايه ضخيمى از دوده تزئينات دوره قاجار و صفوى را بپوشاند كه اكنون مرمتگران در حال زدودن اين لايه و احياى تزئينات قديمى هستند.

به اطلاع دوستداران محيط زيست و شهروندان عزيز اصفهانى مى رساند ورود سرريز فاضلاب جنوب غرب شهر اصفهان به رودخانه زاينده رود كه بر اثر شكستگى كلكتور فاضلاب خيابان نظر غربى و به منظور جلوگيرى از پس زدن فاضلاب به منازل شهروندان و ايجاد خسارات مالى و انسانى آغاز شده بود در تاريخ ۸۳‎/۴‎/۱۱ با نصب دو دستگاه الكتروموتور پمپ و انتقال فاضلاب به طور كامل قطع شد و در حال حاضر رودخانه هميشه جارى زاينده رود عارى از هر گونه فاضلاب انسانى است.
همچنين به اطلاع مى رساند خبرنگار محترم آن روزنامه در ارائه ميزان ورود فاضلاب به رودخانه ۳۰۰ ليتر در ثانيه كاملاً اغراق كرده است در حالى كه ميانگين ورود فاضلاب در آن زمان فقط ۳۰ ليتر در ثانيه بوده كه با توجه به روان بودن و دبى زياد آب رودخانه، قابل محاسبه و محسوس نيست. همچنين خبرنگار محترم، رشد جلبك ها و علف ها را ناشى از ورود فاضلاب به رودخانه اعلام كرده است در حالى كه شهروندان عزيز به خاطر دارند كه همه ساله در فصل گرم تابستان اين رودخانه مملو از خزه ها و جلبك ها است. شايان ذكر است، مسير بالادست رودخانه نيز كه از ورود فاضلاب در مدت ياد شده مصون بوده است در حال حاضر پر از علف و جلبك و خزه است و اين مطلب ربطى به ورود فاضلاب ندارد.
در پايان توجه خوانندگان گرامى را به اين نكته جلب مى كنيم كه عمر ۶۰۰ كيلومتر از شبكه فاضلاب شهر اصفهان بيش از ۳۰ سال مى باشد كه نيازمند تعويض و نوسازى هر چه سريع تر است ولى متأسفانه با توجه به هزينه بالاى مورد نياز اين نوسازى و با توجه به اينكه شهر اصفهان فاقد اعتبارات ملى در بخش فاضلاب است، تعويض لوله هاى فرسوده در مدت زمان كوتاه غيرممكن مى باشد.

كرمان: يازدهمين سوگواره تعزيه استان كرمان از ۲۲ تيرماه آغاز به كار مى كند. در اين سوگواره كه به مدت ۱۰ روز برگزار خواهد شد گروههاى تعزيه سراسر استان در مجتمع تعزيه خوانى سوره در سرآسياب فرسنگى كرمان به رقابت مى پردازند.
\ در حال حاضر فيلمهاى زير درسينماهاى كرمان برروى پرده است. فيلم جوجه اردك من در سينما آسيا، فيلم باج خور درسينما مهتاب، فيلم مجروح جنگى در سينما درخشان، فيلم ملاقات با طوطى درسينما شهرتماشا.
قزوين: نمايشگاه عكسى تحت عنوان «بهار الموت» در نگارخانه عارف شهر قزوين گشايش يافت. در اين نمايشگاه ۴۰ قطعه عكس سياه و سفيد و رنگى با مضمون طبيعت از آثار راضيه احمدى، مژگان محمدى و آمنه نعلچى هنرمندان عكاس قزوينى به نمايش گذاشته شده است. اين نمايشگاه تا ۲۲ تيرماه برپاست.
همدان: نمايشنامه «يك فنجان قهوه با طعم پرتقال» به كارگردانى محمد نجارى در تالار فجر همدان اجرا خواهد شد. علاقه مندان مى توانند از ۲۰ تيرماه براى ديدن نمايش از ساعت ۷ بعدازظهر به اين تالار مراجعه كنند.
\ نمايشگاه از كوثر تا حرا در محل تپه حاج عنايت همدان برپا شد. در اين نمايشگاه ماكتهاى مكه وقبرستان بقيع به نمايش گذاشته شده است. علاقه مندان مى توانند تا ۳۰ تيرماه از اين نمايشگاه ديدن كنند.
\ فيلمهاى زير در حال حاضر بر روى پرده سينماهاى همدان است. فيلم باج خور در سينماهاى فلسطين و كانون وفيلم معادله در سينما قدس.
كرج: نمايشگاه عكسى با عنوان «ارگ غم» در نگارخانه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى كرج گشايش يافت. دراين نمايشگاه ۴۵ قطعه عكس رنگى و سياه و سفيد كار گروهى ربيع جمالى، محمد كريمى شاد و انسيه محمدى است. عكسهايى از شهر قديم و جديد بم و همچنين ارگ بم قبل و بعد از زلزله به صورت تطبيقى به نمايش گذاشته شده است. اين نمايشگاه كه با همكارى اداره فرهنگ و ارشاد اسلامى، انجمن سينمايى جوانان و ميراث فرهنگى استان مركزى برپا شده تا ۲۶ تيرماه براى بازديد علاقه مندان داير است.
ميبد: نمايشگاهى با عنوان «كوچه هاى مدينه» در ميبد گشايش يافت. در اين نمايشگاه، نمادى از كوچه ها و نخلستانهاى مدينه با حال وهواى خاص و معطر، جلوه هايى از آثار و بركات زهراى اطهر و حضرت على (ع) به نمايش درآمده است. اين نمايشگاه از سوى مجمع عاشقان بقيع شهرستان ميبد تا ۲۶تيرماه براى بازديد عموم داير است.

اراك، خبرنگار «ايران»:  ۸۵ درصد موادغذايى كشور در داخل كشور توليدمى شود.
رئيس سازمان جهاد كشاورزى استان مركزى با اعلام اين خبر گفت: هر كشورى كه خواستار حفظ امنيت باشد بايد كشاورزى راتوسعه دهد و همچنين تا زمانى كه براى جلوگيرى از چراى بى رويه دامها اقدام مؤثر صورت نپذيرد و تشكلهاى روستايى و كشاورزى عهده دار و در فروش محصولات خودنباشند، روستاها آبادنخواهند شد.
«نهاوندى نژاد» خاطرنشان ساخت: واردات محصولات غذايى كشور نيز در حال حاضر كاهش يافته است كه اين مسأله مى تواند بر استقلال اقتصادى كشور بسيار مؤثر باشد.

رشت ، خبرنگار«ايران»: براساس مصوبه شوراى عالى ادارى كشور، مديرانى كه مى خواهند از سطح مدير به مديركل وحتى بالاتر ارتقا پيدا كنند، مى بايد شرايط حداقل تحصيلات، تجربه وآگاهى را داشته باشند.
مهندس «مسعود سلطانى فر» ، استاندار گيلان، با بيان اين مطلب گفت: دستگاههاى اجرايى از امسال موظف هستند براين اساس كار انتصابات را انجام دهندو ديگر هيچكس نمى تواند به راحتى بيايد وبدون اينكه تجربه و تحصيلات آكادميك داشته باشد، مديركل شود.
وى درخصوص مديريت وشاخص هايى كه امروز جامعه بدان نياز دارد، افزود: يك مدير موفق علاوه برداشتن تجربه لازم، مى بايد داراى تحصيلات كافى، اطلاعات مناسب، شناخت كافى وشناخت روانشناسى باشد.
وى با اشاره به اينكه درنظام اجرايى وحكومتى كشور كارها هنوز بطور كامل سيستماتيك نيست، اظهار داشت: يك استاندار مى تواندبا استفاده از توان مديريتى، خلاقيت، استعداد وآموخته هاى خود ، دراستانى درمقايسه با گذشته يك تحول ودگرگونى اساسى ايجاد كند.
دركشورهاى توسعه يافته كه نظام ها وباورها وبرنامه ريزى ها سيستمى است ، روند و حركت توسعه كمتر تابع سليقه افراد قرار مى گيرد. ضمن اينكه در همان سيستم ها با همه توسعه ونگاه سيستمى كه وجود دارد، نمى توان منكر خلاقيت هاى فردى، استعدادها وتجربه هاى افراد شد.
مهندس «سلطانى فر»، با تأكيد براين كه هنوز باور حاكم در مجموعه مديريتى ما اين نيست كه بايد پاسخگو بود، گفت: تا زمانى كه اين باور نهادينه نشود، يكى از موانع مهم در جهت تحقق جامعه مدنى ما است.
منظور ازجامعه مدنى ، جامعه اى است كه نهادها، احزاب و سازمانهاى مختلفى كه شكل گرفته اند تا حقوق مردم را رعايت كنند، هميشه خود را در معرض نقد وانتقاد ببينند. اميدواريم نسل بعدى مديران اين روحيه را داشته باشند.

كرمانشاه ـ مجتبى قاسمى: با تصميم تازه دولت موقت عراق اعزام زائران از مرزهاى غربى كشور متوقف شد.
دكتر ترك نژاد استاندار كرمانشاه گفت: هفته گذشته مأموران عراقى در مرز خسروى با ممانعت از ورود زائران ايرانى به خاك عراق اعلام كردند كه از اين پس داشتن ويزا، شرط پذيرش زائران است. وى افزود: براساس اين اظهارات، از هفته گذشته با وجودى كه مرز خسروى در شهرستان قصرشيرين باز است و هيچگونه مشكلى ندارد، اعزام زائران متوقف شد و در هفته گذشته هيچ زائرى به عراق اعزام نشد. استاندار كرمانشاه با اشاره به اينكه موضوع به مقامات عالى كشور اطلاع داده شود، گفت: درصدد رايزنى براى رفع اين مشكل هستيم.
\ درخواست مهلت از عراق
خوش اقبال فرماندار قصرشيرين كرمانشاه نيز با تأييد خبر جلوگيرى از اعزام زائران ايرانى در عراق گفت: در هفته گذشته از طريق اين امر هيچگونه اعزامى به عراق صورت نگرفت. وى اظهار داشت: سفارت ايران در عراق درصدد دريافت مهلت سه ماهه از دولت عراق بود
تا پس از آن با هماهنگى هاى بعدى بتواند به اين مسأله سروسامان دهد. فرماندار قصرشيرين در ادامه گفت: اين مهلت براى مقدمات ايجاد كنسولگرى عراق در قصرشيرين و يا صدور ويزا از طريق سفارت عراق در ايران بود كه از سوى دولت عراق هنوز مورد پذيرش قرارنگرفته است. وى گفت: عراقى ها به هيچ روى اجازه ورود به زائران بدون ويزا به خاك آن كشور را صادر نمى كنند.

دكتر حسن كريميان*: خاطره رؤيايى سبزه هاى مواج را، هنگامى كه هر گوشه از منطقه كلاردشت به دست بوميان زحمتكش آن كشت مى شد، هيچ گاه فراموش نمى توان كرد. هر گاه شعر زيباى «باران» را مى خوانم بادهاى بهارى كلاردشت در ذهنم وزيدن مى گيرد و سلسله مواج كشتزارهايى كه در وزش اين باد منظره اى بى بديل را ايجاد مى نمود. اما صد دريغ كه امروزه از آن همه زيبايى چيزى نمانده جز، «... رويش هندسى سيمان، آهن، سنگ».
رويشى ناخوشايند كه سبزه زارها را خشكانده، آسيابهاى آبى را متروك ساخته و بوى نان گرم را از روستاهاى آباد منطقه محو نموده است.
بوميان منطقه، كه اقتصاد معيشتى سنتى خود را از دست رفته مى بينند، ناباورانه نظاره گر سازه هايى هستند كه تنها براى چندروز سكونت قشرى مرفه احداث مى گردند. كلاردشت، امروزه به كلكسيونى از بناهايى تبديل گشته كه به سبكهاى مختلف احداث و با تمام وجود در مقابل معمارى هزاران ساله بوميان صف آرايى كرده اند. بدون ترديد اين صف آرايى نمايشگر نوعى تقابل فرهنگى بوميان با فرهنگ وارداتى است كه بخشى از آن در اثر معمارى شان متجلى گشته است.
در اين منطقه صف آرايى طبقات اجتماعى نيز پررنگ تر از ساير نقاط كشور قابل رؤيت است از يك سو، گروهى كه با نقشه قبلى هكتارها زمين كشاورزى را به ثمن بخس خريدارى نموده و گاه تنها با احداث بارويى بر گردشان آنها را سالها باير رها ساخته و تنها با روشن كردن تعدادى لامپ در گوشه و كنار محدوده محصور شده نام «شهرك» را بر آن نهاده اند.
از سوى ديگر كشاورزان و دامداران بومى كه بدون آگاهى از نيت سوءاز راه رسيدگان، خاك آبا و اجدادى خود را فروخته و اينك در خدمت اربابان و ملاكين جديد به مشاغلى چون كارگرى و سرايدارى اشتغال دارند. البته ساير مشاغل نيز غالباً بر محور ساخت و ساز، فروش مصالح معمارى و يا خريد و فروش املاك و اراضى استوار است.
شرح گرفتاريهاى روزافزونى كه به واسطه دگرگونى هاى ناگهانى اوضاع اجتماعى و اقتصادى منطقه بر دستگاههاى اجرايى و قضايى تحميل گشته را به مقامات ذيربط وا مى گذارم.
توسعه مهار نشده ساخت و ساز در كلاردشت نه تنها معضلات عديده اجتماعى و اقتصادى را به ارمغان آورده، بلكه فرهنگ و تمدن هزاران ساله منطقه را نيز دستخوش تخريب وغارت نموده است. به منظور تبيين پيشينه غنى فرهنگى منطقه، نه گنجينه زرين كلاردشت، بلكه شهر باستانى كلار را به شهادت مى گيريم. شهرى كه در بستر تاريخ چندهزار ساله سكونت در دشتى غنى شكل يافته و براى دهها قرن نقش كليدى را در عرصه هاى مبادلات سياسى و فرهنگى تمدنهاى دامنه شمالى البرز و فلات مركزى آن عهده دار بوده است .
اينك، مى توان اذعان نمود كه اين شهر باستانى (تپه كلار) تنهاتر از هر زمان در معرض تهديد سودجويان است، تنها است. زيرا تمامى آثار تمدنهاى مرتبط با آن ـ كه در گوشه و كنار دشت پراكنده بودند ـ به واسطه ساخت و سازهاى جديد، عمداً يا سهواً، مورد غارت قرار گرفته اند.
حتى حريم آن كه توسط راقم اين سطور پس از گمانه زنى هاى علمى در تابستان ۱۳۷۲ تعيين گرديده بود تاكنون تحديد نشده و به همين علت نقض گرديده است.
امروزه ديگر، تنها كلنگ غارتگران مواريث فرهنگى نيست كه بقاياى تمدن كهن اين خطه بى بديل را مى كاود، بلكه تيغه بولدوزر سازندگان بلند پرواز بناها و شركتهاى كذايى است كه حتى آثار فرهنگى برجاى مانده در ارتفاعات را از آسيب خود در امان نگذاشته است.
به راستى كه پارادوكس عجيبى است! از يك سو، دهها ميلياردتومان به دستگاهها و سازمانهاى متولى امور فرهنگى و يا متولى حفاظت از آثار فرهنگى اين سرزمين (نظير سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى) اختصاص يافته و يا درمبارزه با سلطه فرهنگى بيگانگان هزينه مى گردد. از سوى ديگر، چنان در مقابل تخريب زيرساختهاى فرهنگى مناطق بكرى چون كلاردشت و نيز تخريب مظاهر ملموس فرهنگى و تمدنهاى كهن آن ساكت و منفعل مانده ايم كه گويا اتفاقى در راه نيست.
تاكنون زمانى حدود سه دهه از بررسى هاى باستان شناسى منطقه كلاردشت توسط استاد محترم دكتر نگهبان گذشته است. ليكن در اين مدت طولانى حتى يك نقشه مقدماتى، كه نشانگر پراكندگى و موقعيت سايتهاى فرهنگى (باستانى) منطقه باشد، در اختيار مسؤولان و متصديان امر قرار نگرفته تا در اعطاى مجوزهاى ساخت و ساز ملحوظ نظر واقع گردد.
جلوه ديگر اين پارادوكس آن است كه در حالى كه در تعاقب احداث سازه هاى متراكم مدرن، طبيعت بهشت گونه منطقه به انهدام مى رود، از نامهايى چون «شهرك بهشت» براى معرفى مجموعه اى از اين بناها استفاده مى شود. همچنين درحالى كه فرهنگ و مبانى انديشه ها و تمدن گذشته منطقه روبه نابودى است نام شهرك ديگر را «انديشه» مى نهيم.
اين تعارض ها نيز بخش ديگرى از شعر زيباى شادروان سهراب را تداعى مى كند كه: «… وبزى از خزر نقشه جغرافى آب مى خورد.» گويى مقرر است تا در تمدن جديد و آتى، نه تنها فرزندان ساكنان كلاردشت به جاى گردش درطبيعت مصفاى منطقه، در شهرى مملو از انواع آلودگى ها و در مراكز تفريحى تصنعى سياحت نمايند، بلكه احشام منطقه نيز همچنان كه سهراب فرمودند ناگزير خواهند بود تا تنها از «خزر نقشه جغرافيا» بنوشند.
* استاد دانشگاه تهران