گروه اجتماعى ـ استفاده از قرصهاى روانگردان در ۵ سال گذشته افزايش چشمگيرى داشته است. اين جمله حاوى پيامى است با اين دو مضمون: «دگرگونى محتوا، شيوه وشكل اعتياد در سراسر جهان وافزايش سود سالانه بطورى كه فروش سالانه مواد روانگردان ۶۵ ميليارد دلار تخمين زده مى شود».
براساس آمار، درجهان، درفاصله سالهاى ۱۹۹۸ تا ۱۹۹۹ موارد مرگ ناشى از مصرف قرص اكستازى (X) ـ نوعى روانگردان ـ ، ۴۰۰ درصد افزايش يافته است. همچنين از سال ۱۹۹۶ تا ،۱۹۹۹ اورژانس بيمارستانهاى سراسر دنيا، با ۹ برابر افزايش شمار مسموميت با قرص X مواجه شده اند. (مجله زنان)
هرچند دركشور ما آمار دقيقى از تعداد مصرف كنندگان قرصهاى روانگردان وميزان واردات و فروش آنها در دست نيست و اطلاعات درج شده در بيشتر رسانه هاى گروهى نيز تقريبى و از روى حدس وگمان است اما اطلاعات رسيده از برخى بيمارستانهاى كشور مبنى برافزايش مراجعان به اورژانس بيمارستانها در شب در اثر آسيب ديدن بافت مغزى، كليه ، كبد، عدم تعادل وفراموشى مى تواند گواه افزايش مصرف كنندگان اكستازى در بين جوانان باشد با اين وجود، مصرف اين نوع موادمصنوعى دركشور پايين است وكمترين ميزان كشفيات پليس را به خود اختصاص داده است اما پيش از گسترش گرايش به اين مواد بايد كارى كرد.
> «E» مى تركونيم!
« سياوش» فروشنده است . مى گويد ما خرده پاييم برويد سراغ بقيه، اما درنهايت به سؤالهاى ما جواب مى دهد. او مى گويد:« اين قرصها شكل ، رنگ، اسم واثر متفاوت دارند. قرص، كپسول يا گرد به نامهاى «فرارى»، «ميتسوبيشى»، «شادى»، «انرژى»، «گشنيز»، «هپى» ، «صليب»، «تويوتا» ، «سان» و … و اسمهاى ديگر و رنگهاى مختلف از قبيل نخودى ، سبز، آبى ، قرمز و بنفش.» سياوش مى گويد: «زياد است … فراوان هم مى توانيد در بازار سياه، پيدا كنيد… اما «صليب» و «ميتسوبيشى» آبى از همه قوى تر است و «موتورولا» قرمز مخصوص خانمها است».
سياوش هرقرصى را از ۳۰۰تومان تا ۳هزار تومان مى فروشد. بسته به نوعش. هرروز ۱۲ تا ۱۵ قرص و پنج شنبه ها تا ۴۰قرص هم فروش مى رود.
او مى گويد : «جوانها بيشتر «E» مى خواهند كمتر «X» استفاده مى كنند. مى گويند «Eتركونديم» يعنى كه قرص را خورده اند و …» سياوش ، سن وسالى ندارد. به زحمت ۱۷ـ۱۶ سال .
>مهمانى «ريو» و قرص «X»
اكستازى بيشتر در مهمانى هاى به اصطلاح «ريو» مصرف مى شود؛ مهمانى هايى كه شركت كنندگانش ساعتهاى متمادى با موسيقى الكترونيكى و رقص نور مى رقصند. درتهران اين نوع مهمانى ها بيشتر در اطراف شهر برگزار مى شود.
> آنها كه E تركانده اند
عوارض اكستازى روى مصرف كننده معمولاً پس از ۲۰ تا ۳۰ دقيقه نمايان مى شود از قبيل ضربان تند قلب ، خشك شدن دهان، گشاد شدن مردمك چشم ، كشش ماهيچه ها و گرفتگى عضلات، مشت كردن دستها، فشردگى فك، خنده غيرقابل كنترل، حرف زدن زياد، مهربان بودن با اطرافيان و … اماموضوع به همين جا ختم نمى شود.
> يك هشدار تكرارى : اكستازى خطر مرگ ناگهانى را افزايش مى دهد
دكتر «فربد فدايى » روانشناس، مصرف غيرپزشكى داروهاى محرك روانى ازجمله اكستازى راموجب بروز انواع اختلال در فرد از جمله مسموميت و اعتياد مى داند.
به گفته او از جمله مخاطرات ناشى از مصرف گاه به گاه داروها و سوءمصرف آنها عبارت است از : روان پريشى همراه با توهم ، اختلال اضطرابى ، اختلال خواب و احساس خستگى .
دكتر فدايى خاطرنشان مى كند: «ابتدا، كسى كه اين مواد را مصرف مى كند احساس خلق خوش، افزايش اعتماد به نفس وگرايش به اين نوع مواد محرك پيدا مى كند. اما پس از چند بار مصرف، همه اين حالتها جاى خود را به مشكلات روانى ومغزى خواهد داد».
او تأكيد مى كند حتى يك بار مصرف اين قرصها هم ممكن است فرد را دچار مسموميت و اختلال كند. در نهايت دكتر فدايى، هشدار پزشكان را يادآور مى شود: مصرف قرصهاى اكستازى خطر مرگهاى ناگهانى و ايست قلبى را افزايش مى دهد.
> اكستازى آخر است اما...
دكتر فدايى اطلاعاتى از ميزان مصرف انواع مواد مخدر نيز به دست مى دهد. او مى گويد در اروپا حشيش اول و X دوم است. در آمريكا حشيش اول و هروئين و ترياك دوم است. در ايران حشيش اول، ترياك دوم، هروئين سوم و X چهارم است.
او به نكته اى اشاره مى كند: «متأسفانه خطرات روانى وجسمى اين قرصها بيشتر است ومتأسفانه مصرف اين قرصها رو به فزونى است.»
به گفته او، در تمام دنيا، جوانان محروم، جوانان مواجه شده با تبعيض و تحقير، جوانان فاقد آينده روشن، جوانان پرورش يافته در خانواده هاى سخت گير و يا مناطقى كه امكانات شغلى، تفريحى و ورزشى شان در حد معمول نيست، بيشتر به مصرف اين مواد گرايش دارند.
> «X» برادر فقير كوكائين !
«در اندونزى به قرص «X» برادر فقير كوكائين مى گويند. اين قرص در كشورهاى مختلف اسمهاى متفاوتى گرفته است».
«ناصر عليخانى» مددكار اجتماعى سازمان غيردولتى «جمعيت آفتاب» اين را مى گويد. او به اين اسامى اشاره مى كند: داروى جنون در تايلند، داروى عشق در انگليس و ... و «X» يا «E» در ايران ».
اسمها وسوسه انگيزند: تله اى براى سود بيشتر.
ناصر عليخانى مى گويد: در دهه ۱۹۹۰ مصرف اكستازى در بين جوانان به عنوان قرص شادى بخش شيوع پيداكرد. اين ماده در نوع قرص، پودر، كپسول، خوراكى و پودرغذايى موجوداست. توليدكنندگان اين قرصها برخى از تركيبات شيميايى ازقبيل كافئين، دكسترومتورفان، آمفتامين و كوكائين و يا هرچيزى كه دلشان بخواهد به آن اضافه مى كنند. به گفته او قرص ها غالباً از اروپاى مركزى مى آيد و ايتاليا، آلمان، هلند و بلژيك ازجمله كشورهاى مصرف كننده هستند.
عليخانى خاطرنشان مى كند: به طور كلى موادمخدر به دو دسته تخديركننده ها و محرك ها تقسيم مى شوند. اكستازى ازنوع محرك ها است و فعاليت ذهنى و روانى را تشديد مى كند. او همچنين به اين نكته اشاره مى كند كه «موادمخدر در ايران هيچگاه خالص نبوده. مصرف كنندگان بايد متوجه اين امر باشند كه مخدر هروئين فقط ۵درصد و ترياك ۲۰ درصد خالصى دارد.»
> پيروزى مدرنيته بر سنت؟!
به كاربردن اصطلاح قرص شادى آور مورداعتراض دست اندركاران مبارزه با موادمخدر است. حق هم دارند. نام فريبنده، ظاهر فريبنده، رنگهاى زيبا و جابه جايى آسان و كم دردسر از ويژگيهاى اين ماده محرك مصنوعى است.
به همان نسبت، مصرف اين ماده خطرات اسفبارى به دنبال دارد. اما «سياوش» كارى به اين همه ندارد. او مى گويد كه «خرده پاست» و همچنان، هرروز، ۱۲ تا ۱۵ قرص «E» مى فروشد؛ قرصهايى كه از كشورهاى غربى قاچاق مى شوند. مشتريانى دارد كه هرهفته بر تعداد آنها اضافه مى شود. پس، تعداد آنها كه درمهمانى ها تركاندن E را تجربه مى كنند، هرهفته بيشتر مى شود.
و اين سؤال هرهفته پررنگ تر: نكند سرعت گرايش به اين ماده آنقدر افزايش يابد كه بتوانيم به آسانى بگوييم در اعتياد، مدرنيته بر سنت غلبه كرد.