|
افزايش خشونت بين جوانان
اينجا آخر راه است
• « ايران جوان » اين هفته را
درصفحات ويژه بخوانيد.
|
|
|
امروز در دنيا كشورى نيست كه جرم و جنايت در آن اتفاق نيفتد. در هر كشورى خشونت خودش را به شكلى مطرح مى كند. گاهى مثل افغانستان با مرگ و مير همراه است و گاهى مثل سوئيس در حد پرخاشگرى باقى مى ماند. در كشور ما هم آمار اعمال خشونت آميز طى چند سال اخير افزايش يافته. آنقدر كه مى شود روى آن حساسيت پيدا كرد و درباره اش بحث كرد. گزارش اين هفته ما درباره اين موارد است.
محمد وقتى به سربازى رفت فكر نمى كرد روزى اسلحه اش را به طرف مافوق و دوستانش بگيرد و شليك كند و بعد هم خودش را بكشد. درست مثل على كه شبى بعد از دعواى خانوادگى از فرط عصبانيت خواهر نوزده ساله اش را كشت. به اينها مى توان سرقت هاى مسلحانه، باج گيرى، قتل هاى ناموسى و آزار و اذيت مردم و... را هم اضافه كرد. اينها اتفاقاتى است كه طى چند ماه گذشته در شهرهاى مختلف كشورمان رخ داده و نقش اصلى در اين حوادث با جوان هاى زير سى سال بوده است. تازه اينها اخبارى است كه از فرط فجيع بودن در صفحه حوادث روزنامه ها منعكس شده وگرنه دور و بر ما پر از خشونت هايى است كه از ديوارخانه ها و كوچه هاى محله ها بيرون نمى رود و آمارى هم درباره آنها وجود ندارد. اما اثرات آنها را مى توان در رفتار اطرافيان ديد. راستش ديگر شنيدن خبر دستگيرى يك گروه مسلحانه و يا باج گير و ... (كه اسامى پرنده ها هم براى آنها انتخاب مى شود) باعث تعجب كسى نمى شود. اما وقتى دقيق مى شويم مى بينيم كه آمار اعمال خشن وحتى خونين بالا رفته. يك بررسى ساده روى اخبارى كه در روزنامه هاى تيرماه امسال چاپ شده نشان مى دهد كه حدود سى مورد قتل واعمال خونين در شهرهاى بزرگ رخ داده و مسبب آنها هم همگى جوانان بوده اند. آمارى كه در مقايسه با سال قبل ـ زير بيست و يك مورد اعمال خشن ـ پيشرفت قابل ملاحظه اى محسوب مى شود.
قصه هاى عامه پسند
«خشونت واكنشى است كه فرد نسبت به رويدادهاى جارى در جامعه، زندگى شخصى و ... ارائه مى دهد و نتيجه اضطراب ها ى او از حال و آينده اوست.»
جامعه شناسان و روانشناسان با اين تعريف دوخطى تكليف همه را مشخص كرده اند. آنها معتقدند خشونت هم مثل هر پديده اجتماعى ديگر محصول شرايط اجتماعى است كه فرد را مورد تهديد قرار مى دهد و باعث واكنش او در برابر آن مى شود. روانشناسان دلايلى براى بروز اين خشونت مطرح مى كنند:فشارهاى روحى و روانى، فضاى نااميدكننده اجتماعى ـ سياسى شهر يا كشور، عدم اطمينان به آينده، فرهنگ خشونت پسند جامعه، سطح پايين تحصيلات و عصبانيت هاى زودگذر به عنوان دلايل بروز اعمال خشن مطرح شده اند. دلايلى كه تأثير بيشترى بر جوان ها دارد. دكتر حسين ناصرى روانشناس معتقد است: «بسيارى از جوان ها براى اينكه شرايط موجود را تغيير دهند به سمت حركت هاى خشن گرايش پيدا مى كنند. عده اى هم به دليل اينكه مورد تهديد واقع نشوند به سمت اعمال خشن مى روند و عده اى هم در اثر فشارهاى روحى و روانى به طور ناگهانى عكس العمل نشان مى دهند. خرد كردن اسباب خانه، فرياد زدن، درگير شدن با مردم و... همگى نشان از عدم تعادل رفتارى شخص دارد.» او معتقد است در كشور ما عدم اطمينان به حوادثى كه در آينده براى افراد رخ مى دهد، فشارهاى خانوادگى و سطح فرهنگى افراد جامعه علل اصلى واكنشهاى خشن است.
«در كشور ما سن جنايت پايين آمده و در واقع نشان مى دهد كه پرخاشگرى كه شروع اين خشونتها است، امرى طبيعى قلمداد شده و كسى براى آن چاره اى نينديشيده. جرم و جنايت نهايت اعمال خشن به حساب مى آيد.»
خيلى از روانشناسها اعمال خشن را به كودكى افراد نسبت مى دهند. اينكه معلمها، پدر و مادرها و... براى كارهاى خلاف، تنبيه هاى سخت درنظر مى گيرند و خشونت را به عملى عادى تبديل مى كنند. حتى رفتار والدين هم در «عادى» شدن خشونت نقش دارد. «والدينى كه در دهه شصت با اضطراب جنگ و زندگى مى كردند، تهديد را به عنوان يك رفتار پذيرفته بودند. آنها اين حس را به جوانهايشان انتقال داده اند و نگرانى از هر چيز عامل اين رفتارهاست، همين عادى بودن خشونت سبب مى شود افراد پرخاشگر كه واكنشهاى عصبى شان دوره كوتاهى دارد، به افراد خشنى تبديل شوند كه در برابر حوادث چندان معقولانه عمل نكنند.» گاهى اوقات هم شرايط جامعه رفتار خشن را توجيه مى كند. وقتى همه با هم با خشونت برخورد كنند، مشخص است كه هيچ كس فكر نمى كند كارش ايراد دارد، چون همه چيز طبيعى به نظر مى رسد و همه مثل هم هستند.
جنايت و مكافات
افرادى كه رفتار خشن دارند، غالباً خودشان اين واكنشها را خشن نمى دانند و حتى آنها را نمى پذيرند. از نظر خودشان، آنها عكس العمل طبيعى در برابر اتفاقها نشان داده اند. براى همين در حرفهايشان از خشونت واقعه اى كه رخ داده، كمتر نشانه اى وجود دارد. مثلاً مدتى پيش يكى از روزنامه ها حرفهاى پسرى كه سبب مرگ جوانى شده بود را به چاپ رساندند. پسر مى گفت: «تقصير من نبود. اول از همه او به من توهين كرد. من هم عصبانى شدم و بعد با هم درگير شديم. نمى دانم چه اتفاقى افتاد. يك دفعه متوجه خون شدم.»
براى پسر هنوز عمق فاجعه مشخص نبود و در حرفهايش از خشونتى كه به كار برده، اثرى نبود. براى اشخاص پرخاشگر هم همين حسها وجود دارد. ضمن اينكه احساس گناه و پشيمانى هم وجود دارد. البته در بيشتر اوقات اين حسها دردى از قربانى ماجرا دوا نمى كند.
آرامش در حضور ديگران
در كشورهاى ديگر هم خشونت جوانها چندان كم نيست و به نسبت جمعيت، آنها هم با اين معضل روبرو شده اند.
آمريكا: هنوز خيلى ها ماجراى سال ۱۹۹۶ را به ياد دارند. ماجراى سربازى كه از جنگ اول آمريكا با عراق بازگشته بود و براثر فشارهاى روحى در ساختمانى بمب گذاشت و باعث مرگ سه هزار نفر شد. اين فقط يكى از اعمال خشونت آميز آمريكايى ها به حساب مى آيد. ماجراى كشتن مردم توسط دو سياهپوست در شيكاگو در سال ۲۰۰۰ هم هنوز در يادها باقى مانده. درست مثل ماجراى مدرسه كلمباين كه دانش آموزى باعث مرگ تعدادى از همكلاسى هايش شد. طبق آمار، حدود ۸/۵ درصد از جوانهاى آمريكايى اعمال خشونت آميز انجام مى دهند.
عراق: طى يكى دو سال اخير، خشونت جزو رفتارهاى طبيعى جوانان عراقى شده است. وقتى يكى از گروههاى گروگانگير خارجيها در بغداد بازداشت شدند، همه از سن پايين آنها تعجب كردند. ازپنج نفر، چهار نفر آنها حدود بيست سال سن داشتند. آمار دقيق براى جوان هاى عراقى هنوز ارائه نشده.
افغانستان: در دوران طالبان كشتن انسانها از اعمال طبيعى بود. ۱۴/۳ درصد افغانى ها رفتار خشنى از خود ارائه مى دادند.
سوئيس: اين مردم به آرام ترين مردم دنيا معروفند. جرم و جنايت و خشونت در سوئيس در حداقل قراردارد. ۲/۱ درصد جوان ها واكنش هاى خشن ارائه مى دهند كه آن هم در حد پرخاش در سنين پايين است.
انگلستان: خشن ترين جوانان اروپايى ها را در كنار آلمانى ها تشكيل مى دهند. مسابقات فوتبال نشانه خوبى براى بيان اين خشونت هاست. ۷/۸درصد آمار مربوط به آنهاست.
چين: با جمعيت يك و نيم ميلياردى آمار معقولى دارند. ۱۶/۴ درصد آنها واكنش هاى خشنى ارائه مى دهند.
هابيل و قابيل
خبر جنايت ها و خشونت ها هر روز در صفحه حوادث روزنامه ها با آب و تاب چاپ مى شوند. صداى فرياد و دعوا از كوچه ها و خانه ها شنيده مى شوند. هيچ چيز تغيير نكرده ... آخر قبول كرده ايم كه اينها جزيى از زندگى ما هستند. از همان ابتداى خلقت تا الآن. براى همين دنبال چاره اش نيستيم. اين اشتباه ها را ممكن است هركس ديگرى هم مرتكب شود. اما نسل بعد ديگر نه بهانه جنگ را دارد و نه مى تواند براى رفتارش، پدر و مادر و آموزش آنها را بهانه قراردهد. حالا جنس مشكلات تغيير كرده است.
نسل بعد مى تواند آرامتر و مهربان تر از امروز باشد. فقط بايد به ظرفيت هايش پى برد و مشكلات را برطرف كرد. البته اگر ممكن باشد.
|
