مسعود ابراهيمى
امروزه بسيارى از كشورهاى دنيا وقتى در رقابتهاى تكنولوژيكى از قافله جهان پيشرفته عقب ماندند و قادر به توليد و صادر كردن كالاهاى صنعتى نشدند، چاره ارزآورى به كشور را در مبادلات ديگرى جست وجو كردند.
كشور ايرا ن همانند بسيارى از همسايه هاى جنوبى و غربى خود از ذخاير عظيم نفت برخوردار است. سالها از زمانى كه ما با تكيه زدن بر چاههاى نفت روزگار مى گذرانيم، مى گذرد.
دولتمردان ايران چند سالى است كه تلاشهايى هرچند جسته و گريخته را براى جدا كردن اقتصاد ايران از حالت تك قطبى بودن آغاز كرده اند، هرچند كه بايد پذيرفت در اين راه توفيق چندانى عايدشان نشده است.
دولتمردان بسيارى در جهان امروز با توجه به اينكه كشورشان نه تكنولوژى پيشرفته و ارائه محصولات صنعتى را دارد و نه از ذخاير خدادادى مرواريد سياه (نفت) برخوردارند، سعى كرده اند با توسعه صنعتى به نام توريسم و گردشگرى در بازار مبادلات عقب نمانند.
متأسفانه كشور ما ايران با وجود سابقه درخشان فرهنگى كه به هزاران سال قبل بازمى گردد و على رغم داشتن مكانهاى توريستى و فرهنگى با سابقه چندين هزارساله نتوانسته سهم آنچنانى را از اين رهگذر جذب كند.
> مشكلات چيست؟
آيا ايران آماده براى جذب توريسم است. مرادى مدير يكى از آژانس هاى توريستى مى گويد: ما بايد از تمام امكانات براى جذب توريسم استفاده كنيم. اگر يك بيمار براى درمان و يا فردى براى كار به ايران مى آيد، نمى توان نام او را توريسم گذاشت اما اگر در كنار اين سفرها ـ درمان و كار و... ـ برنامه هاى توريستى تعريف شود، همين افراد سفيران تبليغاتى براى كشور ايران خواهند شد.
وى ادامه مى دهد: مسؤولان ما بايد بحث تبليغات در صنعت توريسم را مورد توجه قرار دهند و در اين راه استفاده از تجارب كشورهاى ديگر بسيار مفيد است.
اما به راستى مشكل كجاست؟ مدير يك آژانس توريستى كويتى كه به خوبى فارسى صحبت مى كند، مى گويد: يكى از مشكلات مهم ما كه در دوره دوم دولت آقاى خاتمى ـ رئيس جمهورى ايران ـ حل شده است تثبيت نرخ دلار بود، كه به خاطر بالاپايين شدن آن هم ما و هم مسافرانى كه قصد داشتند به ايران بيايند، دچار سردرگمى مى شدند:
وى در ادامه مى گويد: يكى از مهمترين مشكلات موجود فعلى ـ ارائه قيمت هاى متفاوت بين آژانس هاى خصوصى و دولتى است و در آن مديريتى واحد ديده نمى شود و اين موضوع براى دوريست آژانسى كه براى يك توريست اقدامات رزرو و هماهنگى را انجام مى دهد مشكل ايجاد مى كند به طورمثال وقتى براى يك توريست هتلى با ۵۰ دلار رزرو شده است و براى توريست ديگرى همان هتل با همان كيفيت با اختلاف چشمگيرى ارائه مى گردد. اين مسائل شكافى در ارائه خدمات بين آژانس ها ايجاد مى كند و عدم اطمينان آژانس هاى خارجى را به وجود مى آورند و اين براى يك كشور كه به دنبال جذب توريست است مشكل ايجاد مى كند.
يكى از كشورهايى كه از دو سال اخير جهش مناسبى را براى رواج اين صنعت آغاز كرده كشور كويت است.
از دو سال گذشته كويت براى عقب نماندن از صنعت توريسم واحد سياحتى در دولت اين كشور تأسيس كرد. معاونت اين قسمت را يك زن كويتى برعهده دارد.
وى مى گويد: ايران يكى از مهمترين كشورهايى است كه ما تصميم داريم بحث سياحتى و توريستى را با آن رونق ببخشيم در سفرى كه سال گذشته به ايران داشتم موافقتنامه اى براى رونق بخشيدن به صنعت توريسم تهيه شد و اميدواريم بزودى اين موافقتنامه به مرحله اجرا درآيد تا قبل از آن براى ايرانيانى كه قصد سفر به كويت دارند تنها با رزرو هتلها و يا هواپيمايى كويت و شركتهاى خدماتى ـ سياحتى ويزا صادر مى شود. كرمانى يكى از مديران آژانس هاى توريستى اعتقاد دارد كشور كويت با توجه به بافت فرهنگى و مذهبى اش محيطى مناسب براى سفر خانواده هاى مسلمان است. با وجود اينكه بيش از صدهزار ايرانى در اين كشور زندگى مى كنند. كشور كويت بايد براى صدور ويزا براى ايرانيان شرايط آسانترى را فراهم كند و اگر در بازار اين كشور قدم بزنيم اكثر فروشندگان ايرانى هستند و به زبان فارسى صحبت مى كنند.
وى معتقد است اين كشور با توجه به رعايت تمامى مسائل مذهبى مانند ممنوعيت درخريدو فروش مشروبات الكلى، جلوگيرى از تأسيس قمارخانه و كافه و مراكز غيراخلاقى و مذهبى با ايجاد جاذبه هاى ديگر توريستى محلى براى گردشگران خانواده هاى مسلمان است. در پروازها و هتل هاى آنان نيز مشروب سرو نمى شود.
دولت كويت توجه خاصى به مقوله ميراث فرهنگى اين كشور دارد و با حساسيت موزه ها و مراكز فرهنگى را اداره مى كند و از زمانى كه گنجينه هنرهاى اسلامى موزه ملى كويت در اشغال ارتش عراق از بين رفت مجموعه هاى موجود در آن در موزه «طارق رجب» نگهدارى مى شود كه در حال حاضر مهمترين سرمايه هنرى كويت به شمار مى رود.
طارق رجب كه يك مرد كويتى ۷۰ساله است در مورد اين موزه مى گويد: ۵۰سال پيش در سفرى كه به ايران داشتم باخريد يك كاسه قديمى از كاشان علاقه مند به جمع آورى اشياى عتيقه كشورهاى اسلامى شدم واز آن سال تا به حال سيصدهزار شىءعتيقه مربوط به دوران اسلام را جمع آورى كرد و دراين موزه جمع آورى كرده ام.
طارق رجب با يادكردن شهامت همسر انگليسى اش هنگام حمله ارتش عراق به كويت مى گويد: در آن زمان من در فرانسه بودم همسرم وقتى شنيده بود عراقى ها قصد حمله به موزه دارند بلافاصله در ورودى موزه را كه در زيرزمين محل زندگى مان قرار دارد بطور ماهرانه اى مسدود كرده بود و با جمع آورى تعداد زيادى ظروف مسى وقديمى در برابر اين در طورى وانمود كرده بود كه اشياى موجود در موزه تنها همان است.
وقتى چندتن از مأموران عراقى به موزه وارد شده بودند به گمان اينكه ظروف مسى همان اشياى عتيقه است آن ظروف راغارت كرده بودند.
دراين موزه آثار زيادى از كشورهاى اسلامى بخصوص ايران وجود دارد.
مسؤول خريد اشياى عتيقه موزه يك مرد ايرانى است او معتقد است اشياى زيادى از ايران كه در فرانسه به حراج گذاشته شده بود را براى طارق رجب و موزه اش خريده ام . اين اشيا شامل لباسهاى ايرانى ، شمعدانى ، قرآن هاى خطى، ظروف سفالى وجواهرات واشياى زينتى و سكه… است.
وى بااظهار تأسف از بى توجهى به اشياى عتيقه درايران گفت: اكثر كشورهاى دنيا براى يافتن تمدن قديمى خود به دنبال دلايل ومدارك هستند و از كوچكترين آثار برجاى مانده به خوبى نگهدارى مى كنند درحالى كه كشور ايران كه جاى جاى آن نشانگر فرهنگ وتمدن كهن اين سرزمين را دارد، مورد بى توجهى وكم توجهى است.
دولت كويت پس از جنگ باعراق ، توانست با يك برنامه ريزى وجذب سرمايه هاى خارجى بازسازى كويت را آغاز كند وبه سرعت به اين امر نايل گردد.
تمام ملل اعتقاد داشتندكه براى بازسازى اين كشور زمان زيادى نياز است ، مدير يكى از هتل هاى بازسازى شده كه يك مرد ايرانى است ، مى گويد: تمام مسؤولان كويت وحاكميت براين عقيده هستند كه صنعت توريسم را بسيار جدى دنبال كنند وبه خاطر همين موضوع است كه پس از گذشت ۲۰ سال معاونت سياحتى را ايجاد كرده اند.
وى درمورد بازسازى وساخت هتل ها ومراكز تفريحى بزرگ دراين كشور كوچك مى گويد: اكثر اين هتل ها با سرمايه هاى خارجى ساخته شده است. دولت كويت به هيچ عنوان زمين را به كسى نمى فروشد اما با يك قرارداد كه در آن سود هردوطرف قرارداد درنظر گرفته مى شوداقدام به اجازه فعاليت شركتهاى خارجى مى دهد. بطور مثال يك گروه فرانسوى هتلى در كويت ساخته اند كه ۲۰سال سود و درآمد آن براى خودشان است ـ البته ماليات را بايد پرداخت كنند ـ و پس از اين مدت مى توانند اين هتل را كه خودشان ساخته اند از دولت كويت اجاره كنند.
وى درحالى كه ابراز تأسف مى كندمى گويد: ايران يكى از كشورهايى است كه مى توان به راحتى صنعت توريسم را در آن زنده كرد. خيلى از كويتى ها دوست دارند به ايران سفركنند چون كويتى ها به حفظ حجاب و مسائل دينى و مذهبى كه در ايران رعايت مى شود، علاقه دارند و دوست دارند به اين كشورها سفر كنند.
حيدر فيروز رئيس دفتر هواپيمايى كويت در ايران اعتقاد دارد؛ كه مى توان بين دو كشور صنعت توريست را توسعه داد. چون فرهنگ ايران و كويت بسيار به هم نزديك است و كشور ايران براى كويتى ها و كويت براى ايرانيان جاى امن و مطمئنى جهت سفر است.
سال گذشته ۳۹ هزار توريست كويتى به ايران سفر كرده اند. سركنسول ايران در كويت معتقد است كه اين تعداد در سال جارى به ۵۳ هزار نفر خواهد رسيد.
وى در ادامه مى افزايد: كشور ايران با وجودامكانات پزشكى توانسته است بازار خوبى براى كويتى هايى كه نياز به درمان دارند، بشود به طورى كه ۱۲ هزار نفر از كويتى هايى كه ويزا براى سفر به ايران گرفته اند، براى درمان بوده است.
>تاريخچه كويت
كويت يكى از شيخ نشينان از ميان كشورهاى كوچك عربى در خليج فارس است كه توانسته پس از تجاوز عراق در سال ۱۹۹۱ ميلادى و آزادى از اشغال بعثى هاى عراق با ايجاد امنيت و ايجاد شرايط مطلوب و استفاده بهينه از جاذبه هاى گردشگرى خاص خود روح دوباره اى به جذب اتباع خارجى و در نهايت هدف نهايى كه همان جذب سرمايه هاى خارجى و رشد اقتصادى است، دست يابد.
كويت سرزمينى با مساحت ۱۷ هزار و ۸۱۷ كيلومتر مربع است كه در تاريخ ۱۹ ژوئن ۱۹۶۱ به استقلال دست يافت.
شكل گيرى سرزمين كويت به اواخر قرن ۱۷ ميلادى يعنى هنگامى كه اين منطقه با ناحيه اى به نام قرين يا الگرين ( AL Grane) همجوار بود باز مى گردد. قرين به نام تپه و كويت به معناى قلع كوچك «كوت» است.
در نميه اول قرن ۱۸ قبيله اى از سعودى ها به نام اتاب (utub) به سمت قرين مهاجرت كردند واز سال ۱۷۵۶ ميلادى با حكمرانى خانواده صباح كويت به شكل جديدى پا به عرصه جهانى گذاشت.
شهر كويت توانسته درمدت ۱۲سال پس از جنگ توازن موفقيت آميزى را براى زندگى سنتى عرب و دنياى مدرن غرب برقراركند و هرتوريستى مى تواند قديمى ترين بناى شهر يعنى كاخ سفيد را دركنارمدرن ترين برجها آكواريوم بزرگ، هتل هاى مجهز دركنارهم نظاره گر باشد.
چهارسال پيش اصلاحات دركويت با سرعت بيشترى آغازشد و در ابتداى كار شيخ جابرالاحمد آل صباح ـ اميركويت ـ دريك فرمان زنان را ازحقوق كامل بهره مند ساخت و ازشدت مردسالارى دراين كشور كاست و حتى به زنان اجازه داد تا براى نخستين بار رأى بدهند و اين فرمان درحالى صادرشد كه پارلمان كويت به آن رأى مخالف داده بود.
مردم كويت اهميت زيادى به پوشيدن لباس سنتى خود با نام دشتاشه (dishdashes) كه با سربندسفيدى همراه است مى دهند، البته زنان لباسى با نام ياشمك (Yashmaks) دارند.
دراين كشور براى گردشگران غيرمسلمان ممنوعيتى از نظر پوشش وجودندارد، ولى دركل لباسى كه تمام بدن را بپوشاند بيشتر موردقبول مردم آن كشور است.