۱ـ اهداف توسعه هزاره كدامند؟
۱) امحاى فقر و گرسنگى مفرط:
الف: تعداد افرادى كه درآمد آنها كمتر از يك دلار در روز است بايد بين سال هاى ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۵ به نصف كاهش پيدا كند.
ب: بين سال هاى ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۵ بايد تعداد افرادى كه از گرسنگى مطلق رنج مى برند به نصف كاهش پيدا كند.
۲) همگانى كردن آموزش ابتدايى:
الف: تا سال ۲۰۱۵ كودكان سراسر دنيا (اعم از دختر يا پسر) بايد بتوانند دوره ابتدايى را به طور كامل طى كنند.
۳) نيل به برابرى زن ومرد و تقويت موضع زنان:
الف: تبعيض جنسيتى در آموزش ابتدايى و متوسطه بايد تا سال ۲۰۰۵ كاملاً از بين برود. اين تبعيض در ديگر سطوح آموزشى نيز نبايد پس از سال ۲۰۱۵ وجود داشته باشد.
۴) كاهش نرخ مرگ و مير كودكان:
الف: نرخ مرگ و مير كودكان زير پنج سال بايد تا سال ۲۰۱۵ تا دوسوم كاهش پيدا كند.
۵) بهبود بهداشت مادران:
الف: نرخ مرگ و مير مادران بايد بين سال هاى ۱۹۹۰تا ۲۰۱۵ تا سه پنجم كاهش پيدا كند.
۶) مبارزه با «ايدز»، «مالاريا» و ديگر بيمارى هاى مسرى:
الف: رشد و گسترش ايدز بايد تا سال ۲۰۱۵ متوقف شده و روند معكوس آن آغاز گردد.
ب: رشد و گسترش ابتلا به بيمارى «مالاريا» و ديگر بيمارى هاى مسرى عمده بايد تا سال ۲۰۱۵ متوقف شده و روند معكوس آن آغاز گردد.
۷) حفاظت از محيط زيست:
الف: گنجاندن اصول توسعه پايدار در استراتژى هاى ملى توسعه و آغاز جبران خسارات وارده بر محيط زيست.
ب: تعداد افرادى كه به آب آشاميدنى سالم دسترسى ندارند بايد تا سال ۲۰۱۵ به نصف كاهش پيدا كند.
ج: بايد تا سال ۲۰۲۰ وضعيت زندگى يكصد ميليون حاشيه نشين شهرها، بهبود محسوس بيابد.
۸) گسترش مشاركت جهانى براى توسعه:
الف: تنظيم يك سيستم مالى و تجارى عادلانه، قابل پيش بينى، قانونمند و شفاف.
ب: توجه ويژه به نيازهاى كشورهاى كمتر توسعه يافته.
ج: توجه ويژه به نيازهاى خاص توسعه كشورهاى محصور در خشكى و جزاير كوچك.
د: توجه همه جانبه به معضل ديون كشورهاى در حال توسعه و حل و فصل پايدار آن دربلندمدت.
هـ: تنظيم و اجراى استراتژى هايى براى استفاده از كار خلاق جوانان با مشاركت كشورهاى در حال توسعه.
و: دسترسى كشورهاى در حال توسعه به داروهاى حياتى از طريق همكارى با شركت هاى داروسازى.
ز: بايد از طريق همكارى با بخش خصوصى مزاياى حاصل از تكنولوژى هاى نوين، به خصوص تكنولوژى اطلاعات و ارتباطات، در اختيار همگان قرار گيرد.
۲ـ راه طى شده
۱۳ سال پس از تنظيم و انتشار سند «اهداف توسعه هزاره» اكنون بيش از هر زمان ديگرى ضرورت مبرم نيل سريع به اهداف مندرج در اين سند، احساس مى شود.
اگرچه بسيارى از كشورهاى در حال توسعه، گام هاى بلندى در جهت اين اهداف برداشته و سياست هاى خود را در اين جهت اصلاح نموده اند، اما هنوز حركت اصلاحى ايشان از سرعت كافى برخوردار نيست.نيل به اهداف تعيين شده تا سال ،۲۰۱۵ با فرصت ها و چالش هاى فراوان روبروست. بدون كمك هاى خارجى، اين خطر وجود دارد كه بسيارى از كشورهاى در حال توسعه نتوانند به هدف هاى مزبور دست پيدا كنند.
اخيراً، بانك جهانى تحقيقى را در مورد ميزان پيشرفت در جهت «اهداف توسعه هزاره» انجام داد.اين تحقيق، در ۱۸ كشور جهان كه بيش از نيمى از فقراى دنيا را در خود جاى داده اند و يك سوم كمك هاى جامعه جهانى را نيز دريافت مى كنند، انجام گرديده است.اين كشورها عبارتند از آلبانى، بنگلادش،بنين، بوليوى، بوركينافاسو، اتيوپى، هندوراس، هند، اندونزى، قرقيزستان، ماداگاسكار، مالى، موريتانى،موزامبيك، پاكستان، تانزانيا، اوگاندا و ويتنام. بخش ديگر كمك هاى بين المللى در اختيار دو گروه كشورهاى كم درآمدى كه در حالت بحرانى به سر مى برند و متوسط درآمد قرار گرفته است.
هر يك از اين ۱۸ كشور، طى دهه گذشته به پيشرفت هاى بزرگى به ويژه در عرصه افزايش درآمد فقرا، گسترش آموزش ابتدايى و عرضه آب آشاميدنى سالم، نائل شده اند. اما درجه پيشرفت كشورها متفاوت بوده است. كمترين پيشرفت در زمينه كاهش نرخ مرگ و مير كودكان و مادران و وضعيت بهداشت عمومى صورت گرفته است. در شرايطى كه بنگلادش، اندونزى و ويتنام، بلندترين گامها را در جهت تمامى يا بخشى از اهداف هزاره برداشته اند، حركت اتيوپى، ماداگاسكار و پاكستان در اين جهت بسيار كند بوده است.
۲) دو سناريو
سناريوى اولى كه تحقيق فوق به آن پرداخته، اين است كه آيا هر يك از هجده كشور مزبور در صورت ادامه سياستهاى جارى و عدم افزايش قابل ملاحظه كمكهاى دريافتى تا سال ،۲۰۱۵ تا چه حد به اهداف هزاره نزديك خواهند شد؟ بر اين اساس، دستاوردهاى اين كشورها در زمينه تعديل فقر و آموزش و پرورش، به مراتب بيشتر از كاميابى هاى آنها در زمينه بهداشت و محيط زيست خواهد بود. رشد اقتصادى حاصل از تداوم سياستهاى جارى، بزرگترين نقش را در تعديل فقر و افزايش نرخ تحصيل در مقطع ابتدايى ايفا مى كند، اما در شرايطى كه احتمال مى رود كاميابى دوسوم كشورهاى فوق در دسترسى به اهداف هزاره در زمينه مقاطع بالاتر تحصيلى و نيز رفع تبعيض جنسيتى از آموزش و پرورش، چندان قابل ملاحظه نباشد، طى اين مدت حدود نيمى از كشورهاى مزبور به اهداف تعيين شده در زمينه تعديل فقر نايل مى شوند، ضمن اينكه تعدادى از آنها نيز نخواهند توانست به هدف كاهش گرسنگى در جامعه دست پيدا كنند.
اهداف تعيين شده در زمينه كاهش مرگ و مير مادر و فرزند همچنان دست نايافتنى باقى خواهد ماند و تنها بنگلادش، اندونزى و ويتنام احتمالاً به اين اهداف نايل خواهند شد. دستيابى به اين اهداف، بويژه براى كشورهاى حاشيه صحراى آفريقا بسيار دشوار است و علت آن نيز شيوع بيمارى ايدز در اين منطقه از جهان مى باشد.
سناريوى دوم، به نقش بهبود سياستگذاريها و افزايش قابل ملاحظه كمكهاى بين المللى در تسريع آهنگ پيشرفت كشورهاى زبور در جهت اهداف هزاره ايفا مى كند، مربوط مى شود. در اين صورت تقريباً تمام ۱۸ كشور مورد بررسى در اين نوشتار، به اهداف تعيين شده در زمينه تعديل فقر نايل خواهند شد، ضمن اينكه تعدادى از اين كشورها نيز از جمله موزامبيك، اوگاندا و ويتنام، از اين اهداف فراتر خواهند رفت. بيش از نيمى از اين كشورها نيز به اهداف تعيين شده براى رفع تبعيض جنسيتى و تكميل آموزش دوره ابتدايى نايل خواهند شد، اما نيل به اهداف بهداشتى همچنان به عنوان يك چالش باقى خواهد ماند. به طور كل، كمتر از يك سوم كشورهاى فوق خواهند توانست در اين صورت به تمامى اهداف هزاره دست پيدا كنند.
براى اينكه پيشرفت در جهت نيل به اهداف هزاره تسريع شود، لازم است اصلاحات نهادين و سياسى قابل ملاحظه اى انجام شود كه اهم آنها را در سه عرصه زير مى توان تقسيم بندى كرد: آماده سازى بستر لازم جهت فعاليت بخش خصوصى (بويژه از نظر قانونى و زيربنايى)، تقويت ظرفيتهاى دولت و بخش عمومى، قرار دادن خدمات اوليه در اختيار فقرا به منظور نيل به توسعه انسانى. اولويتهاى اصلاحات در كشورها متفاوت است. در برخى كشورها مانند پاكستان و اندونزى، اصلاح و تقويت مديريت بخش عمومى و بهبود جو سرمايه گذارى خصوصى، از اولويت مبرم برخوردار است و در كشورهايى چون ماداگاسكار و بوركينافاسو، بايد تغيير سياستگذاريهاى بخشى و تغيير جهت هزينه هاى عمومى به منظور حمايت از قوا مد نظر قرار گيرد. ضمن اينكه در كشورى چون هندوراس نيز تسريع آهنگ رشد اقتصادى در گرو اصلاح بخش مالى و بهبود روشهاى اجرايى است.
و كلام آخر اينكه براى تسريع آهنگ حركت در جهت نيل به «اهداف هزاره»، بايد اقدامات زير توسط جامعه بين المللى به عمل آيد:
۱) ايجاد ارتباط ميان استراتژى هاى ملى و اهداف ميان مدت كشورها.
۲) افزايش قابل ملاحظه كمكهاى بين المللى.
۳) نظارت و كنترل بر نحوه دريافت و هزينه سازى كمكها.
۴) تسهيل دسترسى كشورهاى فقير به بازار كشورهاى صنعتى.