• جواد دليرى

• يك جلسه خاص معمولاً قبل از مصاحبه ها با آقاى رئيس جمهور دارم كه در آنجا نظرات ايشان را
هم درباره موضوعات و مباحث مختلف دريافت مى كنم

• آقاى رئيس جمهور هم مواضع خودشان را در مورد انتخابات مثل ما نگفتند، ناگفته هاى آقاى خاتمى خيلى بيشتر از ناگفته هايى است كه ما داريم

• در دوران رياست سابق صداوسيما برخى از اعضاى دولت به وى اعتراض كردند. اين مسأله حتى به برخوردهاى تند لفظى بين برخى از وزرا و رئيس صداوسيما منجر شده است

• شخص عبدالله رمضان زاده را صريح تر از سخنگوى دولت مى بينم. اگر خودم باشم در خيلى مسائل صريح تر صحبت مى كنم

سال آخر دولت اصلاحات، مى گويد: «سخنگويى دولت كارى سخت و پردردسر است». عبدالله رمضان زاده در سالى كه بسيارى مدافعان خاكريز اصلاحات را ترك كرده اند بخشى از وظايف دفاع از دولت خاتمى را بر دوش مى كشد.سخنگوى ۴۳ ساله دولت سيدمحمد خاتمى مى گويد: «هيچ دلبستگى به اين كار ندارم چون آدم نمى تواند حرف خودش را بزند.» كرسى كه استاندار پيشين خاتمى بر آن تكيه كرده در خاطره تاريخى ايرانيها هيچگاه به صاحبانش وفا نكرده است. سخنگويان دولتهاى ايران يا وادار به استعفا شده اند يا تحت جبر زمانه عطاى اين پست را به لقايش بخشيده اند.
رمضان زاده نيز همچون سخنگويان، كابينه هاى پيشين آرزوى برخاستن از اين صندلى داغ را دارد. سخنان او در مقام سخنگويى شباهت زيادى به عقايد كسانى دارد كه درسياست ايران، اصلاح طلبى را نوعى مجاهدت و حرفه مقدس مى دانند و هنوز همچنان به پيشرفت اصلاحات در فرداى ايران، اميد بسته اند.عبدالله رمضان زاده تنها مواضع و تصميمات دولت رابيان مى كند، سكوت و سخن گفتن او تابع آهنگ سخن دولت است. با اين حال او، شخص عبدالله رمضان زاده را از سخنگوى دولت صريح تر مى داند.
سخنگوى دولت خاتمى بر تغيير ذهنيت افكار عمومى از پاسخگويى دولت تلاش مى ورزد درحالى كه پست سخنگويى در تصور اهالى مطبوعاتى با واژه توجيه، تكذيب و قدرى هم سانسور آميخته است، سخنگوى خاتمى هرآينه مى كوشد از اين خصلت دامن دركشد. لذا با شوق و علاقه مى گويد: من سخنگوى دولتى هستم كه مدافع حق دانستن كسب آگاهى و آزادى بيان است و با پنهان كارى و سانسور سرستيز دارد.

\سخنگويى چگونه كارى است.
> خيلى سخت والبته پر دردسر.
\برخى كارهاى سخت و پردردسر مثل خبرنگارى جذاب است، سخنگويى را دوست داريد؟
> نه! علاقه اى به اين كار ندارم، چون آدم نمى تواند حرف خودش را بزند. سخنگو بايد مسؤوليت حرفهايى را بپذيرد كه مواضع ونظرات ديگران است بويژه با اين مباحث ومسائل سياسى جامعه ما.
\ معمولاً مواضع دولت را چگونه جمع بندى و اعلام نظر مى كنيد؟
> اگر موضع مهمى در دولت بحث و بررسى شود و تصميمى درباره آن گرفته شود مواضع دولت نيز روشن مى شود.
\ اگر در دولت بحث نشود؟
> در دبيرخانه شوراى اطلاع رسانى دولت، هر هفته سؤالات احتمالى از ميان مطالب روزنامه ها، صداوسيما و سايت هاى خبر رسانى گردآورى و جمع بندى مى شود. اين شورا مركب از ۱۰ وزير است كه جلسات آن زير نظر بنده و با حضور معاونان وزير در آن جلسات كه هم پاسخ سؤالات را در مى آوريم و هم نظرات كارشناسى را در مورد موضوعات مختلف جمع بندى مى كنيم. اگر موضوع خاصى هم پيش آيد بطور ويژه با وزيران صحبت مى كنم.
\ با رئيس جمهور چطور؟ مواضع را با ايشان از قبل هماهنگ مى كنيد؟
> يك جلسه خاص معمولاً قبل از مصاحبه ها با آقاى رئيس جمهور دارم كه در آنجا نظرات ايشان را هم درباره موضوعات و مباحث مختلف دريافت مى كنم.
\ تاكنون مسأله اى بوده كه شما بخواهيد اعلام موضع كنيد اما رئيس جمهورخواسته باشد نگوييد.
> به اين صورت نه!
\ پس به چه صورتى؟
> همين سؤالات احتمالى را وقتى با رئيس جمهور در ميان مى گذاريم، آقاى رئيس جمهور يا مى گويند مطرح شود يا مى گويند اظهارنظر نكنيد يا كوتاه اظهار نظر كنيد يا به كلى از كنار آن بگذريد.
\ پس شده كه چيزى بخواهيدبگوييد اما ايشان نگذارند...
> نه! چون از قبل تصميم نمى گيرم.
\ عكس اين چطور؟ يعنى رئيس جمهور بگويد چيزى را بگوييد وشما نگوييد.
> نه! هيچ وقت نشده كه رئيس جمهور يا دولت موضعى داشته باشند، بخواهند بگويند و من نگويم.
\ در چه زمينه هايى معمولاً اظهارنظر نمى كنيد؟
> فكر مى كنم در حد سخنگويى مواضع روشنى را بيان مى كنم اما درباره برخى مسائل به دلايل امنيتى يا سياسى اظهارنظرى نشده است.
\ پس خيلى چيزها را نگفته ايد.
> بله ما خيلى چيزها را نگفتم و خيلى از سؤالات را جواب نداده ايم. مثلاً در مورد انتخابات مجلس هفتم ما خيلى از حرفها را نزديم.
\ حتماً چون رئيس جمهور نخواستند.
>به دليل ملاحظاتى كه آقاى رئيس جمهور و دولت داشتند.
\ اين ملاحظات تا كجاست، خط قرمز آن چيست؟
>فكر مى كنيم نبايد در كشور تنش و درگيرى ايجاد كنيم و بنابراين براى آرامش روانى جامعه از كنار خيلى از مسائل ناگفته مى گذريم.
\ تاكنون موضعى گرفته ايد كه اعضاى دولت دلخور شوند. مثلاً بگويند تند بوده يا ...
> در خيلى موارد جزيى كه آن هم در مباحثى نبوده كه كليت دولت باشد. گاهى در دولت در مورد مسأله اى اختلاف نظر بوده اما وقتى تصميمى گرفته مى شود ممكن است يك نفر مخالف باشد. آن هم بعداً اعتراض كند اما تاكنون اعتراضى از ناحيه دولت يا دوستان نسبت به مواضع گرفته شده، نبوده است، چون موضع شخصى نگرفته ام.
\ فشارهاى بيرونى خارج از دولت به شما چقدر است.
> زياد،
\به اندازه اى كه مصاحبه هاى شما لغو شود.
> نه! گاهى اوقات تماس هايى گرفته مى شود، اطلاعيه هايى صادر مى شود يا مواضع روزنامه هاى منتقد و البته الآن مخالف دولت. نوع عكس العمل هاى افراطى صداوسيما هميشه بوده است. البته اين فشارها روى مجموعه دولت است اما چون ما به عنوان زبان دولت هم عمل مى كنيم، طبيعتاً عكس العمل ها بيشتر است، ما هم پذيرفته ايم.
\ پس چرا ۵ ماه مصاحبه هاى خود را تعطيل كرديد؟
> خودم اين كار را انجام دادم. بعد از اينكه ماجراهاى انتخابات مجلس هفتم رخ داد و روند، جريان قابل دفاعى نبود، البته از نظر دولت هم اين روند قابل دفاع نبود، نمى دانستم بايد چه بگويم و اين مهمترين مسأله اى بود كه خبرنگاران سؤال مى كردند، من به آقاى خاتمى پيشنهاد كردم، عذرم را بپذيرند و من از اين مسؤوليت استعفا بدهم و كنار بكشم چون درخودم اين توان را نمى ديدم كه به افكار عمومى پاسخ بدهم، به همين دليل ضمن درخواست استعفا تصميم گرفتم صحبت نكنم.
\ و آقاى خاتمى هم موافقت كردند؟
> آقاى رئيس جمهورى اوايل مخالفتى نداشتند اما بعداً يكى دوبار به من گفتند كه مصاحبه كنم اما من باز هم از ايشان خواستم كه اجازه بدهند كه من اين مسؤوليت را نداشته باشم به ايشان گفتم كه سخت است در مورد انتخابات حرف بزنم.
\ آقاى رئيس جمهور هم اين موضع را قبول داشت؟
> آقاى رئيس جمهور هم مواضع خودشان را در مورد انتخابات مثل ما نگفتند، ناگفته هاى آقاى خاتمى خيلى بيشتر از ناگفته هايى است كه ما داريم.
\ چرا خاتمى ناگفته ها را نمى گويند؟
> به خاطر مصلحت و منافع ملى.
\ هيچ روزى نمى خواهند بگويند؟
> بالاخره يك روزى مى گويند.
\ حتى اگر اين نگفتن ها به ضرر خودشان باشد و وجهه شان را خراب كند؟
> ايشان مسائل شخصى را فداى مسائل ملى مى كنند.
\ شده به رئيس جمهور گزارش شود كه مثلاً به خاطر فلان موضع يا نگرفتن فلان موضع افكار عمومى نسبت به شما انتقاد دارد؟
> دفتر رئيس جمهورى به طور مرتب اين كار را مى كند.
\ در دولت تاكنون نسبت به مواضع رئيس جمهورى بحث شده است كه مثلاً چرا اين موضع گرفته شده است؟
> كم پيش آمده، كليات نظر و برنامه هاى آقاى خاتمى را هم اعضاى دولت قبول دارند. اما شايد در مورد نحوه اجرا يا پاسخ دادن به فشارهاى وارده ممكن است اختلاف نظر باشد.
\ شما قبول داريد كه رئيس جمهور در برابر خيلى مسائل كوتاه آمده است؟
> بله.
\ حتماً به دليل مصلحت ها؟
> بله.
\ بسيارى از صاحبنظران معتقدند رئيس جمهور علاوه بر آنكه كوتاه آمده با مخالفان هم مماشات كرده است و از كنار مسائل با سكوت عبور مى كنند.
> آقاى خاتمى جزو كسانى است كه شعار زنده باد مخالف من را پذيرفته اند و به آن اعتقاد دارند. البته خيلى ها از اين مسأله سوء استفاده كردند اما براى خاتمى آزادى موافق بى معنى او به دنبال آزادى مخالف است و به همين دليل هيچگاه با مخالفان خود برخورد تند و تيز نداشته است.
\ آيا خاتمى از نحوه دفاعش از اصلاحات راضى است؟
> بايد عملكرد افراد را با توجه به موقعيت شان ديد. مثلاً اگر من حرف مى زنم بسيارى از وزيران نمى توانند. آقاى رئيس جمهور هيچ وقت در دفاع از اصلاحات عقب نشينى نكردند يا كوتاه نيامدند شايد برايشان مانعى ايجاد شد اما عقب نشينى نكرد.
\ شده كه آقاى رئيس جمهورى بگويند اى كاش از اول در اين انتخابات شركت نمى كردند .
> آقاى خاتمى هيچ وقت دوست نداشتند بيايند. اما مصلحت انديشى ها ايشان را به صحنه آورد.
\ آقاى خاتمى دوست دارند چه كسى بر كرسى رياست جمهورى بنشيند؟
> كسى كه انسان را به عنوان انسان بپذيرد و خواهان ارتقا ى جايگاه انسان ايرانى در داخل و خارج از كشور شود.
\ بزرگترين بحرانى را كه دولت اصلاحات پشت سر گذاشت كدام بود؟
> خيلى سخت است بگوييم بزرگترين بحران، اما بايد بپذيريم كه اگر روزى آقاى خاتمى گفتند ما هر ۹ روز يك بحران داريم، الآن نيز وضع بهتر نشده است.
\ در اين سالها ، كدام سال براى دولت خيلى سخت گذشت؟
> اين دولت هيچ وقت سال آرامى نداشته است. هيچگاه فضاى آرامى نداشته كه در آن همه سياستهاى خودش را اجرا كند و نوع برخورد منتقدان با دولت در اكثر موارد غيرمنصفانه بوده است.
\ سال ۸۳ چطور؟
> امسال سال خيلى سختى براى دولت است. فشارها به دولت خيلى سنگين است . رفتارهاى غيرقانونى و فراقانونى خيلى زياد است. بناى خاتمى هم اين است كه وارد دعوا و تنش نشويم، چون باورشان بر اين است كه كسانى كه نتوانستند در هيچ شرايطى رأى اكثريت مردم را به دست بياورند، مصلحت جامعه را تشخيص نمى دهند.و وقتى مصلحت را تشخيص ندهند مى آيند تنش ايجاد مى كنند در واقع حكم مادر و دايه است. خاتمى و دولت درنقشى قرار گرفته اند كه نمى توانند وقتى نامادرى ها قصد از بين بردن كودك را دارند با آنها همنوا و وارددعوا شوند.
به هر حال با اتفاقى كه در انتخابات مجلس هفتم افتاد نوعى روحيه يأس در جامعه حاكم شد كه در دولت هم بى تأثير نبود.
\ اعضاى دولت هم اين نظر را دارند.
> در مورد انتخابات اجماع به وجود آمد كه انتخابات غيرقابل برگزار شدن است يعنى كسى نبود كه موضعش صريح نباشد.
\ تفاوت خاتمى ۸۳ با خاتمى ۷۶ چيست؟
> صبر وتحملش بيشتر شده است.
\ آيا در دولت اخبار روزانه بررسى و جمع بندى مى شود؟
> ما در جلسه دولت يك بخشى را در دستوركار داريم به عنوان بخش خبر، يعنى هميشه خبرهاى روز در دستور كار دولت است هر خبرى كه اعضاى دولت داشته باشندمطرح مى شود...
\ اخبار مطبوعات يااخبار محرمانه؟
> هم اخبار مطبوعات وهم اخبارى كه در مطبوعات نمى آيد. آنجا اعضاى دولت وارد بحث مى شوند و اگر ضرورى باشد در جلسه بعد راجع به آن موضوع بحث خواهد شد اما در مورد مصوبات حتماً با رأى گيرى علنى، تصميم گيرى مى شود. در مورد برخى مسائل مثل انتخاب استانداران يا رؤساى سازمانهاى دولتى و مباحثى كه اعضا نمى خواهند مواضعشان مشخص شود، رأى گيرى مخفى انجام مى شود.
\ مواضع جلسه را چه كسى جمع بندى مى كند، يعنى حرف اول و آخر را چه كسى مى زند؟
>رئيس جلسه [رئيس جمهور يا معاون اول وى].
\ اخبار خاص و خارج از جلسات را چه كسى به رئيس جمهور مى دهد.
> از طريق دفترشان و با يك مكانيزم مشخص، اخبار چه رسانه اى و چه غيررسانه اى را مرتب گزارش مى كنند. ضمن آنكه وزيران خارجه، كشور واطلاعات ودبير شوراى عالى امنيت ملى مستقيم با رئيس جمهور ارتباط دارند. بنابراين در اسرع وقت در جريان قرار مى گيرند.
\ شما تا به حال خبرى به رئيس جمهور داده ايد.
> خير.
\ رابطه شما با رسانه ها چطور است.
> از نظر خودم مشكلى ندارم، نه با رسانه هاى منتقد نه با رسانه هاى همراه. فكر مى كنم يك رابطه عاطفى برقرار شده است.
\ با صدا وسيما هم همينطور.
> صدا و سيما سياست مشخصى دارد و بنايش بر اين نيست كه خيلى اخبار دولت مطرح شود. معمولاً اخبار دولت كه از زبان سخنگو مطرح مى شود در رديف اخبار دست چندم قرار مى گيرد كه خيلى براى من اهميت ندارد.
\ چرا دولت هيچگاه در موردنحوه اطلاع رسانى صدا و سيما واكنش نشان نمى دهد.
> رضايت از عملكرد صداوسيما در بين اعضاى دولت وتأييد اين عملكرد وجود ندارد.
\ رئيس سازمان صداوسيما معمولاً در جلسات دولت شركت مى كند، چرا در آنجا هم واكنشى به او نشان داده نشده است.
>اين اتفاق در دوران رياست سابق صداوسيما افتاده است. حتى به برخوردهاى تند لفظى بين برخى از وزرا و رئيس صداوسيما منجر شده است.
\ همراهى صداوسيما باشما معمولاً تا كجاست.
>تا جايى كه عملكردش را تأييد كنيم، اخبار ما را خوب پوشش مى دهد.
\ شما براى اينكه مشكل ارتباط سريع با مردم را برطرف كنيد چه مى كنيد، مثلا ًدر بخش هاى مذهبى جامعه يا در نقاط دور افتاده مردم و اشخاص روزنامه هاى حامى دولت را نمى خوانند تلويزيون هم كه اخبار را پخش نمى كند، روزنامه هاى منتقد هم تحريف و گزينشى پخش مى كنند.
> همه دولتها متكى به اين هستند كه بتوانند از رسانه ملى براى بيان واقعيت ها استفاده كنند، مشكل اين است كه ارتباط مستقيم و فورى نمى توانيم با جامعه برقرار كنيم مگر چنددرصد مردم مطبوعات را مى خوانند، مخصوصاً با برخوردى كه با مطبوعات شده است يا آنان را محافظه كار كرده يا خودسانسور وحتى تيراژ آنها پايين هم آمده است ما الآن روزنامه اى كه بطور كامل از دولت دفاع كند بجز روزنامه ايران هيچ روزنامه اى نداريم.
\ چرااز ارتباط رودررو استفاده نمى شود، مثلاً الآن ما مى بينيم ديگر خاتمى رو در رو با مردم صحبت نمى كنداز آن گفت وگوهايى كه تلويزيونى با مردم صحبت مى كردخبرى نيست، ديگر در جمع دانشجويان واقشار جامعه ديده نمى شود.
> روزهاى گذشته قابل برگشت نيست روزهايى كه گذرانده ايم كه هميشه به عنوان روزهاى ماندگار باقى خواهد ماند و آن ارتباط نزديك بين دولت ومردم برقرار شد. آن روزها، روزهاى اوج يك نظام است اما متأسفانه اين فرصت قدر داشته نشد. ما از ظرفيتهايى كه براى پر شدن شكاف هاى حاكميتى پيش آمد نتوانستيم استفاده كنيم و بعيد هم مى دانيم اينها قابل بازگشت باشد.
\سال هاى سختى را داشته ايد، براى امسال كه سال آخر اين دولت است چطور ادامه مى دهيد
> در دو بخش رفاه اجتماعى و آزاديهاى سياسى . ما تاكنون درحدشأن و لياقت مردم كار نكرده ايم. انتظارات بسيار بالايى وجود دارد كه هرچند برخى از آنها قابل دستيابى در يك دولت نيست اما مثلاً كارى كه دولت در برنامه چهارم كرد باز كردن افق هاى آينده كشور بود. با يك برنامه كارشناسى مشخص به عنوان يك سند دولت اصلاحات كه اگر فرصت اجراى اين برنامه داده شود بسيارى از انتظارات مردم پاسخ داده مى شود.
\ فكر نمى كنيد پاسخ دادن به مطالبات مردم سخت باشد.
> ما كه به سختى ها عادت كرده ايم فكر مى كنم هيچ دولتى بعد از ما توان مقاومت در برابر سختى ها را نخواهدداشت.
\ اتفاقات خوبى كه براى دولت افتاده چه بود؟
> اتفاقات خوب هم مثل سختى ها زياد بوده است.اخبارى كه از موفقيتهاى اقتصادى دولت مى رسد هميشه براى دولت و اعضا قابل توجه بوده است. فكر مى كنم تعيين سال گفت وگوى تمدنها از سوى سازمان ملل يك اتفاق شيرين بود.
\ به عنوان آخرين سؤال ، چطور شد كه آقاى خاتمى شما را سخنگو كردند.
> با هر عاقلى كه ايشان صحبت كرده بود، نپذيرفتند.
\ چهار سال سخنگو بوده ايد، شما مواضع سخنگوى دولت خاتمى را چگونه ارزيابى مى كنيد.
> شخص عبدالله رمضان زاده را صريح تر از سخنگوى دولت مى بينم. اگر خودم باشم در خيلى مسائل صريح تر صحبت مى كنم.
\ يك روزى مى گفتيد، آرزويتان اين است كه لباس سخنگوى دولت را درآوريد الآن چطور؟
> الآن هم همينطور. اصلاً به اين شغل علاقه ندارم، فكر مى كنم مردم هم انتظاراتى دارند كه ما هم نمى توانيم چيزى را كه خاتمى نگفته بگوييم. مثلاً هرجا مى رويم مى گويند چرا انتخابات برگزار شد.