• عكس وگزارش: احمدجلالى فراهانى

آن بالا ايستاده و تندتند سيگار مى كشد. از اين پايين محكوم به مرگى را مى ماند كه پادر هوا، ميان سرنوشت، دود سيگارش را به صورت مرگ فوت مى كند. با هر تكان جرثقيل، به چپ و راست آونگ مى شود. درست مثل ناقوس كليسا؛ هنگامى كه خبر مرگ كسى را به صدا درمى آورد.
جرثقيل كه بازوى فولادى وخوش قواره اش را جمع مى كند، قلاب سنگين وچندده كيلويى اش گيج مى خورد و «خالد» محكم تر به سيگارش پك مى زند. تا پايين بيايد، سيگار خالد تمام شده است. آن بالا چه حسى دارد؟ نمى ترسد؟ خودش مى گويد «ديگر عادتمان شده آقا. ۱۵ سال است كه كار ما همين است . » ۱۵ سال زمستان وتابستان وپاييز و بهار را پادر هوا ميان مرگ وزندگى ايستاده است وسيگار كشيده و به زبان سرزمين مادرى اش (كردى ) آواز خوانده است. آن هم بدون هيچ كلاه ايمنى و تجهيزاتى، نه بيمه عمر دارد، نه بيمه درمانى ونه حتى بيمه بازنشستگى و از كارافتادگى .
۳۳ساله است و اهل يكى از روستاهاى «اورامانات» كردستان. متأهل. با چهار فرزند كه ماه به ماه برايشان پول مى فرستد. وقتى مى پرسى «چرا بدون كلاه وقلاب وتجهيزات ضرورى اين كار را مى كنى؟ » جوابى ندارد بدهد.در عوض با خنده و شوخى حرف را عوض مى كند و موضوع را از سرش باز مى كند.
برايم از يكى از دوستانش مى گويدكه سر همين كار جان خودش را از دست داد. مى گويد او هم مثل خودش وهمين حالا آويزان مرگ بوده است وجرثقيل هنگام جابه جا كردن او كه وظيفه اش حفظ تعادل تيرآهن ها بوده است از جايش در رفته و آن طفلكى با تيرآهن ها روى سركارگرى ديگر سقوط كرده است و هردو كشته شده اند.
در پنجه مرگ
خالد تنها كارگرى نيست كه نان زن وبچه اش را از چنگال مرگ بيرون مى كشد. توى همين كارگاه و سرهمين پروژه كه چندطبقه بيشتر هم نيست براى نصب اسكلت هاى فولادى ساختمان كارگران ديگرى هم هستند كه بى محابا وبدون رعايت هيچ كدام از نكات ايمنى كار وبهداشت صنعتى معاش خود را تأمين مى كنند. آنها پس از نصب تيرهاى بلند فولادى كه هيچ تضمينى براى عدم سقوط شان نيست از تيرها بالا مى روند بى آنكه حتى كلاه ايمنى برسر داشته باشند ونمى دانم چرا اولاً ياد شعار معروف «اول ايمنى بعد كار» مى افتم و هيچ خبرى از ايمنى نيست. آنها آنقدر بالاى تيرهاى فولادى چمباتمه مى زنند تا «خالد» سوار برتيرآهنى چندمترى با قلاب جرثقيل در آسمان ظاهر شود وراننده جرثقيل آنقدر «خالد» و تيرآهن را بالا و پايين مى كند تا درست ميان دوتيرآهن قرار بگيرد و آن وقت است كه دوكارگرى كه تابه حال چمباتمه زده بودند و به زبان كردى آواز مى خواندند دست به كار مى شوند و دوطرف آهنى را كه خالد ايستاده است به تيرها جوش مى دهند و خالد آنقدر آن بالا مى ايستد تا تيرآهن كاملاً جوش بخورد. وظيفه او حفظ تعادل تيرآهن است.
محيط كار يا جهنم
چندنفر مثل خالد و دوستانش براى امرارمعاش ماهرانه تر از بندبازان تمام نمايشها وشعبده هاى پرتماشاچى با مرگ دست وپنجه نرم مى كنند؟ دراين باره البته آمار دقيقى وجودندارد چرا كه عموم كارگران ساختمان سازى بدون بيمه هستند وهيچ مرجعى اطلاع دقيق در اين خصوص ندارد. با اين حال براساس نتايج وتحقيقات صورت گرفته در سال ۱۳۸۲ بيش از هزار و۵۷۲ حادثه در محل كارگاه هاى ساختمانى در استان تهران روى داده است كه دراين حوادث ۱۲ نفر جان خود را از دست داده اند و ۶۳ حادثه نيز موجب نقص عضو در ميان كارگران شده است كه آخرين آن مربوط به سقوط كارگر ۴۵ساله اى در شهر كرج مى شود كه به علت نبود ايمنى در محل كار ، جانش را از دست داد. اين حادثه روز پنج شنبه هشتم مردادماه روى داد وكارگر فوق به علت سقوط وشكستگى جمجمه جان باخت. در همين روز كارگرى ديگر به نام «بهمن»۳۱ ساله در منطقه نواب در شهر تهران در حادثه اى دلخراش جانش را از دست داد. اين حادثه زمانى رخ داد كه وى جهت تعمير آسانسور محل كارش داخل آسانسور رفت وبه علت عدم رعايت نكات ايمنى وسقوط ناگهانى آسانسور جانش را از دست داد.
گرچه در چنين مواقعى بنابه گفته «محمدسلطان همتيار » رئيس شعبه ۱۶۰۸ دادگاه جنايى تهران، عامل وقوع حادثه، عدم وجود تدابير ايمنى است، اما مطابق قانون، كارفرمايان هم مسؤوليت كيفرى دارند وهم مسؤول پرداخت ديه هستند. او در اين باره مى گويد: «كارفرماها، مهندسان ناظر و صاحبان كار و حتى مسؤولان دولتى كه سرپرستى كارگاه ها را به عهده دارند از قبيل شهردارى ها در وقوع چنين حوادثى به اتهام بى مبالاتى و عدم رعايت نظامات به حبس محكوم خواهند شد و همچنين بايد متحمل پرداخت ديه به شخص آسيب ديده يا خانواده متوفى شوند.
سودآورترين صنعت ايرانى
اين همه در صنعتى اتفاق مى افتد كه يكى از سودآورترين صنايع داخلى است. با اين حال واقعيت اين است كه صنعت ساختمان هنوز نتوانسته پا به پاى ديگر بخش هاى صنعتى كشور از نظر فناورى ساخت رشد كند وكارشناسان علت اين امر را همان سودآورى صنعت ساختمان مى دانند. دكتر زارعى متخصص و آرشيتكت در اين باره مى گويد «سودآور بودن بخش مسكن دركشور چشم انداز آتى برگشت سرمايه اى كه دراين بخش نهفته است، آنقدر هست كه ديگر دست اندركاران اين صنعت را به سود بهره گيرى از فن آورى مدرن ترغيب نكند».
مطابق آمارها با اينكه صنعت ساختمان سازى ۷۵ تا ۸۰ درصد از سرمايه هاى بخش خصوصى را جذب خودكرده است اما تحولات تكنولوژيك واستفاده از شيوه هاى مدرن وايمن ساخت به اين حوزه راه نيافته است و همچنان شيوه هاى سنتى كه براى كارگران ساختمانى بسيار خطرناك هستند مورد توجه فعالان اين صنعت است و با اين همه مشاغلى مثل جوشكارى ، سيمان كارى، نظافت نماى برج هاى شيشه اى و شيشه پاك كنى در طبقات بالاى برج هاى تهران وكار روى داربست از خطرناك ترين مشاغل ايران محسوب مى شود و بنا به آمار هر سال نزديك به ۸۰ نفر ازصاحبان مشاغل فوق بر اثر سقوط از بلندى جان مى سپارند.
شايددر بسيارى از اين موارد فقط صاحبان كار نيستندكه تمام تقصيرها متوجه آنهاست. «عباس نويدى» يكى از همين كارگران در اين باره مى گويد:«ما گرچه ملزم به استفاده از تجهيزات ايمنى هستيم، اما اين تجهيزات در بسيارى از موارد دست وپا گير است و برخى از آنها نظير كلاه كاسكت نيز در جريان يك سقوط از ارتفاع ۷۰ ـ ۶۰ مترى ديگر ويژگى هاى ايمن آفرين خود را از دست خواهند داد».
خطرناشى از كار فقط در كمين كارگران كارگاه هاى ساختمانى كه در ارتفاع كار مى كنند نيست. بلكه كارگرانى كه درعمق زمين كار مى كنند نيز در معرض خطر قرار دارند.
آمارمرگ ومير مربوط به سقوط در چاه همچنان بالاست و اگر در سال ۱۳۷۴ ، جمع كشته شدگان اين حرفه درچاه ها حدود ۷۰ نفر بوددرسال گذشته اين رقم بيش از ۱۳۴ نفر بوده است. ريزش ديواره چاه، فرسايش زمين، نفوذ گازهاى حاصل در فاضلاب چاههاى مجاور و رطوبت عواملى اندكه كارگر چاه كن را تهديد به مرگ مى كند.
اين در حالى است كه بنا به گفته بسيارى از كارشناسان ساختمان اغلب اين كارگران كه از هيچ بيمه اى هم برخوردار نيستند، بعداز اينكه دچار حادثه اى مى شوند، از هيچ حمايت لازمى هم برخوردار نمى گردند ومجبورند تا پايان عمر با نقص عضو و پاى لنگ زندگى را بگردانند.
«مجتبى احتشامى» كارشناس بهداشت محيط كار در اين باره مى گويد: «بيشتر اين كارگران از اصول ايمنى و تخصصى مربوط آگاه نيستند و فقط به خاطر نياز مالى به اين كار مبادرت مى ورزند. از طرف ديگر به اعتقادوى نبود وسايل حفاظت انفرادى و فرهنگ استفاده صحيح از آنها و يا عدم كارآيى اين وسايل، نبود لباسهاى مناسب، وجود نقايص فنى ومعايب فيزيكى در ماشين آلات، عدم حفاظ گذارى مناسب و مؤثر، وضعيت نابسامان و خطرناك ماشين آلات، از عمده ترين علل حوادث سنگين درمحيط كار هستند.
يك كارشناس حفاظت و ايمنى در تشريح جنبه هاى انسانى حوادث ناشى ازكار دركارگاههاى ساختمان سازى مى گويد: درجنبه هاى انسانى مى توان موضوع را از بعد جسمانى و روانى موردتحقيق قرارداد.
به عنوان مثال دربعد جسمانى مى توان علل ايجاد حوادث را عدم تناسب جسمانى كارگر با كار و خستگى جسمانى آنها دانست و در بعد روانى نبوددانش كافى، تجربه و قواى ذهنى لازم، آشنا نبودن با محيط كار، ترس و نداشتن اعتمادبه نفس، خستگى روانى، تنبلى، سهل انگارى، حواس پرتى، بى احتياطى، شوخى هاى نامناسب و نابجا درمحيط كار، عدم نظارت فرد مسؤول بركارها، فقدان انضباط شديد درمورد ايمنى و حفاظت، روابط صنعتى و مديريت ناصحيح و... از عوامل شناخته شده در بروز حادثه هستند.
يافتن مقصر
اگربخواهيم درباره ايمنى كار و خطرات ناشى از عدم رعايت اصول ساختمان سازى بيشتر دقيق شويم، شايد قسمت اعظم حوادث ناشى از كار در كارگاههاى ساختمانى ناشى از بى احتياطى كارگران باشد.
هرچند عملكرد سركارگران و مهندسين ناظر و... دراين ماجرا تأثيرگذار است اما به هرحال تصميم گيرنده نهايى خودكارگر است. او مى تواند از كاركردن در شرايط سخت آن هم بدون استفاده از تجهيزات ضرورى و فنى سرباز بزند.
به گفته مهندس «اميركيانوش ابراهيمى» كارشناس ارشد برنامه ريزى و ايمنى سيستم هاى يكى از كارخانجات بزرگ تهران: متأسفانه اكثر اتفاقات كار ناشى از بى احتياطى خودكارگران است.
به اين ترتيب هرروزه شاهد اتفاقاتى هستيم كه ناشى از ناآشنايى كارگر با حق و حقوق خود و عدم احساس نياز به استفاده از تجهيزات ايمنى توسط خود اوست. شايد بسيارى از كارگران تنها به اين دليل كه حاضر نيستند كمى حوصله به خرج دهند خود را درگير مشكلات پرهزينه و اجتناب ناپذير مى كنند.
درعين حال يكى از كارفرمايان همين كارگاههاى ساختمانى كه حاضر نيست نامش درج شود دراين باره نظر ديگرى دارد و مى گويد: خيلى وقتها، خيلى هدفها بيشتر شعار هستند و ناشى از شعارزدگى.
اين درست است كه بسيارى از ما دچار عمل زدگى هستيم و فقط و فقط به توليد با هزينه كمتر و سرعت بيشتر فكرمى كنيم، اما خيلى وقتها خود كارگران اين امور و رعايت نكات ايمنى را شعارزدگى و تجملات بى خودى تلقى مى كنند. با اين حال من هم قبول دارم كه بسيارى از كافرمايان ساختمانى به تنها نكته اى كه توجه ندارند همين مسأله امنيت كارگران است.
وقتى ما به كارگر مثلاً پوتين ايمنى نمى دهيم و او را مجبورمى كنيم كه باكفش خودش از تيرآهن بالا برود و مثلاً وسايل موردنيازش درجيب عقب شلوارش است، نمى توانيم انتظار حادثه را نداشته باشيم.
حتى اگر اين كارگر فردى ماهر و آموزش ديده باشد باز وقتى او نمى داند خطر كجاست و چگونه بايد از حادثه پيشگيرى كرد، چطور مى توان امنيت او را تضمين كرد؟
حرفهاى او كه تمام شده است و مى خواهم از كارگاه بيرون بروم.
هنوز پايم را ازمحوطه بيرون نگذاشته ام كه جسمى سنگين از بالا روى آجرها مى افتد. سراسيمه برمى گردم و جناب كارفرما با خنده مى گويد: نترس! چيزى نبود. زنجير قلاب افتاد... خالد يه ليوان آب براى مهندس بيار رنگش پريده...

در پى چاپ گزارشى با عنوان «صنعت طلا در گرداب قاچاق» كوروش گوهربين رئيس اتحاديه صنف فروشندگان و سازندگان طلا، توضيحى ارسال كرده است كه در پى مى آيد.
۱ـ با داشتن صادركنندگان نمونه در اين صنعت كه موفق به دريافت جوايزى در اين زمينه نيز گرديده اند، بويژه طى سالهاى اخير و توجهات ويژه اى كه مسؤولان ارجمند به اين حوزه صنفى معطوف داشته اند، هم اكنون اين صنعت در مسير شكوفايى و رونق خاصى قرارگرفته است.
۲ـ مطابق بررسى ها و بازرسى ها و تحقيقات به عمل آمده در بازار پيرامون طرح شكوائيه و گله گذارى هاى كارگران شريف امضا كننده طومار، از جمله مقرر شده است براى مبارزه و ريشه كن كردن قاچاق همكاريهاى خود را با اتحاديه همچنان ادامه دهند.
۳ـ در گزارش مذكور به وجود ۱۸ هزار واحد توزيعى و ۶هزار واحد توليدى در تهران اشاره شده بود كه مطابق آمار موجود و در دسترس اتحاديه آمار اين واحدها در تهران حداكثر ۱۰ هزار واحد توزيعى و هزار واحد توليدى مى رسد كه اكثر اين واحدها نيز در منازل مسكونى و غيرتجارى مشغول كارند و اين اتحاديه در امتداد مجموعه تلاشهاى خود به منظور احقاق حقوق صنفى اين عزيزان هنرمند و زحمتكش مبادرت به ايجاد هويت صنفى آنان نموده است و در آينده شاهد ساماندهى آنها خواهيم بود.
۴ـ در امتداد مجموعه راهكارها، تشكيل ميز طلا و جواهر مى باشد كه هر ماهه خبرگان و معتمدان و دلسوختگان صنفى با هدايت و حمايت هيأت مديره اتحاديه در وزارت محترم بازرگانى تشكيل مى گردد كه در آن تمامى مسائل و مشكلات ريز و درشت صنف طلا و جواهر مورد بررسى و تجزيه و تحليل و راه حل يابى قرارمى گيرد كه بعضى از آنها نتيجه قطعى به دنبال داشته و بقيه در حال بررسى مى باشد كه در اين زمينه همكاريهاى تنگاتنگ و دلسوزانه اى ما بين تمامى اتحاديه ها و معتمدين و خبرگان صنفى به وجود آمده است و نتايج آن ان شاءالله به مرور، شامل حال همه زحمتكشان صنفى قرارخواهدگرفت.
۵ـ ورود طلاى قاچاق: اين امر از سوى برخى افراد سودجو و فرصت طلب صورت مى گيرد و يا از طريق كالاى مجاز همراه مسافر وارد مى شود و يا از طريق توزيع كالاى قاچاق ضبط شده به صورت حراج توسط ارگانهاى ذيربط صورت مى گيرد و از طريق اتحاديه و همه سازمانها و مسؤولان دلسوز شديداً با آنها مبارزه مى شود و جا دارد در همين جا از مسؤولين و سازمانهاى گمركى خواسته شود كه كالاى قاچاق ضبط شده را پس از ذوب و تبديل به طلاى خام در اختيار صنف قراردهند تا از اين نقيصه پرهيز گردد.
۶ـ در باب مبارزه با ورود قاچاق طلا به صورت ريشه اى و عمقى ضمن همكاريهاى تنگاتنگ بين مسؤولين اتحاديه و نيروى محترم انتظامى مى توان گفت اين مهم مستلزم تمهيدات لازم از جمله تنظيم تعرفه كالا و تنظيم تعرفه هاى مالياتى جهت واردكنندگان، مدرنيزه كردن ماشين آلات اين صنعت با معافيت و يا حداقل هاى حقوق گمركى دوساله، اعطاى وام هاى كم بهره جهت كارگران و توزيع كنندگان اين صنف و ايجاد بورس طلا در ايران مى باشد كه تمامى اين موارد طى مكاتبات متعدد و توضيحات حضورى مكرر به استحضار مسؤولان و مراجع ارجمند ذيصلاح رسيده و هم اكنون در غالب برنامه هاى فراوان در دست برنامه ريزى و اجرا مى باشد كه به نوبه خود در همين جا مايه قدردانى از همه عزيزان است كه ان شاءالله پس از نيل به اين اهداف و برنامه ها، قاچاق كالا به صورت ريشه اى، از بين رود. ضمن اينكه بسيارى از تجار ايرانى و خارجى تمايلات تجارت در اين صنعت با كشور ايران را دارند كه متأسفانه به دليل ناهماهنگ بودن تعرفه ها با كشورهاى ديگر مبادرت به تجارت مى نمايند اميد است پس از تنظيم تعرفه ها و رفع موانع قانونى وارداتى كه از اين باب گمركات كشور نيز سهم بسزايى خواهند برد زمينه اى در خصوص فعاليت تجار حاصل گردد.

رئيس انجمن لجستيك ايران گفت: با هدف بسترسازى به منظور ارتقاى سطح خدمات رسانى به مشتريان از طريق اصلاح روشهاى پشتيبانى و توليد و خدمات «انجمن لجستيك ايران» با مجوز وزارت علوم، تحقيقات و فناورى آغاز به كار كرد.
به گزارش روابط عمومى اين انجمن، دكترسيدمسعود ميركاظمى با اعلام اين خبر افزود: باتوجه به اينكه علت عمده بالا بودن قيمت و پايين بودن كيفيت كالاها و خدمات در كشور، نبود استراتژى مناسب در بخشهاى پشتيبانى توليد، از جمله فقدان برآورد اوليه، شيوه هاى سنتى در پشتيبانى از توليد و خدمات پس از فروش است، تشكيل انجمن لجستيك با هدف ساماندهى زنجيره مذكور، بيش از پيش ضرورى به نظر مى رسيد.وى ذخيره سازى (انباردارى)، نگهدارى و تعميرات تجهيزات توليدى و در نهايت حمل ونقل، توزيع و خدمات پس از فروش را از جمله مباحث محورى علم لجستيك برشمرد و تصريح كرد: درگذشته واژه لجستيك تنها به مفهوم مباحث نظامى به كار مى رفت. اين در حالى است كه امروزه در جهان، لجستيك از مقوله نظامى به مباحث تجارى سوق پيدا كرده تا جايى كه آنها از الگوها و روشهاى لجستيك تجارى، براى اهداف غير تجارى نيز بهره مى جويند.
رئيس انجمن لجستيك در مورد حوزه ها و محورهاى فعاليت اين انجمن يادآور شد: لجستيك و زنجيره تأمين، مديريت، اقتصاد مهندسى صنايع، حمل ونقل، حفاظت و ايمنى، آمار و كليه گرايش هاى اين محورها از عمده موضوعاتى است كه علاقه مندان مى توانند، در اين حوزه ها با انجمن همكارى كنند.
وى گفت: علاقه مندان به كسب اطلاعات بيشتر مى توانند، به سايت اينترنتى انجمن به نشانى www. irlog. com مراجعه كنند.