جمعه ۱۰ مهر ۱۳۸۳ - ۱۵ شعبان ۱۴۲۵
Fri, Oct 1, 2004
ويژه ۳
سال دهم - شماره ۲۹۲۸
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسى
خوانندگان
سينما
گزارش ويژه
گزارش زندگى
فرهنگ و هنر
ويژه ۱
ويژه ۲
ويژه ۳
ويژه ۴
ورزشى
اوقات شرعى
موسيقى
گوناگون
ارتباطات
هزارويك شهر
آرشيو
بيش از يك قرن تاريخ كميك استريپ و كاميك بوك
قهرمانان اسير در قاب هاى بسته!
183459.jpg
عمر كميك استريپ ها دست كم به اندازه عمر سينما است. نخستين گام هاى آن در اوايل قرن بيستم براى يافتن راه هاى جديد داستانگويى و ابراز حالات از طريق تصاوير، برداشته شد. علاوه بر اين «كاميك بوك» (كتاب كميك استريپ) به نوعى با نقاشى هاى روى ديوار غارها وخط هيروگليف مصريان در ارتباط است چون در نهايت، همه شان قصه هايى هستند كه از كنار هم قرار دادن تصاوير به وجود آمده اند. در ابتدا خبرى ازنوشته نبود اما كم كم با زياد شدن تصاوير و پيچيده شدن داستان ها، جملاتى براى ارائه اطلاعات بيشتر درمورد جريان قصه به نقاشى ها اضافه شدند. از پيشروى هاى نهضت كميك استريپ بايد «رودلف تافر» سوئيسى، «ويلهم بوش» آلمانى و «آنجلو اگوستينى» برزيلى را نام برد اما بهتر است نخستين كاميك بوك را به «ريچارد فندرو اتكالت» با نام «بچه زرد» (سال ۱۸۹۶) نسبت بدهيم. اتكالت با استفاده از تجربه هنرمندان قبلى عنصر جديدى به نام «بالون» در كميك استريپ ها اختراع كرد. بالون در واقع همان فضاى كوچك (معمولاً گرد و بيضى يا مستطيلى) است كه حرف هاى شخصيتهاى ماجرا در آن نوشته مى شود و با يك دم كوچك به دهانشان متصل مى شود.
قدم اول براى شكل تازه اى از هنر برداشته شده و اين تازه اول ماجرا بود! در ابتدا، كتاب هاى كميك استريپ، حتماً خنده دار و فكاهى بودند و براى همين به آنها «كاميك بوك» (كتاب خنده دار) گفته مى شد. برخى از داستان هاى نوشته شده در آن زمان هنوز جذابيت هاى خود را حفظ كرده اند و از بهترين نمونه هاى تاريخ كاميك بوك هستند مثل: «نيموى كوچولو در دنياى خواب» نوشته «وينزورمك كى»، «مات وجف» (MUTT & Jeff) نوشته «باد فيشر»، «پاپاى (ملوان زبل)» نوشته «اى.سگار» و «كريزى كت» نوشته «جورج هريمن». البته كتاب هاى كميك استريپ طبقه بندى ديگرى هم بر اساس كشورهاى مختلف دارند مثل فامتى Fumetti ايتاليايى كه بالون نوشته ها را تبديل به ابرى بالاى سر شخصيت ها كرد، مانگا Mangaى ژاپنى و غيره.
داستان ها در ابتدا بيشتر درباره كودكان و حيوانات كوچك و شيطان بود. از آن زمان طراحى كميك هاى كودكان، كميك هاى حيوانات، كميك خانواده، كميك پسربچه و سگش و خلاصه هر چيزى كه قابليت كميك شدن داشت، باب شد. اين نوع كميك هاى مفرح و خنده دار هنوز هم پرطرفدارتر از كميك استريپ هاى عميق تر و متفكرانه هستند. به تدريج در كميك استريپ هاى دهه ۳۰ شاهد تصوير شدن داستان هاى مشهور هستيم. داستان هايى مثل «فلش گوردون» اثر فاستر، «ديك تريسى» و داستان مصور «تارزان»، نمونه هاى بسيار خوبى از آن دوران هستند كه به دوره طلايى اوليه كميك استريپ معروف است. سه نوع داستان علمى تخيلى، كارآگاهى و داستان هاى جنگلى كه احتمالاً از داستان هاى بالا تأثير گرفته اند به تدريج گسترش پيدا كردند در حالى كه داستان هاى تارزان سراسر حادثه و ديك تريسى تحت تأثير قصه ها و فيلم هاى گنگسترى آمريكايى بود، «فلش گوردون» محصول يك خلاقيت ناب محسوب مى شد. فاستر علاوه بر آن يك شاهكار تاريخى با نام «شاهزاده وليانت» Prince Valiant از خود به جا گذاشت كه ماجرايى اساطيرى همراه با تصاوير قوى بود.
البته آن زمان در كشورهاى خارج از محدوده ايالات متحده شخصيت هاى ديگرى هم پا به عرصه وجود گذاشتند كه چندان ماندگار و جهانى نشدند به غير از خبرنگار جوان معروف «تن تن» اثر هنرمند بلژيكى «هربرت ژرژرمى» يا همان «هرژه» كسى كه در حقيقت روش تصويرگرى تازه اى ابداع كرد كه پيروان خود را داشت. نتيجه تمامى اين فعاليت ها خلق شخصيت هاى خاصى تحت عنوان «ابر قهرمانان» شد كه بهترين آنان «سوپرمن» مخلوق «شوستر» و «سيگل» بود. بسيارى، سوپرمن را يك نقطه تحول و ورود او را به اين عرصه، يك عصر طلايى ديگر در دنياى كميك استريپ مى دانند. او تبديل به يك الگوى كامل براى شخصيتهاى مشابه بعدى شد و نشان دهنده آغاز دوران جديد بود. هر دو خالق سوپرمن در دهه ۹۰ ميلادى از دنيا رفتند، اما تغييرى در موفقيت او ايجاد شد، چون آن دو تمامى حقوق شخصيت را به كمپانى نشر آثار كميك «دى. سى. كاميك» (D.C.Comic) فروخته بودند و ماجراهاى سوپرمن ادامه پيدا كرد. رفته رفته كميك استريپها تبديل به بخشى از فرهنگ مردمى شدند و در طول سالهاى ۴۵ ـ ۱۹۴۰ حدود چهارصد شخصيت وارد بازار استريپ شد كه اكثر آنها براساس مدل سوپرمن ساخته شده بودند و البته تعداد كمى از آنها به موفقيت رسيدند، از جمله: بتمن كه در سال ۱۹۳۹ توسط باب كين (Bob Kane) خلق شد و در دهه ۸۰ ركورد موفقيت سوپرمن را شكست. قهرمان ديگر، «كاپيتان مارول» نام داشت (اثر سى. سى. بك C.C.Beck) ماجراى پسرك جوانى كه هر بار كلمه جادويى شزم (Shazam)! ـ از خدايان باستان ـ را بر زبان مى آورد، قدرتى جادويى و فوق تصور پيدا مى كرد.
در دهه ۴۰ مجلات كميك استريپ به شكلى كه امروزه مى شناسيم، وارد بازار شدند. از اولين و بهترين نمونه ها مى توان مجله اسپريت (The Spirit) را نام برد كه توسط «ويل ايزنر Will Eisner» به چاپ مى رسيد. نشريه اى بسيار مرتب و دقيق كه افرادى سرشناس و خبره مثل باب كين (خالق بتمن) و ديگران اداره اش مى كردند و نزديك به دوازده سال منتشر شد. هر يكشنبه اين مجله هفت صفحه اى به دست مشتريان مى رسيد. «The Spirit» نقطه شروعى بود براى يك سرى داستانهاى مختلف و متنوع درباره ابرقهرمانان. در دهه ۱۹۵۰ اتفاق عجيب و غريبى افتاد كه همه را متحير كرد. روانپزشكى به نام «فردريك وارتمن» كتابى به عنوان «از راه به در كردن معصوميت» نوشت و در آن، كاميك بوكها را عامل فساد و تخلف جوانان و نوجوانان معرفى كرد! به عقيده او ، كميك استريپها باعث ايجاد خشونت ميان جوانان مى شدند. بر اين اساس، كميته اى براى نظارت بر صفحات استريپها تشكيل شد كه اكثر اسامى خشن و وحشتناك را حذف كرد.
داستان فوق العاده اى كه در آن دوران سخت خلق شد، كميك ساده اى در مورد چند بچه بود كه «پى ناتس Peanuts» نام گرفت و «چارلز شولز» خالق آن بود. «چارلى براون» شخصيت اصلى اين قصه ها، پسربچه شش ساله اى است كه هميشه بدشانسى مى آورد و بهتر از همه سگ او «اسنوپى» يك تازى پاكوتاه فيلسوف است كه اكثراً روى لانه قرمزرنگش لميده. در اين حين نوع جديدى از كميك استريپ عميق و متفكرانه همراه با نوشته هاى ارزشمند وارد بازار شد. يكى از بهترين خالقان اين نوع كميكهاى متفكرانه، «جولز فايفر» نام داشت كه شيوه تازه اى ابداع كرد. تصاوير او فاقد پس زمينه بودند و داستان براساس تك گويى شخصيت اصلى نوشته مى شد. او حرفهايى را كه در جامعه آن دوران آمريكا غير قابل ابراز بود، به شكل داستان مصور بر كاغذ آورد كه مهمترينش Village Voice نام داشت. «پوگو» اثر «وات كلى» نمونه ديگرى است كه در آن موجودات كوچكى در باتلاقهاى فلوريدا در مورد سياست بحث و ابراز نظر مى كردند! در همين زمان يكى از بهترين شخصيتهاى كاميك بوك در اروپا به دنيا آمد: «آستريكس» فرانسوى كه «رنه گوسينى» داستانهايش را مى نوشت و «آلبر ادرزو» آنها را مصور مى كرد و حاصل كار در نشريه «پيلوت» (Pilote) در سال ۱۹۵۹ به چاپ مى رسيد.
شخصيتهايى با شوخ طبعى زياد، پيش زمينه تاريخى و طراحى هاى بسيار قوى كه در كل يك شاهكار مى ساختند.
ماجراها پنجاه سال قبل از ميلاد مسيح در روستايى از «گل» (Goul) ـ يا همان فرانسه باستان ـ به وقوع مى پيوست و بسيارى از شهرهاى اروپا، مردمانشان و عادات فرانسوى ها را مسخره مى كرد. سال ،۱۹۷۷ گوسينى درگذشت، اما كار متوقف نشد و ادرزو به تنهايى وظيفه نوشتن و تصويرگرى را بر عهده گرفت. كاميك بوكهاى آستريكس تا به امروز از پرفروش ترينهاى فرانسه بوده اند.
در طى دهه ۶۰ ما شاهد ظهور دوباره ابرقهرمانها در كتابهاى كمپانى مارول (Marvel Comics) هستيم. «استن لى» و «جك كربى» نسل تازه اى از ابرقهرمانان به وجود آوردند. نكته اينجا بود كه تمام اين قهرمانان نقطه ضعفى داشتند كه در مقابل قدرت ماوراى طبيعى آنها قرار مى گرفت. «هالك»، «چهار شگفت انگيز»، «مرد آهنين» و «دكتر عجيب» از اولين قهرمانان موفق مارول در ميان ساير كتابهاى كميك هستند. اما گل سرسبد و پرطرفدارترين شخصيت مارول «مرد عنكبوتى» بود. پسر نوجوان بى دست و پايى كه خودش را پشت نقاب عنكبوت پنهان مى كرد.
زمانه تغيير كرد و به همراه آن كتابهاى كميك هم عوض شدند. كم كم كاميك بوكهاى بزرگسالانه باب شد و شخصيتهايى مثل «باربارلا»، «مافلدا» (اثر كينو) و فريتز گربه (اثر رابرت كرامب) مطرح شدند. كاميك بوكها ديگر مختص كودكان نيستند و رشد و گسترش اين نوع كاميك بوك مربوط به سالهاى دهه هفتاد مى شود. كميكهاى زيرزمينى به هجو و نقد فرهنگ رايج و رسمى پرداختند و خيلى ها دنباله روى آن شدند.
در سالهاى پايانى دهه هفتاد «ويل ايزنر» توليد كتابهاى استريپ به شيوه قديم را رونق مجدد داد و نسل تازه اى از كاميك بوك خلق كرد با عنوان رمانهاى گرافيكى مشهور شدند كه نخستين نمونه آن «قراردادى با خداوند» توسط خود او به وجود آمد.
فيلم معروف «راهى به پرديشن» با بازى تام هنكس بر اساس يكى از اين رمانهاى گرافيكى، اثر «مكس الن كالينز» و «ريچارد پيرس راينر» ساخته شده. با اوجگيرى سينماى فانتزى و پر از جلوه هاى ويژه در دهه هشتاد و نود از رونق كاميك بوك ها اندكى كاسته شد، اما شخصيتهاى معروف محبوب آنها پا به پرده هاى سينما گذاشتند و دوران تازه اى از موفقيت و محبوبيت را آغاز كردند كه همچنان ادامه دارد.

|   صفحه اول   |   سياسى   |   خوانندگان   |   سينما   |   گزارش ويژه   |   گزارش زندگى   |   فرهنگ و هنر   | 
|   ويژه ۱   |   ويژه ۲   |   ويژه ۳   |   ويژه ۴   |   ورزشى   |   اوقات شرعى   |   موسيقى   | 
|   گوناگون   |   ارتباطات   |   هزارويك شهر   | 

|   شناسنامه   |   آرشيو   |