پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۳۸۳ - ۲۱ شعبان ۱۴۲۵
Thu, Oct 7, 2004
فرهنگ و هنر
سال دهم - شماره ۲۹۳۴
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسى
داخلى
سلام ايران
ديگه چه خبر؟
اجتماعى
بين الملل
گزارش
فرهنگ و انديشه
فرهنگ و هنر
گفت و گو
ايران زمين
قيمت سكه و طلا
اقتصادى
حوادث
ورزشى
صفحه آخر
اوقات شرعى
مهرگان
آرشيو
اين خانه پرصداست
يك كلاف سر درگم
184218.jpg
محمد جواد بشارتى: اول مهر و پاييز براى هر دانش آموز، حال و هواى تازه، عجيب و جذابى دارد. براى يك دانشجو، حال و هواى محيط دانشگاه و تجمع دوستان، اما براى يك دانشجوى موسيقى، احتمالاً يادآور كلاف سر درگم درس ها، فضاى سرد و ركود و يكنواختى است.
پس از انقلاب فرهنگى و آغاز به كار مجدد دانشگاهها، رشته موسيقى، بسيار ديرهنگام تر از ساير رشته هاى هنر و از سال ۱۳۶۸ در دو دانشگاه ـ دانشگاه تهران، دانشگاه هنر ـ پذيرش دانشجوى موسيقى داشت.
برنامه آموزشى نوشته شده، كه به صورت تعجيلى و پس از فتواى ارزشمند امام خمينى (ره) تدوين شده بود، ملغمه اى شامل دروس عمومى، دروس نظرى موسيقى، دروس عملى و تاريخى بود اما با توجه به دقت هاى فراوان، نابسامانى و آشفتگى فراوانى دربرنامه هاى درسى مشاهده مى شد .جالب توجه است كه بدانيد گروه موسيقى دانشكده هنرهاى زيباى دانشگاه تهران، همچنان پايبند اجراى آن است! بخشى از اين برنامه به شرح زير است:
مبانى موسيقى (۴واحد)، هارمونى (۲ واحد)، كنتر پوان (۲ واحد)، اصول آهنگسازى (۲ واحد)، آشنايى با موسيقى شرق در تاريخ (۴واحد)، شناخت موسيقى شرق ! (۴واحد)، مبانى رياضى (۲واحد)، مبانى فيزيك (۴ واحد)، كارگاه ساز (۴ واحد)، رسالات كهن (۲واحد)، موسيقى قديم ايران (۴واحد)، موسيقيدانان قديم !
(۲ واحد) و …
در نگاهى هر چند گذرا به برنامه مذكور، نوعى تدوين «درهم» دروس و ملغمه اى از دروس موسيقى غربى و تاريخ موسيقى ملاحظه مى شود كه با گنجاندن درس رديف موسيقى ايرانى (۴واحد در هر ترم)، تكميل شده است!
دانشجوى كنجكاو كه با هزار آمال و آرزو پاى به اين محيط گذاشته، اكنون با يك سردرگمى مفرط مواجه مى شود كه در اغلب اوقات، نتيجه اى جز سرخوردگى هم ندارد. در اين برنامه تحصيلى نه دانشجوى موسيقى ايرانى، به خواسته ها و نيازهاى تحصيلى خود دست مى يابد و نه دانشجوى موسيقى كلاسيك غرب، فضا را براى تحصيل عملى رشته خود مهيا مى بيند. در تابستان ۱۳۷۰ آقايان حسين عليزاده، مصطفى پورتراب و حسين دهلوى در يك بيانيه، اعتراض خود را به برنامه درسى مذكور، منتشر كردند. در بخشى از اين متن آمده است:
«چهار قرن تحول و دگرگونى از لحاظ فرم، محتوى، تكنيك و وسايل بيان، موسيقى كلاسيك را از موسيقى سنتى ايران متمايز مى سازد.
موسيقى سنتى ايران به دلايل تاريخى و اجتماعى نتوانست تكامل لازم را به دست آورد و فقط در نيم قرن اخير تلاشها و كوششهايى انجام شده است. دانشجوى رشته كارشناسى موسيقى دانشگاه در مدت چهار سال و نيم تحصيل و در حد اعلاى خوشبينى، عملاً مى تواند با رديف موسيقى ايرانى آشنا شود و حداقل تكنيك نوازندگى را فراگيرد و معلوم نيست كه چرا و با كدام نياز، دروسى را كه هيچگونه ارتباطى با موسيقى سنتى ندارد، در متن برنامه گنجانيده اند. اصول علمى آموزش موسيقى كشكول درويشى نيست كه همه چيز از غث و سمين در آن ريخته شود و دلمان خوش باشد كه همه چيز در اين كشكول حتى لغت هم يافت مى شود. اين برنامه كداميك از نيازهاى حاد و مبرم آموزش و اجراى موسيقى در ايران را برطرف مى سازد؟
در اينجا يك نكته اساسى و مهم لازم به نظر مى رسد كه: كسانى مى توانند يك برنامه منظم علمى و جامع موسيقايى ارائه نمايند كه خود در مسير آموزش سيستماتيك موسيقى قرار گرفته باشند و داراى فرهنگ و بينش عميق هنرى باشند و نيازهاى زمانه را درك كنند و به كار بندند.»
نگاه التقاطى به موسيقى ايران از زمانى آغاز شد كه هنرستان موسيقى (حدود ۷۵سال پيش) در ايران شكل گرفت. در برنامه درسى هنرستان موسيقى كه بيشتر برپايه موسيقى كلاسيك غرب بود، از سوى علينقى وزيرى، برخى دروس موسيقى ايران و از جمله نوازندگى تار گنجانده شد. اصرار و پافشارى وزيرى در اين رويكرد، منجر به تأسيس هنرستان موسيقى ملى (۱۳۲۸ هـ.ش) به رياست روح الله خالقى شد. در آن زمان هنرستان عالى موسيقى وضع روشن ترى داشت و هنرجويان و دانشجويان با موسيقى كلاسيك غرب و نوازندگى سازهاى اركستر سمفونيك آشنا مى شدند. اما در هنرستان موسيقى ملى، التقاط فرهنگى سبب بروز پديده اى مشابه «شترگاو پلنگ» شده بود. بسيارى از نخبگان و هنرجويان ممتاز اين هنرستان، بعدها در سخنان خود اعتراف كرده اند كه على رغم تسلط بر نواختن ساز ايرانى و تكنيك لازم، آنان چيزى از موسيقى ايرانى نمى دانستند! به تعبيرى تكنيك داشتند اما اين تكنيك ارتباطى به سنتهاى كلاسيك موسيقى و رديف نوازى نداشت. از اواخر دهه شصت و شروع مجدد آموزش موسيقى در دانشگاهها، اين رويه ادامه يافت. اما اين بار نه تكنيك و دانش موسيقى غربى ـ ايرانى حضور داشت و نه موسيقى ايرانى به طور اخص. با وجود گنجاندن ۳۲واحد درسى رديف موسيقى ايرانى، به دليل نابسامانى در آموزش رديف، تدريس سليقه اى برخى اساتيد، درگذشت و فوت اساتيد برجسته قديم و نبود نخبگان و برجستگان موسيقى معاصر، عملاً  راه آموزش موسيقى، به بيراهه طى طريق كرده است. با اين حال، فضاى حاكم دانشگاهى در دانشكده هنرهاى زيبا و سايه سنگين موسيقيدانان شاخصى كه در گذشته به عنوان استاد يا دانشجو در آن تحصيل كرده اند و حضور تنى چند از مدرسان خوب موسيقى، سبب شده است تا در مجموع، بتوان فضايى موسيقايى را در محيط اين دانشگاه درك و لمس كرد.
اين فضا اگرچه وابسته به دانشجويان و برخى اساتيد است و ارتباطى به دروس و آموزش دانشگاه ندارد، اما در هر حال تحت عنوان موسيقى دانشكده هنرهاى زيبا، شناخته مى شود. همزمان با اين فضا، در محيط دانشگاهى اوضاع به گونه اى ديگر است. دانشكده موسيقى دانشگاه هنر كه به زعم مدير آن تنها دانشكده موسيقى خاورميانه است در فضايى لايتناهى ميان شرق و غرب، غوطه مى خورد! اين لايتناهى، كلاف سردرگم آموزش را بيشتر به رخ مى كشد. در اوايل و همزمان با دانشگاه تهران، در اين دانشكده دروس مشابه تدريس مى شد. از خصوصيات بارز اين دانشكده، تحقير دائمى موسيقى ايران و سپاس و ستايش مفرط موسيقى كلاسيك غرب بوده است. از حدود چهار سال پيش نيز با تغيير برنامه درسى، دو گرايش نوازندگى ساز ايرانى و نوازندگى ساز جهانى، فضا را براى اين تحقير ، هرچه بيشتر فراهم كرد. شناختن موسيقى ايران، از سوى تدوين كنندگان برنامه درسى مذكور، چندان ناخوشايند نيست، اما نبود درك و شناخت از موقعيت موسيقى در دنياى امروز و انتقال آن به نسل نوجوى موسيقى گناهى نابخشودنى است.
بى اطلاعى از فرهنگ موسيقى در اروپا، ناآگاهى از جريانهاى فكرى و تئوريك موسيقى، اتفاقات و رويدادهاى موسيقى در جهان و بى اطلاعى مفرط از تغيير نگرش اروپاييان به موسيقى دنياى امروز، موردى نيست كه بتوان از كنار آن گذشت. به خصوص آنكه، اين تفكر، جريانى مسلط و سياست گذار در مراكز آكادميك و آموزشى موسيقى باشد.
اين خانه پرصداست
گزارشى از جشن خانه موسيقى ـ ۹تا ۱۴ مهرماه ـ تالار وحدت
همزمان با روز جهانى موسيقى (اول اكتبر) وپنجمين سالگرد تأسيس خانه موسيقى، جشن موسيقى درتالار وحدت برگزار شد.
اين جشن ازطرف خانه موسيقى به مدت ۶ شب ادامه داشت وهرشب به اجراى يك نوع موسيقى اختصاص داشت.
علاوه برجشن ويژه كه درتاريخ ۹ مهر ماه برگزار شد، گروه « وزيرى» به سرپرستى كيوان ساكت، دو گروه موسيقى كودك
( گروه «پارس» به سرپرستى ناصر نظرـ گروه «كودكان بم» به سرپرستى سودابه سالم) ، گروه زهى « پارسيان» به سرپرستى مازيار ظهيرالدينى وگروه موسيقى و رقص كردى به سرپرستى ظهيرنيا از ۱۰ تا ۱۴ مهر به اجراى برنامه هايشان پرداختند.
كامبيز روشن روان، رئيس سابق وعضو فعلى هيأت مديره خانه موسيقى، دبيرجشن موسيقى بود.
او طى يك نشست خبرى كه در۵ مهر درمحل خانه موسيقى برگزار شد، اهم برنامه ها واهداف خود را درمورد جشن امسال برشمرد. وى سخنان خود را بدين گونه آغاز كرد : « امسال پنجمين سالگرد تولد خانه موسيقى را همزمان با ايام شعبانيه جشن مى گيريم و از طرفى روز نهم مهر ، روز جهانى موسيقى نيز هست. ما اين تقارن زمانى را به فال نيك گرفته واميدواريم درآغاز ششمين سال تولد خانه موسيقى، فعاليت هاى جديدى انجام دهيم كه به برگزارى كنسرت هاى موسيقى با حمايت اين نهاد مى توان اشاره كرد.» وى درمورد برنامه جشن و حضور انواع موسيقى درشب ويژه جشن موسيقى چنين گفت: « شب اول اختصاص به اهالى خانه موسيقى دارد و درآن برنامه هاى متنوعى پيش بينى شده است تا انواع مختلف موسيقى به اجرا درآيد. ما اين امكان را فراهم كرديم تا اين شبهه ايجاد نشود كه خانه موسيقى درخصوص انواع موسيقى، يك جانبه نگرى مى كند. ما هيچ نوع موسيقى را طرد نمى كنيم وطرفدار موسيقى خوب وسالم هستيم.
درشب جشن موسيقى، علاوه بر اجراهاى مختلف، مراسم تجليل ازپيشكسوتان موسيقى نيز صورت گرفت.
فرامرز پايور، هوشنگ ظريف، والوديا تارخانيان، محمد اسماعيلى وعلى اصغر تجويدى، موسيقيدانانى از نسل گذشته اند كه مورد تجليل قرارگرفتند.
قرائت بيانيه خانه موسيقى ، بخش ديگرى ازمراسم بود.
پرداختن به نسل جوان، حضور انواع موسيقى، كشف استعدادهاى درخشان، رسيدگى به امور رفاهى ومعيشتى هنرمندان، پژوهش و رويارويى آرا درموسيقى از جمله مواردى است كه دراين بيانيه به آن اشاره شده بود.
روشن روان تصريح كرد :
« اززمان شكل گيرى خانه موسيقى ابتدا لازم بود ساختار تشكيلاتى سروسامانى بگيرد و ما به يك سازمان تثبيت شده ادارى دست يابيم، كه اين مهم درحال حاضر محقق شده است وبنابراين لازم است ازاين به بعد بخش اجرايى را فعالتر كنيم. دراين باره ما برگزارى كنسرت هاى مختلف را انتخاب كرديم و علت آن هم وجود جوانان متخصص درموسيقى است كه بزودى از مراكز آموزشى فارغ التحصيل شده يا مى شوند.
اگر به اين جوانان بى توجه باشيم ، نوعى بى انگيزگى درآنها ايجاد مى شودو طبيعتاً دراين صورت هيچ اميدى به آينده نخواهند داشت.
شب جشن موسيقى با حضور «ايمانى» (معاون هنرى
و زارت فرهنگ وارشاد)، برخى از مسؤولان مركز موسيقى، اعضاى خانه موسيقى وبرخى چهره هاى نامى برگزار شد. در اين مراسم كه تا پاسى ازشب ادامه داشت، گروه رقص وبازى هاى رزمى ـ حماسى بويراحمدى به سرپرستى سيد جواد موسوى، گروه كر تالار وحدت به سرپرستى بهرنگ شگرف كار، پيانو با اجراى آندره مراديان، اجراى ويلن و پيانوى دو كودك خردسال و درپايان دو نوازى تار و تمبك ازسوى هوشنگ ظريف ومحمد اسماعيلى، به اجرا درآمد . تنها سخنران مراسم دكتر« قنبرى» بود كه درمورد شأن واعتبار موسيقى و جايگاه آن سخنانى ايراد كرد. ضمن آنكه ، حين اهداى لوح ياد بود به هنرمندان، ايمانى، نكاتى درباره جايگاه موسيقى و نقش خانه موسيقى را گوشزد كرد. درخاتمه بايد از مجرى برنامه« صدرالدين شجره» ياد كرد كه با تكيه برتجارب، دانش و صداى گرم خود، برنامه اى درخور شأن موسيقى ارائه كرد.
يك هفته با هنر
< تئاتر
ـ تئاتر شهر، سالن اصلى: «راز سرزمين من» به كارگردانى نادر رجب پور، ساعت ۱۹
ـ تالار چهار سو: «زمستان» به كارگردانى هما روستا، ساعت ۱۹
ـ تالار قشقايى: «شكلك» به كارگردانى كيومرث مرادى، ساعت ۱۹‎/۴۵
ـ تالار سايه: «يك شب كوچك» به كارگردانى سيما تيرانداز، ساعت ۱۸ و «نجواهاى نانوشته» به كارگردانى نرگس هاشم پور، ساعت ۲۰
ـ  تالار كوچك: «يك دروغ زيبا» به كارگردانى على شجره، ساعت ۱۸‎/۱۵ و «عروسى شغال» به كارگردانى آروند دشت آراى، ساعت ۱۹‎/۳۰
ـ  تالار نو: «دهان بند سكوت» به كارگردانى رضا حداد، ساعت ۱۸
ـ  تالار خانه خورشيد: «در انتظار گودو» به كارگردانى امير غنى زاده، ساعت ۱۹
ـ  تالار وحدت: «نوبت ديوانگى» به كارگردانى هادى مرزبان، ساعت ۱۸
ـ سنگلج: «دار و دلدار» به كارگردانى داود فتحعلى بيگى، ساعت ۱۸‎/۳۰
ـ تئاتر مولوى: «رقصى چنين» به كارگردانى محمدرضايى راد، ساعت ۱۹
< موسيقى
ـ فرهنگسراى نياوران: كنسرت پژوهشى بررسى شيوه تارنوازى ميرزا حسينقلى توسط محمد عبدلى، ۱۷ مهرماه، ساعت ،۱۹ نشانى: انتهاى خيابان پاسداران، مقابل پارك نياوران، فرهنگسراى نياوران، سالن خليج فارس
ـ خانه هنرمندان و تالار هنر: كنسرت گروه موسيقى كودكان مركز آموزش «هنگام» با مديريت فرزاد حكيم رابط به مناسبت روز جهانى كودك، ۱۷ و ۱۸ مهرماه، ساعت ،۱۸ خيابان ايرانشهر، خيابان شهيد موسوى، باغ هنر (خانه هنرمندان ايران) و خيابان مفتح، ضلع جنوبى استاديوم شهيد شيرودى (تالار هنر)


|   شناسنامه   |   آرشيو   |