گروه اجتماعى ـ فرامرز سيدآقايى:
در پى درج مطالبى از قول شهردار تهران در برخى از رسانه هاى خبرى روز شنبه مورخ ۸۳/۸/۱۶ مبنى بر وجود مسائل پشت پرده در موضوع منوريل و تعيين حريم شهر تهران، حجت الاسلام والمسلمين موسوى لارى، وزير كشور از معاون عمرانى وزارت كشور خواست تا با بررسى اظهارات مذكور، با همكارى ساير مسؤولين ذيربط در شوراى شهر و استاندارى تهران گزارش امور را تا پايان هفته جارى به وى ارائه كنند.
به گزارش ايسنا، وزير كشور در نامه خود آورده است: «از اظهارات اخير شهردار محترم تهران بر مى آيد كه ايشان به مسائلى در مورد منوريل و حريم شهر دسترسى دارند كه حكايت از عدم سلامت روند امور دارد. هرچند جاى سؤال است كه آقاى شهردار كه حكم مسؤوليت خود را از وزير كشور مى گيرند و لابد قبول دارند كه اين ارتباط ادارى، وظايف حقوقى و تكاليفى را ايجاب كرده و مى كند كه از جمله آن گزارش مسائل حوزه مسؤوليت شهردار به وزير كشور است، چرا تاكنون اين پشت پرده ها را منعكس نكرده اند؟
در عين حال با فوريت از استاندار محترم تهران، آقاى شهردار، رئيس محترم شوراى شهر تهران و مديركل محترم بازرسى وزارت كشور دعوت به عمل آوريد و راجع به هر دو مسأله تبادل نظر و اگر به مواردى از عدم سلامت كار برخورد كرديد، با شدت و قاطعيت با آن برخورد كنيد، انتظار دارد در پيگيرى موضوع تسريع فرماييد و حداكثر تا پايان هفته جارى نتيجه را به اينجانب منعكس نماييد.»
احداث ۲۳۷ كيلومتر مونوريل در ۱۷ خط در شهر تهران توسط شهردارى تهران در حالى دنبال مى شودكه اولين اثرى كه به جاى مى گذارد تخريب فضاى خيابانهاى شهر باهجوم ۲۳۷ كيلومتر بتن است.
اين اتفاق در حالى به وقوع مى پيوندد كه دولت از طرق مختلف با اين پروژه مخالفت كرده است و اعضاى شوراى شهر نيز كه در جلسه اخير شورا اين پروژه را مورد انتقاد قرار دادند هرگز اين پرسش را مطرح نكردندكه شهردارى با چه سياستى دنبال ساخت ۲۳۷ كيلومتر بتن در خيابانهاى كم عرض ونازيباى شهراست كه در صورت اتمام پروژه حتى تردد در اين خيابانها را بامشكل روبرو مى سازد.
> سؤالات بى پاسخ
روزى كه در شوراى شهر از معاون حمل ونقل وترافيك شهردار تهران پرسيده شد چرا هزينه هاى اجرايى پروژه مونوريل با ميزانى كه در مصوبه شوراى شهر ذكر شده تفاوت دارد، دكتر حميد بهبهانى پاسخ داد: من نمى دانستم دراينجا چنين سؤالاتى پرسيده مى شود وگرنه آمادگى پاسخ دادن به آن را كسب مى كردم!
در آن روز بهبهانى گزارشى ارائه كردكه در آن هزينه احداث هركيلومتر مونوريل بيش از ۸ ميليارد تومان ذكر شده بود. در حالى كه شوراى شهر پيشتر ، براساس برآورد شهردارى واعلام به اين شورا، طرح را به ازاى هركيلومتر ۲ميليارد تومان تصويب كرده بود. اما جالب اينكه در گزارشى كه شايد اعضاى شوراى شهر هم تاكنون رؤيت نكرده باشند هزينه اجراى هركيلومتر مونوريل ۱۷ ميليارد تومان برآورد شده است.
اگر هزينه ها ثابت بماند ودر گزارشهاى بعدى شاهد شاهكارهاى ديگرى نباشيم هزينه كل طرح معادل چهارهزار و۶۹ ميليارد تومان مى شود. دراين گزارش پيش بينى شده شهردارى ظرف ۲ سال هرماه ۸ ميليارد تومان در پروژه مونوريل سرمايه گذارى كند. اين درحالى است كه هم دراين گزارش وهم در مصوبه شوراى شهر تصريح شده طرح مونوريل خودگردان است ضمن اينكه سرمايه گذار بخش خصوصى بايد با سرمايه خودش طرح را اجراكند.
>تناقض هاى طرح احداث مونوريل
يكى از سؤالهايى كه اعضاى شوراى شهر از شهردارى بخاطر مونوريل پرسيدند وبخاطر آن شهردارى را به نداشتن صداقت متهم كردند موضوع نه چندان پيچيده واگذارى تراكم بود. در مصوبه شوراى شهر به شهردارى اجازه داده شده تأمين تمام هزينه هاى پروژه را برعهده سرمايه گذار خصوصى بگذارد و در عين حال معادل هزينه هاى سرمايه گذارى شده فضاى تجارى ترن در ايستگاههاى ترن هوايى را بدون دريافت هزينه پذيره وتغيير كاربرى به او ببخشد. طبق توافقات اوليه ميان شوراى شهر، شهردارى وشركت كنترل مكانيك بايد تا ميزان دوهزار متر مربع فضاى تجارى دراختيار سرمايه گذار گذاشته شود. اعضاى شوراى شهر در جلسه پنجم آبان ماه از شهردارى پرسيدند چرا به جاى دوهزار ، شش هزار متر مربع فضاى تجارى به پيمانكار سپرده شده است ومعاون حمل ونقل و ترافيك شهردارى پاسخى براى اين سؤال نداشت اما بعداً به خبرنگار «ايران» گفت: همه اينهاگردن سرمايه گذار است، يقه او را بگيريد.
به فاصله كمتر از يك هفته، مهندس مهدى چمران رئيس شوراى شهر در واكنش به اين پرسش خبرنگار«ايران» كه سرمايه گذار تا چه حددر واگذارى تراكم اضافى بر مصوبه شوراى شهر دخالت دارد گفت: اتفاقاً هيچ تقصيرى به جانب پيمانكار نيست.
پيمانكار مونوريل، فردى است بسيجى كه قبلاً هم با او كار كرده ايم ومشكلى ندارد.
اما نكته اى كه نه شوراى شهر بدان توجه كرده، نه مدافعان و منتقدان مونوريل، اين است كه در متن مصوبه شورا و گزارش برآورد مالى كه در معاونت حمل ونقل و ترافيك موجوداست به اجراى طرح با سرمايه سرمايه گذار اشاره شده در حالى كه همزمان بحث واگذارى تراكم نيز به ميان آمده است.
در بخش طرح تأمين مالى برآورد سازمان حمل ونقل و ترافيك شهردارى هم برخودگردانى طرح تصريح شده، هم بر سرمايه گذارى شهردارى (ماهى ۸ ميليارد تومان) و هم فروش ابنيه تجارى و ادارى و همه اينها در حالى است كه سرمايه گذار موظف است با منابع مالى خودش طرح را به پيش ببرد.
در همين برآورد پيش بينى شده از بابت فروش ۲ ميليون و ۳۶ هزار مترمربع فضاهاى تجارى و ادارى مونوريل مبلغ سه هزار و ۵۶۳ ميليارد تومان حاصل شودكه مشخص نشده فروش وكسب اين پول توسط شهردارى صورت مى گيرد يا سرمايه گذار كه به ازاى اجراى طرح، تراكم دريافت مى كند.
> گزينه هاى مطرح
پيش از اين كه متنى در شوراى شهر به تصويب برسد، شهردارى پيمانكار را انتخاب كرده وبا او به توافق رسيده است اين در حالى است كه معمولاً چنين پروژه هايى به مناقصه گذاشته مى شود.
هنوز مشخص نيست پيمانكار براساس كدام ضوابط قانونى انتخاب شده و چرا از شركتهايى كه قادرند به روش BOT مونوريل را احداث كنند دراجراى طرح استفاده نشده است. روش BOT روشى است كه بخش خصوصى براى احداث طرحهاى شهرى با سرمايه واقعى خويش برمى گزيند. در BOT پيمانكار با سرمايه خود مونوريل را احداث مى كند و تاچندسال از فروش بليت سرمايه خود را برمى دارد، نه هزينه اى از شهردارى دريافت مى كند، نه تراكم.
رفتار شهردارى درانتخاب پيمانكار از ديد كارشناسان تأييدكننده اين ظن است كه قراراست شهردارى ازكنار فروش تراكم و احداث مونوريل دست به ايجاد يك قطب اقتصادى قوى بزند. قطبى كه چندان بى ارتباط با مديرعامل سابق يكى از شركتهاى بزرگ خودروسازى نيست.
شوراى شهر نيز گرچه در يكى از جلسات اخير خود سؤالات انتقادى از شهردارى بابت مونوريل پرسيد اماآن نكته اساسى را كه با چه ضوابطى يا روابطى تنها يك پيمانكار مشخص بدون برگزارى فراخوان و روشهاى عادلانه تر انتخاب شده نپرسيد و البته تأييد مديرعامل شركت پيمانكار در هفته بعدتوسط رئيس شوراى شهر نشان از هماهنگى كامل ميان شورا و شهردارى در اين زمينه دارد.
در اين خصوص، على اكبر آقايى رئيس كميسيون عمران مجلس شوراى اسلامى نيز اخيراً تذكرى به مهدى چمران داده است كه چرا پروژه هاى پيشنهادى BOTبه شوراى شهر به رغم پيگيرى دولت بى پاسخ مانده است اما پروژه هايى كه در آنها شهردارى اقدام به فروش شهر مى كند در شورا فوراً تصويب مى شود.
شايد اشاره آقايى به طرحهايى باشدكه توسط ۷ شركت خصوصى ماهها پيش از مونوريل به شوراى شهر ارائه شده است. طرحهايى كه هم از مطالعات كافى برخوردار است، هم توسط شركتهايى پيشنهاد شده كه با وزارت كشور قرارداد دارند و امتحان خود را پس داده اند. بخش خصوصى حاضر است بدون دريافت يك ريال از شهردارى يا يك متر تراكم به روش BOTقطار شهرى (تراموا) براى تهران احداث كند و سرمايه خود را با بليت ۵۰ تومان در چند سال بهره بردارى پس بگيرد. اين پيشنهاد تصويب شد اما طرح مونوريل خارج ازنوبت رسيد و در شوراى شهر هم تصويب شد.