ادبيات داستان امروز ايران نياز به ابتكار عمل هايى از جنس تبليغات مثبت دارد.اين ابتكارات كه مى توان از آنها به عنوان حفاظ ايمن براى داستان نام برد بايد همراه با رشد ، دامنه گسترده ترى بيابد. آنچه كه امروزه براى پژواك هرچه بيشتر داستان به آن نياز داريم حركت هايى است كه با هدف تعامل فرهنگى ايجاد مى شوند. حالا كه داستان نويسى ما تا حدودى به اوج بالندگى خود نزديك شده است بايد با عزمى همگانى به شناساندن هرچه بيشتر آن درجهان همت كنيم. دراين باره شوراى گسترش زبان وادبيات فارسى، كتاب ماه ادبيات وفلسفه با همكارى شهر كتاب دست به ابتكار تازه اى زده اند. همايش چشم انداز داستان امروز ايران كه در روزهاى ۱۲ و ۱۳ آذرماه برگزار مى شود نشان از احساس مسؤوليتى داردكه داستان نويسى ما در جان گروهى از اهل فرهنگ ايجاد كرده است. نظر گاه چندين تن از اهالى قلم را دراين رابطه بخوانيد.
شاپور جوركش (شاعر ، پژوهشگر) :از ادبيات مدرن دور هستيم.
خودهمايش به دليل مدت زمان كمى كه به آن اختصاص يافته شايد بتواند صداى خود را به ديگران برساند پس بايد به فكر تهيه كتابى بود كه هم به يادگار بماند وهم نظريات مختلف را درخود جمع كند. واضح است كه اگر كسى واقعاً حرفى براى گفتن داشته باشد نمى تواند درعرض بيست دقيقه يا نيم ساعت لب مطلب را ادا كند.
مكتوب كردن آرا و نظريات به شكلى آبرو مندانه وتخصصى، يكى از پيشنهادهاى من براى بعد از اتمام همايش است. همايش چشم انداز داستان امروز فارسى همين كه بتواند سؤالاتى را مبنى بر چگونگى پيشرفت داستان مطرح كند يك گام پيش است. بايد گفت كه امروزه نياز ادبيات داستانى ما وابسته به تقويت عوامل درونى است. ما در درجه نخست بايد خودمان را به خودمان بشناسانيم واگر اين گونه نباشد هرگز نمى توانيم منفذى رو به بيرون پيدا كنيم و انتظار داشته باشيم كه ديگران ما را قبول داشته باشند. داستان نويسى ما تا به حال ودرطول زمان حركتى رو به جلو داشته، اما معيارهاى اين گونه ادبى هنوز درميان بسيارى از نويسندگان ما ديده نمى شود. مى توان گفت كه هنوز از ادبيات مدرن به صورت ناب آن دور هستيم.من به كتابى كه قرار است بعد از همايش به عنوان دستاورد آن به چاپ برسد اميد بيشترى دارم حتى بيش از خود همايش . اميدوارم اين همايش بتواند جرقه اى براى پيشرفت ادبيات داستانى ما باشد.
رضا سيد حسينى ( مترجم وعضو كميته علمى همايش): يك گام به جلو
به گمان من اين همايش با تمام افت وخيزهايش يك گام به جلو تلقى مى شود. به هر حال گروهى جمع شده اند ودارند يك كارى را عمل مى كنند وهيچ كس نيامده وتعيين تكليف نكرده كه اين گروه بايد چه كار كند وچه كار نكند. حركتى خود جوش و ذوقى است. البته درباره داستان وداستان نويسى ما بايد گفت كه تا به امروز بيشتر كسانى كه صاحب نامى دراين رشته شده اند وبه جايى رسيده اند فقط و فقط با عزم شخصى خودشان بوده است. هدف خيلى از اين همايش ها اغلب پيوند دادن عالم نويسندگى با مطالعه وخواندن است چون فعلاً مفر ديگرى براى يك نويسنده خودساخته وجود ندارد. اظهار نظرها و مابقى قضايا را بايد براى بعد از همايش گذاشت چون براى يك كارى كه هنوز انجام نشده نمى توان پيش داورى كرد.
شهرام اقبال زاده (نويسنده ومنتقد ادبيات كودك):
لزوم استمرار همايش
هيچ همايشى نمى تواند حتى درفرصتى بيش از اين هم تاريخ تحول ادبيات يك كشور را بيان كند، اما مهم، آن چيزى است كه بايد دراين همايش ها بيشتر برروى آن تأكيد كرد كه البته مسؤولان برگزارى حتماً به اين مسأله فكر كرده اند. درواقع نگاه هوشمندانه و موشكافانه وهمه جانبه به نقاط عطف و شاخص هاى ادبيات داستانى ما بايد بيشتر مورد توجه قرار گيرد. اين كه كجا بوده ايم و به كجا رسيده ايم. بايد توجه داشت كه به فرهنگ وادبيات چيزى نيست كه زور كپسول و تزريق به ديگران منتقل شود.
اين همايش به شكلى فشرده انگيزه دنبال كردن ادبيات داستانى را در ديگران ايجاد مى كند واهل فرهنگ كشورهاى ديگر به سهم خود آن را پى گيرى مى كنند. البته اميدواريم كه اين همايش ها استمرار داشته باشد وادامه يابد. اين را هم بگويم كه درگوشه وكنارحرف هايى درباره دولتى بودن اين حركت زده مى شود كه البته اين يك نگاه تاريخى وريشه دار است. درطول تاريخ بسيارى از دولت ها هدايت كنندگان اهل ادب وهنر بوده اند واين نگاه تأثيراتش را به مرور زمان براذهان به جا گذاشته است و بسيارى معتقدند كه هرحركت دولتى منفى است. امروزه دركشور ما بسيارى از مسؤولان به اين نتيجه رسيده اند كه نگاه مشاركتى وهمگرايى ملى به مقوله ادب وهنر داشته باشند. اين نگاه باز و فراگير كه كتاب ماه ادبيات وفلسفه داشته اين كمابيش اطمينان را به وجود آورده است. براى مثال كميته علمى اين كار بسيار متنوع انتخاب شده است. من اميدوارم كه اين گونه همايش ها چه به شكل خصوصى و چه به شكل دولتى هر روز زيادتر شود.
منصوره شريف زاده (نويسنده ) كيفيت واهداف
مهم نيست كه اين همايش ها را چه نهادى وچه كسانى برگزار مى كنند. مهم كيفيت آن و اهدافى است كه دنبال مى شود. يا بايد درنظر داشت كه اين همايش ها تا چه حد درجهت ارتقاى فرهنگ وهنر داستان نويسى مؤثر است.
ابوتراب خسروى (نويسنده) يك جريان جديد
به نظر من يك همچنين همايشى براى جوانان بسيار بسيار مثبت است . به هر حال جريان جديدى را به راه مى اندازد.
درهمايش هايى كه قشر جوان شركت داشته اند تاكنون درهر زمينه اى نتيجه خوبى عايد شده است. البته بسيارى هستند كه درهر صورتى ايراد مى گيرند، اما به نظر من حيف است كه همايش هايى از اين دست نداشته باشيم. همه ما مى دانيم كه متأسفانه ادبيات معاصر به گونه هاى متعددى تخطئه شده است وچندان حمايتى از آن نشده . اين مسأله باعث شده است كه ادبيات از طرق متعددى محدود شود. يكى ازنكات مثبت اين همايش حضور مهمانان كشورهاى همسايه است.
متأسفانه تاكنون اين همه كتاب به اين كشورها روانه شده، اما درآن ميان سهم كتاب هاى مربوط به ادبيات به خصوص ادبيات معاصر بسيار اندك بوده است.
اسدالله امرائى (مترجم) همايش نبايد خود را محدود كند
اين همايش درشكل كلى اش مى تواند يك زمينه آشنايى با نويسندگان ديگر كشورها باشد. از اين طرف هم وضعيت داستان نويسى ما به ديگران معرفى مى شود. همان گونه كه مى دانيم هنوز هم سقف ادبيات داستانى ما را دردنيا صادق هدايت تعيين مى كند ودركنارش هم چند نويسنده امروزى تر . با وجودى كه ما در داخل كشور نويسندگانى داريم كه به كشف دنياهاى تازه اى نائل شده اند وبايد مورد توجه بيشترى قرارگيرند. به هر حال آشنايى ها وتعاملات فرهنگى ازهمين جاها شروع مى شود. البته شايد به دليل مدت كم اين همايش نتوان انتظار زيادى داشت، اما نفس عمل بسيار مثبت است. اگر اين همايش واقعاً مى خواهد به ادبيات داستانى بپردازد،نبايد خود را محدود كند و سعى كند به همه جنبه ها توجه كند. امروزه يكى از مشكلات داستان نويسان مسأله سانسور است وخيلى ها از اين قضيه رنج مى برند. به هر حال بايد جايى باشد تا اين مسائل عنوان گردد و راهكارهايى هم براى آن ارائه شود، اما همان گونه كه گفتم هر دريچه اى كه داستان نويس بتواند حرف خودرا بزند ومجال براى عرض اندام او باشد بسيار بسيار مغتنم است.
عبدالعلى دستغيب (منتقد) لزوم پرداختن به جزئيات
ذات كلمه همايش گفت وگوست. درقالب گفت وگوست كه معرفى وشناخت شكل مى گيرد. اين همايش مى تواند بهترين مجال براى اين امر باشد. حضور نويسندگان كشورهاى همسايه ، بهترين فرصت است كه ما خودمان را به آنها و آنها خودشان وآثارشان را به ما معرفى كنند. من فكر مى كنم كه نويسندگان وناقدان داخلى بايد حضورى چشمگير در اين همايش داشته باشند. اگر ترتيبى اتخاذ شود كه بحث ها به شكلى موضوعى مطرح شوند بسيار عالى است. دراين همايش بايد بيشتر زمينه هاى مطروحه درادبيات مورد توجه قرارگيرد. تاحدودى بايد به جزئيات هم پرداخت و جلسات هم از حالت رسمى وادارى خارج شوند. يكى ديگر از كارهايى كه دست اندركاران بايد به آن توجه كنند ايجاد فضايى براى گفت و گوهاى آزاد است.
مسائل فرهنگى وادبى هرگز در چارچوب ادارى نمى گنجد ونبايد با آن برخوردى رسمى ودولتى كرد. اگر بنا باشد كه اين همايش هم درحد همايش هاى بعضى دانشگاه ها وفرهنگسراها برگزار شود، همان بهتر كه برگزار نشود. اگر كسى بيايد وبدون اطلاعات كافى حرفى بزند وبعد هم روزنامه ها حرف هايش را چاپ كنند، هيچ كمكى به ادبيات داستانى نمى شود وحتى بار منفى نيز خواهد داشت. به هر حال به مسأله ادبيات نبايد به شكل سفارشى وتشريفاتى نگاه كرد وبايد دراين گونه حركت ها به ذات ادبيات نزديك شويم.
البته اعتقاد كلى من درباره برگزارى اين گونه همايش ها زياد مثبت نيست. اگر بنا باشد كه ما واقعاً به مسائل فرهنگى توجه كنيم اين راه خوبى نيست وبه اين شكل نمى شود كارى كرد. فكر نمى كنم آن گونه كه بايد و شايد گرهى از كار داستان گشوده شود وبعيد مى دانم حرف جديدى هم عنوان شود. اگر ما واقعاً مى خواهيم براى ادبيات به خصوص داستان كارى بكنيم اول بايد مشكلات داخلى خودمان را حل كنيم.
ملاحظه كنيد كه مسأله چاپ كتاب و تعداد آن چه وضعيتى دارد. اين ها را بايد به بحث گذاشت. درمملكتى كه سعدى وحافظ ودهخدا وبهار دارد، چاپ دو سه هزارتايى كتاب واقعاً مصيبت است . من گمان مى كنم كه بايد از شركت كنندگان درهمايش هاى اين چنينى قبلى پرسيد كه چه چيزى عايدشان شده است. متأسفانه دراين گونه همايش ها به پيشنهاد ما ترتيب اثر داده نمى شود. ما بايد اول معين كنيم كه خودمان مى توانيم با خودمان حرف بزنيم يا نه؟
بعد از يافتن پاسخ اين سؤال تازه مى توانيم به سراغ ديگران برويم. توليد فرهنگ كارساده اى نيست و نياز به زير ساخت هاى بسيار زيادى دارد.
