اقدام نوه رئوف دنكتاش معرف همه آن چيزى است كه در قبرس شمالى مى گذرد. او براى اخذ هويت به بخش جنوبى قبرس مراجعه كرد؛ جايى كه در تسلط يونان است و ترك نشين هاى شمال قبرس را از خود نمى دانند.
اما رئوف دنكتاش، رئيس جمهور هميشگى قبرس شمالى هرگز كسانى را كه مانند نوه اش مى انديشند، تأييد نمى كند. او بخش ترك نشين قبرس را فاخرتر از آن مى داند كه در رؤياى وصل و پينه به جنوبى ها باشد. رئوف دنكتاش به عنوان ميزبان ما، بارها در اعمال و گفتارش اين تفكر را القا مى كند.
او و همكارانش در بيست و يكمين سالروز استقلال قبرس شمالى از خبرنگارانى از سراسر جهان خواستند روانه كشورشان شوند تا واقعيت هاى قبرس شمالى را بازگو كنند. ما نيز چنين كرديم.

خطيب پرحرارت
ماه نوامبر ميلادى را بايد ماه پرتنش براى ساكنان آرام جزيره ناآرام قبرس تلقى كرد. ۱۵ نوامبر سال ۱۹۸۳ يعنى درست ۹ سال پس از تهاجم ارتش تركيه به قبرس و ترسيم خط حايل ميان بخش ترك نشين و يونانى نشين، ترك تبارها در اقدامى غافلگيركننده اقدام به تشكيل جمهورى ترك قبرس (قبرس شمالى) كردند. به دنبال آن رئوف دنكتاش با شركت در انتخابات رياست جمهورى به عنوان رهبر اين بخش انتخاب شد. ديرى نپاييد كه دولت مستقل بخش جمهورى ترك قبرس تشكيل شد. تركيه بلافاصله اين دولت را به عنوان نماينده جزيره قبرس شناسايى كرد اما سازمان ملل متحد و كشورهاى مختلف جهان با شناسايى بخش يونانى نشين جزيره به عنوان نماينده كل قبرس بخش ترك نشين را تحريم سياسى و اقتصادى كردند.
همه ساله پيش از فرا رسيدن ۱۵ نوامبر بخش جمهورى ترك قبرس با برپايى جشن هاى استقلال، مجامع بين المللى را نسبت به حل و فصل بحران قبرس تحت فشار روانى و تبليغاتى قرار مى دهد. امسال اما جشن هاى استقلال جمهورى ترك قبرس در حالى برگزار شد كه طرف يونانى نشين در ارديبهشت ماه سال جارى به همراه ۹ كشور ديگر به عضويت اتحاديه اروپا درآمد، اين امر موجب بروز حساسيت هايى در ميان ترك تبارهاى جزيره شد. به نحوى كه در يك همه پرسى عمومى بيش از ۶۵ درصد مردم جمهورى ترك قبرس به طرح صلح كوفى عنان براى حل و فصل بحران قبرس و اتحاد در بخش جزيره رأى مثبت دادند اين در حالى است كه رئوف دنكتاش رهبر قبرس شمالى در سخنرانى پرشور و حرارتى كه با سوت ها و تشويق هاى پيوسته شركت كنندگان در جشن هاى ۱۵ نوامبر همراه بود در خصوص رأى بالا و علاقه وافر مردم ترك تبار به پيوستن به بخش يونانى نشين و در نهايت اتحاديه اروپا چنين گفت: «جوانان ما اغفال شده اند.»
دنكتاش با اشاره به روابط گرم قبرس شمالى با جمهورى تركيه اعلام كرد قدرتمندتر شدن تركيه موجب تحكيم موقعيت قبرس مى شود و ما حاضريم به زير چتر حمايتى تركيه برويم و با اين كشور متحد بشويم اما حاضر نيستيم ننگ ورود به اتحاديه اروپا در زير پرچم يونانى ها را تحمل كنيم. اين جمله وى چنان شورى در شركت كنندگان مراسم جشن هاى استقلال ايجاد كرد كه علاوه بر تشويق هاى مكرر آنها ناگهان گروه موزيك نظامى سرودى تحريك كننده و حماسى براى دقايقى نواخت. اما در ميان شركت كنندگان مراسم سالگرد جمهورى ترك قبرس يك نفر بود كه از سخنان احساساتى و هيجانى رئوف دنكتاش هرگز احساساتى نشد و آن محمدعلى طلعت نخست وزير مستعفى اين بخش از قبرس بود. طلعت به رغم اينكه در رديف اول شركت كنندگان و در كنار مقام هاى لشكرى و سياسى نشسته بود اما هرزمان كه ژنرال ها و ديگر مقام هاى سياسى جمهورى ترك قبرس با سخنان دنكتاش به شدت كف مى زدند، او خود را با ليوان نوشيدنى سرگرم مى كرد و ترجيح مى داد با همسرش گپ بزند.
پيش از آن نيز در يك روزنامه بخش ترك نشين چنين شايعه شده بود كه محمدعلى طلعت با برخى تغييرات در طرح صلح دبير كل سازمان ملل متحد موافقت كرده است. اما او در گفت وگو با شبكه تلويزيونى دولتى «بايراك» با رد ادعاهاى اين روزنامه گفت: «دعوت از بخش يونانى نشين براى اعمال تغييرات در مورد طرح صلح كوفى عنان، بى احترامى به ترك هاى جزيره است.»
اما اين واقعيت را بايد پذيرفت كه محمدعلى طلعت تنها با انديشه و شعارهاى تلاش براى اتحاد دو بخش جزيره بود كه توانست ۱۸ صندلى از مجموع ۵۰ صندلى پارلمان بخش ترك  نشين جزيره را به حزب تحت رهبرى اش اختصاص دهد.
اكنون حزب جمهورى خواه ملى به رهبرى طلعت پس از حزب اتحاد ملى به رهبرى اراوغلو كه ۲۰ صندلى پارلمان را در اختيار دارد دومين و تأثيرگذارترين حزب قبرس شمالى است. در واقع طلعت تنها با شعارهاى اتحاد جزيره و پيوستن به اتحاديه اروپا توانست به چنين موفقيتى دست يابد او با آگاهى از علاقه مردم به پايان دادن به بحران قبرس درخواست برگزارى انتخابات زودهنگام پارلمانى را بار ديگر تكرار مى كند. بنابراين با توجه به اختلاف نظر وى با ساير رهبران ترك قبرس بى دليل نبود كه او در تمام مراسمى كه به مناسبت بيست و يكمين سالگرد جمهورى قبرس شمالى برپا شده بود موضعى تقريباً متفاوت نسبت به ديگر رهبران اين بخش از قبرس بگيرد.
ميان دنكتاش و طلعت اختلاف عميقى وجود دارد؛ دنكتاش از حاميان پروپاقرص سياست تركيه در جزيره قبرس است و به لحاظ فكرى و سياسى به شدت به آنكارا وابسته است، اما محمدعلى طلعت سياست نزديكى به اتحاديه اروپا را در پيش گرفته است. او نيك مى داند كه تنها راه ورود به اتحاديه اروپا اتحاد با بخش يونانى نشين جزيره است. از اين رو وى را سياستمدارى نوگرا در قبرس مى شناسند. پيروزى قاطع رجب طيب اردوغان و يارانش در انتخابات گذشته پارلمانى تركيه و تلاش رهبر حزب عدالت و توسعه براى پيوستن تركيه به اتحاديه اروپا همزمان با پيروزى چشمگير محمدعلى طلعت در انتخابات پارلمانى جمهورى ترك قبرس بود. بنابراين چنين به نظر مى رسيد كه دولت اردوغان حامى سرسخت و جدى دولت محمدعلى طلعت باشد اما با سختگيرى هايى كه رهبران بخش يونانى نشين جزيره اعمال كردند اميدهاى اردوغان و طلعت را براى اتحاد جزيره و در نهايت اجراى شرط اروپايى ها براى آنكارا سخت تر كرد. اكنون با وضعيت پيش آمده حمايت اردوغان از طلعت نيز كمرنگ شده است اما نخست وزير بركنار شده همچنان با رهبر بخش قبرس شمالى اختلاف نظرهاى شديدى دارد كه اين موضوع در تمامى مراسمى كه به مناسبت بيست و يكمين سالگرد جمهورى ترك قبرس برپا شد، محسوس بود. دنكتاش بارها در سخنرانى هاى خود به طلعت حمله كرد و سياستهاى او را مورد انتقاد شديد قرار داد.
به هرحال در پايان سخنرانى پرشور رئوف دنكتاش نيروهاى مسلح اعم از زمينى، دريايى و هوايى و صنفهاى مختلف از مردم و... از مقابل جايگاهى كه دنكتاش و رئيس ارتش ايستاده بودند، رژه رفتند. تنها دقايقى بعد از اين مراسم تلويزيونى بخش يونانى نشين با قطع برنامه هاى عادى و پخش گوشه هايى از اين مراسم، خطاب به رهبران بخش ترك نشين اعلام كرد: «اگر صلح، دوستى و آشتى مى خواهيد، اين عرض اندام هاى نظامى ديگر چيست؟!» رهبران بخش يونانى جزيره خشم خود را از برگزارى چنين مراسمى ابراز داشتند، اما بعد از ظهر همين روز جنگنده هاى تركيه با ناديده گرفتن حساسيتهاى رهبران بخش يونانى نشين به انجام حركات آكروباتيك و نمايشى در آسمان آبى درياى مديترانه پرداختند. اگر انجام حركات نمايشى براى ساحل نشينان بخش شمالى جزيره خوشايند و جالب به نظر مى رسيد، اما اين موضوع موجى از نگرانى و التهاب را در دل رهبران بخش جنوبى جزيره ايجاد كرد. به طورى كه «كاستاس كارامانليس» نخست وزير يونان كه به طور سرزده وارد نيكوزيا شده بود و ميهمان «تاسوس پاپادوپولس» بود، با انتقاد از آنچه در بخش ترك نشين قبرس مى گذشت، به سياستهاى آنكارا در حمايت از رهبران بخش ترك نشين به شدت اعتراض كرد.
ساعاتى پس از برگزارى نمايش آكروباتيك جنگنده هاى نظامى تركيه در آسمان درياى مديترانه، دنكتاش در ضيافت شامى كه خود سفارش داده بود، دقايقى براى ميهمانان سخنرانى كرد. او با تأكيد و پافشارى شديد و مجدد به ادامه روابط با تركيه در پاسخ به رهبران قسمت يونانى نشين جزيره اعلام كرد: ما آشتى مى خواهيم، يكى شدن را مى خواهيم، وارد شدن به اتحاديه اروپا را مى خواهيم، صلح را مى خواهيم،... اما زير بار زور نمى رويم.
دنكتاش سپس به مذاكرات چند سال اخير ميان رهبران دو بخش اشاره كرد و گفت: ما ۹۲ تا ۹۳ شرط رهبران يونانى نشين ها را پذيرفتيم، اما از پذيرفتن ۷ تا ۸ شرط خفت بار آنها خوددارى كرديم.
رهبر بخش جمهورى ترك نشين قبرس با انتقاد شديد از اتحاديه اروپا، جمهورى فدراتيو روسيه، ايالات متحده آمريكا و كشورهاى قدرتمند ديگر مدعى شد بحران قبرس به بوته فراموشى سپرده شده است و اتحاديه اروپا و كشورهاى بانفوذ تمايلى به حل و فصل اين بحران ندارند.
اكنون نزديك به ۵ دهه از خروج نيروهاى انگليسى از جزيره قبرس مى گذرد و از آن زمان به بعد ساكنان اين جزيره روى آرامش را نديده اند. با بحرانى شدن اوضاع در فاصله سالهاى ۷۴ ـ ۱۹۶۳ و حمايت ارتش تركيه از ترك تبارها اين جزيره به ميدان تيراندازى و خونريزى دو طرف تبديل شد، هزاران نفر از نيروهاى مردمى دو طرف كشته شدند، بحران سياسى موجب بحران اقتصادى در اين جزيره شد، به طورى كه با نا امن شدن قبرس بيش از دو سوم جهانگردان كه همه ساله تعطيلات خود را در آن مى گذراندند، ترجيح دادند سرزمينهاى امن ديگرى را براى تعطيلات خود پيدا كنند.
سرانجام سازمان ملل متحد با دخالت در اين جزيره، نيروهاى خود را در مرز ميان دو بخش شمالى و جنوبى قبرس مستقر كرد تا از بروز درگيريهاى ديگر جلوگيرى كنند. از سال ۱۹۷۴ به بعد، رهبران دو كشور بارها پاى ميز مذاكره نشسته اند، اما هرگز به توافق سطحى و شفاهى هم نرسيده اند.
به نظر مى رسد علاوه بر كمرنگ شدن تلاش كشورهاى قدرتمند براى حل و فصل بحران قبرس ساكنان هر دو بخش اين جزيره از خودخواهى هاى رهبران خود رنج مى برند. آنها با پافشارى بر تمايلات خودخواهانه و مواضع سنتى و غير قابل انعطاف خود هرگز حاضر نيستند منافع مردمى را كه دوست دارند پس از سالها كشتار و خونريزى در كنار هم و با صلح و صفا زندگى كنند را رعايت نمايند.
رئوف دنكتاش در جمع خبرنگاران خارجى تعريف ويژه خود را از سياست ارائه كرد. او با كثيف دانستن اين حرفه گفت: «سياست يك بازى است كه قدرتهاى بزرگ بازيگردان آن هستند و اگر ما از آن تبعيت نكنيم، حذف مى شويم.»
بايد اعتراف كرد منافع و مصالح ساكنان آرام اين جزيره نا آرام وجه المصالحه رهبران هر دو بخش قرار گرفته است و مادامى كه در رهبران هر دو بخش ترك و يونانى نشين انگيزه اى براى صلح و آشتى نباشد، نبايد انتظار داشت قدرتهاى بانفوذ و سازمانهاى بين المللى و اتحاديه اروپا بتوانند كارى پيش ببرند.
بابك بانصيرى، عارف واحد ناوان