شنبه ۱۴ آذر ۱۳۸۳ - ۲۱ شوال ۱۴۲۵
Sat, Dec 4, 2004
ويژه ۲
سال دهم - شماره ۲۹۹۰
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسى
داخلى
سلام ايران
ديگه چه خبر؟
اجتماعى
بين الملل
گزارش
فرهنگ و انديشه
چشم انداز
فرهنگ و هنر
گفت و گو
ويژه ۱
ويژه ۲
ويژه ۳
ويژه ۴
ايران زمين
قيمت سكه و طلا
اقتصادى
حوادث
ورزشى
صفحه آخر
اوقات شرعى
فرهنگ و پايدارى
مهرگان
آرشيو
چالش هاى سنتى و مدرن زنان در آغاز هزاره سوم
كالبدشكافى قدرتمندى زنان سياستمدار در جنوب و جنوب شرقى آسيا
حاشيه سياست
< رأى زنان
رهبران گروههاى حامى زنان در آمريكا اعلام كردند جان كرى به اين دليل در رقابت با بوش شكست خورد كه به رأى جامعه زنان آمريكايى توجه چندان زيادى نكرد. (ايسنا ۲۰ آبان)
< ۱۷ درصد هيأت هاى علمى دانشگاهها
قمى رئيس نهاد نمايندگى رهبرى در دانشگاهها: فقط ۱۷ درصد هيأت هاى علمى زنان هستند. اين آمار اگرچه در مقايسه با بسيارى از كشورها بيشتر است، اما جايگاه والاى زن در آموزه هاى دينى و نيز شايستگى هاى ذاتى دختران انقلاب اسلامى اقتضا مى كند كه گامهاى جدى ترى در اين خصوص برداشته شود. (۲۰ آبان)
< 2 درصد مديران عالى كشور
شهيندخت مولاوردى مدير امور بين الملل مركز امور مشاركت زنان: تنها ۴ درصد نمايندگان مجلس، ۲‎/۶۶ درصد اعضاى شوراهاى اسلامى شهر و روستا و ۲‎/۹ درصد كل مديران عالى، ميانى و پايه و در مجموع ۳۰‎/۶۶ درصد شاغلان كل مراكز دولتى و غير دولتى را زنان تشكيل مى دهند. ديگر نمى توان به زنان فقط تا سطح «گرم كردن تنور انتخابات» اجازه پيشروى داد و از آنان تنها به عنوان سياهى لشگر بهره برد. (سخنرانى در جمع همسران رؤساى نمايندگى هاى جمهورى اسلامى در خارج از كشور، ۲۴ آبان)
< استراتژى انتخاباتى زنان محافظه كار
استراتژى انتخاباتى ۷ تشكل سياسى زنان وابسته به جناح محافظه كار برگزار شد. مريم بهروز، دبيركل جامعه زينب (س) درباره اين جلسه گفت: استراتژى انتخابات با حضور ۷ تشكل فعال در امور زنان تصويب شد. در اين گردهمايى گروههاى جامعه زينب، جمعيت زنان مسلمان، جامعه اسلامى زنان، جمعيت زنان ايثارگر، جمعيت پيروان زينب (س)، جمعيت زنان پيروان ولايت و جمعيت زنان آيه هاى ايثار شركت داشتند. بهروزى گفت: در تركيب دولت آتى حداقل سه معاونت زنان در امور سياسى، فرهنگى و اقتصادى ـ حقوقى بايد ايجاد شود. خطر سوء استفاده از پست و مقام از ناحيه زنان كمتر است و زنان ثابت كرده اند كه در مسؤوليت پذيرى و سالم دارى امور اگر از مردان دقيق تر و كارآمدتر نباشند، قطعاً كمتر نيستند. (ايلنا، ۲۵ آبان)
<  شكايت وارد نيست
فاطمه آجرلو: تمامى اعضاى فراكسيون زنان از جلسات فراكسيون آگاهى دارند و شكايت آنها به هيچ وجه وارد نيست. وى در خصوص اعتراض دو تن از اعضاى فراكسيون زنان مجلس هفتم به روند جارى در فراكسيون گفت: خانم مروتى از تمامى جلسات آگاهى دارد و حتى جلساتى نظير ديدار با رئيس جمهورى كه بنده موفق به شركت در آن نشده ام، با حضور ايشان تشكيل شده است. خانم بيات نيز ديگر عضو شاكى فراكسيون است كه اصولاً شكايت و يا عدم حضور ايشان در جلسات فراكسيون حاكى از عدم آگاهى وى نيست، بلكه نماينده زنجان به انتخابات اعضاى هيأت رئيسه اعتراض دارد. (ايلنا، ۲۵ آبان).
< 9 درصد زنان در بازار كار كشور
از كل زنان بالاتر از ۱۰ سال در كشور، حدود ۹‎/۱ درصد در بازار كار كشور حضور دارند كه از اين تعداد نزديك به ۲۰ درصد بيسواد، ۳۹‎/۸ درصد زير ديپلم، ۲۰‎/۴ درصد ديپلم و ۲۰ درصد داراى تحصيلات عاليه هستند. در حدود ۸۹‎/۹ درصد از كل جمعيت بالاتر از ۱۰ سال كشور كه معادل ۲۰ ميليون نفر مى باشند نيز غيرفعال هستند.
بر همين اساس، جمعيت زنان خانه دار كشور ۱۳ ميليون نفر و تعداد محصلان زن حدود ۶ ميليون نفر است كه از اين تعداد، ۹۳‎/۵ درصد در مقاطع زير ديپلم مشغول به تحصيل هستند (گزارش مؤسسه پژوهش و برنامه ريزى آموزش عالى، خبرگزارى فارس، ۲۵ آبان)
< هديه تهرانى نباشد
روزنامه جمهورى اسلامى: افخمى براى ايفاى نقش مادر امام(ره) در دوران كودكى ايشان، هديه تهرانى را در نظر گرفته است. طى دو روز گذشته تماس هاى زيادى با روزنامه در اعتراض به اين اقدام گرفته شده كه معترضين، اولاً به انعقاد قرارداد براى چنين كارحساسى با فردى همچون بهروز افخمى اعتراض دارند و ثانياً انتخاب فردى همچون هديه تهرانى را براى ايفاى نقش مادر امام، اهانت به حضرت امام مى دانند و خواستار اقدام بنياد حفظ نشر آثار امام براى جلوگيرى از اين كار و سپردن آن به يك فيلمساز متدين و قابل اعتماد هستند. (سايت زنان ايران)
< رديف بودجه اى براى زنان خود سرپرست
اعضاى فراكسيون زنان مجلس هفتم براى مذاكره با دكتر شركا درباره اختصاص رديف بودجه اى به زنان خود سرپرست و بى سرپرست، به سازمان مديريت و برنامه ريزى مى روند. اعضاى فراكسيون معتقدند با توجه به در پيش بودن فصل بودجه و نظر مساعد رئيس جمهورى مبنى بر توجه به زنان خود سرپرست و بى سرپرست، جلسه با شركا به منظور توجه بيشتر و كاهش آلام اين قشر از زنان طراحى شده است.(ايلنا، ۶ آذر)
< كانون پروين اعتصامى
كانون فرهنگى - اجتماعى پروين اعتصامى در صورت تأمين بودجه در خانه مسكونى اين شاعره پر آوازه ايجاد مى شود. دفتر امور بانوان استاندارى آذربايجان شرقى در صدد تملك اين خانه و برگزارى جشن يكصدمين سال تولد پروين اعتصامى در تبريز است. (ايلنا ۷ آذر)
< فاطمه آجرلو نماينده كرج:
هر چند برخى خانم هاى نماينده با فراكسيون زنان مجلس هفتم خوب كنار نمى آيند، اما فعاليت اين فراكسيون در طول شش دوره گذشته مجلس بى سابقه بوده است. فراكسيون هاى زنان دوره هاى گذشته مجلس پس از پيروزى انقلاب اسلامى در سه ماه اول فعاليت خود هيچ طرحى به مجلس ارائه نكردند. فراكسيون زنان مجلس هفتم در دو ماه اول فعاليت خود دو طرح «راه اندازى مراكز مشاوره» و «تصويب آيين دادرسى خانواده» را به مجلس ارائه كرد.(كيهان، يكشنبه اول آذر)
< هاشمى رفسنجانى:
زنان در نظام جمهورى اسلامى راه طولانى، عميق و سالمى را طرح كردند و با اقدامات ريشه اى از جمله كسب علم و دانش و پرورش متخصصان، صاحب نظران و محققان در همه سطوح و رشته هاى مختلف، عرصه فعاليت براى آنان مهيا شده است و از نمونه هاى بسيار خوب دنيا مى باشند. در جامعه ما به مثابه كشورهاى غربى با سياسى كارى و شعار به اين امر پرداخته نشده است، بلكه براساس اعتقادات و باورهاى دينى عمل كرده و موفق هم بوده است. (سخنرانى در ديدار با شوراى مركزى جمعيت ايران فردا و خانه معلمان ايران - ۳ آذر)
< منظورم اعدام زنان خيابانى نبود
عشرت شايق نماينده تبريز در مجلس هفتم: بنده گفتم كه مراكز فسادى كه در جامعه به راه افتاده است، مولدان اصلى آن زنان مفسدى هستند كه بايد از بين بروند. برخى ها «از بين بردن» زنان خيابانى را در سخنرانى بنده به معناى اعدام تلقى كردند، كه اين از سخنان بنده بر نمى آمد. حال اگر در فرهنگ لغت عبارت «از بين رفتن» معناى اعدام دارد، شايد اين كشف جديد عده اى باشد كه سخنرانى بنده را تحريف كرده اند. من كه نمى توانم در جلسات سخنرانى مراقب چند نفر افراد مريض الاحوالى باشم كه مى خواهند اخبار را به سليقه خود در اختيار رسانه ها قرار دهند؛ در عين حال وقتى هم براى اين كار ندارم (ايلنا، ۳ آذر)
پاسخ استاندارى
ً پيرو درج خبرى در روزنامه ايران مورخ ۷ آذر ۸۳ صفحه ۱۲ ستون حاشيه سياست با عنوان «بركنارى تنها معاون زن فرماندارى تهران» كه منبع خبر را سايت زنان معرفى نموده است لازم به توضيح است كه به دنبال انتصاب فرماندار جديد تهران، خانم نژادبهرام نيز كه معاون فرماندارى تهران بودند تغيير يافتند و طى حكمى از سوى معاون برنامه ريزى و ادارى، مالى استاندارى به عنوان معاون اداره كل هماهنگى امور اقتصادى استاندارى تهران منصوب شده اند و همانطور كه در متن مطلب مندرج در آن روزنامه اشاره شده است اينگونه تغييرات و جابه جايى ها امرى طبيعى است و به نظر مى رسد تأكيد مكرر بر روى اين جا به جايى امرى غيرطبيعى تلقى مى گردد چرا كه فقط برروى بركنارى و به انتصاب مجدد اشاره اى نمى شود. عليهذا خواهشمند است دستور فرماييد طبق قانون مطبوعات نسبت به درج اصلاحيه در همان صفحه و ستون اقدام نمايند.
ايران زنان: همان طور كه در پاسخ استاندارى محترم قيد شده، ايران زنان، در ستون حاشيه سياست به درج خبر فوق از سايت زنان پرداخته است. شايان ذكر است كه اين ستون طبق روال به درج خبرهاى مهم در مورد زنان به نقل از جرايد و سايت هاى مختلف مى پردازد و در صورت دستيابى به خبر انتصاب خانم نژادبهرام به سمت معاون اداره كل هماهنگى امور اقتصادى استان تهران، بى شك به درج آن نيز اهتمام مى ورزيد.
چالش هاى سنتى و مدرن زنان در آغاز هزاره سوم
جنگ، خشونت و ايدز
192264.jpg
منصور محسنى
سازمان ملل هفته گذشته در چارچوب يك گزارش ساليانه رسمى و پيام كوفى عنان در روز جهانى حذف خشونت، به دو چالش سنتى و مدرن كه رويارويى زنان قرار دارد، اشاره كرد. خشونت يكى از سنتى ترين مشكلاتى است كه زنان تمام جوامع بشرى با آن روبرو بوده اند. دامنه اين معضل فراگير، جهانى بوده و عاملان آن گستره اى از خانواده تاجامعه و داخلى و خارجى را در بر مى گرفته است.
با اين وجود، ايدز پديده اى نو به شمار مى رود. درگذشته فقط زنان جوامع توسعه نيافته در معرض خطرات ناشى از فقدان بهداشت مناسب به سر مى بردند، اما امروزه ايدز جوامع توسعه نيافته و پيشرفته وتوسعه يافته را يكسان مورد حمله قرار داده؛ اگر چه رشد بى سابقه وچشمگير آن در برخى جوامع توسعه نيافته آفريقايى به مرزهايى وحشتناك رسيده و نه تنها باعث شده كه بيش از يك سوم جمعيت برخى جوامع آفريقايى به اين بيمارى مبتلا شوند، بلكه نرخ اميد به زندگى در جوامع مذكور به زير ۴۰ سال رسيده است.
با وجود اين، اكنون در كنار بحران هاى هسته اى، جنگ هاى عراق، افغانستان، كشمكش ديرينه اعراب و اسرائيل، تروريسم و شبكه القاعده، جهان با تهديدات مشترك ديگرى روبرو است كه گرم شدن زمين و آسيب ديدن لايه ازن، ايدز و فراگير شدن خشونت در روابط تمدن ها، جوامع، انسانها و خشونت عليه زنان به طور خاص از مصاديق ديگر آن به شمار مى رود. دامنه تهديد و خشونت عليه زنان به گونه اى است كه كوفى عنان دبير كل سازمان ملل از تمامى جهانيان خواسته است ضمن حمايت از زنان، خشونت عليه آنان را در جوامع خود حذف كنند. به اعتقاد عنان، خشونت عليه زنان فراگير و جهانى است و در سراسر جهان و در بين تمامى جوامع و فرهنگ ها اتفاق مى افتد و بر زنان از هر نژاد، قوميت، اصالت اجتماعى، تملك، تولد يا شرايط ديگر تأثير مى گذارد.به عبارت ديگر، ميزان توسعه يافتگى جوامع باعث توقف خشونت عليه زنان نشده و فقط ممكن است اشكال آن متفاوت و متنوع تر شده باشد.سازمان ملل در دهه هاى اخير به طور خاص به خشونت جنسى عليه زنان در جريان جنگ هاى داخلى و منطقه اى، بويژه در آسيا، آفريقا، آمريكاى لاتين و بالكان توجه داشته و بانگرانى اين پديده را مورد پى گيرى قرار داده است.
به همين دليل، كوفى عنان در پيام ساليانه خود، عنوان كرده كه خشونت جنسى، بويژه در زمان جنگ، هنگاميكه زنان و دختران قربانيان تجاوز وساير سوءرفتارهاى جنسى مى شوند و در برابر قاچاق آسيب پذيرند، فراگير تر است.
عنان با ايجاد پيوند بين سه متغير نگران كننده جنگ، خشونت جنسى عليه زنان و ايدز، معتقد است كه «خشونت عليه زنان به خودى خود يك چالش است، اما بعد مرگ آور آن زمانى مشهود مى شود كه خطر انتقال ويروس ايدز به آن افزوده مى شود. زيرا خشونت جنسى عليه زنان آسيب پذيرى آنها را نسبت به ايدز افزايش مى دهد.
اگر چه عنان در پيام خود تأكيد كرده كه جهانيان بايد متعهد شوند كه براى صيانت از زنان و دور كردن خشونت از آنان بكوشند، اما گزارش ها همچنان نگران كننده است؛ بويژه آنكه حتى مأموران و نيروها و سربازان تحت امر سازمان ملل و كوفى عنان نيز خود درخشونت جنسى عليه زنان مشاركت داشته و دارند. طى ساليان اخير به كرات، گزارش هايى منتشر شده كه سوءاستفاده جنسى مأموران سازمان ملل از زنان و كودكان آواره و پناهنده را در آفريقا نشان مى دهد.
هفته گذشته كوفى عنان، با پذيرش سوءرفتار مأموران سازمان ملل با آوارگان در كنگو، با خشم اعلام كرد، شواهد روشنى وجود دارد كه نشان مى دهد كارمندان سازمان ملل، آوارگان جمهورى دموكراتيك كنگو را مورد سوءاستفاده جنسى قرار داده اند.
اين درحالى بود كه كمى دورتر از برازاويل در گابن، زنان اين كشور در خيابان هاى ليبرويل براى گرامى داشت روز جهانى مبارزه با خشونت عليه زنان، به تشويق سازمان ملل در حال تظاهرات بودند و پايتخت گابن ميزبان ششمين كنفرانس وزراى مسؤول زنان در آفريقا بود. كنفرانسى كه تحت نظارت و حمايت صندوق جمعيت سازمان ملل برگزار شد.
حملات جنسى عليه زنان آفريقايى بويژه مناطقى از آفريقا كه طى دهه هاى اخير به طور مستمر گرفتار جنگ هاى داخلى بوده، باعث رشد تصاعدى خطر ايدز در اين جوامع شده است. خطرى كه اگرچه مردان و زنان جنوب و مركز آفريقا را به طور يكسان تهديد مى كند، اما زنان به دليل وجود آسيب پذيرى هاى ديگر در برابر آن آسيب پذيرتر نشان داده اند.
طبق گزارش ساليانه سازمان ملل، مبارزه جهانى بر ضد ايدز، در صورتى كه اقداماتى جدى درجهت احقاق حقوق زنان در چنين جوامعى صورت نگيرد، با شكست روبرو خواهد شد.به اعتقاد مسؤولان سازمان ملل، فقدان برابرى براى زنان در مسائلى نظير فقر، آموزش و مالكيت، از جمله موانع عمده مقابله با ايدز به شمار مى رود.
گزارش مذكور نشان مى دهد كه نزديك به ۵۰ درصد از جمعيت ۳۹۴ ميليونى مبتلايان به ايدز در سراسر جهان، زن هستند و در مناطقى نظير جنوب و مركز آفريقا و شرق آسيا، كه ايدز اپيدمى است، زنان بيشتر از مردان به ايدز مبتلا مى شوند و در كشورهايى نيز كه اپيدمى ايدز تازه شروع شد، ابتلا به ايدز در بين زنان نسبت به مردان از برترى بيشترى برخوردار است.در شرق آسيا كه سريعترين رشد ابتلاى زنان به ايدز را دارد، آلودگى زنان به اين ويروس ظرف دو سال، ۵۶ درصد رشد نشان مى دهد و اروپاى شرقى و آسياى مركزى با ۴۸ درصد رشد در مراتب بعدى قرار دارند.در حوزه درياى كارائيب، كه پس از منطقه پيرامونى صحراى بزرگ آفريقا، دومين منطقه بزرگ مبتلا به ايدز به شمار مى رود، تعداد زنان جوان مبتلا به ايدز دوبرابر مردان گزارش شده است.
در كشورهايى كه ايدز گسترش كمترى دارد و فضاى سنتى جامعه مانع از گسترش ايدز شده، پديده جنگ و خشونت زنان را تهديد مى كند. به عنوان مثال، در افغانستان، طى دو دهه جنگ، آوارگى و بى سرپرستى در بين زنان گسترش يافته و حتى امروزه كه جنگ پايان يافته، ۷۰ درصد زنان افغان هنوز از خدمات درمانى و بهداشتى محروم هستند و به رغم حضور صدها مؤسسه و نهاد بين المللى، زنان در مناطق مختلف، بويژه مناطق روستايى، هنوز با خشونت هاى حاصل از جنگ ها و درگيرى هاى محلى روبرو هستند.
كالبدشكافى قدرتمندى زنان سياستمدار در جنوب و جنوب شرقى آسيا
سياست وقدرت يا اعتماد به زنان
192246.jpg
لادن سلامى
در جنوب و جنوب شرقى آسيا، رسيدن زنان به مقام رياست دولت، خواه در سمت رياست جمهورى و يا نخست وزيرى، نه تنها پديده اى رايج، بلكه رويه اى غالب است. طى دو دهه اخير، زنان در پاكستان، بنگلادش، فيليپين، هند، سريلانكا و اندونزى به عنوان رئيس جمهور يا نخست وزير قدرت سياسى را در دست گرفته اند. در برخى از اين كشورها، سلطه زنان سياستمدار بر دولت به گونه اى بوده كه جاى مردان به معناى واقعى كلمه در سطح رياست دولت تنگ شده است. در بنگلادش طى ۱۵ سال اخير، نخست وزير كه اداره كننده واقعى دولت و كشور به شمار مى رود، همواره زن بوده و در هند پس از وقفه اى كه بعد از ترور اينديراگاندى به وجود آمد، اكنون نخست وزير واقعى كشور، سونياگاندى، رهبر حزب كنگره است. در فيليپين كه رياست جمهورى- كورازون اكينوك استثنا در رياست جمهورى زنان به شمار مى رفت، اكنون گلوريو آ رويو براى دومين بار متوالى در انتخابات به پيروزى رسيده و قدرت را به دست گرفته است. در اندونزى نيز، اگر چه مگاواتى سوكارنو جاى خود را به يك نظامى منتخب مردم داده است، ولى زنان تجربه اى جديد در رياست دولت و كشور به دست آورده اند.
نكته حائز اهميت آنكه زنان رئيس جمهور يا نخست وزير در جنوب و جنوب شرقى آسيا، عموماً در آغاز دوره اى جديد از تحولات سياسى ـ اجتماعى كشورشان به قدرت رسيده اند و خود در ايجاد اين دوره جديد نقشى فعال و جدى ايفا كرده اند.
در اندونزى، خانم مگاواتى سوكارنو مهمترين رهبر جنبش ضدنظاميان و دولت ديكتاتورى ژنرال سوهارتو بود. او كه دختر احمد سوكارنو، رهبر جنبش استقلال اندونزى در اواسط قرن بيستم بود، پس از سال ها مبارزه عليه رژيم سوهارتو، اندونزى را وارد دورانى جديد از تجربه دموكراسى كرد و اگرچه در اولين انتخابات عبدالرحمان وحيد رئيس جمهور شد، اما پس از مدتى مردم به سوى معاون او، يعنى خانم سوكارنو روى آوردند و سوكارنو، اندونزى را در دوران پس از ديكتاتورى، رهبرى و هدايت كرد.
در پاكستان نيز بى نظير بوتو پس از اعدام پدرش در اواخر دهه ۷۰ توسط نظاميان كودتاچى، همراه با مادرش نصرت بوتو، رهبرى جنبش اعاده دموكراسى را در كشورش را بر عهده گرفت. بوتو كه پس از اعدام پدرش در تبعيد به سر مى برد، در اواخر دهه ۸۰ ميلادى رهبرى جنبشى را عهده دار شد كه سرانجام پس از مرگ ژنرال ضياءالحق، در سال ۱۹۸۸ دموكراسى را به پاكستا ن برگرداند.
در برمه (ميانمار) نيز رهبرى جنبش اعاده دموكراسى بر عهده زنى جسور به نام «آن سان سوكى» بوده است. او كه در يكى از بسته ترين رژيم هاى جهان براى اعاده دموكراسى مى جنگد، در اوايل دهه ۹۰ برنده انتخاباتى شد كه نتايج آن توسط نظاميان ناديده گرفته شد. سوكى كه برنده جايزه صلح نوبل است، طى ۱۴ سال اخير، رهبرى يكى از پرجنب و جوش ترين جنبش هاى دموكراسى خواه جهان را بر عهده داشته و اگر چه بين زندان و بازداشت خانگى درآمد و شد است، اما از ديدگاه بسيارى از مردم كشورش، رئيس دولت واقعى و منتخب مردم به شمار مى رود.
در بنگلادش كه طى دو دهه اخير، تحت سلطه دو زن سياستمدار يعنى خالده ضياء و شيخ حسينا واجد اداره شده است، رهبرى جنبش اعاده دموكراسى حول اين دو تن چرخيده است. مبارزات مشترك خالده ضياء و شيخ حسينا، به شش سال حكومت كودتايى ژنرال حسين محد ارشاد پايان داد و بار ديگر دموكراسى را به بنگلادشى ها هديه كرد.
در فيليپين نيز خانم كورازون اكينو، همسر يكى از انقلابيون فيليپينى رهبرى مبارزاتى را بر عهده داشت كه سرانجام در دهه ۸۰ به سقوط يكى از ديرپاترين رژيم هاى نظامى جهان، يعنى رژيم فرديناند ماركوس منجر شد.
كورازون اكينو كه در دهه ۸۰ رهبرى مبارزات دموكراتيك عليه رژيم فرديناند ماركوس را بر عهده داشت، نه تنها وى را از قدرت ساقط كرد، بلكه پس از سالها دموكراسى را به مردم فيليپين هديه كرد، به گونه اى كه بعد از او هم ژنرالها ترجيح دادند كه به جاى كودتا به سمت انتخابات روى آورند (مانند ژنرال فيدل راموس كه بعد از وى رئيس جمهور شد) و هم زنان سياستمدار انگيزه بيشترى براى حضور در مديريت كلان كشور پيدا كردند كه رياست جمهورى گلوريو آرويو را بايد نمونه آن دانست.
در واقع، اكينو كه در دوران رياست جمهورى خود، مبارزه اى بى امان براى بازگرداندن ميليونها دلار از موجودى حسابهاى شخصى ماركوس در خارج از كشور به دولت و ملت فيليپين به عمل آورد، راه را براى كسانى چون آرويو باز كرد.
«گلوريا ماكاپاگال آرويو» معروف به «آرويو» دومين رئيس جمهور زن در ۱۰ سال اخير فيليپين است. آرويو كه از ژوئن ۲۰۰۴ براى يك دوره شش ساله به رياست جمهورى كشورش انتخاب شده، پيش از رياست جمهورى معاون ژوزف استرادا، رئيس جمهور مخلوع فيليپين بوده است.
او از يك خانواده سياسى است و پدرش در دهه ۶۰ قرن ،۲۰ رئيس جمهور فيليپين بوده است.
وى كه با چالشهاى عمده اى در مورد ايجاد اشتغال و كارآمدى حكومت روبرو بوده، دست به يك سرى اصلاحات اقتصادى و اجتماعى در كشورش زده است. او در مارس ۲۰۰۳ يك تلاش نظاميان را براى كودتا خنثى كرد، خود را يك متحد كليدى آمريكا در مبارزه با تروريسم به شمار مى آورد.
در كلمبو «چاندريكا باندرانايكه كوماراتونگا» معروف به كوماراتونگار، رئيس جمهور قدرتمند سالهاى اخير سريلانكا است. او كه از يك خانواده سياسى به كاخ رياست جمهورى راه يافته، موفق شده ظرف دوران رياست جمهورى اش، چريكهاى تاميل را منزوى و حاشيه نشين كند.
تونگا متولد ۱۹۴۵ و دختر سليمان باندرانايكه و خانم سريماوو باندرانايكه است كه هر دو نخست وزير سريلانكا بوده اند. مادر او اولين زن مسلمان در جهان به شمار مى رود كه به سمت نخست وزيرى دست يافته است.
تونگا كه تحصيلاتش را در داخل و خارج از سريلانكا گذرانده، در سال ۱۹۹۴ به قدرت رسيده و ظرف ۱۰ سال اخير، قدرتمندترين سياستمدار كشورش بوده است.
تونگا على رغم اعتقادات سوسياليستى اوليه اش، در حوزه اقتصادى مطابق آموزه هاى اقتصادى آزاد عمل نموده است. راهكارهاى او باعث سركوب چريكهاى تاميل و فروكش كردن سطح جنگ داخلى در كشورش شده است. او در سال ،۲۰۰۳ نخست وزير وقت را به دليل توافقاتش با چريكهاى تاميل از قدرت بركنار و پارلمان را منحل كرد و در پارلمان جديد هم طرفداران خود را به پيروزى رساند.
پدر وى هنگامى كه تونگا ۱۴ ساله بود، ترور شد. همسرش نيز در سال ۱۹۸۹ در جريان يك عمليات تروريستى به قتل رسيد، اما خودش در سال ۱۹۹۹ از يك سوء قصد افراد مسلح جان سالم به در برد.
در هند، سالها پس از آنكه اينديرا گاندى در اواسط دهه ۸۰ ترور شد، هند شاهد ظهور يك سياستمدار قدرتمند زن ديگر است. سونيا گاندى، بيوه راجيو گاندى كه طى يك دهه گذشته نتوانسته بود حزب كنگره را به قدرت برساند، در آخرين انتخابات پارلمانى به پيروزى رسيد، اما پيروزى بزرگتر را بايد كناره گيرى داوطلبانه وى از قدرت با هدف جلوگيرى از تنشهاى احتمالى در كشورش برشمرد. او كه رهبر حزب پيروز در انتخابات بود، على رغم اصرار دوستان سياسى اش، ترجيح داد تا نخست وزيرى را نپذيرد و با اين اقدام خود هم راه را بر مخالفان و منتقدان حزب كنگره مسدود سازد و هم به اوضاع سياسى كشورش فرصت دهد تا بدون تجربه كردن دوران جديدى از تنش به سوى اجراى برنامه هاى اقتصادى ـ اجتماعى گام برداشته شود.
* * *
ويژگى مهم ديگر در كشورهاى مذكور و رياست زنان بر اين كشورها، قرار گرفتن كشورهاى مذكور در حوزه كشورهاى در حال توسعه و يا عقب مانده است. به عبارت ديگر ورود فعالانه زنان به حوزه سياست، اداره احزاب و كنترل و مديريت دولت، در اين نوع كشورها به بهانه عقب ماندگى ساير حوزه هاى توسعه اى، متوقف نشده است و درحالى كه اين كشورها در حوزه هاى اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى با چالش هاى عديده اى روبرو هستند، حقوق سياسى زنان اعاده شده است. علاوه بر اين، در چنين كشورهايى، در شرايطى كه آمارها و شاخصهاى مربوط به با سوادى، بهداشت، درآمد سرانه وساير حقوق فرهنگى ـ اجتماعى زنان وضعيت اميدوار كننده اى را نشان نمى دهد، اما وضعيت دسترسى زنان به حقوق سياسى درشرايط مساعد ومطلوبى است.
برخى كارشناسان با نگرشى منتقدانه به شرايط به قدرت رسيدن زنان سياستمدار درجنوب وجنوب شرقى آسيا ، معتقدند كه ظهور اين نوع زنان درسطوح عالى سياست، پيامد ونتيجه وابستگى هاى فاميلى ونسبى آنان به سياستمداران مرد شهير دراين كشورهاست. منتقدين مذكور برآنندكه رشد سياسى مگاواتى سوكارنو مديون سوابق سياسى وانقلابى احمد سوكارنو، رشد بى نظير بوتو مديون ذوالفقار على بوتو، ظهورآكينوبه عنوان يك چهره سياسى مديون سوابق ومبارزات سياسى شوهرش وسوابق كنونى اينديراگاندى وسونيا گاندى مديون نهرو و راجيو گاندى بوده است. ترديدى نيست كه تمامى زنانى كه در جنوب و جنوب شرقى آسيا به چنين رتبه اى ازقدرت دست يافته اند، درخانواده هاى سياسى رشديافته وبخشى از استارت خود در مسابقه قدرت را مديون اين سوابق خانوادگى هستند، ولى با اين وجود، تجارب ديگرى نشان مى دهد كه تداوم حضور زنان مذكور درعرصه سياست، على رغم چالش هاى مستمر، يك حضور دير پا وماندگار بوده است. خالده ضياء و شيخ حسينا على رغم آن كه سالها از درگذشت شوهران وپدرانشان (ژنرال ضياء و شيخ مجيب الرحمان مى گذرد) توانسته اند حضور خود را در عرصه سياسى نهادينه كنند وحتى هنگامى كه ازنخست وزيرى كنار رفته اند، موفق شده اند به عنوان ليدر ورهبر جناح اپوزيسيون به ايفاى نقش سياسى پررنگ درمعادلات كشورشان ادامه دهند. دربنگلادش طى دو دهه گذشته با وجودآنكه جاى خالده ضياء و شيخ حسينا درنخست وزيرى و ليدرى اپوزيسيون تغيير كرده ولى هر دو موفق شده اند كه رهبرى با اقتدار احزاب ناسيوناليست ومسلم ليگ را ادامه دهند ومهمترين آلترنايتو دولت باقى بمانند.
درپاكستان على رغم، استقرار رژيم كودتا توسط ژنرال مشرف، بى نظير بوتو هنوز يكى از دو رهبر برجسته اپوزيسيون به شمار مى رود و ۲۶ سال پس از اعدام پدرش، درعرصه سياست پاكستان به عنوان يك سياستمدار ذى نفوذ فعال است و على رغم دوبار كنار گذاشته شدن از نخست وزيرى وانحلال دولتش به عنوان يك سياستمدار معروف وبرجسته بين المللى ومنطقه اى باقى بماند.
درسريلانكا، اگرچه كوماراتونگا فرزند زن ومردى است كه هر دو نخست وزير كشورشان بوده اند، ولى وى تنها رئيس جمهور معاصر سريلانكا است كه موفق شده بحران حاصل از جنگ داخلى ارتش وچريك هاى تاميل را از موضع قدرت كنترل و مديريت كرده ، چريك ها را منفعل كند تا مهمترين معضل امنيت ملى سريلانكا دردوره زمامدارى او فروكش نمايد.
درهند، سونيا گاندى، على رغم وجوديك هجمه سياسى ـ شخصى گسترده عليه او وحزب كنگره ، دولت به ظاهر با ثبات« بى جى پى» را از قدرت به زير كشيد. او درحالى با پيروزى درانتخابات به نفر اول در سلسله مراتب قدرت دركشور يك ميليارد نفرى هند تبديل شد كه مخالفان، هندى بودن او را منكر مى شدند و ايتاليايى تبار بودن او را دركشورى كه تعصب يك متغير جدى درمعادلات سياسى آن به شمار مى رود، به رخ مى كشيدند.
با وجود تمامى فشارها و چالش ها وموانع، آنچه كه به نظر مى رسد هموار كننده راه رسيدن زنان جنوب و جنوب شرقى آسيا به قدرت بوده، نخست فقدان موانع قانونى و دوم، پذيرش وباور اجتماعى مردم براى به قدرت رسيدن زنان بوده است. درهيچيك از كشورهايى كه اين زنان برآنان قدرت مى رانند، نه تنها زنان از حضور درانتخابات رياست جمهورى ونخست وزيرى منع نشده اند، بلكه درمواردى نظير پاكستان سهميه خاصى براى تضمين حضور زنان درپارلمان به عنوان عرصه عمومى قدرت درنظر گرفته شده است.
علاوه براين ، تجربه ثابت كرده كه به دليل فساد سياسى و ادارى و مالى گسترده اى كه دراين نوع جوامع وجود دارد، اعتمادى گسترده تر به زنان سياستمدار درمبارزه عليه فساد وجود دارد. درفيليپين ، آرويو هنگامى براى احراز سمت رياست جمهورى پيشنهاد شد، كه مردم درتظاهرات سراسرى، خواستار كناره گيرى ژوزف استرادا از قدرت به اتهام فساد مالى وادارى بودند. پيش از اين نيز آكينو، رهبرى جنبش اعاده حقوق و سرمايه هاى مردم فيليپين را از ماركوس وهمسرش برعهده گرفته بود. در اندونزى نيز مگاواتى سوكارنو هنگامى مورد رجوع مردم قرار گرفت كه حكومت عبدالرحمان وحيد به فساد و بى كفايتى متهم شد.
مجموعه تحولات سياسى درجوامع جنوب وجنوب شرقى آسيا، نشانگر آن است كه سياست دراغلب كشورهاى مذكور، هنوز يك موضوع خانواده محور است ومردم وشهروندان به خانواده هاى خوش سابقه وخوشنام درحوزه مبارزات سياسى وملى، رويكردى مناسب تر نشان مى دهند و ازسوى ديگر ، على رغم وجودتجربه هاى موفق وناموفق، از حضور زنان درسطوح عالى سياسى وكشوردارى، روند عمومى اعتماد به زنان به عنوان رئيس دولت، به شكل پررنگ وجدى هنوز تداوم دارد. روند ورويه اى كه باعث گرديده زنان اين جوامع، عليرغم عدم برخوردارى از بسيارى از شاخص هاى اقتصادى و اجتماعى، درحوزه سياسى به ايفاى نقش جدى بپردازند به گونه اى كه جوامع جنوب وجنوب شرقى آسيا رامى توان از نظر برخوردارى از حقوق سياسى، يكى ازجوامع موفق ونمونه به شمار آورد.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |