Iran Newspaper

گروه سياسى ـ جواد دليرى:

• خاتمى در پاسخ به دانشجويانى كه عليه رئيس جمهور شعار «همش حرف» سر داده بودند: بعد از من
كسانى مى آيند كه عمل خواهند كرد و شما هم نتيجه عملشان را خواهيد ديد

• از كسانى كه مطالبات مردم را نديدند و در برابر آن صف آرايى كردند و همچنين در برابر مطالبات مردم كه برخاسته از آرمانهاى آنها بود و در دوم خرداد متجلى شد، ايستادند، طلبكارم، زيرا تنگ نظرانه ايستادند و سنگ اندازى كردند و در مقابل كسانى كه در برابر آنچه كه در مردم ايجاد اميد كرده و وجهه ايران را در جهان اسلام و در دنيا بازيافته بود، ايستادند تا آن را خراب كنند، طلبكارم
• از بعضى هاى ديگر هم طلبكارم. از بخشى از اصلاح طلبان كه تجربه سه بار تكرار شده در مشروطيت، بعد از شهريور ۲۰ و بعد از انقلاب اسلامى را به خاطر جوزدگى تكرار كردند
• چرا دوستان فكر و تصور مى كنند و وقتى تصورشان جور نشد، مى گويند عقب نشينى! بنده چه شعارى دادم كه از آن عقب نشينى كردم؟

نشست روز ۱۶آذر سيدمحمد خاتمى رئيس جمهورى با دانشجويان ديروز در فضايى انتقادى و ملتهب و البته پر حاشيه برگزار شد. سيد محمد خاتمى رئيس جمهورى ديروز پس از سه سال عدم حضور در دانشگاه با لبخند هميشگى وارد سالن چمران دانشكده فنى دانشگاه تهران شد، اما در پايان مراسم، آثار خستگى در چهره وى نمايان بود. خاتمى نزديك به سه ساعت با دانشجويان صريح و صميمانه صحبت كرد و وقتى از جلسه بيرون رفت، هر چند در ظاهر و صورت ناراحت به نظر مى رسيد اما قطعاً در باطن خويش متفاوت از اين بود. خوشحال بود از اينكه انتقاد در جامعه جا افتاده است ولى ناراحت از اين كه نبايد پاسخگوى همه انتقادها باشد. شايد نشست ديروز در نوع خود بى نظير بود. هم شور و حال پس از چند سال به دانشگاه بازگشت هم خاتمى از نزديك با برخى ديدگاهها آشنا شد. خاتمى ديروز در حالى وارد سالن چمران دانشكده فنى دانشگاه تهران شد كه دانشجويان از ساعتها قبل، صندلى هاى سالن را پر كرده بودند. از همان ابتداى ورود خاتمى، دانشجويان در حال خواندن سرود «يار دبستانى» و «اى ايران» ، بودند.
صدها نفر از دانشجويان هم به دليل محدوديت جا موفق به حضور در داخل سالن سخنرانى نشدند و در بيرون سالن ودر اطراف دانشكده فنى تجمع كرده بودند، كه صداى اعتراض آنها حين ورود خاتمى در داخل سالن شنيده مى شد. خاتمى بلا فاصله پس از حضور در سالن و پخش سرود «جمهورى اسلامى» سخنان خود را آغاز كرد. او در ابتداى سخنان خود كه در همهمه و شعارهاى دانشجويان ايراد مى شد، گفت كه در اين جلسه بيشتر سعى دارد سخنان دانشجويان را بشنود و در ابتدا تنها مواردى را درباره ۱۶ آذر مطرح مى كند و در پايان مراسم و پس از شنيدن سخنان دانشجويان در مورد دغدغه هاى خود و آنها با ايشان سخن مى گويد. وى با بيان اينكه ۱۶ آذر يك نقطه عطف در تاريخ مبارزات و حيات اجتماعى ايران است، يادآور شد: از قرن ۱۷ به بعد با توجه به پيشرفتهاى شگفت انگيزى كه در عرصه علمى و فنى در دنيا ايجاد شد و نيز نظامهاى تازه اى كه از نظر آزادى اقتصادى و اجتماعى پديد آمد، پديده ديگرى نيز به نام پديده استعمار به وجود آمد كه سعى داشت با تسلط مستقيم و غيرمستقيم بر آدم و عالم حكومت كند و در كشورى مانند كشور ما، از طريق استبداد و خودكامگى سلطه خود را تأمين مى كرد.
رئيس جمهور با بيان اينكه يكى از عدم آگاهى هايى كه امروز متوجه آن مى شويم همان سياست مصدق بود كه در آن مطرح مى شد دو دشمن انگليس و شوروى هستند و دقت نمى شد كه غول جديدى مى آيد و همه آنها را كنار مى زند و بر مملكت مسلط مى شود، چنانچه كودتاى ۲۸ مرداد آغاز سلطه همين غول بود، گفت: جريان ۱۶ آذر اعلام پيشتازانه و مبتكرانه دانشگاه بود كه اين وضعيت جديد پيش مى آيد. ما امروز همين مسأله سلطه آمريكا و سلطه خصمانه او را داشته ايم.
«اما يك نكته را از ياد نبريم كه داراى جنبش دانشجويى مؤثرى بوده ايم. سلطه بيگانه در كشور نبايد ما را از عاملى كه ام الامراض جامعه ما يعنى استبداد است، غافل كند. در كشورهايى مانند كشور ما همواره سلطه بيگانه از طريق استبداد، خودكامگى و جدايى حكومتها از مردم تحقق پيدا مى كرده است. ۱۶ آذر به معناى نشان دادن وضعيت جديد ايران و دشمنى بيگانگان است اما فراموش نمى شود كه همچنان استبداد مسأله ا ى مهم است و دانشگاه ما در عين موضع داشتن، مبارزات ضداستبدادى خود را هم نشان داد و پيش رفت.»
خاتمى با بيان اينكه پس از ۱۶ آذر وقايع مهمى در كشور ما رخ داد كه مهمترين آنها انقلاب اسلامى ايران و حادثه اى كه به ۲۲ بهمن انجاميد، بود، گفت: معتقدم با صلابت و درايت رهبرى انقلاب، پيوند متناوب مردم با رهبرى و فراگيرى اين انقلاب و شعارهاى نويى كه داشت، همچنين بيان تازه اى از ديدگاه اسلامى، انقلاب اسلامى، مطابق با آزادى و خواستار پيشرفت اعلام شد و اين واقعه بزرگ پس از واقعه ۱۶ آذر رخ داد. ۱۶ آذر بايد مبدأ بينش، جهش و خروش دانشجويان ما باشد. امروز هم شما دانشجويان ميراث دار ۱۶ آذر و ميراث دار ضديت با بيگانه، ضديت با استبداد و خودكامگى هستيد و همه بايد براى ايجاد يك زندگى درخور براى كشور كه متناسب با وضعيت فعلى باشد، تلاش كنيم.
وى تأكيد كرد: ما نبايد مبدأ دوران جديد را كه انقلاب اسلامى است فراموش كنيم. شايد گفته شود كه انقلاب كند حركت مى كند و چرا به همه اهداف خود نمى رسد، اما دانشجوى ما به عنوان پيشتاز جامعه نبايد خود را از اين مقطع سرنوشت ساز جدا كند كه در اين صورت از اجتماع و جامعه جدا خواهد شد و هم دچار آشفتگى و پريشانى خواهد شد.
خاتمى گفت: متأسفانه جنبش دانشجويى ما دچار يك نوع تنش است كه با برگشتن به مبدأ و دفاع از آزادى، استقلال و كشور بر پايه آرمانهاى انقلاب اسلامى مى تواند هم جنبش دانشجويى و هم حركت جامعه را به سوى استقلال، آزادى و مردم سالارى طى كنيم.
رئيس جمهورى پس از پايان سخنان خود كه همزمان با ابراز احساسات دانشجويان و شعارهايى همچون «سيدفاطمى، خمينى، خامنه اى، خاتمى» پايان يافت، اعلام كرد كه براى شنيدن صحبتهاى دانشجويان در خدمت آنان است در اين هنگام مجرى نشست از رضا زمانى نماينده انجمن اسلامى دانشجويان دانشگاه تهران وعلوم پزشكى خواست سؤال خود را بپرسد.
نماينده انجمن اسلامى دانشجويان دانشگاه تهران وعلوم پزشكى تهران خطاب به خاتمى گفت: زمانى براى ابراز انتقادات باقى نمانده كه رئيس جمهور گفت: زمان هنوز زياد است، شما فكرمى كنيد كه بعد از ما همه چيز تمام مى شود؛ گمان نكنيد چنين است.
وى با اشاره به مطالبى كه وى آن را شعارهاى خاتمى در دوران ابتدايى حضورش درعرصه رياست جمهورى عنوان مى كرد، گفت: شما در مقابل بسته شدن فله اى مطبوعات گفتيد من اجازه برخورد با مطبوعات را خارج از قانون ندارم، شما در برخورد با اين مسائل برخوردى درخور رئيس جمهور نشان نداديد. اين نماينده انجمن اسلامى خطاب به رئيس جمهور افزود: شما در حادثه كوى دانشگاه وحمله اخير به رئيس دانشگاه علم و صنعت تنها سكوت كرديد وبا اين سكوت خود به ركود فضاى جنبش دانشجويى كمك كرديد.
وى فضاى دانشگاهها را رو به امنيتى شدن دانست و با انتقاد از برخورد قوه قضاييه با دانشجويان گفت: خداوند خاتمى را آفريد تا صبر حداكثرى يك ايرانى را آزمايش كند و ما در دوران او قرار گرفتيم تا سوء استفاده حداكثرى از اين صبر را نظاره گر باشيم.
وى همچنين از نحوه برخورد با استادان دانشگاه ها انتقاد كرد و خطاب به خاتمى افزود: شما با آگاهى از موانع ساختارى حاكم در جامعه چرا براى ۴ سال دوم دوباره كانديدا شديد؟ در جريان تعطيلى مطبوعات، لوايح دوگانه وانتخابات مجلس هفتم كوتاه آمديد ونيروهاى مخالف اصلاحات، امام، شهدا و ارزش ها رامصادره كردند.
اين نماينده دانشجويى افزود: آقاى خاتمى آيا شما اختيار لازم براى برگزارى انتخابات دموكراتيك را داريد يا خير؟ مجلس ششم در رأس امور نبود و در انتخابات مجلس هفتم ميزان رأى ملت نبود و شما براى اصلاح چنين جريانى از اصول انقلاب وارد شديد، آقاى خاتمى شما بفرماييد در كجا از اصول مورد توافق شما و مردم عدول شد و شما كوتاه نيامديد؟ امروز روز دانشجو است و سرودهاى انقلابى را مصادره مى كنند ما دغدغه آن را داريم كه روزى، خاتمى ما را، از خود بدانند.
وى در پايان سخنان خود تقاضايى را از خاتمى مطرح كرد كه پس از آن همهمه دانشجويان را تا پايان مراسم به دنبال داشت. وى گفت: من اعتراض دوستان خود را در بيرون سالن مى شنوم و از آقاى رئيس جمهور تقاضا مى كنم اجازه دهند آنان هم به داخل سالن بيايند. پس از او حسن رضوى نماينده بسيج دانشجويى دانشگاه تهران وعلوم پزشكى سخنان خود را آغاز كرد.
نماينده بسيج دانشجويى پشت تريبون قرار گرفت و خطاب به رئيس جمهور فرازهايى ازوصيت نامه عبادى سياسى امام راحل را خواند و گفت: خون ريزان ديروز خون خواهان امروز شدند، به نظر شما چه شده است كه جاى مجرم و قربانى عوض شده است، امروز دانشجويانى كه متهم به توهين به رئيس جمهور بودند آمده اند تا مانع توهين به وى شوند. يك دانشجو هم كه از سوى انتظامات مورد ضرب وشتم قرار گرفته بود با رساندن خود به پشت تريبون، صورت زخمى خود را به رئيس جمهورى نشان داد. در حين سخنان اين دانشجو بود كه از برخى مسائل هم انتقاد داشت. ساير دانشجويان دوباره شعارهايى سر دادند.
در اين لحظات خاتمى ديگر طاقت سكوت را نداشت. از وضعيت سالن مى پرسد و نگران است و مى گويد: «هنوز اين سالن جا دارد كه دانشجويان به داخل بيايند.» او از انتظامات برنامه خواست اجازه دهند دانشجويان وارد سالن شوند. خاتمى دائماً مى گفت: «برخورد نادرستى با دانشجويان نشود.»
ديگر نگرانى از چهره خاتمى كاملاً مشهود بود.رئيس جمهورى پس از شنيدن سؤالات نمايندگان تشكلهاى دانشجويى، هنگام پاسخ به سؤالات آنها، همزمان با ابراز احساسات دانشجويانى كه به سالن وارد شده بودند خطاب به آنها تأكيد كرد كه اينجا جايگاهى است كه بايد دموكراسى را قبول داشته باشيم، فقط ديكتاتورها هستند كه غير خود را قبول ندارند؛ ما بايد با عقايد مختلف يكديگر را تحمل كنيم. [شعار مرگ بر ديكتاتور]
رئيس جمهور تأكيد كرد: خواهران و براداران اعتقاد دارم و به اين اعتقاد پايبندم كه راهى جز استقرار مردم سالارى براى نجات كشور نيست. اسلام هم در صورت حفظ مردم سالارى حفظ مى شود؛ در صورتى كه بينشى از اسلام داشته باشيم كه با معيارهاى مردم سالارى سازگار باشد. در اسلامى كه من مى شناسم رأى مردم، تشريفاتى نيست.. [دانشجويان شعار مى دادند تشريفاتى است]
خاتمى ادامه داد: حكومت و همه اركانش بايد متكى به رأى مردم باشند. در اين هنگام دانشجويان با كف زدن سخنان رئيس جمهور را تأييد كردندكه همين مسأله به خاتمى اجازه صحبت كردن نمى داد. خاتمى به دانشجويان گفت: اگر بناى شما اين است كه من حرف نزنم، مى روم بيرون. دانشجويان پس از اين سخنان با كف زدن از او خواستند، به صحبت كردن ادامه دهد. رئيس جمهور ادامه داد: حتى حكومت منسوب به اسلام، اگر مورد توافق مردم نباشد، قابل قبول نيست. خاتمى در اين هنگام در واكنش به شعار برخى از دانشجويان با اين مضمون، «همش حرف، همش حرف» ، گفت: بعد از من كسانى مى آيند كه عمل خواهند كرد و شما هم نتيجه عملشان را خواهيد ديد. وى ادامه داد: اسلامى كه من مى شناسم نه تنها با رأى مردم در نظام و حكومت تحقق پيدا مى كند كه در بقاى آن هم متكى به رأى مردم است. اگر روزى مردم حكومت را نخواستند، او حق تحميل خود با زور بر مردم را ندارد. دانشجويان با چند بار كف زدن سخنان رئيس جمهور را تأييد كردند.
خاتمى ادامه داد: براى اينكه بتوانيم دين سازگار با مردم سالارى داشته باشيم، بايد در دين نوآورى كنيم نه اينكه بدعت بگذاريم. نوآورى در دين يعنى به گونه اى دين را بفهميم و عمل كنيم كه پاسخگوى سؤالها و نيازهاى جامعه باشد. وى تأكيد كرد كه نمى توان تحولات امروز بشر را از جمله در مورد زنان با توجه به رشد اجتماعى، همچنان ناديده گرفت و آن را متناسب با نظام هاى قبيله اى ديد.
خاتمى با بيان اينكه در همه زمينه ها بايد نوآورى داشت، گفت: آنچه بايد عوض شود، دين خدا نيست، بلكه اين بينش و داورى ماست كه بايد عوض شود.
رئيس جمهورى ادامه داد: حكومت موفق دينى جز با تغيير پايدار نخواهد بود. يكى از عظمت هاى امام امت، شجاعت و شفافيت در بيان مواضع نويى بود كه سبب تحولاتى در جامعه ما و در مقابل بينش سنتى، منشأ تحول شده گرچه با كمال تأسف پس از درگذشت امام، مى بينيم كه بازهم بينش هاى محافظه كارانه بعضاً در جامعه ما حاكم مى شود.
[دانشجويان كه با سكوت سخنان رئيس جمهور را گوش مى دادند با كف زدن صحبتهاى وى را تأييد كردند.]
خاتمى تأكيد كرد: اين نظر من است كه يك ذره از آن عدول نكرده ام و همچنان با كمال افتخار آن را ادامه مى دهم.
وى با اشاره به منتقدانى كه معتقدند خاتمى شعارهايى داد و از شعارهاى خود عقب نشست، در اين باره با بيان اينكه باب بحث باز است و مى تواند انتقادات را بشنود و به آنها جواب دهد، خطاب به منتقدان گفت: عقب نشينى از چه؟ چرا دوستان فكر و تصور مى كنند و وقتى تصورشان جور نشد، مى گويند عقب نشينى! بنده چه شعارى دادم كه از آن عقب نشينى كردم؟ [دانشجويان فرياد زدند آزادى انتخاب] كه رئيس جمهور به آنها گفت: جا براى بحث وجود دارد.
وى ادامه داد: اگر هم عقب نشينى بوده، بنده در مقابل هيچ كس و هيچ چيز عقب نشينى نكرده ام، در مقابل نظامى كه به آن معتقدم، عقب نشينى كرده ام. خاتمى، تأكيد كرد: اعتقاد بنده به اصلاحات در درون نظام بوده است و اصلاً جمهورى اسلامى را دستاورد بزرگ مردمى ترين انقلاب، يعنى انقلاب خودمان، مى دانم.
رئيس جمهورى سخنان خود را در حالى ادامه داد كه دانشجويان وى را يكصدا تشويق مى كردند. وى گفت: به عنوان انسانى كه درك جامعه را دارد، حفظ اين نظام را لازم مى دانم. برادران و خواهران! انقلاب تصميم دلبخواهى اين و آن نيست، يك پروسه و عزم مهم تاريخى است و چيزى نيست كه به خواست بنده به وجود آمده باشد و امروز بنده تصميم بگيرم كه انقلاب نباشد.
خاتمى ادامه داد: انقلاب اسلامى ايران را مرحله مهم تاريخ عظيم كشور ايران و دفاع از آن را براى دموكراسى، آزادى و نجات از سلطه بيگانگان بر خود فرض مى دانم. همچنين انقلاب اسلامى را مردمى ترين انقلاب روزگار مى دانم كه بدون اتكا به سلاح، با كلام و با رهبرى باصلابت و جهت گيرى مدبرانه و با حضور مردم پيدا شد.
وى تأكيد كرد: احساساتى برخورد نكنيم. امروز همانها كه خواستار آزادى و دموكراسى هستند اگر از اين منشأ دور بيفتند گرفتار گرگان بزرگى خواهند شد. باز مى گويم درد مزمن ما استبداد ديرپاست و دواى درد مزمن ما مردم سالارى. ما خواستار آزادى هستيم و از آن گريزى نيست. ما پيشرفت مى خواهيم براى اينكه بمانيم و سربلند باشيم [جمعى از دانشجويان فرياد زدند رفراندوم، رفراندوم اين است شعار مردم] رئيس جمهور گفت: ان شاءالله قدرت به شما هم مى رسد.
خاتمى با بيان اينكه ما ناچاريم كه آزادى را نهادينه كنيم، گفت: من معتقدم جمهورى اسلامى در جهت تحقق اين خواست به وجود آمد. حال هم اگر اشكالى وجود دارد عصبانى نشويد. شما جوان هستيد و نمى دانيد مسأله چيست. اگر هم اشكالى وجود دارد در ظرفيتهاى معطل مانده قانون اساسى است نه در قانون اساسى.
در حاليكه دانشجويان با كف زدنهاى مداوم رئيس جمهور را يكصدا تأييد مى كردند، وى اظهار داشت كه نمى گويم قانون اساسى وحى منزل است و قابل تغيير نيست. قابل تغيير است اما آيا ما همه ظرفيتهاى قانون اساسى را كه مى تواند حداقل هاى نظام دموكراتيك را پديد بياورد پياده كرده ايم تا به فكر تغيير آن باشيم. به قانون اساسى بايد عمل شود. اشكال را نبايد به قانون اساسى و نظام گرفت. از جمله سازوكارهاى تعبيه شده در قانون اساسى مهار و پاسخگوكردن قدرت در همه اركان آن است. بايد بكوشيم اين اصل قانون اساسى پياده شود.
رئيس جمهور خطاب به دانشجويان يادآور شد: شما مى گوييد اصلاحات درون قانون اساسى كه استراتژى من بوده چه كرده است؟ الان به شما مى گويم. مى گويم كه چه كرده است. الان آقايان معترضان در مقابل رئيس جمهورى ايستاده اند و با كمال آزادى شعار مى دهند. در كشورهاى جهان سوم قدرتمندترين قدرتهاى رسمى در برابر مردم و در برابر آزادى حقوق مردم قرار دارند. اگر اصلاحات هيچ نتيجه اى نداشت جز اينكه حكومت و دولت منتخب مردم يك لولوى زورگو نباشد و در برابر مردم نايستد، همين اندازه كافى بود.
وى در حالى سخنان خود را ادامه داد كه دانشجويان همچنان او را تشويق مى كردندو گاهى شعار مى دادند. وى گفت: در ايران امروز انتقاد به فلان دستگاه دسته سوم نظامى و قضايى با برخوردهاى شديد مواجه مى شود، ولى دولت با آغوش باز از انتقاد استقبال مى كند. ما بايد ياد بگيريم، و بگذاريم هزينه اش را دولت منتخب بپردازد، نگوييم دولت ضعيف است و برخورد نمى كند. دولت از اين جهت خيلى هم قوى است. دولت مى توانست مثل خيلى هاى ديگر بگيرد و ببندد اما اين كار را نكرد، چون استراتژى اش تحمل بود كه مايه دموكراسى است.
خاتمى خاطرنشان كرد: از هيچ كس شكايت نكرده ام و هيچ كس را تحت پيگرد قرار ندادم، در حاليكه مى توانستم. اگر هم ديگران به بهانه تضعيف دولت و اهانت به رئيس جمهور قصد تسويه حساب با ديگران را داشتند با آنها برخورد كردم. ابزار سركوب، حذف و صاحب تاريك خانه در بسيارى از كشورهاى پيشرفته يعنى نظام اطلاعاتى و امنيتى است، كه امروز با سعه صدرترين دستگاه نظام ماست؛ در عين حال امروز وزارت اطلاعات ما به جهت تسلط در داخل و خارج بر عواملى كه واقعاً امنيت ما را به خطر مى اندازند، بسيار قوى تر و مؤثرتر از گذشته و آماده تر و هوشيارتر براى حفظ منافع ملى است، اما در حيطه منافع خود فقط امنيت حاكمان را در نظر ندارد، بلكه حاكميت مردم را در نظر دارد؛ از اين رو قابل اعتمادترين و امنيت بخش ترين ارگان نظام شما، نظام امنيتى و اطلاعاتى است. اين تحول در تاريخ دويست ساله كشور سابقه نداشته است. اگر هم فعاليت تشكيلات موازى را شاهد هستيم اشكالى است كه بايد حل شود.
رئيس جمهور ى تأكيد كرد: حالا هم مى گويم راه درست، حركت در درون جمهورى اسلامى است زيرا مطمئن باشيد آن سوى جمهورى اسلامى نظام دموكراتيك به معناى واقعى كلمه نخواهد بود. گول رانده شدگان از انقلاب را كه مى خواهند براى ما سوغات آزادى و دموكراسى بياورند، نخوريد. راه دموكراسى از مسير جمهورى اسلامى مى گذرد. آنها كه امتحان خود را پس داده اند معلوم است كه با ادعاى دموكراسى خواهى شان چه كرده اند و چقدر صادقند و آنها كه تازه واردند اگر توانستند خودشان را تحمل كنند، دولت امكانات در اختيارشان مى گذارد تا دموكراسى را در مملكت پياده كنند. دموكراسى درمان درد ماست، اما به عنوان كسى كه كم و بيش مطالعه و تجربه دارد به شما اطمينان مى دهم مردم سالارى جز از طريق سازگارى با دين در كشور ما قابل تحقق نيست.
وى ادامه داد: آنهايى كه با دين ما مشكل دارند، حرف تازه اى نمى زنند و حرفهاى سطحى آنها را ديگران نيز زده اند، بايد بدانند با اين تز كشور را به مسير خطرناكى مى اندازند كه آن سويش معلوم نيست. اگر همه اصلاح طلبان بدون احساسات با شعارهاى آغازين حركت اصلاح گرى حركت مى كردند و با طرح مرتب عبور و مرور ترافيك را سنگين نمى كردند، قطعاً امروز وضعى بهتر از اين داشتيم. خاتمى اظهار داشت: نبايد كار به جايى برسد كه در متن جنبش اصلاحات تجربه اى كه در سال ۵۲ و ۵۳ توسط مجاهدين خلق ايجاد شد، تكرار شود و كسانى پيدا شوند كه تحت نام دين عليه دين قيام كنند. رئيس جمهور با بيان اينكه بحمدالله دوران من به سر آمد، خاطرنشان كرد: اما اگر قرار بر طلبكارى باشد، من طلبكارم.
وى در اين باره توضيح داد: من طلبكارم اما نه از ملت كه ولى نعمت ماست و همه چيز خود را براى استقرار يك نظام مردمى سازگار با دين داده است و امروز هم اگر خطرى باشد نه تنها شعاردهندگان بلكه همان مردان و زنانى كه دستهايشان در خدمت به جامعه پينه بسته است، به صحنه خواهند آمد، همانگونه كه در جنگ تحميلى به ميدان آمدند، اما به نمايندگى از اين ملت، از برخى جريانات طلبكارم. از كج انديشان متعصب قدرت طلبى كه حركت اصلاحات را ناديده گرفته اند، طلبكارم، از كسانى كه مطالبات مردم را نديدند و در برابر آن صف آرايى كردند و همچنين در برابر مطالبات مردم كه برخاسته از آرمانهاى آنها بود و در دوم خرداد متجلى شد، ايستادند، طلبكارم، زيرا تنگ نظرانه ايستادند و سنگ اندازى كردند و در مقابل كسانى كه در برابر آنچه كه در مردم ايجاد اميد كرده و وجهه ايران را در جهان اسلام و در دنيا بازيافته بود، ايستادند تا آن را خراب كنند، طلبكارم.
وى ادامه داد: در برابر ملت ايران، متفكران دنياى غرب ـ نمى گويم سياستمداران ـ و بسيارى از كشورها به تعظيم برخاستند. دنياى اسلام با حركتى كه اين ملت و مطالبات تازه اى كه مطرح كرد و رأيى كه داد، الگوى مناسبى را در مقابل وابستگان به غرب و در مقابل جنبش طالبانى داد، و به آن روى آورد؛ طلبكارى از آنان است كه در مقابل اين حركت ايستادند و زيانهاى بزرگى را متوجه مردم بزرگوار ما كردند.
وى اظهار داشت: همانها كه مى گفتند اگر اين تفكر بيايد انقلاب شكست مى خورد، بعد از پيروزى اين حركت براى انتقاد از آن مشكلات فراوانى آفريدند و با كمال تأسف جمهورى اسلامى را كه جايگاهى والا پيدا كرده بود، به خاطر اين كج رويها به جايى رساندند كه با كمال وقاحت از سوى آمريكا محور شرارت معرفى و فشارهاى اين گونه زيادتر شد؛ من از اينها طلبكارم.
خاتمى در عين حال گفت: اما از بعضى هاى ديگر هم طلبكارم. از بخشى از اصلاح طلبان كه تجربه سه بار تكرار شده در مشروطيت، بعد از شهريور ۲۰ و بعد از انقلاب اسلامى را به خاطر جوزدگى تكرار كردند. همه مطالبات مردم را در بخشى از مطالبات سياسى خلاصه كردند كه حركت اصلاحى هيچ كارى براى مردم نكرده است و حال كه مى خواهيم توضيح بدهيم با هو و جنجال جلو اين توضيح را مى گيرند. رفتارى كردند كه زمينه را براى سخت گيرى نيروهاى متعصب شديدتر كرد و متأسفانه پايگاه خود را در ميان اكثريت متدينين مردم از دست دادند، امروز متأسفانه در اردوگاه اصلاح طلبان صداهايى مى شنويم كه دشمنان اين ملك و ملت آن را بيان مى كنند. [دانشجويان عليه رئيس جمهور به دليل بيان اين سخنان شعار دادند.]
رئيس جمهور تأكيد كرد: به جمهورى اسلامى معتقدم و آن را راه رهايى و دستاورد نيرومندترين و مردمى ترين و معنوى ترين انقلاب دوران مى دانم. جمهورى اسلامى را قبول دارم كه چه به لحاظ نظرى و چه به لحاظ عملى با مواضع مردم سالارى و آزادى و پيشرفت سازگار باشد. از ياد نبريد كه در برابر مفهوم جمهورى اسلامى ايرانى، عبارت طالبانى افغانستان اسلامى هم وجود دارد.
وى با بيان اينكه معتقدم اصلاحات يك فرآيند است نه يك پروژه، درباره چهار فرآيند مردم سالارى گفت: اين چهار فرآيند جز با رشد جامعه و با حضور مردم و تحول در بينش مردم و حاكمان فراهم نمى آيد. ما بايد ظرف جامعه را براى مردم سالارى آماده كنيم اما متأسفانه با توجه به برخى بحثها مى بينيم كه با استقرار مردم سالارى فاصله زيادى داريم.
خاتمى افزود: حركت اصلاحات اصيل را فرازى بلند از تاريخ ايران مى دانم كه گرچه در مواردى با مشكلات و موانع روبرو بوده است و اين نيز طبيعى است، ولى دستاوردهاى بزرگى داشته و به يارى خداوند همچنان ادامه خواهد داشت؛ معتقدم مدعيان اصلاح طلبى تا دير نشده بنشينند، به انتقاد از خود بپردازند و ببينند چه به دست آورده اند و چه از دست داده اند و چرا از دست داده اند؟
رئيس جمهورى در ادامه با اشاره به انتخابات گذشته، خاطرنشان كرد كه اين انتخابات، انتخابات خوبى نبود و گفت: اين در حاليست كه من تأكيد كردم انتخابات بايد آزاد و عادلانه باشد، ولى روند نشان مى داد كه اينگونه نيست. به شدت گفتيم كه انتخابات را برگزار نمى كنيم، جلسه اى در حضور مقام معظم رهبرى برگزار شد و نسبت به روند انتخابات انتقاد كرديم. نظر ايشان اين بود كه انتخابات برگزار شود و ما هم نظرمان اين بود كه شرايط آماده نيست. قرار شد شرايطمان را بگوييم. آن شرايط را نوشتيم (من و آقاى كروبى). نظر رهبرى مساعد با آن بود. ارجاع شد به شوراى نگهبان و بر اين اساس تصميم به برگزارى انتخابات گرفته شد، متأسفانه شوراى نگهبان نه تنها به عهد خود كه به نظر رهبرى نيز توجه نكرد.