گروه اجتماعى ـ
• درحالى كه كمتر از ۶ هفته به اول بهمن ماه ـ پايان آخرين ضرب الاجل دريافت مجوز از سوى مؤسسات آموزشى باقى مانده است، شوراى عالى انقلاب فرهنگى با تعيين مهلتى چهارماهه، از وزارتخانه هاى ذى ربط خواسته است حد و مرز فعاليت هاى خود را در حوزه آموزشگاه هاى تحت پوشش خود مشخص كنند
• طبق مصوبه اى كه از سال ۱۳۸۴ قابل اجراست هر مؤسسه يا آموزشگاه آزاد از اين پس تنها مجاز است در يك حوزه و با دريافت مجوز از يك وزارتخانه فعاليت كند
در حالى كه كمتر از ۶ هفته به اول بهمن ماه پايان آخرين ضرب الاجل دريافت مجوز از سوى مؤسسات آموزشى باقى مانده است، شوراى عالى انقلاب فرهنگى با تعيين مهلتى چهارماهه، از وزارتخانه هاى ذيربط خواسته است حد و مرز فعاليتهاى خود را در حوزه آموزشگاههاى تحت پوشش خود مشخص كنند.
وزارتخانه هاى «آموزش و پرورش» ، «علوم، تحقيقات و فناورى» ، «ارشاد اسلامى» و سازمان فنى حرفه اى وزارت كار در حالى موظف به تعيين حد و مرز فعاليتهاى خود در حوزه آموزشگاهها شده اند كه شكايات متعددى از سوى مراجع رسمى و غيررسمى در خصوص فعاليت و مؤسسات آموزشى مجاز و غيرمجاز صورت گرفته است.
وجود مراكزى كه تاكنون بدون داشتن مجوز از هيچ نهاد رسمى، اقدام به فعاليت و آموزشهاى غيراستاندارد مى كردند و مشكلاتى كه در اثر عدم نظارت بر اين مراكز براى مردم ايجاد شده بود، چهار وزارتخانه را در كنار نيروى انتظامى بر آن داشت تا با صدور اطلاعيه اى به افراد حقيقى و حقوقى كه در اين زمينه فعاليت دارند اعلام كنند تا اول بهمن فرصت دارند نسبت به اخذ مجوز قانونى اقدام كنند. در اين اطلاعيه تأكيد شده بود در صورت عدم تمكين اين مؤسسات، از فعاليت آنها جلوگيرى خواهد شد و مسؤولان آنها از طريق مراجع ذيصلاح تحت پيگرد قانونى قرار خواهند گرفت.
با اين وجود، هنوز برخى از اين مؤسسات با چاپ آگهى و تبليغات غيرواقعى، صرف هزينه هاى ناچيز و به خدمت گرفتن افراد فاقد صلاحيت علمى و بعضاً اخلاقى اقدام به برگزارى كلاسهاى آموزشى با شعارهاى عوامفريبانه مى كنند. اعطاى پايان نامه از دستگاه معتبر و تضمين قبولى در دانشگاههاى داخلى و خارجى از جمله اين شعارهاست.
مى توان گفت، گستردگى اين مسأله در سالهاى اخير با عنايت به جوانى جمعيت باعث شده مقابله با اين جريان از شكل درون بخشى خارج و با تبديل شدن به يك جريان فرابخشى به اقدامى ضرب الاجلى تبديل شود.
< از سال،۸۴ هر آموزشگاه فقط يك مجوز خواهد داشت
اما در كنار اين مسأله آنچه به همين اندازه مهم به نظر مى رسد وجود مؤسساتى است كه با داشتن مجوز از يك يا چند نهاد رسمى، با سوءاستفاده از فضا و تقاضاى بازار در حال تخلف هستند و به علت نظارت ضعيف دستگاهها، تداخل فعاليتها، عدم تعريف دقيق از وظايف، وجود خلأهاى قانونى و حتى مسائل مالى و قدرتهاى پشت پرده، خارج از وظايف تعريف شده خود فعاليت مى كنند. اين مسأله به خصوص در حوزه آموزشهاى آزاد و حتى شبه رسمى دانشگاهى و كنكور بيشتر نمايان است.
تداخل كارى آموزشهايى كه چهار وزارتخانه آموزش و پرورش، علوم تحقيقات و فناورى، ارشاد اسلامى و سازمان فنى و حرفه اى وزارت كار و حتى در مواردى ثبت شركتها درگير آن هستند، در حالى صورت مى گيرد كه اين مسأله به نوعى امكان فرار قانونى را نيز به استناد همين مجوزها براى اين مؤسسات فراهم كرده است.
به دليل همين تداخل ها و امكان فرارهاى قانونى و نظارتى، برخى مؤسسات با دريافت چند مجوز، فعاليتى چندجانبه داشته اند. اين در حالى است كه طبق مصوبه اى كه از سال۸۴ قابل اجراست هرمؤسسه يا آموزشگاه آزاد از اين پس تنها مجاز است در يك حوزه و با دريافت مجوز از يك وزارتخانه فعاليت كند.
< 15هزار آموزشگاه بدون مجوز
«يدالله سبحانى» دبير هيأت رسيدگى و نظارت بر مؤسسات فرهنگى وزارت ارشاد دراين مورد كه چگونه مراكزى كه براى فعاليت هاى فرهنگى، هنرى يا درچارچوب مقررات وزارت ارشاد مجوز گرفته اند، توانسته اند بدون نظارت ارشاد وارد حيطه هاى دانشگاهى شوند مى گويد: آنها با زيركى اقدام به چنين فعاليتهايى مى كنند و فعاليت آنها مجاز نيست. او بيشترين موارد تخلف را فعاليت بدون مجوز مى داند و مى گويد: معمولاً اين مراكز ازطريق آگهى هاى آنها در رسانه ها شناسايى و با آنها برخوردمى شود.
اتفاقاً يكى از مؤسساتى كه فعاليتش ازسوى وزارت علوم، غيرمجاز اعلام شده اما اقدام به برگزارى كلاس حضورى و مكاتبه اى مى كند، مجوز خود را از وزارت ارشاد و براى نشر كتاب دريافت كرده است.
«مجيد تهرانيان» مديركل دفتر آموزشگاههاى آزاد سازمان فنى و حرفه اى علت تداخل فعاليت هاى آموزشى خارج از حوزه مجوزها در مؤسسات را زيادشدن دستگاههاى متولى آموزش دركشور مى داند. او با اشاره به اينكه در كشور دو دستگاه آموزش و پرورش و آموزش عالى، متولى آموزشهاى رسمى و حواشى آن و سازمان فنى و حرفه اى نيز متولى آموزشهاى غيررسمى و شغلى در همه حوزه هاست مى گويد: اين درحالى است كه درحال حاضر دستگاههايى چون ارشاد، شهردارى، صنايع، مخابرات و... هم به حوزه آموزش واردشده اند.
تهرانيان مى گويد: با اين شيوه آموزشها به دست افراد يا مراكزى ارائه مى شود كه نه صلاحيت لازم را دارند و نه استانداردهاى لازم را رعايت مى كنند.
او براى مثال به حوزه IT و نياز آن درجامعه اشاره مى كند و مى گويد: حتى هلال احمر و بنيادشهيد هم دراين حوزه واردشده اند. درحالى كه معلوم نيست استانداردهاى لازم از سوى آنها رعايت مى شود يا نه. او با اشاره به اينكه تولى گرى آموزشهاى غيررسمى تنها در دست فنى حرفه اى است، مى گويد: مدارك اعطايى سازمان فنى حرفه اى و آموزشگاههاى وابسته به آن استاندارد شده در آيسسكو و بين المللى است و آموزش خارج از اين حوزه داراى ارزش نيست.
تهرانيان درمورد تداخل حوزه هاى فعاليتى وزارتخانه هاى علوم و كار و اينكه مؤسسه اى درمقابل اطلاعيه وزارت علوم مبنى بر مجازنبودن فعاليتهايش به مجوز خود از وزارت كار اشاره كرده است، مى گويد: البته ما با وزارت علوم هم در حوزه هايى داراى اختلاف هستيم. به طور مثال اگرچه اين وزارتخانه مسؤوليت اعطاى مجوز درحوزه آموزشهاى IT را از كاردانى به بالاتر دارد، اما اعطاى مجوز براى آموزش هاى word و lcdl درحوزه وزارت علوم نيست و در استانداردهاى سازمان فنى و حرفه اى مى گنجد.
او به اين نكته اشاره مى كند كه تاكنون هيچ نهاد بالادستى اى نيامده تا اين حوزه ها را تفكيك كند. «
» تهرانيان «با اشاره به اينكه وزارت ارشاد مى تواند تنها براى مؤسسات فرهنگى هنرى مجوز صادر كند و اجازه صدور مجوز آموزشى را ندارد مى گويد:» شايد چون براى رشد مثلاً بازيگرى استانداردى در سازمان فنى حرفه اى تعريف نشده، ارشاد الآن متولى صدور مجوز براى اين آموزشگاههاست. اين در حالى است كه در سازمان فنى و حرفه اى هيچ محدوديتى در تعاريف آموزش حرفه هاى مختلف و جديد وجود ندارد. به همين دليل صحيح تر اين بود كه ارشاد با مراجعه به ما و هماهنگى با كارشناسان سازمان براى تدوين استانداردهاى اين آموزش اقدام مى كرد.
به اين ترتيب حتى الامكان صدور گواهينامه بين المللى نيز براى كارآموزان فراهم مى شد.
«تهرانيان» در نهايت به وجود ۱۵هزار آموزشگاه مجاز در حوزه آموزشگاههاى فنى و حرفه اى اشاره مى كند و مى گويد: «شايد به همين تعداد نيز مركز بدون مجوز وجود داشته باشد.»
< شگردهاى تبليغى
وزارت آموزش و پرورش، تابستان گذشته، با همكارى اداره اماكن، نزديك به ۱۲۰مؤسسه متخلف در حوزه كنكور را تعطيل كرد و نام مؤسسات مجاز خود را بر روى سايت آموزش و پرورش شهر تهران قرار داد. «تهرانيان» مى گويد: «نام مؤسسات آموزشى مجاز كه از فنى حرفه اى مجوز گرفته اند تا چند وقت ديگر بر روى سايت قرار مى گيرد. در حال حاضر نيز نام مؤسسات مجاز اعزام دانشجو به خارج بر روى سايت اطلاع رسانى معاونت دانشجويى وزارت علوم قرار دارد و اسامى ۲۱مؤسسه مجاز در حوزه آموزشهاى آزاد وزارت علوم منتشر شده است.»
با اين وصف به نظر مى رسد تا زمان ساماندهى فعاليت مؤسسات مجاز و غيرمجاز مردم بايد آگاهى لازم را در مورد مراكز مجاز و همچنين شگردهاى تبليغاتى مراكز غيرمجاز آموزشى كسب كنند. «
زيرا با وجود اينكه طبق مصوبه شوراى عالى انقلاب فرهنگى و آيين نامه وزارت ارشاد، تبليغ مراكز و مؤسسات بدون مجوز در رسانه ها ممنوع است اما، روزانه صدها آگهى از اين مراكز در رسانه ها و سطح شهر به چشم مى خورد. مدير يك مؤسسه آموزشى با بيان اينكه مجبور شده براى چاپ آگهى خود در صدا و سيما و مطبوعات علاوه بر مجوز از نهاد مربوطه، تأييدنامه نيز دريافت كند، مى گويد:» من تعجب مى كنم كه چگونه مؤسساتى كه مجوز ندارند موفق مى شوند تبليغات خود را از طريق صدا و سيما و ديگر رسانه ها منتشر كنند. »
سود ملى حاصل از چاپ اين آگهى هاى ريز و درشت براى رسانه ها، شگردهاى قانونى وغيرقانونى در چاپ آگهى ها مثل حذف نام مؤسسه و شماره ثبت و ذكر تنها يك شماره تلفن، باعث بروز چنين مسأله اى است. از ديگر شگردهاى چاپ اين تبليغات برخوردهاى دوگانه با آن است. براى مثال در مواردى كه حساسيت زياد باشد مؤسسه تنها با استناد به فعاليتى كه در آن زمينه مجوز گرفته، اقدام به چاپ آگهى مى كند و در مواردى همچون تبليغات در سطح شهر از بيل بورد گرفته تا تابلوهاى تبليغاتى رايگان كه سازمان زيباسازى سختگيرى چندانى بر روى آن ندارد وجوه ديگرى از فعاليت خود را اعلام مى كند. اما نكته ديگرى هم وجود دارد؛ موضوعى كه شايد علت اصلى برخى از فعاليتهاى غيرمجاز اين مؤسسات باشد. مدير يك مؤسسه به اين نكته اشاره كرده است:« روند سختگيرانه و طولانى در صدور مجوزها، گاه ماهها طول مى كشد و سنگ اندازيهاى متعدد در اين مسير گاه باعث مى شود افراد عطاى مجوز را به لقاى آن ببخشند و... »