شناسنامه كتاب
نام: كارنامه و خاطرات سالهاى ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸: انقلاب و پيروزى
نويسنده: اكبر هاشمى رفسنجانى زير نظر محسن هاشمى و به اهتمام عباس بشيرى
ناشر: دفتر نشر معارف انقلاب
قيمت: ۴۵۰۰ تومان
على اكبر هاشمى رفسنجانى از مردان تأثير گذار و نافذ انقلاب اسلامى ايران به شمار مى آيد. مردى كه از سال ۱۳۴۰ زمانى كه امام خمينى (ره) پس از فوت آيت الله بروجردى پرچمدار مبارزه با رژيم پهلوى شد، همراه و همدوش او به مبارزه پرداخت، به همين جهت بايد آيت الله هاشمى رفسنجانى را يكى آگاهان از تاريخ انقلاب اسلامى دانست كه خواندن خاطرات او خالى از لطف نيست.
تاكنون از آيت الله هاشمى رفسنجانى كتاب هاى چندى كه در برگزيده خاطرات وى است، به چاپ رسيده كه از جمله آنها مى توان به دوران مبارزه، عبور از بحران، پس از بحران و حماسه آرامش و چالش اشاره كرد كه بيشتر خاطرات ايشان را در فاصله زمانى سالهاى ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۷ و ۱۳۶۰ به بعد در بر مى گيرند. به همين جهت سالهاى ۵۷ و ۵۸ و ۵۹ در پرده ابهام بودند. اكنون اين ابهام با چاپ كتاب انقلاب و پيروزى، برطرف شده است. البته در كتاب دوران مبارزه اشاراتى به حوادث ۵۷ شده بود اما در اينجا اين حوادث روشنتر بيان شده اند.
ويژگى بارز كتاب انقلاب و پيروزى در اين است كه حوادث به ترتيب شماره گذارى و بسيار خلاصه اما جامع بيان شده اند، آيت الله رفسنجانى در كتاب خود بيش از هر چيز ريشه هاى نهضت را از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰ بيان كرده. ايامى كه انقلاب بسته مى شد و پس از فوت آيت الله بروجردى و ظهور امام خمينى (ره) در حوزه آشكارا اعلام موجوديت كرد.
تا آن زمان مبارزه در سكوت پيش مى رفت اما طرح لايحه انجمن هاى ايالتى و ولايتى از سوى رژيم پهلوى فرصت لازم را به دست امام (ره) داد تا زمينه مبارزه عليه رژيم را در حوزه فراهم آورد.
رژيم در جريان اين لايحه شكست خورد و در مقابله با آن در فروردين ۴۲ (روز شهادت امام جعفر صادق (ع) به مدرسه فيضيه قم يورش برد و پس از آن خدمت سربازى را براى طلبه ها كه تا آن ايام از سربازى معاف بودند، اجبارى كرد. مبارزه تاجايى پيش رفت كه امام را به تركيه و سپس عراق تبعيد كردند و ظاهراً رژيم شاه همه چيز را در سيطره قدرت خود گرفت تا در خواب خرگوشى خود در افسون قدرت غرق شود.
اما براى امام تبعيد به معناى شكست و اتمام مبارزه نبود.
آيت الله رفسنجانى سال ۱۳۵۴ براى اولين بار پس از تبعيد امام خمينى (ره) موفق به ديدار وى شد و به تبادل نظر درباب مسائل حكومت و مبارزه پرداخت و خطوط مبارزه براى آيت الله رفسنجانى روشن تر از پيش شد. هنوز چندى از بازگشت آقاى رفسنجانى به ايران نگذشته بود كه عوامل ساواك وى را دستگير كردند. زندان براى زندانيان سياسى يك دانشگاه بود، جايى كه نه تنها تبادل افكار جارى بود كه مكانى براى تحقيق، پژوهش و تدريس هم به شمار مى آيد.
مبارزه مردم و روحانيت خارج از زندان نيز ادامه داشت و سرانجام هويدا سقوط كرد. نوروز ۵۷ رسيد. مبارزه در اوج خود بود. حكومت نظامى در شهرهاى مختلف، به آتش كشيدن سينما ركس آبادان، راهپيمايى عيد فطر، وقايع ۱۷ شهريور، ۱۳ آبان، تحصن در دانشگاه تهران و ... همگى شعله هاى انقلاب را بيش از پيش شعله ور مى ساختند. ۲۲ بهمن ۵۷ انقلاب به ثمر رسيد. از اين پس كار براى روحانيت دشوارتر بود. حفاظت از انقلاب كار ساده اى به نظر نمى رسيد. كميته هاى انقلاب، دادگاه هاى انقلاب، شوراى انقلاب و دولت موقت از پس همين احساس نياز پا به عرصه وجود گذاردند.
فصل سوم كتاب به تثبيت انقلاب اشاره دارد.
از مهم ترين وقايع اين ايام مى توان به توطئه چينى در كردستان، محاكمه و اعدام هويدا، جنجال در تبريز، شهادت آيت الله مطهرى، قطع رابطه با مصر، مجلس خبرگان، ترور آيت الله هاشمى رفسنجانى، انحلال مجلس خبرگان، و ... اشاره كرد.
تصاوير، اسناد و مدارك مربوط به وقايعى كه در كتاب آمده نيز در فصل چهارم كتاب تحت عنوان ضمايم به چاپ رسيده است.
آيين نگارش
كتاب حاضر كه هم اكنون چاپ دهم آن منتشر شده است، كتابى مختصر اما جامع درباب آيين نگارش وفن نويسندگى است. كتاب درسه فصل تهيه وتنظيم شده است: كليات، آداب رساله نويسى وفن گزارش نويسى .
احمد سميعى (گيلانى) دراين كتاب كه از كتب دانشگاهى براى رشته زبان وادبيات فارسى محسوب مى شود، مباحثى چون راه هاى پروردن معانى، شيوه نگارش، نگارش دانشگاهى ، برنامه ريزى، نگارش رساله، ساخت فصل وصفحات، جداول واشكال، گزارش مطالعاتى ، ساخت گزارش و ...را مطرح كرده است .
كتاب « آيين نگارش» درمركز نشر دانشگاهى منتشر شده و با بهاى ۹۰۰ تومان دراختيار علاقه مندان است.
فيزيك كوانتومى
فيزيك كوانتومى كه نوشته استيون گاز يوروويچ وترجمه محى الدين شيخ الاسلامى است، از كتب دانشگاهى به شمار مى آيد كه درانتشارات مركز نشر دانشگاهى منتشر شده است. استيون گاز يوروويچ براى آسان شدن كار دانشجو استدلالات ومحاسبات را با جزئيات بيشترى بيان كرده و به بحث هاى فيزيكى بيشترى در وراى نتايج صورى محاسبات پرداخت است. او دراين كتاب تعداد عناوين بخش ها و زير بخش ها را بيشتر كرده است تا مدرس درهنگام تدريس كتاب، نظم بيشترى داشته باشد.
كتاب فيزيك كوانتومى با بهاى ۴۲۰۰ تومان در ويترين كتابفروشى ها قراردارد.
هنر فيزيك تجربى
هنر فيزيك تجربى نوشته دريل دبليو ، پرستون و اريك آر. دتيس است . كه محمد لامعى رشتى ونادر حيدرى آن را به زبان فارسى برگردانده اند.
كتاب حاضر شرحى است بر آزمايش هاى فيزيك و در آن مباحثى چون مطالب مقدماتى ، گسيل تابش، ليزر، ميكروكامپيوتر، آزمايش هاى بنيادين ترموديناميك فوتونها والكترونها، موجها و ذره ها، فيزيك اتمى و مولكولى ، فيزيك ماده چگال ، فيزيك هسته اى، اپتيك فيزيك و ... بررسى مى شود.
هنر فيزيك تجربى در انتشارات مركز نشر دانشگاهى منتشر شده و با بهاى ۵۹۵۰ تومان به فروش مى رسد.
بيمارى هاى برنج
اين كتاب براى تمام كسانى كه به برنج و بيمارى هاى آن علاقه مندند تدوين شده است. توصيف ها وتصاوير فنى آن كمكى است درتشخيص ودرپى آن مطالعه بيشتر ودرنهايت مديريت وكنترل بهتر بيمارى هايى كه دسترسى به برنج را كه منبع مهم غذايى براى ميليون ها نفر از جمعيت جهان است، محدود مى كنند.
دراين كتاب بيمارى هاى زيستى چون انواع پوسيدگى وسوختگى ، بلاست، سياهك، سفيدك ، زنگها ، لكه ها، تاول ها و ... همچنين بيمارى ها و اختلال هاى غير زيستى مانند آكيوچى، آكه گار، پوكى خوشه ، كمبود آهن ـ منگنز ـ روى ـ مس ـ پتاسيم ـ فسفر ـ گوگرد ـ آهن و ...معرفى شده اند.
رابرت كى . وبستر و پاملا اس . گانل نويسندگان اين كتاب هستند و دكتر احد صحرا گرد ومهندس اكبر خدا پرست آن را ترجمه كرده اند. بيمارى هاى برنج با بهاى ۲۳۰۰ تومان در مركز نشر دانشگاهى به چاپ رسيده است.

فاطمه اميرى
ممكن است خيلى ها به فضاى موزه وكتابخانه عمومى علاقه مند نباشند اما بايد دانست يكى از شاخص هاى توسعه يافتگى تعداد و كيفيت دسترسى به كتابخانه هاى عمومى است.
اما شايد مثل خيلى چيزهاى ديگر «كتابخانه داريم چون باب است، رايانه بايددم دستمان باشد چون باب است،به اينترنت متصل هستيم چون باب است و نبود آنها را حمل برعقب ماندگى مى كنند.زمانى مى توانيم آنها را واقعيتى گريز ناپذير بدانيم كه حذف هر يك از آنها اثرى تعيين كننده برجاى بگذارد» .
•••
كتابخانه عمومى يكى ازتوابع ورامين شامل چند رديف كتاب قدو نيم قد با عطف هاى پاره پاره است. دخترى ۱۵ ساله در گوشه اى به خواندن كتاب مشغول است. لبخندى مى زند و مى گويد اين كتابخانه كمك قابل توجهى به اوكرده وقدرت تخيلش را به شدت بالا برده است: «وقتى وسط يك كتاب ۴۰۰ صفحه اى مى بينم سى چهل صفحه آن نيست، پيش خودم يك تصوير كلى ازآن چند صفحه مى سازم و اين البته كمك بزرگى است، شايد هم در آينده بتوانم همپاى نويسنده كتاب داستان سرايى كنم!»
•••
ميان اين كتابخانه بااصلى ترين كتابخانه ايران درخيابان سى تير حدود ۲۰ كيلومتر فاصله است.اما فاصله تعداد كتاب ومراجعان كتابخانه اصلى پايتخت با آن كتابخانه عمومى حومه ورامين سر به سالهاى نورى مى زند. هرچند كتابخانه ملى داراى نسخه هاى بى بديل از بيشتر كتابهاى خطى وغيرخطى است اما در مقايسه با كتابخانه هاى ديگر كشورها از لحاظ تعداد ، وسعت و امكان دسترسى مردم هنوز بسيار ضعيف است.
براساس استانداردهاى جهانى به ازاى هر ۵۰ هزار نفر بايد يك كتابخانه وجود داشته باشد در حالى كه فقط شهر تهران با كمبود ۱۶۰ كتابخانه عمومى روبرو است.
محمدحسين ملك احمدى دبيركل هيأت امناى كتابخانه هاى عمومى كشور مى گويد: «از مجموعه ۱۵۰۰ كتابخانه كمتر كتابخانه اى را مى توان نام برد كه در حد ظرفيت هايش كاركند. نه به لحاظ فضاى فيزيكى،نه به لحاظ كتابها ونه از نظر نيروى انسانى، دروضعيتى قرار نداريم كه بگوييم راضى هستيم» .
دو سال بعد از آن كه زمزمه خصوصى سازى كتابخانه هاى عمومى به عنوان راهى براى حل مشكلات آنها ملك احمدى را به واكنش صريح و مخالفت واداشت اكنون با ابلاغ قانون تأسيس و نحوه اداره كتابخانه هاى عمومى كشور نه فقط طرح خصوصى سازى اين مجموعه هاى دولتى راه به جايى نبرد بلكه همه ساله با اختصاص حداقل نيم درصد از درآمدهاى شهرداريها براى تجهيز كتابخانه هاى عمومى مى توان به ايجاد وضعيت بهترى دراين واحدها اميدوار بود. آيا وجود اين گونه قوانين مى تواند كتابخانه هاى عمومى را از محاق برهاند؟!
طى سال ۸۲ بيش از ۴۱ ميليون نفر به كتابخانه هاى عمومى مراجعه كرده اند. همين رقم در سال ،۷۹ ۳۷ميليون نفر بود. تعداد مراجعان به كتابخانه هاى عمومى به عنوان يكى از دلايل استقبال مردم از اين مكانها و در دسترس بودن امكانات آنها براى علاقه مندان شمرده مى شود.
مهرى كشفى گرچه سالهاى سال است دركتابخانه هاى مختلف به عنوان كتابدار يا مدير به قول خودش خاك كتاب خورده است اما چندصباحى است كه سرش را با كار ديگرى بازهم در زمينه كتاب گرم كرده. در دفتر كارش با درختچه زيبايى كه چندبار نامش را مى برد و من هرگز نمى توانم آن را به خاطر بسپارم، از من پذيرايى مى كند و مى گويد: حتماً اين طور نيست كه استقبال از كتابخانه هاى عمومى نشانه خوبى براى روى آوردن مردم به مطالعه تلقى شود. چرا كه تعداد زيادى از مراجعان به كتابخانه هاى عمومى دانشجويان و دانش آموزانى هستند كه در آستانه كنكور، كتابخانه ها را مكان مناسبى براى مرور درسها ومطالعه مى دانند. اما باتوجه به اين كه يكى از شاخص هاى عمده در مقوله توسعه انسانى تعداد كتابخانه ها و مراجعه كننده به آنها است واين نكته كه قشر عظيمى از جامعه ما را دانش آموزان و دانشجويان تشكيل مى دهند بايد به طرق مختلف آنها را به كتابخانه كشاند. در حال حاضر تعداد اعضاى ثابت كتابخانه ها به يك ميليون و هفتصدهزار عضو مى رسد. از طرفى چون بيشتر كتابخانه هاى مدارس در فضايى تنگ، كوچك وتاريك قرار دارد و كتابهاى موجود در آنها بسيار قديمى وكهنه وغيرجذابند، توسعه كتابخانه هاى عمومى هم مى تواند اين نقص كتابخانه هاى مدارس را جبران كند وهم براى عموم مردم امكان مطالعه به وجود بياورد. »
هرچند اين ايده كه كتابخانه هاى امروزى بتوانند اوقات فراغتى را پركند، آن هم بامسائلى مانندكمبود كتاب ، مناسب نبودن فضاى كتابخانه ها، كهنه بودن تجهيزات آنها و به روز نبودن كتابها، كمى ايده آل به نظر مى رسد، اما اين شانس هنوز هم از بين نرفته تا با تجهيز كتابخانه ها قدمى براى جذب بيشتر مخاطبان برداشت.
محمدحسين ملك احمدى دبيركل هيأت امناى كتابخانه هاى عمومى كشور مى گويد:« با توجه به اعتباراتى كه در اختيار داريم هر سال نمى توانيم رقمى بيش از ۱۰ درصد توليدات بازار نشر را در اختيار كتابخانه هاى عمومى قرار دهيم. «به اين ترتيب به عنوان مثال سهم اندكى از حدود ۳۵ هزار عنوان كتابى كه در سال ۸۱ منتشر شده است، در قفسه كتابخانه هاى عمومى كشور جاى مى گيرد و مشكل ديگرى نمود پيدا مى كند و آن جاى خالى بسيارى از كتابهاى مورد نياز مراجعان به كتابخانه هاى عمومى است. هم اكنون از مجموع كتابخانه هاى عمومى ۲۳۸ كتابخانه درجه يك، ۳۹۵ كتابخانه درجه دو و ۶۳۷ واحد درجه سه و ۲۲۱ كتابخانه درجه چهار هستند و در سطح كشور بيش از ۱۲۰۰ كتابخانه عمومى در بخش كودك و نوجوان فعال اند.
حداقل كتاب براى تجهيز اين بخش در كتابخانه ها ۱۰۰۰ عنوان كتاب در سال است كه اگر قيمت هر جلد كتاب به طور متوسط ۵۰۰تومان در نظر گرفته شود به يك بودجه ۶۰۰ ميليون تومانى نياز است.
علاوه بر اين نبايد بودجه مورد نياز براى خارج كردن كتابهاى كهنه و فرسوده از كتابخانه هاى عمومى را فراموش كرد.
مهرى كشفى مى گويد:«دستكم ۲۰ تا ۲۵ درصد مجموعه فعلى كتابخانه هاى عمومى بايد فهرست بردارى و از مجموعه كتابخانه ها خارج شوند. درواقع هر چه فضاى استفاده از كتابخانه ها را مناسب تر كنيم و تنوع كتابها را افزايش دهيم، به تعداد مراجعان به كتابخانه هاى عمومى اضافه مى شود و ميانگين كم مطالعه در كشور نيز به سطح كشورهاى پيشرفته خواهد رسيد. »
براى واردشدن به كتابخانه ملى بايد چند كارت مختلف نشان بدهم. دست آخر هم كارت خبرنگارى به كمكم مى آيد. كيفم را با تمام محتوياتش تحويل مى دهم. با چند برگ كاغذ و يك خودكار اول حرفهاى فيروزه مرادى را يادداشت مى كنم كه مى گويد:«اينجا كارت دانشجويى بيشترين اعتبار را دارد. ولى معلوم نيست كسى كه درسش تمام شده بايد چه كند؟!و چه كارتى براى ورود نشان بدهد؟! »
طبقه دوم با فرزاد جليلى دانشجوى دكتراى تاريخ صحبت مى كنم. او گلايه مند از كمبود منابع به روز خارجى درباره موضوع مورد مطالعه اش فلسفه علم و تاريخ علوم حرف مى زند و مى گويد:« هر چند كتابخانه ملى را هنوز نمى توان به خاطر بسيارى كمبودهايش جزو كتابخانه هاى مهم دنيا به شمار  آورد ولى كتابخانه ملى مى تواند بااستفاده از فناورى روز يك شبكه اصلى كتابخانه ديجيتالى در سراسر كشور ايجاد كند تا همه علاقه مندان بتوانند از اين منبع كتاب استفاده كنند. »
تذكر خانم كتابدار براى اين كه، اين سالن به مطالعه اختصاص دارد نه به مصاحبه كاملاً بجاست. جليلى مى پذيرد كه بيرون از سالن مطالعه به صحبتهايش ادامه دهد. بحث ورود و عدم ورود به قانون كپى رايت همواره بحث چندساله اخير در حيطه فرهنگى ما بوده و در هر صورت اين قانون نيز همانند wto به دواى تلخى مى ماند كه چه بخواهيم و چه نخواهيم دير يا زود بايد مزه آن را بچشيم. دكتر جليلى مى گويد:«ورود به كپى رايت »مزاياى زيادى دارد. ناشران مى توانند خود را با آن منطبق كنند. وارد شدن به بازار جهانى كتاب مزاياى زيادى براى مقوله كتاب و كتابخانه هاى ما دارد. از جمله اينكه با اين كار انتشارات بسيارى مى توانند در داخل ايران فعاليت كنند و اين دست كتابخانه ها را براى در اختيار گرفتن كتابهاى جديد باز مى گذارد. كتابخانه هايى كه روز به روز بودجه هاى آنها به واسطه عوامل مختلف محدودتر مى شود. از طرفى بايد به هر طريق ممكن بخش خصوصى را نيز وارد حيطه كتابخانه هاى عمومى كرد.»
آيين نامه ماده۸۸ قانون تنظيم بخشى از مقررات دولت سه راه براى استفاده از توان بخش خصوصى در اداره مجموعه هاى دولتى پيشنهاد مى كند: «واگذارى كل مجموعه دولتى به بخش خصوصى، جلب مشاركت بخش خصوصى و خريد خدمت از بخش خصوصى» ملك احمدى دبيركل هيأت امناى كتابخانه هاى عمومى كشور به راه اول براى سامان بخشيدن به وضعيت كتابخانه هاى عمومى اعتقادى ندارد. بيشترين اميد او براى بهبود شرايط كتابخانه هاى عمومى جلب مشاركت مردمى است: «ما امكان واگذارى كتابخانه ها را به بخش خصوصى نداريم چون درآمدزا نيستند. اما دو روش ديگر عملى تر هستند.»
|||
از زمان پيدايش هموساپينس يا انسان عقلانى ميليونها سال مى گذرد. اما تاريخ تمدن بشرى نزديك به ۱۰هزار سال قدمت دارد. در طى اين سالها انسان اختراعات بى شمارى داشته است. چاپ اولين انجيل به وسيله گوتنبرگ توانست سير تكاملى انسان را سرعت بخشد، توزيع علوم و دسترسى آسان را براى انسان مهيا كرد و درميانه دهه ۸۰ با تكميل اينترنت اين مسير تداوم يافت تا با استفاده از اينترنت، برنامه هاى رايانه اى، ايجاد بخش ويژه امانت انواع سى دى هاى آموزشى، علمى و... مراجعه بيشترى به كتابخانه هاى عمومى شود.
آن دختر ۱۵ ساله هنوز هم به كتابخانه مى رود. امروز نسخه مكبث را پيدا كرده. او مى خواند و مى خواند. سه جادوگر را مى بيند. دستهاى خونين ليدى مكبث را، جنگلى كه حركت مى كند و تيرهايى كه به مكبث مى خورند صفحه آخر است. اين كتاب كامل است و اين مايه اميدوارى او است.