على نوروزى ـ سعيد اميرى

هنگامى كه در شهريور ۱۳۵۹ ، ۱۲ لشكر عراقى با عبور از مرزهاى بين المللى، كشور ما را مورد تهاجم قراردادند ما اصلاً آماده نبوديم. پس لرزه هاى انقلاب هنوز ادامه داشت و تحت تأثير برخى افكار افراطى، ارتش ايران درآستانه ركود كامل بود، اما مردانى درهمين اوضاع درمرزها با سلاحهاى انفرادى به مقابله با دشمن پرداختند و بدون اميد به پشتيبانى نظامى جدى با نثار جان خود سرعت حمله دشمن را كند كردند. اما آذر ۱۳۸۳ هيچ شباهتى به آن سالها ندارد. ايران بى ترديد اكنون بزرگترين واحدهاى نظامى خاورميانه را دراختيار داشته، درحد اعلاى آمادگى به سرمى برد.
هفته هاى دوم و سوم ماه جارى، شاهد رزمايش «پيروان ولايت» (وسيع ترين عمليات رزمايشى تاريخ كشور) در پنج استان غرب و جنوب غربى كشور بوديم.
ارزش اين رزمايش بيشتر به وسعت منطقه درگيرى بازمى گشت به طورى كه درطول روزهاى عمليات، ۱۰۰هزاركيلومتر مربع ازخاك ايران شاهد تحرك ۱۲۰هزار سرباز نيروى زمينى ارتش جمهورى اسلامى، تحت پشتيبانى رزمى هوانيروز و نيروى هوايى ارتش جمهورى اسلامى بود.
براى اين كه ابعاد اين مانور روشن شود تنها بايد به اين نكته اشاره كرد كه منطقه عملياتى مورداشاره به تنهايى وسعتى بيش از ۵برابر خاك كويت و يا فلسطين اشغالى و ابعادى دراندازه شمال عراق (منطقه كردنشين) و يا بيش از خاك اردن دارد.
رزمايشهاى عظيمى از اين دست كه اقدامى بود در سطح رزمايشهاى ولايت و يا انتقال واحدهاى بزرگ ارتش به مرزهاى شرقى كشور (ذوالفقار) به هنگام بحران طالبان در اواخر دهه ،۷۰ مى تواند علامتى براى ارتشهاى مستقر در منطقه باشد و به آنها نشان دهد كه نيروهاى نظامى ايران درآمادگى كامل به سرمى برند.
اين عمليات كه استانهاى خوزستان، لرستان، ايلام، كرمانشاه و همدان را دربرگرفته بود به نوعى هشدار به دشمنان مستقر در مرزهاى غربى و جنوب غربى كشور است.
هماهنگى رزمى
دراين رزمايش كه به دليل به كارگيرى گسترده از گلوله ها و موشكهاى حقيقى از حساسيت ويژه اى برخوردار بود، نيروهاى زمينى به نوعى هماهنگى رزمى را امتحان كردند، به گونه اى كه درطول عمليات، حداقل ۱۰۰سورتى پرواز توسط جنگنده بمب افكنهاى نيروى هوايى از پايگاه شكارى شهيدبابايى اصفهان و پايگاههاى شكارى چهارم، پنجم و ششم انجام شد كه هدف از اين عمليات هوايى، پشتيبانى نزديك واحدهاى خودى دركنار مرتفع كردن خطر حملات هوايى متقابل با دشمن بود.
نبايد از يادبرد كه دراين عمليات هوانيروز ايران كه كماكان دربين ۵قدرت اول هوانيروز دنيا قراردارد نقشى بسيارفعال بازى كرد. حمله به دشمنان فرضى، انتقال ادوات نظامى و انتقال نفرات ازجمله كارهاى نيروهاى هلى كوپترى ايران بود.
اگرچه تعداد هلى كوپترهاى عملياتى اعلام نشد، اما آنها از ۳ پايگاه مسجد سليمان، اصفهان و كرمانشاه به عمليات اقدام كردند.
بالگردهاى شينوك، كبرى (تهاجمى) و بل ،۲۱۴ ستون فقرات ترابرى هوايى و واحدهاى هوايى تهاجمى عليه دشمن فرضى بودند.
انتقال نيرو
انتقال نيروهاى درگير در منطقه شايد بخش كوچكتر عمليات لجستيك نظامى باشد زيرا قسمت سخت كارانتقال لشكرهاى سنگين خراسان (۷۷) و تبريز (۲۱) به هزاران كيلومتر آن طرف تر بود.
اگرچه بخش بزرگى از عمليات مذكور به دليل مسائل حفاظتى فاش نشده باقى مانده، اما گفته مى شود دست كم ۳هزار دستگاه تانك، نفربر و خودروى رزمى به منطقه عملياتى گسيل داده شده كه اين رقم تقريباً بى سابقه است.
نبرد در شرايط جنگى دشوار
دراين عمليات حداقل ۱۰۰هزارتن گلوله سلاح انفرادى، موشك و بمب مورداستفاده قرارگرفت كه همگى «جنگى» بود و جهنمى از آتش واقعى را برسردشمن فرضى فرودآورد.
نكته استثنايى نيز اينكه حتى يك نفر دراين عمليات عظيم (دراثر به كارگيرى اين وسايل) زخمى و يا شهيد نشد. اين امر را مى توان نشانه دقت در طراحى عمليات و انضباط نيروهاى عامل دانست.
ازطرف ديگر زمان برگزارى رزمايش ۱۲ تا ۱۹ آذر سردترين ماههاى سال بوده و گفته هاى شركت كنندگان دراين عمليات گوياى اين نكته بود كه «سرما» بى رحمانه ترين فشارهاى طبيعت را به نيروهاى مستقر در منطقه واردمى كرده است. بنابراين از يك نظر مى توان اين عمليات را «مبارزه در سخت ترين شرايط» دانست.
تنها بخشى از قدرت نيروهاى مسلح ايران
مانور پيروان ولايت اگرچه به مثابه «مشت آهنين» ايران در منطقه قلمداد شد، اما نيروهاى عمل كننده تنها بخشى از توان عظيم نيروهاى مسلح ايران بودند. چنان كه امير سرلشكر «سليمى» فرمانده كل ارتش در پايان اين رزمايش گفت: «اين تنها بخشى از عملكرد نيروى زمينى و هوايى ما بود. بخشهاى ديگر هم كه در اين رزمايش شركت نكردند در همين سطح از آمادگى و نظم و ترتيب و اقتدار براى انجام مأموريت هستند. نتايج آن آموزشها و تمهيدات را در عمل ديديم. يعنى شما در عملكرد يك سرباز و يك فرمانده مشاهده مى كرديد كه اين افراد مأموريت خود را به خوبى درك كرده اند. البته محل مأموريت هم در عرض اين يك ماه سراسر بارانى و همراه با سوز و سرما بود، اما افرادمنطقه را به خوبى شناسايى كرده، شناسايى دشمن را به خوبى آموزش ديده بودند و مقدورات دشمن را به خوبى مى شناختند. يك فرمانده و يگانش مى دانست كه چگونه از شرايط استفاده كند و جاپايى براى عمليات بعدى درست كند. ستاد فرماندهى ، اين سناريو را براساس برآوردهاى دقيق اطلاعاتى و عملياتى طراحى كرده بود.
هدف از اجراى اين رزمايش اين بودكه نفر ما در شرايط مختلف جوى و شرايط متفاوت از مختصات جغرافيايى بتواند با دشمن فرضى روبرو شده، به اهداف از پيش تعيين شده برسد. مثلاً بداند در ساعت مقرر در كجا باشندو تعداد تلفات دشمن چقدر است. همه اينها طبق سناريو انجام شد و بايد از ملت متشكر بود زيرا همه افرادى كه در اين رزمايش شركت كرده بودند فرزندان برومند اين ملت هستند.»
همچنين وى افزود: «فرماندهان ما با تلفيق دو سيستم جنگ منظم و غيرمنظم كه داراى مختصات و شيوه خاص خود است، سيستم نوينى را توانستند اجرا كنند كه ان شاءالله در دانشگاه ها هم تدريس خواهد شد و در كتب رزمى هم خواهد آمد. نكته سوم اينكه ما در اين رزمايش كه البته برآيند ۵رزمايش قبلى بود در شرايط مختلف و بد جوى خود را محك زديم.
اين رزمايش براى حفظ صلح و ثبات و برقرارى آرامش درمنطقه بود. من به ملت ايران قول مى دهم كه ارتش شما هوشيار و مسلط بر فراز كوهها، آسمانها و در درياهاست.»
نگاهى به برخى واحدهاى عمل كننده
اهميت ديگر رزمايش پيروان ولايت استفاده از نيروهاى غيربومى و به كارگيرى گسترده لشكرهاى فرامنطقه اى ايران بود. براى كسانى كه سالهاى جنگ را به خاطر دارند اسامى اين لشكرها بسيار آشناست. لشكرهايى كه در ماههاى اوليه جنگ با مشقات زياد به منطقه مورد حمله عراق (در جنوب) اشتغال داده شدند، اما چنان كه گفته شد اين بار نيروهاى مرزدار ايرانى تنها نخواهند بود.
به گفته اميرسرتيپ «ناصر محمدى فر» فرمانده نيروى زمينى ارتش، اين نيروها از دورترين نقاط كشور براى دفاع از مرزهاى جنوبى و غربى آمده اند.
محمدى فر مى گويد: «ما در اين رزمايش ۹لشكر را شركت داديم. از مشهد لشكر ،۷۷ از اروميه لشكر،۶۴ از سنندج لشكر ،۲۸ از تبريز لشكر ۲۱ را آورديم به اضافه يگانهاى سرزمينى لشكر ۹۲ زرهى اهواز و لشكر۸۱ و هفت تيپ مستقل. هوانيروز هم با سه پايگاه مستقل، عمليات هوايى و «هلى برن نيروهاى تكاور» را انجام دادند. مانندجنگ است و جنگ احتياج به تجهيزات آماده به كار دارد و وقتى اين تجهيزات آماده بود، مى رسيم به فاكتور انسانى. از اين لحاظ هم، ما از استقلال كشور تا آنجايى كه خون در رگهايمان جريان دارد، دفاع مى كنيم. صنايع دفاع تجهيزات خوبى را تهيه كرده است و ماهم يكسرى تاكتيكاتى را ابداع كرده ايم كه در روز مبادا استفاده خواهيم كرد.
مولا على(ع) فرمودند: «اگر طالب صلحى، آماده جنگ باش» و تمام اينها براى آماده بودن براى يك جنگ تمام عيار است تا بتوانيم از شرف وناموس و كيان ايران عزيزمان دفاع كنيم.»
گزارش مختصرى از عمليات عظيم پيروان ولايت
رزمايش بزرگ اخير در ۵ مرحله در شرايطى انجام شد كه به هيچ عنوان از گلوله مشقى و يا حركات نمايشى خبرى نبود.
به گفته بسيارى از كارشناسان رزمايش پيروان ولايت از جمله بزرگترين تمرينات نظامى ايران بوده است. كه از جمله بارزترين و مهمترين ويژگى آن مى توان به حضور و انتقال بخشى از نيروها از لشكرها و تيپ هاى غيربومى منطقه اشاره كرد كه از سرزمينهاى دوردست، مسافت طولانى را طى كرده و در كوتاهترين زمان ممكن با انواع ادوات و تجهيزات سبك و سنگين نظامى خود را به منطقه رسانده، مستقر شدند. در اين رزمايش كليه رسته هاى نظامى، پياده، زرهى، توپخانه، مهندسى، مخابرات، جنگ الكترونيك، پشتيبانى، تكاور، هوانيروز، بهدارى، ترابرى و تعمير و نگهدارى حضور فعال داشتند.
در مرحله اول رزمايش عمليات انتقال ادوات و تجهيزات نظامى يگانها با بهره گيرى از امكانات ترابرى سازمانى به منظور استقرار در محورها، مواضع و نقاط حساس و استراتژيك از پيش تعيين شده، اجرا شد. بلافاصله و به دنبال استقرار يگانها، فرماندهان و ستادهاى يگان هاى عمل كننده به شناسايى و تكميل اطلاعات لازم درخصوص سازمان رزم و استعداد نيروهاى دشمن فرضى و تحركات آنان در منطقه پرداخته، «شورهاى ستادى» به منظور تهيه طرحها و دستورات عملياتى براى مقابله با تك مفروض دشمن و جلوگيرى از نفوذ به عمق نيروهاى خودى تشكيل شد.
پشتيبانى هوايى جنگنده هاى نيروى هوايى و عمليات شناسايى و عكسبردارى هوايى از سوى هواپيماهاى شكارى بمب افكن، رهگير و ترابرى سبك و سنگين از پايگاههاى مختلف و پدافند هوايى از جمله عمليات هاى نيروى هوايى ارتش ايران بود كه در رزمايش بزرگ پيروان ولايت در مراحل مختلف به مرحله اجرا درآمد.
گفتنى است وسعت زياد منطقه رزمايش ايجاب مى كرد كه هر يگان در فضايى وسيع از منطقه، طرحهاى تاكتيكى و برنامه هاى عملى خود را پياده كند كه اين امر نيز مستلزم هماهنگى و تطبيق كليه تاكتيك ها اعم از حركت، آتش و ... در زمان مقرر بود.
حضور يگانهاى تكاور نيروى زمينى ارتش كه پس از انجام عمليات متحرك هوايى با چند فروند هواپيماى ترابرى تاكتيكى c130 نيروى هوايى ارتش به نقاط مورد نظر منطقه منتقل شدند، با رعايت كامل اصول استتار و اختفا و اتخاذ تاكتيك هاى رزمى همراه بود كه پس از استقرار در مواضع، آموخته هاى خود رابه طور واقعى و با استفاده از گلوله هاى جنگى و عمليات چريكى عملى كردند.
چتربازان نيز با برنامه هاى از پيش تعيين شده توانستند با موفقيت در زمان مقرر با پرش هاى تاكتيكى در كمترين ارتفاع با تمام تجهيزات انفرادى و انواع سلاحهاى سبك با استفاده از چترهاى ساخت نيروى زمينى ارتش در مكان هاى مناسب مستقر و تمرينات تاكتيكى خود را پياده كنند. شايان ذكر است كه به گفته فرماندهان چتربازانى كه در اين رزمايش حضور داشتند از جمله چتربازان زبده و كارآمد نيروى زمينى ارتش بودند كه با بيش از يك هزار پرش با توجه به نوع پوشش طبيعى منطقه كه فرود بسيار سخت مى باشد براى اين مأموريت انتخاب شده اند.
در اين رزمايش براى نخستين بار كليه اصول حاكم بر ميدان رزم نيز به اجرا گذاشته شد. استقرار نيروها وادوات با رعايت كامل استتار و اختفا و بدون برهم زدن نظم طبيعى منطقه به نحوى انجام شد كه حتى چادرهاى گروهى نيز قابل مشاهده نبود. دقت و توجه به زمان، بسيار حساب شده بود به طورى كه كليه يگانها موفق شدند برابر برنامه زمانى مشخص و جداگانه اى بدون اينكه عمليات هاى اجرايى آنان با يكديگر تداخل داشته باشدطرح هاى تاكتيكى خود را در اين رزمايش پياده كنند. الحاق نيروها در معابر و گذرگاههايى كه تعيين شده بود با موفقيت انجام شد.
يگانهاى واكنش سريع و نيروهاى ويژه نيروى زمينى ارتش با چندين فروند از بالگردهاى شنوك و ۲۱۴ هوانيروز پس از هلى برن در دهها نقطه و اتخاذ و آرايش هاى لازم با تدابير عملياتى در عمق منطقه استقرار نيروهاى متخاصم به نفرات، خودروها و ستون هاى زرهى دشمن ضربات مؤثر و مهلكى وارد كرده،
در مرحله سوم رزمايش پيروان ولايت يگانهاى پدافند نيروى هوايى و آتش بارهاى موشكى ضدهوايى اين نيرو با اتخاذ تاكتيك هاى رزم آنى و متغير به تناسب نوع عمل دشمن با توانايى كامل تمام منطقه را پوشش داده، تأمين هوايى را با استفاده از هواپيماهاى شكارى و رهگير براى انجام مأموريت هاى موردنظر و ممانعت از اجراى مأموريت هاى هوايى نيروهاى متخاصم برقرار كنند.
به گفته امير سرتيپ خلبان «قوامى» فرمانده نيروى هوايى ارتش نقش نيروى هوايى ارتش جمهورى اسلامى ايران دراين رزمايش بسيار حساس و چشمگير بود: «نيروى هوايى با انجام ۱۲۰سورتى پرواز دراين رزمايش ضمن اجراى مأموريت هاى تاكتيكى و عملياتى به پشتيبانى از يگانهاى زمينى پرداخت. اين نيرو با به كارگيرى انواع هواپيماهاى شكارى بمب افكن، شكارى رهگير، سامانه هاى رادارى، شنود الكترونيكى و موشكى ارتفاع كم و متوسط ، توپهاى ضدهوايى مكانيكى مجهز به كنترل رادارى، ديده بانان بصرى، از مناطق هوايى، پايگاههاى شكارى، يگانهاى پدافند هوايى در پشتيبانى نزديك هوايى از نيروهاى سطحى و پوشش هوايى منطقه رزمايش واجراى عمليات شناسايى، تاكتيكى و تهاجمى از سوى خلبانان تيزپرواز و كاركنان پدافند هوايى بخشى ازاقتدار و توان رزمى و دفاعى خود را به معرض نمايش گذاشتند.
استفاده از تجهيزاتى كه پيش از اين غيرقابل استفاده به نظر مى رسيد
نكته جالب توجه ديگر دراين عمليات به كارگيرى ادوات و تجهيزاتى بود كه پيش از اين به دليل فقدان قطعات يدكى و يا صدمه ديدن شديد در دوران جنگ بلااستفاده به نظر مى رسيد، حال آنكه اكنون به دليل قوى شدن توان فنى مهندسى كشور نيروى زمينى ارتش و صنايع دفاع توانسته است از آنها بهره بردارى كند.
فرمانده نيروى زمينى ارتش، سرتيپ محمدى فر، دراين باره افزود:» بسيارى از تجهيزات، خودروها، سلاحها و ادواتى كه دراين رزمايش مشاهده كرديد، از كار افتاده و فرسوده بودند كه مدتها از رده خارج و استفاده اى از آنها به عمل نمى آمد كه با تحقيقات و كارشناسى هايى كه صورت گرفت و هماهنگى و همكارى مراكز تعميراتى و كارخانجات نيروى زمينى ارتش و تلاش و كوشش شبانه روزى كاركنان اين نيرو در يگانهاى آماد و پشتيبانى و جهاد خودكفايى نزاجا امروز شاهد بهره ورى و كارآيى مفيد آنها هستيم كه پس از بازسازى و بهينه سازى هاى به عمل آمده به كار گرفته شدند.»
منطقه اى كه در آن واقع شده ايم
هيچ كس جنگ را دوست ندارد زيرا در زمان صلح، پسران، پدران را به خاك مى سپارند، اما در جنگ ، پدران، پسران را . اين جمله را فرمانرواى لوديه ۲۵۰۰سال قبل گفته بود. اين نكته درست است. بخصوص مردان رزمديده بخوبى مى دانند كه چرا جنگ مهيب ترين پديده روى زمين است، اما اين تمام داستان نيست.
امروز بيش از هر زمانى كشورهاى پيرامون ما مسلح شده اند. طى ۱۳ سال، ارتش آمريكا ۲ بار با ۵۰۰هزار نفر و ۲۵۰هزارنفر به منطقه لشكركشى كرده و مجموع نيروهاى فعلى آمريكا در شعاع ۲هزاركيلومترى ما بالغ بر ۳۰۰هزارنفر است.
ايران طالب جنگ نبوده و نيست، اگر بودكه سالها قبل همسايگان خود را (كه بعضاً بسيار آسيب پذير نيز هستند) تهديد مى كرد، امانكته تأسف آور اين است كه اگر در دنياى كنونى به «ديپلماسى صرف» روى بياوريد دشمنان شما آن را به حساب ضعف مى گذارند.
شايدچنين رزمايشى دست كم اين پيام را براى چشمان جست وجوگر آن سوى مرزها داشته باشد كه وراى ديپلماسى و خويشتندارى ايرانى، قدرتى وجود دارد كه قادر به شكستن استخوانهاى متجاوز است.