رفاه اجتماعى
سيزدهمين شماره فصلنامه علمى ـ پژوهشى رفاه اجتماعى به مديرمسؤولى دكتر محمدتقى جغتايى منتشر شد. در اين شماره مى خوانيد: حقوق بشر و معتادان، حقوق بشر و معلوليت، حقوق بشر و حقوق كارگران معلول در مقررات داخلى و بين المللى، اقتصاد درآمدهاى جمعى، وضعيت زندگى بازماندگان زلزله بم، رويكردهاى عدالت اجتماعى در بين معلمان شهر اصفهان، مردسالارى و بهداشت بارورى زنان، عوامل زمينه ساز فرار دختران از خانه، تحليل محتواى ديوارنويسى هاى كلاسهاى درس دانشگاه شهيد باهنر كرمان و...
كاوش
شماره هاى ۱۲ و ۱۳ كاوش، فصلنامه علمى، آموزشى نوجوانان با سردبيرى افشين دانش نژاد منتشر شد. در اين شماره مى خوانيد: آب برق دارد، پرونده در چرخه يا دوچرخه پرنده، پل معلق، نقاب آسمانى، گرده اى سخت و محكم، برنامه نويسى جام جهان بين، بودن يا نبودن مسأله اين است، فصلى با صداى خش خش، ربطهاى مربوط به نامربوط، تحليلى بر فنگانس سنج ها، كتابهايى براى ورق نزدن، قاقالى لى اشراف و...
فكه
سى و هشتمين شماره فكه، ماهنامه فرهنگى، اجتماعى، سياسى با مديرمسؤولى على حسين پور منتشر شد. در اين شماره مى خوانيد: حسين با تو سخن مى گويد اى انسان، مرورى بر تاريخچه حملات شيميايى عراق در جنگ تحميلى، فاعتبروا يا اولى الابصار، غمبارترين رخداد سالهاى نبرد دفاع مقدس، از دفتر دل، براى جوانان وطنم، باورم نمى شد جنگ تمام شود، به بهانه پرواز عاشقانه ابوالفضل، من محشر را در جبهه ديدم، خدا را شكر مى كنم كه عمرم در اينجا مى گذرد، يادداشتهاى اروند، خواب شيرين صبحگاهى، قاصد ياران و...
صنعت برق
صد و يكمين شماره صنعت برق، ماهنامه علمى ـ تخصصى با سردبيرى مينو بديعى منتشر شد. در اين شماره مى خوانيد: منابع توليد پراكنده در شبكه هاى الكتريكى، برگشت و استفاده مجدد از پساب در يك نيروگاه حرارتى، مقايسه اقتصادى سيستمهاى خورشيدى با فناوريهاى انرژى معمولى، زره كابل و ناپايدارى حفاظت اتصال زمين حساس، علل زوال در لوله هاى بويلر نيروگاه حرارتى تبريز، عوامل مؤثر در بروز خطاى كنتورهاى ديماندى، فرهنگنامه انرژى، تقويم دوره هاى آموزشى، دريچه اى به پايان نامه هاى دانشجويى، تازه هاى صنعت برق، نشستهاى صنعت برق در سال ۲۰۰۴ و...
كارگزار روابط عمومى
شماره هاى ۹ و ۱۰ كارگزار روابط عمومى فصلنامه تحليلى و آموزشى به مديرمسؤولى مهدى باقريان منتشر شد. در اين شماره مى خوانيد: انسان باورى گوهر روابط عمومى، هستى شناسى روابط عمومى و تبليغات، بروشور آيينه جيبى روابط عمومى، طرح روابط عمومى چهل به علاوه هشت، چگونه در تلويزيون بزرگ جلوه كنيم، روابط عمومى در خدمت بورژوازى، نماى شركتهاى رسانه هاى در سال ،۲۰۰۵ كارآفرينى خلاق ويژگى مديران روابط عمومى، رسانه هاى غربى در جنگ عراق، علم و عقل و هنر، انديشه و...
همه چيز
پنجمين شماره همه چيز، ماهنامه خبرى، فرهنگى، اجتماعى با مديرمسؤولى سيد محمد مدنى منتشر شد. در اين شماره مى خوانيد: چرا از بازاريابى الكترونيك مفيد استفاده نكنيم، بازگشت اپل، زيرساختهايى براى خلق فرصتهاى طلايى (گفت و گوى اختصاصى با پروفسور رضا تدينى)، قاضى هايى كه از اينترنت بسيار مى دانند (مصاحبه اختصاصى با رضا پرويزى)، از روستايى كه مهاجر مى پذيرد تا دالان هزار گيگابايتى شمال، بى صداقتى هارمونى هر شبكه اى را بر هم مى زند، پايان پنهان كارى يك اختراع (دستگاه پيش بينى زلزله)، چرخش سكه هاى يك رو و...

آزاده سيدين
فريبا پايروند ثابت

از روزى كه چربى خونش بالا رفته دكتر به او توصيه كرده به جاى مواد پروتئينى، خشكبار مصرف كند. بادام زمينى، گردو، بادام، پسته و ... تا چند روز قبل وقتى به قناديها و آجيل فروشى هاى سراسر شهر مراجعه مى كرد، حدود يك كيلو پسته مى خريد كه براى مصرف حداقل يك ماه او كافى بود. بار آخرى كه براى خريد پسته به مغازه رفت، فروشنده ۱ كيلو پسته را با دوبرابر قيمت سابق به او عرضه كرد. وقتى علت بالا بودن مبلغ را از وى جويا شد پاسخ شنيد كه پسته هاى صادراتى قيمتى گرانتر دارند. چرا كه به گفته فروشنده بسته بندى و كيفيت آنها بهتر است. اما وى قانع نشد و با دست خالى در حالى به خانه بازمى گشت كه در ذهنش سؤالهايى نقش بسته بود: از كجا مى توان از كيفيت برتر پسته هاى صادراتى مطمئن شد؟ آيا قيمت اصلى پسته همين است؟ اگر اين پسته ها صادراتى هستند پس چرا در كشور خودمان فروخته مى شوند؟ و ...
مراجعه به سايتهاى اينترنتى و مشاهده مواد صادراتى برگشت خورده از جمله پسته واقعيتى ديگر را آشكار مى كند. گروهى از متخصصان معتقدند پسته و موادغذايى كه در بازار داخلى به قيمت هنگفت عرضه مى شوند همان مواد صادراتى هستند كه ازكشورهاى اروپايى و غير اروپايى برگشت خورده اند اما علت برگشت پسته بحثى است كه نياز به تفكر و تأمل دارد.
مهندس عليرضا پرداختى عضو هيأت علمى دانشكده محيط زيست دانشگاه تهران در اين باره مى گويد: «مهمترين سمى كه توسط قارچها توليد مى شوند به «افلاتوكسين» معروف است كه اخيراً در خبرهاى مربوط به صادرات پسته با آن مواجه بوده ايم. سابقه شناخت بشر از اين سم خطرناك به دهه ۱۹۴۰ ميلادى مى رسد، زمانى كه در آمريكا براى اولين بار بادام زمينى به عنوان منبع و سرچشمه پروتئين اضافى به غذاى دامها افزوده شد. پس از آن دامپزشك هاى جنوب آمريكا متوجه نارسايى كبدى در گاوها شدند كه تحقيقات نشان داد اين مسأله از وجود سم افلاتوكسين توليد شده از قارچهاى روى بادام زمينى ناشى مى شود.
از طرفى در سال ۱۹۵۷ در انگلستان، بيمارى ناشناخته اى منجر به مرگ صدهزار بوقلمون شد كه به اردك و مرغ نيز انتقال پيدا كرد. پس از مطالعه معلوم شد باز هم علت آن ناشى از خوراك دامى است كه از برزيل وارد شده بود كه داراى بادام زمينى و همان سم افلاتوكسين بود. نشانه هاى موجود از اين سم خطرناك موجب شد تا به تحقيق در مورد آن بپردازند. امروزه كاملاً اثبات شده است كه به طور كلى افلاتوكسينها از دو گروه قارچ به نامهاى Aspergilus parasiticus و Aspergilus Flavus و به وجود مى آيند. رشته اول توليدكننده افلاتوكسين نوع B1 و از سمى ترين و خطرناك ترين انواع افلاتوكسينهاست. همچنين به وجود آورنده افلاتوكسين نوع G1 نيز است.
رشته دوم هر ۴ نوع از اين سم B1 و B2 و G1 و G2 را به وجود مى آورد كه در حقيقت G2و B2 هيدروكسيشن افلاتوكسين نوع B1 و G1 هستند.
عليرضا پرداختى اشاره مى كند افلاتوكسين ها به بدن انسان يا دام وارد و در شير انسان يا دام به نوع ديگرى به نام
۱ M تبديل مى شوند كه بسيار خطرناك است و مى تواند مصرف كننده بعدى را تحت تأثير قرار دهد. خواه كودك باشد يا كسانى كه از شير گاو استفاده مى كنند. اين مسأله در بسيارى از وزارتخانه هاى بهداشت كشورها مثل چين، دانمارك، آلمان، آمريكا و... به اثبات رسيده است.» وى در ادامه مى افزايد: «برخى از اثرات افلاتوكسين ها خيلى فورى آشكار مى شوند مثل جهش هاى ژنى و سرطان كبد. اما گاهى اين عوارض در زمانهاى طولانى ترى آشكار مى شوند و البته زمان تأثير افلاتوكسين در بدن به غلظت آن بستگى دارد. در آزمايشى مشخص شد كه ده درصد موشهايى كه حدود ميكروگرم در كيلوگرم افلاتوكسين نوع B1 در غذاى آنها ده درصد از ماهى هاى قزل آلايى كه از ميكروگرم در كيلوگرم از اين سم در غذايشان وجود داشت به سرطان كبد مبتلا شدند.»
عضو هيأت علمى دانشكده محيط زيست دانشگاه تهران تأكيد مى كند از توليد سم افلاتوكسين در محصولات از جمله پسته مى توان جلوگيرى كرد و مى گويد: «هر بسته شامل يك پوسته محكم به نام شل و يك پوسته نرم تر روى آن به نام هال است. پوست نرم و تازه روى پسته عامل مهمى در جلوگيرى از ورود قارچ توليدكننده افلاتوكسين به داخل پسته است. قبل از رسيدن كامل پسته شل در داخل پوسته نرم رويى مى شكافد و دهانه آن باز مى شود. در برخى از پسته ها به محض شكافته شدن پوسته سخت زيرى، پوسته رويى نيز مى شكافد و شرايط براى ورود قارچ موردنظر و آلودگيهاى ديگر فراهم مى شود. بنابراين هنگام برداشت پسته بايد توجه داشت كه اين محصول به هيچوجه با خاك تماس پيدا نكند و به هنگام بسته بندى پسته ها از ورود پسته هاى آلوده در بسته جلوگيرى كرد زيرا حضور حتى يك پسته آلوده براى آلوده كردن همه بسته كافى است. سمپاشى به موقع، برداشت به وقت، خشك كردن سريع، از بين بردن زائدات مزارع و نگهدارى پسته هاى جمع آورى شده در دما و رطوبت مناسب همگى از عواملى هستندكه مى توانند از توليد سم افلاتوكسين جلوگيرى كنند. اما راهكارهايى وجود دارند كه در صورت توليد سم افلاتوكسين مى توان عوارض ناشى از آن را نابودكرد.» عليرضا پرداختى در اين باره مى گويد: «از گذشته تا امروز استخراج اين سم در آزمايشگاهها به روش كروماتوگرافى نازك غشايى رايج است. اما به تازگى بسيار سريع تر و دقيق تر مى توان اين سم را شناخت و مقدار آن را حدس زد. با استفاده از HPLC آنتى با دى هايى كه به اين سم واكنش نشان مى دهند، شناسايى و جداسازى شده اند كه به صورت كيتهاى آماده درآمده اند. بدين ترتيب نمونه هايى را كه مى خواهند اندازه گيرى كنند به اين كيت ها اضافه مى كنند و با تغيير رنگ و ديگر مشخصه هاى فيزيكى در ظرف كمتر از ۱۰دقيقه موادى را كه داراى افلاتوكسين هستند را تشخيص مى دهند. همين تكنيك به كشورهاى اروپايى كمك كرده تا به محض ورود موادغذايى مختلف به كشورشان بلافاصله تشخيص دهند كه آيا محصول وارده داراى آلودگى هست يا خير؟ سپس با ارسال نمونه مواد آلوده به آزمايشگاه ميزان غلظت سموم در آنها اندازه گيرى مى شود. در چند سال اخير نيز سيستمى در كشورهاى اروپايى به نام Fast Alert پايه گذارى شده است كه طبق اين برنامه تمام آلودگيهاى سموم قارچى و حتى pops (۱۲ ماده شيميايى بسيار خطرناك و ماندگار در طبيعت مانند د.د.ت) كنترل مى شوند. استفاده از آمونياك يا سديم باى سولفايد نيز روش مورد استفاده ديگرى است. به دليل مقاوم بودن افلاتوكسين ها در برابر حرارت، استفاده از اشعه راديواكتيو يا اشعه زدايى، استخراج اين مواد با بعضى از حلالها نيز از روشهاى مبارزه با اين سم خطرناك هستند. در محيط هاى مايع مى توان از جاذب هاى جامد براى جذب اين سموم استفاده كرد يا به وسيله ميكروبهاى ديگر آنها را غيرفعال ساخت. البته اين دو مورد هنوز اجرا نشده اند و در مرحله تحقيق هستند. ولى فاكتورهاى بسيارى چه در انسان و چه در حيوان به تأثيرگذارى بيشتر سم افلاتوكسين كمك مى كنند كه به آنها بايد توجه داشت. براى مثال اگر گياهى كمتر در معرض استرسهاى گوناگون از جمله كمبود موادمغذى، كمبود آب و... قرار گيرد در برابر تأثير اين سم مقاوم تر و پايدارتر است. در انسان هم وجود آنتى بيوتيك ها و نگاهدارنده هاى غذايى در تأثيرگذارى افلاتوكسين بربدن نقش مهمى را بازى مى كنند.»
عليرضا پرداختى عضو هيأت علمى دانشكده محيط زيست دانشگاه تهران در پايان معتقد است: «اگر به وجود سم افلاتوكسين در محصولات صادراتى توجه نشود منجر به برگشت خوردن اين محصولات خواهد شد. چرا كه در صورت مشاهده اين سم درمحصولات وارده به كشورى خبرآن با سيستم هاى ارتباطى موجود ظرف چنددقيقه به كشورهاى ديگر مخابره مى شوند كه فلان محصول از فلان كشور آلوده است. پس آن محصول دركشورهاى ديگر نيزبه فروش نمى رسد. بنابراين به نظر مى رسد توليدكنندگان و صادركنندگان پسته بايد به اين امر توجه نشان دهند و به كشاورزان راهكارهاى عملى مبارزه با اين سم را آموزش دهند تا هرروز شاهد برگشت مواد غذايى صادره به داخل كشورمان نباشيم» . متخصصان بسيارى نظرات مشابهى طبق گفته هاى محقق آزمايشگاه دانشكده محيط زيست دانشگاه تهران دارند .
مهندس بهروز غيبى از مسؤولان و مديركل دفتر امور پسته وزارت جهادكشاورزى معتقد است پسته هاى برگشتى به ايران از كشورهاى اروپايى وغيراروپايى به درصد كمى از سم افلاتوكسين آلوده هستند، او مى گويد: «بعضى از كشورهاى اروپايى پسته هاى آلوده به PPB2 (ميكروگرم در كيلوگرم) را برگشت مى زنند در حالى كه اين مقدار بسيار ناچيز است و براى سلامتى زيان آور نيست.» وى مى افزايد: «پسته هاى آلوده به سم افلاتوكسين سرطان زا نيستند. دركرمان سالى ۴كيلوگرم پسته مصرف مى شود اما هيچ بيمارى كه مبتلا به سرطان كبد باشد در بيمارستانهاى آنجا ثبت نشده است. اين گفته را وزارت بهداشت اين استان نيز تصديق مى كند. حتى اگر يك متخصص بگويد ۲تا مريض دارم كه ازافلاتوكسين پسته بيمار شده است ما آن را مى پذيريم. ما براى اينكه اين مشكل را حل كنيم فروردين امسال مقدار مجاز سم افلاتوكسين رادر اجلاس بين المللى PPB15 مطرح كرده ايم كه موافقت اوليه انجام شده است و تا ۲يا ۳ سال آينده مراحل مختلف ادارى آن طى مى شود و با قوانين و تسهيلات بيشتر پسته ايران در بازار جهانى عرضه خواهد شد.» مهندس غيبى در پاسخ به اين سؤال كه تاوقتى اين قانون جهانى نشود ضرر اقتصادى وارده به كشور راچگونه جبران مى كنيد، مى گويد: «ما پسته هاى برگشت خورده را به جاى ورود به بازار داخلى ايران به كشورهاى ديگر كه حدمجاز بالاترى دارند ارسال مى كنيم. همچنين بايد در نظر گرفت محصولى كه ۱۴درصد از محصولات غيرنفتى ما را تشكيل مى دهد و زندگى اقتصادى تعداد زيادى از استانهاى ايران به آن وابسته است براى ما نيز اهميت دارد. همانطور كه تلاشهاى ما سبب شد همين پسته اى كه قبل از سال ۱۳۷۶ بامقدار سم PPB300 برگشت مى خورد امروز داراى PPB 2/2 و نهايتاً PPB 3/5 افلاتوكسين باشد.»
سخنان مسؤولان و متخصصان در مورد سم موجود در پسته تاحد زيادى دچار تناقض است . در اين مورد خاص مى توان گفت يا حد وميزان تأثير سم افلاتوكسين در بدن انسانهاى آن طرف آبها بامردمان كشورهاى جهان سوم و يا درحال توسعه متفاوت است يا اينكه دولتهاى كشورهاى پيشرفته بيش از حد به فكر سلامتى مردمشان هستند.