|
نگاهى به انتخاب كشاورزان نمونه
آنكه بيشتر مى كارد، بيشتر مى برد
|
|
|
ايران پس از گذشت ۴۰سال توانست در سال جارى به «خودكفايى گندم» دست يابد. اين خودكفايى جدا از سياستگذاريهاى انجام شده، مرهون كشاورزانى است كه توانسته اند با زحمات شبانه روزى، به اين مهم برسند. كشاورزان در تمامى كشورها، بويژه توسعه يافته، نقش مهمى را براى اقتصاد كشور بازى مى كنند. بسيارى گمان مى برند كه كشورهاى توسعه يافته اى چون آمريكا كه بخش كشاورزى درصد بسيار ناچيزى را در توليد ناخالص داخلى دارد، ديگر كشاورزان در آن كشور از اهميت والايى برخوردار نيستند. اگر اين گمانه را با سياستهايى كه دولتمردان آمريكا و يا اروپا براى حمايت از كشاورزان خود اتخاذ مى كنند مقايسه كنيم، متوجه اين نكته خواهيم شد كه هنوز «ذهن خودكفايى ملى بويژه در محصولات كشاروزى» قوى تر از هر عصر و زمان ديگر است. لسترتارو، اقتصاددان آمريكايى در آخرين كتاب خود كه به نام «برندگان و بازندگان جهانى شدن» در اين زمينه چنين مى گويد: «...كشاورزى در جهان توسعه يافته بخش است كه بيش از همه مورد حمايت است و در حال حاضر نيز بيش از پيش حمايت مى شود. بيش از نيمى از بودجه اتحاديه اروپا صرف كشاورزان مى شود. دولت بوش و كنگره آمريكا در سال۲۰۰۲ علاوه بر ۸۰ميليارد دلار پرداختى سالانه به كشاورزان آمريكايى به آن مقادير قابل توجهى اضافه كرده اند. با توجه به كوچك بودن اندازه كشاورزى و ثروت كشاورزان تجارى، حمايت از آنان از نظر اقتصادى بى معنى، اما از لحاظ سياسى معنى دار است. شهرنشينان نيز كه اكثر جمعيت همه كشورهاى توسعه يافته را تشكيل مى دهند به نظر مى رسد كه نسبت به تخصيص مقادير زيادى از بودجه عمومى براى پرداخت يارانه به كشاورزان اعتراضى ندارند. دلايل آن ممكن است ميل به مشاهده تصاوير مناطق روستايى بر كارت پستال ها يا عقايد قديمى درباره لزوم خودكفايى غذايى ملى باشد، اما دلايل آن هرچه باشد، در هيچ منطقه اى از دنيا توسعه يافته كوچكترين اعتراضى به يارانه هاى كشاورزى نمى شود.» ص۱۱۹ اما در ايران حمايت از كشاورزان متأسفانه جايگاه مناسبى ندارد. شايد بيشترين جايگاه آن همان انتخاب» كشاورزان نمونه «كشور باشد كه از سال۱۳۶۴ آغاز شد و در دوازدهم دى ماه هرسال برگزار مى شود. امسال هم قرار است در همين روز از ۶۷ كشاورز نمونه كشور تقدير و تشكر شود و به خاطر دستيابى به خودكفايى گندم از گندمكاران نمونه كشور فراتر از ديگر كشاورزان قدردانى شود. بررسى تاريخى از انتخاب كشاورزان نمونه در ۲۰ سال گذشته نشان مى دهد كه شرايط انتخاب كشاورزان نمونه متحول شده است. تحولى كه به نظر مى آيد بايد مستمرا ادامه يابد. < انتخاب كشاورزان نمونه از چه تاريخى در كشور آغاز شد؟ يكى از روشهاى كارآمد و شاخص در فرايند ترويج و آموزش، انتخاب و معرفى توليدكنندگان و بهره برداران نمونه است كه با هدف ايجاد رقابت سالم، ارتقاى جايگاه بخش كشاورزى، معرفى الگوهاى ارتقاى بهره ورى صورت مى گيرد. انتخاب كشاورزان نمونه در كشور براى اولين بار از طريق سازمان ترويج وزارت كشاورزى و به دنبال تصويب دفتر امور كشاورزى نخست وزيرى در سال ۶۳ انجام گرفت و از سال ۶۴ به صورت منسجم در سراسر كشور آغاز شد. از سال ۶۷ با تفكيك امور كشاورزى به دو وزارتخانه كشاورزى و جهاد سازندگى انتخاب كشاورزان نمونه به طور جداگانه در دو وزارتخانه فوق صورت گرفت و در سال ۱۳۸۰ و با ادغام دو وزارتخانه كشاورزى و جهاد سازندگى بار ديگر اين امر به طور منسجم در وزارت جهاد كشاورزى ادامه يافت. بررسى آمارى كشاورزى نمونه در سال ۱۳۶۴ نشان مى دهد از ۱۳۵ كشاورز نمونه انتخاب شده ۵۹ نفر در بخش دامپرورى، ۳۶ نفر در بخش زراعت و ۴۰ نفر در بخش ترويج و مشاركت مردمى فعال بوده اند. در سالهاى ۷۱ تا ۸۰ سالانه به طور ميانگين ۱۶۰ كشاورز به عنوان نمونه انتخاب شدند كه بيشترين تعداد در سال ۷۲ با ۲۳۷ كشاورز نمونه و كمترين مربوط به سال ۷۶ با با ۹۹ كشاورز نمونه بوده است. درسالهاى ۸۱ و ۸۲ نيز به ترتيب ۹۰ و ۵۶ كشاورز نمونه انتخاب شدند. < سطح سواد كشاورزان نمونه طى ۲۰ سال گذشته چه تغييرى داشته است؟ احمدى يكى از كارشناسان بخش كشاورزان نمونه در گفت وگو با خبرنگار ما گفت: ما آمار دقيقى از سطح سواد كشاورزان در اين مدت به ويژه در سالهاى ۶۴ تا ۷۰ نداريم ولى برآوردهاى ما نشان مى دهد سطح علمى كشاورزان طى اين سالها رشد قابل توجهى داشته است به گونه اى كه در حال حاضر در صد بالايى از كشاورزان ما داراى تحصيلات عاليه هستند. وى با اشاره به اينكه در حال حاضر براساس آخرين آمار ۴۷ درصد كشاورزان ما بى سواد هستند كه بالاترين ميزان بى سوادى در كليه بخشهاى اقتصادى به شمار مى رود افزود: البته بايد به اين نكته توجه داشته باشيد. كه بخش اعظم كشاورزان نمونه كشور كسانى هستند كه از تمكن مالى خوبى برخوردار هستند و به همين دليل نسبت ميزان دسترسى آنها به امكانات فنى و دانش بالاتر از ساير كشاورزان است. وى تصريح كرد: گرچه در برخى مقاطع كشاورزان خرده پا و بى سواد نيز در جمع كشاورزان نمونه وجود داشته اند ولى اين كشاورزان به دليل وابستگى به اعتبارات دولتى و عدم حمايت لازم از آنها نتوانسته اند بيش از يكى دو سال خود را سرپا نگه دارند. آمارها نشان مى دهد در سال ۱۳۷۱ از مجموع ۲۰۷ كشاورز نمونه ۱۳۰نفر داراى تحصيلات ديپلم و ۷۷ نفر داراى تحصيلات ديپلم به بالا بوده اند كه از اين تعداد ۲۳نفر داراى مدرك ليسانس و ۲ نفر داراى فوق ليسانس بوده اند. در همين حال در سال ۱۳۸۱ از مجموع ۹۰ كشاورز نمونه انتخاب شده ۱۵نفر داراى مدرك ليسانس و ۳ نفر داراى مدرك فوق ليسانس و دكترى بوده اند. < ميانگين سنى كشاورزان نمونه حدود ۴۰سال است بررسى آمارى ميانگين سنى كشاورزان نمونه طى چندسال گذشته نشان مى دهد ميانگين سنى كشاورزان نمونه حدود ۴۰سال است. به گفته مسؤولان وزارت جهاد كشاورزى از كل ۳/۵ ميليون كشاورز كشور ۱۵درصد بالاى ۶۵ سال سن دارند. < ميانگين توليد كشاورزان نمونه ۳ تا ۹ برابر كشاورزان عادى است ميزان عملكرد در هكتار همواره يكى از ملاكهاى موردتوجه براى انتخاب كشاورزان نمونه بوده است. به گفته حجتى وزير جهادكشاورزى ميانگين توليد توسط كشاورزان نمونه در كشور بين ۳ تا ۹ برابر كشاورزان عادى است. در همين حال آمار نشان مى دهد طى ۲۰سال گذشته ميانگين توليد توسط كشاورزان نمونه افزايش قابل توجهى داشته است. كشاورزان نمونه كشور در سال جارى از هرهكتار زراعت گندم بين ۶ تا ۱۲ محصول برداشت كردند كه اين ميزان در سال ۶۴ حدود ۲ تا ۶ تن بوده است. ميانگين توليد برنج توسط كشاورزان نمونه در حال حاضر بالاى ۱۱ تن در هكتار است كه اين ميزان در سال ۶۴ بين ۴ تا ۷ تن در هكتار بوده است. < كشاورزان نمونه از اين پس به عنوان مشاور در سطوح مختلف وزارت جهاد كشاورزى به كار گمارده مى شوند. يكى ازموارد نقد بر سياست انتخاب كشاورزان نمونه در طى سالهاى گذشته به عدم استفاده ازتجربيات اين دسته ازنخبگان در بخش كشاورزى بر مى گردد. چنانكه گفته مى شود كشاورزان نمونه پس از انتخاب به حال خود رها مى شوند. محمدحسين عمادى معاون ترويج و نظام بهره بردارى وزارت جهادكشاورزى در گفت وگو با خبرنگار ايران گفت: از امسال و با تشكيل انجمن خبرگان كشاورزى از تمام كشاورزانى كه به عنوان نمونه انتخاب مى شوند به عنوان مشاوران ارشد در كليه سطوح استفاده خواهد شد و در واقع نظرات آنها در بعد تصميم سازى و تصميم گيرى بخش به كار گرفته مى شود. وى با تأكيد بر اينكه توان بالا و تجربيات كشاورزان نمونه مى تواند براى بخش مثمر ثمر باشد، افزود: ارقام بالاى توليددر كشور نظير توليد بالغ بر ۱۲ تن در هكتار از كشت گندم توسط كشاورزان نمونه نشان دهنده پتانسيل بالاى كشاورزى ما است و اگر ديگر كشاورزان ازدانش فنى و مهارت نمونه ها استفاده كنند آنها نيز مى توانند به اين ميزان از توليد دست يابند. به گفته وى امسال نيز همانند سال گذشته به منظور تشويق و بالا بردن سطح علمى كشاورزان نمونه، آنها به دوره هاى آموزشى خارج از كشور كه متناسب با رشته فعاليتشان است اعزام مى شوند.
|