احزاب ائتلافى راستگراى ايتاليا براى شكست رقيبان چپگراى خود و پيروزى در انتخابات پارلمانى كه قرار است سال ۲۰۰۶ ميلادى برگزار شود، روى كنترل شبكه هاى تلويزيونى حساب ويژه اى باز كرده اند.
به گزارش ايرنا، شبكه هاى تلويزيونى ايتاليا طبق نظرسنجى هايى كه دراين كشور انجام گرفته ، نسبت به ساير رسانه ها مخاطب بيشترى دارند .
«سيلويو برلوسكونى» نخست وزير راست گراى ايتاليا درحال حاضر مالك سه شبكه خصوصى اين كشور و چندين روزنامه و نشريه است.
سه شبكه اصلى تلويزيون دولتى ايتاليا نيز در شرايط كنونى در اختيار برلوسكونى است و همين موضوع چهارمين مرد ثروتمند دنيا را به «مرد رسانه» كشورش نيز تبديل كرده است.
برلوسكونى روز سه شنبه صريحا اعلام كرد كه مايل است يك دوره ديگر قدرت نخست وزيرى را در كشورش در اختيار داشته باشد. اين شبكه هاى تلويزيونى نيز به ادعاى مخالفان دولت ، پيوسته به پخش برنامه هايى عليه نيروهاى سياسى غيرهمسو با دولت و شخص برلوسكونى، مشغول هستند.
درخواست هاى مكرر كارلو آتزليو چمپى رئيس جمهورى ايتاليا نيز براى توجه به كثرت گرايى در سازمان راديو و تلويزيون دولتى تاكنون راه به جايى نبرده است.
اين وضعيت تا به آنجا پيش رفته است كه حتى «پى ير فرديناندو كازينى» رئيس مجلس نمايندگان ايتاليا نيز كه از هم حزبى هاى ائتلاف حاكم بر دولت است، در واكنشى از وضعيت اطلاع رسانى يكسويه شبكه هاى تلويزيونى اين كشور انتقاد كرد.
رؤساى دو مجلس نمايندگان و سناى ايتاليا ماه مارس سال ۲۰۰۳ ميلادى براى كاستن از اطلاع رسانى يكسويه شبكه هاى تحت كنترل احزاب راستگرا ،يك شوراى ۴ نفره براى اداره شبكه هاى تلويزيون دولتى انتخاب كردند و براى تضمين كثريت گرايى و بى طرفى در اطلاع رسانى، يكى از مخالفان چپگرا را در ميان اين تيم چهارنفره قراردادند.
خانم «لوچيا انونى زياتا» خيلى زود و پس از آنكه احساس كرد كه حرفهاى او تاثيرى در حركت يكسويه شبكه هاى تلويزيونى ندارد، از اين مسووليت استعفا كرد.
كازينى به دنبال اين رويدادها و اعتراض جناحهاى مخالف دولت ، اعلام كرد كه شوراى مذكور آن شورايى نبوده است كه انتخاب كرده است.
وى به خبرنگاران گفت : «بدون اينكه مشكلى داشته باشم اعلام مى كنم اين شورا با آنچه من و رئيس مجلس سنا انتخاب كرديم تفاوت دارد چرا كه اساسا فردضامن فعاليت بى طرفانه ساير اعضاى اين شورا استعفا كرده است.

گروه بين الملل: «كوفى عنان» دبير كل سازمان ملل متحد، سال ۲۰۰۴ را سال وحشتناكى براى آن سازمان خواند و گفت: سالى كه در پيش است، سال بهترى خواهد بود.
به گزارش راديو آمريكا، وى كه روز سه شنبه در كنفرانس خبرى پايان سال ۲۰۰۴ صحبت مى كرد، گفت: رسوايى مربوط به برنامه سازمان ملل متحد براى عراق موسوم به برنامه نفت در برابر غذا، بويژه سال جارى را به سال سختى تبديل كرد.
عنان همچنين خواستار روابط بهترى با آمريكا در سال ۲۰۰۵ شد و گفت: سازمان ملل متحد و واشنگتن به يكديگر نياز دارند و انتقادهاى اخير هر دو طرف از يكديگر كارساز نبوده است.
دبير كل سازمان ملل متحد گفت: سال ،۲۰۰۵ سال برقرارى صلح در نقاطى نظير افغانستان، عراق، سودان و جمهورى دموكراتيك كره خواهد بود

نوشته باب وود وارد ترجمه: كابك خبيرى
به نظر روو، عراق داراى شرايط بسيار پيچيده اى بود. سال ها تلاش براى دستيابى و استفاده از سلاح هاى كشتار جمعى، دانشمندانى كه به اين كار مشغولند، دولت پليسى و مقادير فراوانى پول. توجه روو به تفاوت هايى كه ميان ديدگاه ليبى با ذهنيتى حقوقى و ديدگاه كارن هاگز با ذهنيتى روانشناسانه وجود داشت، جلب شده بود. او بيشتر طرفدار هاگز بود. اين مشكل، بيشتر يك ارتباطى بود تا حقوقى. هر چقدر هم از واقعيتى خوب دفاع كنيد، باز هم مردم نتيجه گيرى هاى خاص خود را از آن خواهند داشت. روو هم كاملاً از حرف هاى هاگز متقاعد شده بود.
نفرات بعدى كه به بحث درباره موضوع پرداختند، رايس و هادلى بودند. به اعتقاد آنان، پاول گزينه مثبتى براى طرح موضوع در سازمان ملل متحد و پى گيرى آن است. هادلى معتقد بود انتخاب پاول براى اين كار از جهات ديگرى نيز مهم است. اول آن كه، همه مى دانند پاول با حمله به عراق مخالف است و فرستادن او به سازمان ملل متحد مى تواند اعتبار كار را بالا ببرد. دوم آن كه، پاول از شهرت و اعتبار بسيار بالايى برخوردار است و خود او نيز به اين امر واقف بود. او اصول حفاظتى و امنيتى را نيز به خوبى رعايت مى كرد. سوم اين كه، پاول در كارهايى كه به آن ها علاقه داشت، جديت خاصى از خود نشان مى داد.
بوش به وزير امور خارجه اش گفت: «مى خواهم اين كار را تو انجام دهى. تو از اعتبار لازم براى انجام اين كار برخوردارى» . پاول از اين كه از او خواسته شده است چنين كار مهمى را انجام دهد، بسيار خوشحال شده بود.
رايس و هادلى به پاول گفتند كه او بايد سه روز در شوراى امنيت سازمان ملل متحد سخنرانى كند. يك روز درباره سلاح هاى كشتار جمعى، يك روز در مورد تروريسم و روز ديگر، بحث درخصوص حقوق بشر و نقض آن. دقيقاً خاطره بحران موشكى كوبا در سال ۱۹۶۲ در ذهن تداعى مى شد، زمانى كه «آدلاى استيونسون» ، سفير آمريكا در سازمان ملل متحد عكس هاى ماهواره اى از محل استقرار موشك هاى هسته اى اتحاد شوروى در كوبا را نشان داد. در يكى از بحرانى ترين لحظات جنگ سرد، استيونسون از سفير شوروى در سازمان ملل خواست تا اگر موضوع چيزى غير از اين است، با صراحت عنوان كند: «بله يا خير، منتظر مترجم نشويد، من منتظرم تا قبل از آن كه شرايط از اين وخيم تر نشده، پاسخ شما را بشنوم» .
پاول به آنان گفت: «ببينيد، من نمى توانم به آن جا بروم و سه روز كار دنيا را تعطيل كنم. آدلاى استيونسون هم يك هفته دنبال اين كار نبود. من فقط مى توانم يك روز وقت بگذارم» .
رايس و هادلى به او گفتند: «با چند ساعت در روز چى؟ آيا مى توانى؟» آنان مى خواستند پاول تا جاى ممكن و به طور جامع به مسايل مورد نظر بپردازد. پاول هم در پاسخ گفت: «خير، فقط يك بار» . آن دو پذيرفتند، اما تأكيد كردند كه اين كار ممكن است سه تا چهار ساعت به طول انجامد.
پاول خيلى جدى به آنان گفت: «خير، شما به هيچ وجه نمى توانيد اين افراد را براى سه تا چهار ساعت در آن جا نگاه داريد» . همه خوابشان مى گيرد. در سازمان ملل متحد، هر كسى اجازه پاسخ و واكنش دارد. در نهايت، پاول موفق شد حرف خود را به كرسى بنشاند و زمان و محتواى كار بر عهده خودش باشد.
در حالى كه پاول خود را آماده سخنرانى اش مى كرد، چنى به او تلفن زد. معاون رئيس جمهور به او گفت : «كالين، حتماً به مطلبى كه اسكوتر درباره تروريسم آماده كرده است، با دقت نگاه كن» . پاول هم پذيرفت. پاول عادت داشت هنگامى كه با چنى تنهاست، او را با اسم كوچك صدا كند. چنى هم به او دستور نداده بود، يا او را مجبور به اين كار نكرده بود. بلكه تنها از او خواسته بود تا نگاهى هم به مطلب مورد نظر بيندازند. پاول به مطلب نگاه كرد. «چهار ملاقات محمد عطا در پراگ» ، مسخره بود. او مطلب را به گوشه اى پرت كرد.
ادامه دارد

يك روز پس از لغو حكم آزادى به قيد ضمانت «آصف على زردارى» همسر نخست وزير سابق پاكستان توسط دادگاه ضد تروريستى در كراچى، دادگاه عالى ايالت سند در اين شهر ديروز حكم كفالت وى را ابقا كرد.
به گزارش ايرنا، زردارى همسر «بى نظير بوتو» روز سه شنبه هنگام ورود به فرودگاه اسلام آباد پايتخت پاكستان با حكم دادگاه ضد تروريستى در فرودگاه اين شهر بازداشت و به كراچى مركز ايالت سند بازگردانده شد.
دادگاه محلى حكم ضمانت صادره براى زردارى در پرونده قتل يك قاضى و پسر وى را لغو اعلام كرده بود.
به گفته ناظران سياسى، هدف از اين اقدام جلوگيرى از ورود اين عضو مركزى حزب مردم از احزاب مخالف دولت پاكستان به اسلام آباد و جلوگيرى از ناآرامى هاى احتمالى توسط هواداران اين حزب بوده است.
زردارى ماه گذشته پس از تحمل هشت سال حبس با قيد ضمانت آزاد شد. وى در چندين پرونده به خلاف كارى مالى، سوء استفاده از قدرت و قتل متهم شده است. حزب مردم از احزاب مخالف دولت پاكستان به شمار مى آيد.

پاريس ـ مسعود دهقانى : «ژاك شيراك» رئيس جمهورى فرانسه، آزادى دو گروگان فرانسوى درعراق را كه از ماه آگوست تاكنون دراسارت بودند، ستود و قول داد به مبارزه با تروريسم ادامه دهد. اين دو پس از تحمل ۱۲۴ روز وطولانى ترين ماجراى گروگانگيرى درعراق آزاد شدند.
«كريستين شنو » و « ژرژ مالبرونو» پس از آزادى با يك فروند هواپيماى نيروى هوايى فرانسه از بغداد به پاريس بازگشتند. شيراك درنطقى تلويزيونى گفت: آنها مرارت فراوانى را متحمل شده اند. من از طرف همه شما، همدردى وبهترين درودها را به آنها ابراز مى كنم. رئيس جمهورى فرانسه افزود: ما آزادى آنها را مرهون بسيج و همبستگى تمامى فرانسويان هستيم و من به آنها اداى احترام مى كنم. فرانسه درهمه جا بدون تزلزل به مخالفت با تمامى اشكال تروريسم ادامه خواهد داد.
بعد از گذشت ۱۲۴ روز از اسارت «كريستين شنو» و « ژرژ مالبرونو » دو خبرنگار فرانسوى كه درعراق ربوده شده بودند درنهايت، خبر آزادى اين دو، عصر روز سه شنبه درفرانسه اعلام شد وموجى از شادى محافل رسانه ها و گروه هاى سياسى اين كشور را دربر گرفت.
لحظاتى پس ازانتشار اين خبر درشبكه « الجزيره» ، « ژان پى ير رافارن»،  نخست وزير فرانسه كه درمجلس سناى اين كشور حضور داشت، به قطع روال عادى مجلس پرداخت وآزادى اين دو خبرنگار فرانسوى را كه بيش از ۴ ماه دراسارت گروهى به نام « ارتش اسلامى عراق» به سر مى بردند ، اعلام كرد. آزادى اين دو خبرنگار درآستانه سال نو ميلادى درحالى صورت گرفت كه وزارت امور خارجه فرانسه براى آن تلاش بى وقفه وكم نظيرى را انجام داده بود و بيش از ۱۵ مسير مختلف را طى كرد واز نفوذ گروه هاى مختلف در درون عراق ، دركشورهاى همسايه وحتى از مسلمانان فرانسه كه به تازگى از تشكلى به نام شوراى فرانسوى آيين اسلام برخوردار شده اند ، استفاده كرد.
ربايندگان با صدور بيانيه اى دلايل خود براى آزادى دو خبرنگار را اثبات اين امر كه آنها براى آمريكايى ها جاسوسى نمى كردند، همچنين مواضع مثبت فرانسه درقبال مسأله فلسطين ذكر كرده اند.
درهمين ارتباط، صبح ديروز « ميشل بارنيه» وزير امور خارجه فرانسه با هواپيمايى اختصاصى به همراه تنى چند از خانواده گروگان ها راهى بغداد شد تا اين دو خبرنگار را به كشور بازگرداند. همچنين « ژاك شيراك» رئيس جمهورى فرانسه كه براى سپرى كردن تعطيلات خود درمراكش به سر مى برد، سفر خود را رها كرد و به پاريس بازگشت.
درهمين حال ، « اليزابت گيگو» نماينده سوسياليست در مجلس ملى فرانسه ضمن تبريك آزادى اين دو خبرنگار وتجليل از اقدام مسلمانان فرانسه دراين ماجرا، از دولت اين كشور خواستار ارائه توضيحات دقيق نسبت به شرايط آزادى اين دو گروگان شد.
وى از تلاش همه گروه ها اعم از نيروهاى اپوزيسيون ، دولت و بويژه مسلمانان كه نشان دادند تا چه حد خود را فرانسوى مى دانند، تشكر كرد. وى افزود: اما اكنون زمان آن رسيده است كه درمورد آنچه گذشته است، اطلاعاتى منتشر شودو پارلمان بايد توضيحات دقيقى از ماوقع حوادث داشته باشد.
درنخستين بيانيه كه ربايندگان اين دو خبرنگار منتشر كرده بودند، اقدام خود را دراعتراض به وضع قانون ممنوعيت علائم مذهبى دراماكن عمومى كه از سوى بسيارى ازمسلمانان اقدامى عليه آنها تلقى مى شود، اظهار كرده بودند و اين درزمانى بود كه مسلمانان نيز با شروع سال تحصيلى جديد درمدارس درصدد برپايى تظاهرات اعتراض آميزى به اين قانون بودند. اما باوقوع اين ماجرا ، شوراى فرانسوى آيين اسلام در فرانسه به همبستگى با دولت وخانواده گروگان ها پرداخت تا جان اين دو خبرنگار به مخاطره نيفتد وحتى هيأتى را نيز روانه بغداد كرد تا ضمن بيان موضع خود به ربايندگان اعلام كند كه اين اقدام آن ها به زيان مسلمانان است.
درهمين ارتباط ، بسيارى ازمسؤولان مذهبى سنى درعراق وديگر كشورهاى منطقه نيز مخالفت خود را با اين اقدام درقالب اظهار نظر وصدور فتاوى متعدد اعلام كردند.
اما درهمين حال، اخبارى كه درفرانسه راجع به ربايندگان منتشر شده، حاكى است كه گروه موسوم به «ارتش اسلامى عراق» دراصل، تركيبى ازعناصر رژيم بعثى وسرويس هاى مخفى عراق، مخالفين دولت كنونى ونيروهاى لاييك است كه با شورشيان سنى درعراق همدست شده واصولاًً چندان مذهبى نيست ودرج نام اسلامى بر خود را صرفاً براى برخوردارى از پشتيبانى هاى مردمى برگزيده است.
گروگانگيرى اين دو خبرنگار فرانسوى بويژه باتوجه به اين كه اين كشور ازمتحدان ديروز عراق به شمار مى رفت ودر ماجراى حمله آمريكا به عراق، موضعى مخالف اتخاذ كرده بود، موجب حيرت بسيارى از تحليلگران شده بود. درعين حال، از سويى، به گزارش خبرگزارى ها، دولت فرانسه اعلام كرد كه براى آزادى اين دو روزنامه نگار،  هيچ معامله اى باربايندگان انجام وپولى نيز پرداخت نشده است.
اظهار نظر برخى دولتمردان عراقى از جمله « اياد علاوى» نخست وزير دولت موقت اين كشور مبنى بر اين كه فرانسه نمى تواند با عدم مشاركت خود درمبارزه با تروريسم از گزند تروريسم درامان باشد، موجب حدس وگمان هاى متعددى نسبت به حداقل خشنودى و حتى دخالت برخى عوامل دولتى دراين ماجرا را ايجاد كرده بود.

«تونى بلر» نخست وزير انگليس در كنفرانس مطبوعاتى كه با حضور «آريل شارون» همتاى اسرائيلى وى برگزار شد، ازتصميم لندن براى ميزبانى «اجلاس خاورميانه» در سال آينده ميلادى خبر داد.
به گزارش ايرنا به نقل از سى ان ان در اين كنفرانس مطبوعاتى، نخست وزير انگليس به زمان دقيق برگزارى «اجلاس خاورميانه» در لندن اشاره نكرد اما تأكيد كرد: اين اجلاس، اوايل سال ۲۰۰۵ ميلادى برگزار خواهد شد.
تونى بلر در سفر يك روزه خود به اسرائيل، ضمن تأكيد برضرورت صلح در منطقه خاورميانه، تصريح كرد: برقرارى صلح درخاورميانه فقط در صورت توقف عمليات تروريستى در اين منطقه امكان پذير خواهد بود. بلر بلندپايه ترين مقام خارجى است كه از زمان درگذشت «ياسر عرفات» ، رهبر فقيد فلسطينى ها، به كرانه باخترى سفر مى كند.

گروه بين الملل: ايجاد راه بند در شرق اوكراين در روز سه شنبه مانع از ورود كاروانى از فعالان طرفدار «ويكتور يوشچنكو» به شهر زادگاه «ويكتوريانوكوويچ» شد.
به گزارش راديو آمريكا، شاهدان عينى گفتند: كاروان كه مركب از ۵۰ اتومبيل بود، هنگامى كه حدود ۳۰۰ اتومبيل مملو از هواداران يانوكوويچ راه را بر آنها بستند، به عقب بازگشتند.
اين حادثه هنگامى روى داد كه چند روز به تجديد انتخابات رياست اوكراين به دستور دادگاه باقى مانده است. يانوكوويچ نخست وزير اوكراين و ويكتور يوشچنكو رهبر اپوزيسيون در اين انتخابات به رقابت مى پردازند.
مقامات بين المللى اظهار نگرانى كرده اند كه بحران انتخابات اوكراين ممكن است وحدت اين كشور را كه در غرب آن به زبان اوكراينى و در شرق آن به زبان روسى تكلم مى شود، به خطر اندازد

گروه بين الملل ـ «رومانوپرودى» كميسر سابق اتحاديه اروپا اعلام كرد كه اگر همكاران وى نامزد تازه اى معرفى كنند، حاضر است از رهبرى اپوزيسيون كنار برود.
به گزارش خبرگزارى رويترز، در تازه ترين ضربه به تلاشهايش براى يكپارچه سازى چپگرايان ميانه رو، پرودى نتوانست احزاب پراكنده ائتلاف «درخت زيتون» را متقاعد كند كه در انتخابات محلى سال آينده تحت يك ائتلاف شركت كنند. اختلاف ميان احزاب چپ ميانه مانع از آن شده است كه آنها بتوانند هماورد مطرحى براى دولت راستگراى سيلويو برلوسكونى باشند.
پرودى گفت: اگر آنها نامزد ديگرى سراغ دارند، بگذاريد كه او را معرفى كنند. من اين را قبلاً نيز گفته ام. من مايلم كنار بروم و از هر كسى دفاع كنم كه مى تواند اتحادمان را تضمين كند

گروه بين الملل ـ «رجب طيب اردوغان» نخست وزير تركيه ديروز به منظور تقويت دوستى تازه بين كشورش و سوريه كه شش سال پيش تا مرز جنگ پيش رفتند، وارد دمشق شد.
به گزارش خبرگزارى فرانسه، وى پس از اجلاس هفته گذشته سران اتحاديه اروپا كه تركيه را دعوت به مذاكره براى عضويت كرد، اكنون توجه خود را به خاورميانه معطوف كرده است. وى هنگام عزيمت به دمشق گفت: هنگامى كه بشاراسد درژانويه وارد كشورمان شد، عصر تازه اى درمناسبات را آغاز كرديم. ان شاءالله درخلال اين سفر ما گامهايى سياسى واقتصادى برخواهيم داشت كه به مناسبات دوجانبه مان كمك خواهد كرد.

گروه بين الملل ـ يك سخنگوى ارتش آمريكا گفت كه چهار پايگاه نظامى كه آمريكا درافغانستان مى سازد، توسط ارتش ملى افغانستان استفاده خواهد شد وشايعه احداث يك پايگاه آمريكايى درمجاورت مرز ايران را رد كرد.
به گزارش خبرگزارى رويترز، ازديرباز اين گمانه زنى جريان داشت كه آمريكا مى كوشد حق استفاده از پايگاه در افغانستان را حتى سه سال پس از پيروزى بر تروريسم به دست آورد. هنگامى كه «زلماى خليل زاد» سفير آمريكا روز سه شنبه اعلام كرد كه نيروهاى خارجى مى توانند براى مدت نامعلومى درافغانستان بمانند، اين شايعات قوت گرفت ، خليل زاد گفت: مسأله اين است كه آيا برخى از نيروها براى حفظ مناسبات امنيتى با افغانستان دردراز مدت باقى خواهند ماند يا خير. اين موضوع درحال بررسى است . شايد برخى نيروها براى مدت نامعينى خواه در قالب ناتو وخواه به صورت دوجانبه درافغانستان بمانند.
ديروز دريك مصاحبه مطبوعاتى دركابل از سروان «مارك مك كان» سخنگوى ارتش آمريكا سؤال شد كه آيا خبر احداث پايگاه توسط ايالات متحده دراستان غربى هرات صحت دارد يا خير واو پاسخ داد: ما درحال ساخت پايگاه درهرات هستيم. اين خبر صحيح است. آن پايگاه يكى از ۴ پايگاهى است كه ما درافغانستان مى سازيم . اين پايگاه ها براى استفاده ارتش آمريكا نيست ، بلكه آنها براى ارتش ملى افغانستان ساخته مى شوند.
گفتنى است كه سه پايگاه ديگر در قندهار ، پكتيا ومزار شريف ساخته مى شوند. لشگر مهندسى ارتش آمريكا اين پايگاهها را براى ۴ هزار سرباز افغانى مى سازد.

گروه بين الملل ـ «جورج بوش» ، رئيس جمهورى آمريكا گفت: قربانيان حمله به پايگاه آمريكايى ها در شهر «موصل» در شمال عراق، در حال انجام يك مأموريت حياتى براى برقرارى صلح بودند.
به گزارش بى.بى.سى، بيش از ۲۰ نفر كه ۱۹ نفر از آنها از نظاميان آمريكايى بودند، در اين حمله كشته شدند. حمله موصل شديدترين و مرگبارترين حمله به نيروهاى آمريكا از زمان آغاز جنگ عراق بوده است. بوش گفت: حمله موصل نبايد بر انتخابات عمومى عراق كه قرار است ماه آينده برگزار شود، اثر داشته باشد. اما خبرنگار بى بى سى در واشنگتن گفت: به نظر مى رسد بوش خوشبينى هميشگى خود را نسبت به عراق از دست داده است.
گزارش هاى اوليه حاكى از آن است كه انفجار در پايگاه نظاميان آمريكايى در اثر حملات موشكى و خمپاره اى رخ داد و بعد از آن، يك گروه پيكارجوى اسلامى به نام انصار السنه، مسؤوليت آن را به عهده گرفت.
از زمان آغاز جنگ عراق، موصل شهرى نسبتاً آرام بوده است، اما اخيراً و بويژه از زمان تهاجم ماه نوامبر نيروهاى تحت رهبرى آمريكا براى بازپس گيرى شهر «فلوجه» ، حملات در موصل نيز شديداً افزايش يافته است. پايگاه نظامى آمريكايى ها در جنوب غرب موصل مستقر است و افراد نظامى و اعضاى گروه هاى بازسازى از آن استفاده مى كنند. موصل، سومين شهر بزرگ عراق است كه در فاصله ۳۷۰ كيلومترى شمال بغداد واقع شده و جمعيت آن اكثراً سنى مذهب هستند. در اين شهر تنش ميان جامعه كردها و عرب ها نيز ادامه داشته است.

سرگه بارسقيان
روانشناسى نوين، قائل به وجود دونوع عامل تقويت رفتار است؛ يكى، تقويت مثبت و ديگرى، تقويت منفى.
در تقويت مثبت، عرضه محرك خوشايند موجب بروز و تداوم رفتارمى شود، اما در تقويت منفى، يك محرك يا عامل ناخوشايند از تكرار وقوع پاسخ يا رفتارمعين جلوگيرى مى كند و به عبارتى، تقويت كننده منفى، محركى است كه وقتى به دنبال پاسخ حذف مى شود، احتمال وقوع پاسخ را افزايش مى دهد.
پژوهشگران رفتارشناسى درباره اصل تقويت مثبت يا پاداش خوشايند در دو حوزه اختلاف نظر دارند. برخى را باور بر آن است كه عوامل تقويتى بايد درمرحله آخر و هنگامى كه «يك رفتار كامل مثبت» از مشاهده شونده سرزد، به وى تعلق گيرد. به زبان ساده تر، مزد را آخركار بايد پرداخت.
اما گروه ديگر معتقدند بايد هرحركتى و رفتارى درجهت عمل مطلوب را پاداش داد تا به رفتار كامل منتهى شود.
به عبارتى، هرعملى كه درجهت و درخدمت عمل مطلوب موردانتظار انجام پذيرد، اگر مورد پاداش و تقويت قرارگيرد، استحكام مى يابد و زيربناى رفتار تدريجى تكاملى بعدى خواهدبود. تعميم اين يافته هاى علم روانشناسى و به زعم بسيارى «رفتارشناسى» به صحنه ديپلماسى بين المللى، گوياى واقعيتى است درحال تكوين و تمرين.
«هنگامى كه ما با ايران و كره شمالى درباره توقف برنامه هاى هسته اى شان صحبت مى كنيم، آنها مى گويند با كدام پاداشى اين كار را انجام دهيم و چرا بايد از برنامه هاى هسته اى مان دست بكشيم.»
اين اظهارات رهبر ليبى در ديدار با ژاك شيراك رئيس جمهورى فرانسه بود كه درآن، ضمن گلايه از عدم كسب پاداشى درخور درقبال تغيير سياست هاى خود هشدار مى دهد اگر به ليبى درقبال توقف برنامه هاى هسته اى اش پاداشى داده نشود، ديگر كشورها نيز به برنامه هاى خود ادامه مى دهند و يا آن را ازسرمى گيرند. تغيير رفتار ليبى، چه درعرصه سياست داخلى و چه سياست خارجى، بيانگر اتخاذ شيوه برترى پاداش خوشايند به جاى تنبيه آزاردهنده است؛ رويه اى كه اروپا و آمريكا از آن به عنوان «فتح ديپلماتيك» نام مى برند و چه بسا، امروز «الگوى ليبى» را به ديگر كشورها توصيه مى كنند؛ الگويى كه برطبق آن، در ازاى تغييررفتار بالاخص درعرصه سياست خارجى كشورهاى همسان با ليبى، قرار است محرك ها و پاداش هايى به آنها اعطاشود تا هم به تقويت رفتار بينجامد و هم راهى نوين در حل بحران ها و چالش هاى منطقه اى و بين المللى آزموده شود.
عصر آرمانگرايى
سرهنگ «معمرقذافى» درسال ۱۹۶۹ در رأس گروهى از افسران جوان با يك كودتاى بدون خونريزى «ادريس اول» پادشاه ليبى را بركنار كرد. قذافى ۲۷ ساله به همراه دوست خود، «عبدالسلام جلود» با سقوط حكومت ادريس ۷۱ ساله كه در زمان كودتا جهت انجام معالجه در تركيه به سرمى برد پارلمان را منحل كرد و شوراى انقلاب را برسركارآورد. شوراى انقلاب بلافاصله سيستم كشورى را جمهورى سوسياليستى اعلام كرد و «محمود سليمان عنصرى» را به نخست وزيرى منصوب نمود.
به دنبال آن، بانك هاى خارجى ملى اعلام شد و برخلاف روش حكومت ادريس در مماشات با اسرائيل، قذافى مسير حمايت از مبارزان فلسطينى را درپيش گرفت.
دفاع از آرمان فلسطين در سياست خارجى و مقابله با فرهنگ هاى غربى، تقويت فرهنگ عربى و حتى ممنوعيت تدريس زبان هاى خارجى درعرصه داخلى در رأس برنامه هاى «جماهير متحده عربى سوسياليستى ليبى» قرارگرفت. قذافى به تقليد از مائو و كتاب راهنماى جيبى انقلاب، خود به نگارش «كتاب سبز» دست زد تا دردوران تقابل چپ هاى سوسياليست وغربيان كاپيتاليست بلوك شرق و غرب نداى همزيستى اسلام و سوسياليسم را سردهد. مهمترين اهداف سياست خارجى ليبى كه از ۱۹۶۹ به بعد قذافى سكان آن را دردست گرفته بود عبارت بود از اتحاد عربى، حذف اسرائيل، گسترش اسلام، حمايت از فلسطين، حذف نفوذ غربى ها درمنطقه خاورميانه وآفريقا.
پس از وقوع كودتا به دستور قذافى پايگاههاى نظامى آمريكا و انگليس در ليبى تعطيل شده و تمامى منافع نفتى و تجارى خارجى، ملى اعلام شد.
سياست تحريم نفتى به منظور ترغيب آمريكا به عدم حمايت از اسرائيل و افزايش قيمت جهانى نفت در سال ۱۹۷۳ از اقدامات وى در نخستين سال هاى جلوس بر اريكه قدرت بود. گرچه قذافى خود را پيرو تلفيق اسلام و سوسياليسم ناميد، اما دل در رؤياى كمونيست هاى شوروى نيز نبست و رابطه ليبى با اتحادجماهيرشوروى سابق بيشتر در رابطه با خريدهاى تسليحاتى و حضور هزاران مستشار نظامى و غيرنظامى اين كشور در ليبى بود.
اين درحالى است كه برخى تحليلگران، سردى روابط ليبى و شوروى در سال ۱۹۸۷ را به دليل استفاده ليبى از سلاح هاى ساخت اتحادشوروى درجنگ با كشور چاد و ناخرسندى مسكو از بكارگيرى اين سلاح ها برخلاف اهداف سرزمين سرخ ها قلمداد مى كنند.
درهرحال، گسترش روابط با كشورهاى جهان سوم و تقويت پيوندهاى تجارى با اروپا و آسياى شرقى ازجمله سياست هاى تعقيبى ليبى پس از پايان جنگ سرد بود.
كوله بارى از پرونده هاى بين المللى
معمر قذافى با كوله بارى ازپرونده هاى بين المللى وارد هزاره سوم و دوران پس از ۱۱سپتامبر شد.
درپى انفجار پرواز شماره ۱۰۳ هواپيمايى «پان امريكن» برفراز دهكده «لاكربى» در اسكاتلند در سال ۱۹۸۹ و هواپيماى فرانسوى U.T.A بر فراز كويرى در شمال آفريقا و كشف دخالت ليبى در اين عمليات كه به كشته شدن مسافران و تعداد ديگرى مردم بى گناه انجاميد، رژيم طرابلس مورد تحريم اقتصادى از سوى آمريكا و ديگر كشورهاى مهم غربى قرار گرفت و بيش از پيش در عرصه جهانى منزوى شد. ليبى دوران پرتنشى را نيز با مصر تجربه كرده است. قذافى كه از انتقاد رسانه هاى گروهى مصر نسبت به خود بسيار خشمگين شده بود، دستور داد تا براى ورود اتباع مصر به ليبى سختگيرى كند. با وجود اقدامات صورت گرفته براى كنترل اين بحران دستور مكتوب رئيس جمهورى ليبى صادر و معضلى جدى در روابط دو كشور عربى ثبت شد. تيرگى روابط با انگلستان نيز به ترور «ايوان فلچر» افسر پليس لندن و همچنين فروش اسلحه توسط ليبى به IRA (ارتش آزاديبخش ايرلند شمالى) بازمى گردد. ديگر اينكه امام «موسى صدر» رهبر شيعيان لبنان در ۳۱ آگوست ۱۹۷۸ (۹شهريور ۱۳۵۷) در جريان سفر به طرابلس ناپديد شد و از آن زمان تاكنون از سرنوشت ايشان خبرى در دست نيست.انفجار در كلوپ شبانه برلين در سال۱۹۸۶ پرونده ديگرى بود كه بنا به حكم يك دادگاه آلمانى در سال،۲۰۰۱ سرويس مخفى ليبى در آن دست داشته است. رابطه ليبى با ايالات متحده نيز از روندى نوسانى برخوردار بوده است. آمريكا در سالهاى اوليه پس از جنگ جهانى دوم از قطعنامه هاى سازمان ملل متحد حمايت كرد كه همين حمايت، منتهى به استقلال ليبى در سال۱۹۵۱ شد. آمريكا در پى استقلال، اداره خود در «تريپولى» را از كنسولگرى به سفارتخانه ارتقا داد. ليبى نيز در سال۱۹۵۴ سفارتخانه خود را درواشنگتن افتتاح كرد. پس از كودتاى ۱۹۶۹ قذافى، روابط ليبى آمريكا به شدت محدود شد؛ زيرا قذافى معتقد بود كه روابط با قدرتهاى غربى، ليبى را به يك دولت وابسته و عقب نگه داشته شده بدل كرده بود و با يك جهت گيرى، اين كشور را به عنوان يكى از كشورهاى غيرمتعهد اعلام كرد كه هدف آن داشتن دولتى مستقل بود تا بتواند اهداف سياسى حكومت از جمله سياست خارجى را به پيش ببرد.
روابط كاملاً خصمانه ليبى و آمريكا تا سال۱۹۹۹ ادامه داشت. اولين شوك واقعى به قذافى هنگامى وارد شد كه «رونالد ريگان» در سال۱۹۸۶ دستور بمباران موضعى ليبى را صادر كرد. اين عمليات در نوع خود بعد از سالها جنگ سرد، بى سابقه بود و جهان را شگفت زده كرد. در جريان اين حمله حتى چادرهاى موقت محل زندگى سرهنگ قذافى كه توسط ميليشياى زنانه ليبى محافظ جان رهبر ليبى، حفاظت مى شود، مورد حمله بمب افكنهاى آمريكايى قرار گرفتند. يكى از فرزندان قذافى جزو كشته شدگان بود. بمب گذارى در كلوپ شبانه برلين كه محل رفت و آمد سربازان آمريكايى بود، علت اقدام ريگان در حمله به ليبى اعلام شد، چرا كه در آن انفجار، دو سرباز آمريكايى كشته و ۲۰۰نفر ديگر زخمى شدند.
دوره تحرك و تعادل در ديپلماسى
لحظه برخورد هواپيماهاى مسافربرى به سازمان تجارت جهانى در صبح روز ۱۱سپتامبر ۲۰۰۱ را اگر زمان آغاز دگرگونى و ورود عنصر «تعادل» به دستگاه سياست خارجى ليبى بدانيم، به طور قطع، زمان ورود تانكهاى آمريكايى به بغداد در روز سقوط صدام حسين را بايد سرآغاز تسريع روند تغيير در خط مشى طرابلس بناميم. گرچه پيش از آن، نشانه هايى از «تحرك» و «تعادل» در ديپلماسى ليبى مشهود بود، اما نه نشانه اى جدى از اين روند تلقى مى شد و نه حساسيت بين المللى را برانگيخت. در پى نشست سال۱۹۹۸ اتحاديه عرب، كه در آن ديگر كشورهاى عرب تصميم به رعايت تحريم هاى اعمال شده بر ليبى گرفتند، قذافى اعلام كرد كه وى به ايده هاى پان عربيستى بازخواهد گشت كه يكى از جنبه هاى بنيادى فلسفه وى بوده است. در عوض، ليبى پيگير روابط دوجانبه با ديگر كشورها خصوصاً با همسايگان خود در شمال آفريقا شد. همچنين ليبى درصدد توسعه روابطش با كشورهاى جنوب صحرا برآمد كه همين نيت، دولت قذ افى را به دخالت و ميانجيگرى در منازعات داخلى كشورهايى چون جمهورى كنگو، سودان، سومالى، جمهورى آفريقاى مركزى، اريتره و اتيوپى وارد كرد. در عين حال، ليبى در پى گسترش نفوذ خود در آفريقا از طريق اعطاى مساعدتهاى مالى به كشورهاى فقير آفريقا مانند نيجر و كمكهاى نفتى به زيمبابوه بوده است. قذافى طرح ايالات متحده آفريقا را پيشنهاد كرده است تا كشورهاى قاره آفريقا به عنوان يك دولت ملت واحد تحت يك حكومت واحد قرار گيرند. از سال ۱۹۹۴ به اين سو، هيچ گونه گزارش معتبرى درباره دخالت ليبى در اقدامات تروريستى منتشر نشد و ليبى در تلاش بود تا گامهاى مؤثرى براى بهبود تصوير خود در اذهان جهانيان بردارد. در سال ،۱۹۹۹ دولت ليبى دوتبعه خود را كه متهم به دست داشتن در بمب گذارى هواپيماى پان آمريكن در سال ۱۹۸۹ بودند، براى محاكمه به دادگاه بين المللى لاهه تحويل داد كه همين امر بسيارى از تحريم هاى سازمان ملل عليه ليبى را لغو كرد. در ۳۱ ژانويه سال ،۲۰۰۱ يك دادگاه اسكاتلندى در هلند تشكيل شد و يكى از اين دو نفر را با نام «عبدالباسط المگراهى» را گناهكار شناخت و نفر دوم را با نام «امين خليفه فهيم» تبرئه كرد. دادگاه تجديدنظر المگراهى در ۲۳ ژانويه ۲۰۰۲ برگزار شد.
لغو كامل تحريم هاى سازمان ملل متحد موكول به عمل ليبى به ديگر شرايط شوراى امنيت سازمان ملل در خصوص انفجار لاكربى شد، از جمله پذيرش مسؤوليت رسمى اين اقدام به وسيله دولت ليبى و پرداخت غرامت به خانواده هاى قربانيان. قذافى در آن هنگام، نتيجه گيرى دادگاه در خصوص دو ليبياى متهم در انفجار لاكربى را بدون مدرك خوانده بود و در پاسخ به خبرنگار «نيوزويك» كه از وى پرسيد ليبى بايد پنج شرط را بپذيرد تا از مجازات هاى سازمان ملل متحد رهايى يابد گفت: آيا هيچ كشورى در جهان وجود دارد كه مسؤوليت بمب گذارى در يك هواپيماى غيرنظامى را كه باعث كشته شدن ۲۷۰ نفر شده است، بپذيرد. وى درباره پرداخت غرامت از جانب ليبى اظهار داشت: تصور نمى كنم براى ليبى، مشكلى در اين مورد وجود داشته باشد چرا كه ما بدون آنكه در نظر بگيريم چه كسى مقصر بوده است براى آنها احساس تأسف مى كنيم. وى افزود: ليبى نمى تواند چنين جريمه اى را بپردازد. از رهبر ليبى سؤال شد آيا هيچ مذاكره اى براى پرداخت غرامت صورت گرفته است و قذافى پاسخ داد: بله مذاكرات رسمى انجام گرفته است تا به اين پرونده يكبار براى هميشه پايان دهد. اميدواريم مبلغ مناسبى براى قربانيان در نظر گرفته شود كه البته ليبى به تنهايى آن را نخواهد پرداخت.
شايد ليبى و آمريكا آن را به طور مشترك پرداخت كنند. قذافى در باره علت پرداخت غرامت از جانب آمريكا تأكيد كرد. براى جبران زيان قربانيان ليبيايى كه در سال ۱۹۸۶ براثر حمله آمريكا جان خود را از دست دادند، فكر مى كنيد غرامت كشته شدن دختر قذافى كه در آن بمباران توسط آمريكايى ها به قتل رسيد، بايد چقدر باشد؟ اگر يك آمريكايى به طور معمول نياز به ۱۰ ميليون دلار بابت ضرر و زيان دارد، پس دختر قذافى كه كشته شد بايد ارزشى معادل ميلياردها دلار داشته باشد!
آنچنان كه قذافى اشاره كرده بود، مذاكرات رسمى با ليبى از سال ۱۹۹۹ در پشت درهاى بسته شروع شده بود ودر سال ۲۰۰۳ اولين نتيجه مذاكرات آشكار شد: قبول دخالت ليبى در اين ماجرا، عذرخواهى از جامعه جهانى و پرداخت مبلغ ۲‎/۷ ميليارد دلار خسارت به خانواده هاى ۲۷۰ سرنشين هواپيماى بمب گذارى شده در لاكربى. در پى اين تصميم فرانسه و آلمان نيز غرامت اقدامات تروريستى ليبى عليه خود را از قذافى طلب كردند. عكس العمل محافل بين المللى در قبال دين اقدام حذف تحريم هاى اقتصادى عليه ليبى بود. پس از لاكربى، ليبى با پرداخت غرامت به بازماندگان قربانيان انفجار كلوب شبانه برلين موافقت كرد و پذيرفت تا ۳۵ ميليون دلار غرامت به بازماندگان ۱۶۰ قربانى آن انفجار بپردازد. توافق براى پرداخت غرامت به قربانيان انفجار برلين، گام مثبتى در جهت بهبود روابط ليبى با اتحاديه اروپا محسوب مى شود. در اقدام بى سابقه ديگر و در آستانه بيست و ششمين سالروز ربوده شدن امام موسى صدر، وزارت امور خارجه ليبى با صدور بيانيه اى تأكيد كرد كه درمقابل ربوده شدن امام موسى صدر سكوت نخواهد كرد و به پيگيرى اين مسأله خواهد پرداخت. چرا كه وى ميهمان آنها بوده است.
گفتنى است پس از سالها انكار دخالت ليبى در ربوده شدن امام موسى صدر، ژنرال قذافى سال گذشته تلويحاً به دخالت در اين امر اعتراف كرده بود كه احتمال مى رود اين اعتراف در دادگاه لبنان مورد استناد قرار گيرد حتى از قذافى در اين باره بازجويى به عمل آيد.
وداع با اسلحه
۱۹۸۰ ، مواد هسته اى وارد كرده و فعاليتهاى هسته اى مخفيانه انجام داده است. در پى اين اقدام قذافى ، بوش تحريم هاى اقتصادى عليه ليبى را لغو كرد و با اين كار ، راه را براى پرداخت غرامت هاى گسترده به خانواده هاى قربانيان انفجار لاكربى هموار نمود. وزارت امور خارجه آمريكا اعلام كرد: بعد از آن كه ليبى نگرانى ها را درباره برنامه هاى هسته اى اش برطرف كرد، اكثر تحريم ها عليه آن لغو شد، اما اين كشور همچنان در ليست كشورهاى حامى تروريسم قرار دارد. رئيس جمهورى آمريكا در اقدامى ديگر با امضاى دستور لغو محدوديت هاى اقتصادى عليه ليبى ، به طرابلس اجازه داد كه پروازهاى مستقيم و برنامه ريزى شده داشته باشد. همچنين ۳‎/۱ ميليارد دلار پولهاى مسدود شده ليبى نيز آزاد شد. پس از آمريكا، اتحاديه اروپا نيز با لغو تحريم هاى ليبى موافقت كرد و مقام هاى رسمى اين اتحاديه به صورت كلى قبول كردند كه تحريم هاى تسليحاتى
ازسرگيرى پس ازسقوط صدام، معمر قذافى اعلام كرد كه كشور وى يك برنامه فعال ساخت سلاح هاى كشتار جمعى دارد اما مايل است كه به بازرسان بين المللى اجازه دهد از تأسيسات اين كشور بازرسى كنند و اين برنامه را لغو كند. بازرسان بين المللى با بازرسى تأسيسات ليبى چندين هزار تن سلاح يافتند و انهدام اين سلاح ها و برنامه توليد سلاح هاى هسته اى ليبى آغاز شد كه هنوز هم ادامه دارد. رهبر ليبى پيشتر گفته بود «سلاح اتمى هيچ دردى را براى ما دوا نمى كند. همچنين ما پول كافى جهت هزينه كردن براى سلاح هاى اتمى نداريم.» اما اين بار، وى كليدزرادخانه هاى خود را به بازرسان سازمان بين المللى انرژى اتمى سپرد تا عمق پيشرفت هاى وى در زمينه توليد جنگ افزارهاى اتمى را از نزديك ثبت و ضبط كنند و پس از آن، سرهنگ پير مراسم «وداع با اسلحه» را برگزار كند. همچنين در ۱۵ اسفند ۸۲ (۵ مارس ۲۰۰۴) ليبى گزارش ذخاير تسليحات شيميايى خود را تسليم سازمان منع سلاح هاى شيميايى كرد. اين گزارش شامل اطلاعات قابل توجهى درباره گاز خردل بود. مديركل سازمان منع استفاده از سلاح هاى شيميايى پس از تأييد دريافت گزارش از ذخاير سلاح هاى شيميايى ليبى آن را نشانه پايبندى «طرابلس» به تعهدات خود توصيف كرد . دو روز پس از آن، ليبى همه تجهيزات باقيمانده مربوط به سلاح هاى هسته اى خود را به عنوان بخشى از قرارداد خلع سلاح به آمريكا ارسال كرد. «شون مك كورمك» سخنگوى كاخ سفيد اعلام كرد يك كشتى حامل ۵۰۰تن تجهيزات ليبى را به مقصد يك مكان نامشخص در آمريكا ترك كرد. موشكهاى ميانبرد و موشك انداز قسمتى از اين محموله را تشكيل مى دادند. در روز ۱۰ مارس ۲۰۰۴ ، آژانس بين المللى انرژى اتمى از امضاى پروتكل الحاقى اين آژانس توسط نماينده دولت ليبى در «وين» خبر داد. براساس مفاد پروتكل الحاقى، كشورى كه اين پروتكل را امضا كند، در حقيقت، به بازرسان آژانس بين المللى انرژى اتمى اجازه مى دهد به طور سرزده و بدون اعلام قبلى از تمامى مراكز اتمى اين كشور بازديد كنند. پنج روز پس از آن، وزارت انرژى ايالات متحده، خبرنگاران رسانه هاى جمعى را از واشنگتن به محل نگهدارى ۴۸محموله حاوى ادوات ، ماشين آلات و اسناد مربوط به برنامه هسته اى ليبى برد. در مورد محتواى محصولات مربوط به برنامه هسته اى ليبى كه به آمريكا منتقل شد ، گزارش چندانى منتشر نشده است، اما گفته مى شود در بين ادوات اين محموله ، قطعات سانتريفوژهاى جى ۲ نيز وجود داشته است. بازرسى هاى اوليه برنامه هسته اى ليبى موجبات شگفتى سرويس هاى اطلاعاتى غرب را فراهم آورد. به گزارش روزنامه «كريسچن ساينس مانيتور» يافته هاى آژانس بين المللى انرژى اتمى نشان مى دهد برنامه هسته اى ليبى به مراتب فراتر از ارزيابى هاى سيا است كه به اين نتيجه رسيده بود كه طرابلس از توان و تخصص فنى لازم براى انجام آزمايش هاى هسته اى برخوردار نيست . در گزارش آژانس بين المللى انرژى اتمى در مورد برنامه هسته اى ليبى تصريح شده است طرابلس به توان جداسازى پلوتونيوم و غنى سازى اورانيوم دست يافته بوده است واطلاعات جامعى در مورد عناصر لازم براى توليد تسليحات هسته اى در اختيار دارد. به گفته «محمدالبرادعى» مديركل آژانس بين المللى انرژى اتمى ، ليبى از سالهاى اول دهه ۱۹۸۰ ، مواد هسته اى وارد كرده و فعاليتهاى هسته اى مخفيانه انجام داده است . در پى اين اقدام قذافى ، بوش تحريم هاى اقتصادى عليه ليبى را لغو كرد و با اين كار ، راه را براى پرداخت غرامت هاى گسترده به خانواده هاى قربانيان انفجار لاكربى هموار نمود. وزارت امور خارجه آمريكا اعلام كرد: بعد از آن كه ليبى نگرانى ها را درباره برنامه هاى هسته اى اش برطرف كرد، اكثر تحريم ها عليه آن لغو شد، اما اين كشور همچنان در ليست كشورهاى حامى تروريسم قرار دارد. رئيس جمهورى آمريكا در اقدامى ديگر با امضاى دستور لغو محدوديت هاى اقتصادى عليه ليبى ، به طرابلس اجازه داد كه پروازهاى مستقيم و برنامه ريزى شده داشته باشد. همچنين ۳‎/۱ ميليارد دلار پولهاى مسدود شده ليبى نيز آزاد شد. پس از آمريكا، اتحاديه اروپا نيز با لغو تحريم هاى ليبى موافقت كرد و مقام هاى رسمى اين اتحاديه به صورت كلى قبول كردند كه تحريم هاى تسليحاتى ليبى لغو شود.
ازسرگيرى روابط با آمريكا
در تابستان ،۲۰۰۴ پس از ۲۴ سال ، آمريكا روابط ديپلماتيك اش را با ليبى از سر گرفت. به رغم گزارشهاى موجود در دولت بوش مبنى بر دست داشتن معمر قذافى در ترور امير عبدالله وليعهد عربستان، واشنگتن روابط مستقيم ديپلماتيك خود را با طرابلس از سر گرفت. «ويليام برنز» معاون وزير امور خارجه آمريكا، پس از گفت وگو با قذافى در آخرين تلاش دولت بوش براى پاسخ به اقدام ليبى براى برچيدن برنامه هاى تسليحات هسته اى، ميكروبى و شيميايى دفتر جديد نمايندگى آمريكا در طرابلس را افتتاح كرد. برنز تأكيد كرد كه دوطرف، مذاكرات كامل و جامعى در باره تعهد ليبى در حمايت از جنگ با تروريسم، عدم استفاده از زور براى اهداف سياسى وانجام قول هاى داده شده براى متوقف كردن تمامى حمايت ها از تروريسم داشته اند. از طرف ديگر، هيأت نمايندگى آمريكا مراتب تشكر خود را از كمك هاى انسانى ليبى به قربانيان جنگ داخلى در منطقه دارفور سودان اعلام كرد. آمريكا كه مهم ترين كشور تحريم كننده ليبى قلمداد مى شد، خبر داد كه طرابلس از اين پس مى تواند يك بخش ديپلماتيك در واشنگتن راه اندازى كند. بوش در آوريل ۲۰۰۴ دستور ازسرگيرى روابط اقتصادى با ليبى از جمله صدور اجازه به شركتهاى آمريكايى براى خريد نفت ليبى را صادر كرد. از سوى ديگر ظهور نشانه هاى آشكارى از تغيير رفتار در روابط ديپلماتيك ليبى بيانگر عزم جدى طرابلس براى پيوستن به جامعه جهانى و رفع تهديدات احتمالى عليه حكومت قذافى است . قذافى پس از گذشت ۳۵ سال از كودتا از تز «جماهير متحده عربى سوسياليستى ليبى» به استراتژى تبديل تمام جهان به جماهيريه (لفظى كه قذافى آن را در باره ليبى به كار برده است و به معنى تجميع توده هاست) روى آورده است ، چنان كه مى گويد: «مردم هرنقطه اى از جهان هم اكنون واقعاً به سوى برابرى پيش مى روند و روزى خواهد رسيد كه اقتدار از آن آنها خواهد شد و صاحب قدرت مى شوند. در اين حركتشان آنها همه حكومتها، احزاب و پارلمانها را از بين خواهند برد. ما بسيار خوشبين و اميدوار هستيم كه توانايى درك متقابل با آمريكايى ها را داريم. مشكل اصلى قبلاً اين بود كه ما فرصت و شانس گفت وگو نداشتيم ، اما حالا قادر به درك يكديگر هستيم.»
همچنين مواضع «حامى آرمان فلسطين» درباره اسرائيل نيز دچار تغيير بنيادين شده است. مجله نيوزويك پيش از حمله آمريكا به عراق ، گفت وگويى با قذافى انجام داد كه در آن ، رهبر ليبى در باره آينده فلسطين گفته بود : فقط يك كشور در آن منطقه وجود دارد و آن فلسطين است و نمى توان دو كشور كنار هم داشت . اسرائيل چيست؟ آيا راجع به يهودى ها صحبت مى كنيد يا يك كشور؟ اگر منظور يهودى ها هستند كه امنيت آنها در داخل يك كشور به نام فلسطين تضمين مى شود. اما اگر راجع به يك كشور صحبت مى كنيد، آن هم به نام اسرائيل ، آنگاه امنيت يهودى ها را به خطر مى اندازيد ، چرا بايد راجع به اسرائيل صحبت كرد؟ اصلاً كجاست اين اسرائيل؟ فلسطينى ها و يهودى ها بايد در كنار هم با صلح و صفا دركشور فلسطين زندگى كنند. اما يكسال پس از سقوط صدام و پس از تصميم ليبى به افشاى برنامه هاى هسته اى خود، قذافى در شهر ساحلى «سيرت» گفت وگوى ديگرى با خبرنگار نيوزويك انجام داد و در چرخشى آشكار ، از ايجاد كشورى به نام «اسراطين» (تركيب اسرائيل و فلسطين) سخن گفت. وى معتقد است كه مناطق فلسطينى و اسرائيلى بايد به يك واحد تبديل شوند و دولت واحدى ايجاد شود در واقع، يك كشور با يك دولت. اقدامات قذافى سوسياليست در حمايت از كاپيتاليزه شدن در ليبى و اقدامات «شكرى غانم» نخست وزير ليبى در خصوصى سازى ۳۰۰ شركت دولتى وتلاش جهت آغاز مجدد مذاكرات با مقامات سازمان تجارت جهانى (WTO) به منظور پيوستن به اين سازمان نيز حكايت از آن دارد كه پايه هاى سوسياليسم مورد اعتقاد قذافى در حال سست شدن است.
كليد قفل باب انزوا
سرهنگ قذافى با يك دست كليد قفل زرادخانه هاى هسته اى خودرا به بازرسان سازمان انرژى اتمى سپرد و با دست ديگرش ، كليد قفل باب انزوا و طرد بين المللى را باز ستاند.
اقدام اخير ليبى ، آغازى بود بر پايان انزواى بين المللى و شايد پاداش فورى اين اقدام ديدار مقامات اروپايى از ليبى و سفر قذافى به اروپا بوده است. تونى بلر نخست وزيرانگلستان اولين رهبر غربى بود كه در مارس ۲۰۰۴ از ليبى ديدن و با قذافى ملاقات كرد. بلر از اقدامات اخير قذافى ابراز خرسندى كرد وگفت كه وى اميدوار است ليبى متحدى قوى در جنگ بين المللى عليه تروريسم بشود. پس از آن قذافى ، براى نخستين بار به اروپا سفر كرد تا مواضع جديد خود را به سردمداران اين قاره ابلاغ كند.
ژاك شيراك نيز اولين رئيس جمهورى فرانسه بود كه درسپتامبر سال جارى راهى ليبى شد و تمايل خود را جهت مشاركت واقعى با طرابلس پس از سال ها تلاطم سنگين در روابط دوكشور اعلام داشت. هرچند، سابقه حضور فرانسه در آفريقا بسيار پررنگ تر از آمريكاست، ولى قذافى درصدد جايگزينى واشنگتن بر كرسى پاريس است تا در صورت نياز، امتيازهاى فزونترى كسب كند.
پاداش و امتياز جايگزين حمله وتحريم
«تسليم پيشگيرانه» نامى بود كه نويسندگان عرب بر اقدام قذافى نهادند، عبارتى مغاير با عمليات پيشگيرانه دولت بوش. در دلايل چرايى اقدام قذافى كه حتى تغيير در گفتمان ديپلماتيك را نيز شامل شده، نظر بسيار است. برخى «استراتژى بقا» را عامل آن دانسته اند، چه اينكه در نزد ديكتاتور بقاى حاكميت برهر اصلى رجحان دارد و به اقتضاى شرايط زمانى، چرخش هاى اين چنين كاملاً طبيعى جلوه مى نمايد. نمونه هاى چنين اقداماتى در كشورهاى عربى مصداق هاى فراوانى دارد.
«سيف الاسلام قذافى» فرزند رهبر ليبى در بيان علل اقدامات اخير پدرش به وعده هاى غرب اشاره كرد و گفت: واشنگتن و لندن در ازاى انهدام برنامه تسليحات كشتار جمعى ليبى، به طرابلس وعده امتيازات سياسى، اقتصادى و نظامى داده اند.
سيف الاسلام خاطرنشان كرد: ليبى به سه دليل تصميم به كنار گذاشتن برنامه تسليحات كشتار جمعى خودگرفت كه عبارتند از:
۱- امتيازات سياسى، اقتصادى و نظامى
۲- مسائل ما با كشورهاى غربى براى ما خطرآفرين بود ۳- ما براى مبارزه با اسرائيل در حال گسترش تسليحات بوديم ، اما بعداً ملاحظه كرديم دستاوردهاى ۵ سال گفت وگو فلسطينيان با اسرائيلى ها بسيار بيشتر از ۵۰ سال مبارزه مسلحانه است. وى تأكيد كرد: ما مى توانيم با حمايت غرب و آمريكا ظرف چند سال به آنچه كه طى ۵۰ سال به دست نياورده ايم، نايل شويم.
همزمان با تصميم اتحاديه اروپا مبنى بر لغو تحريم هاى ليبى ، كنفرانس اقتصادى مشترك ليبى با كشورهاى اروپايى برگزار شد كه در آن اجلاس، سيف الاسلام دليل ديگرى را جهت حركتهاى چرخشى طرابلس افزود و آن اينكه ليبى قصد دارد از طرح موسوم به «خاورميانه بزرگ» دور بماند. وى افزود: تصميم اتحاديه اروپا، دوره جديدى را در روابط ليبى با كشورهاى غربى ايجاد كرده و وى طرح جديد اصلاح عمومى خود را كه شامل كاهش بودجه نظامى نيز است، مطرح خواهدكرد.
ليبى نياز به تداوم صرف بودجه در زمينه هاى نظامى ندارد و به جاى آن قصد دارد اين بودجه ها را در طرح هاى ديگر صرف كند.
حال، انتظار مى رود ديپلماسى ليبى سرفصل جديدى رادر تعامل غرب با كشورهاى «ضدغربى» بگشايد و از اين پس در برخورد با برخى كشورها به جاى عامل تقويت منفى حمله نظامى و تحريم هاى همه جانبه شاهد افزايش و گسترش تقويت مثبت پاداش و امتيازهاى سياسى اقتصادى باشيم؛ راهى كم هزينه تر و مطمئن تر در تغيير رفتار رژيم هاى مشابه ليبى.