شنبه ۵ دى ۱۳۸۳ - ۱۲ ذيقعده ۱۴۲۵
Sat, Dec 25, 2004
ويژه ۲
۳۰۱۰
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسى
داخلى
سلام ايران
ديگه چه خبر؟
اجتماعى
بين الملل
گزارش
فرهنگ و انديشه
فرهنگ و هنر
گفت و گو
ويژه ۱
ويژه ۲
ويژه ۳
ويژه ۴
ايران زمين
قيمت سكه و طلا
اقتصادى
حوادث
ورزشى
صفحه آخر
اوقات شرعى
مهرگان
آرشيو
خلاصه ديدگاههاى ماتايى وانگارى برنده جايزه صلح نوبل ۲۰۰۴
نوبل ، وانگارى، يلينك ، عبادى
حاشيه سياست
< مشاغل جديد براى زنان
مديركل نظارت براماكن عمومى ناجا ازصدور مجوز براى زنان درمشاغلى كه تاكنون اخذ مجوز آنها محدود به مردان بوده، خبرداد وگفت: ازاين پس در شاخه هاى گوناگون ، نظير حمل ونقل ، فروشندگى، ارائه خدمات درهتل ها وبخش توزيع كالا به زنان مجوز فعاليت داده خواهد شد. ( سينا ، ۲۰ آذر)
< فقيرترين فقرا
براساس يافته هاى يك پژوهش، زنان سرپرست خانوار به دليل بى سوادى وداشتن خانوارهاى كوچك وتعداد شاغلان كمتر در خانوار، جزو فقيرترين فقرا هستند. تعداد اين خانوارها درفاصله ۱۳۵۵ ، ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵ از ۷‎/۱ و ۷‎/۳ به ۸‎/۴ درصد ازكل خانوارهاى ايرانى رسيده است (ايسنا ، ۲۴ آذر)
< اجازه محدوديت ورود دختران به دانشگاه را نمى دهم
وزارت علوم از مخالفان سرسخت محدوديت وسهميه بندى جنسيتى دردانشگاههاست وتازمانى كه پيشنهاد دهندگان اين طرح دليل منطقى براى آن ارائه ندهند ، موفق نخواهند شد تا اين وزارتخانه را به سمت وسويى كه خود تمايل دارند، سوق دهند. (سخنرانى وزير علوم درهمايش زن و پژوهش سينا ، ۲۴ آذر)
< درآمد زنان تهرانى
براساس آمارهاى موجود، سهم نسبى درآمد زنان استان تهران ۷‎/۸ درصد اعلام شده كه اين رقم درمقايسه با ميانگين شهرهاى ديگر بسيار كمتر است. ميانگين كشورى ۹‎/۴ درصد و بهترين نمره كشور ۱۸‎/۲ درصد است. هرچند به نظر مى رسد در استان تهران بايد سهم زنان ازدرآمد و استفاده ازامكانات بيشتر از استان هاى ديگر باشد، اما اين امر به دلايلى مانند مهاجر پذير بودن، جمعيت بالا و تعداد زياد افراد تحصيلكرده دراستان امكان پذير نيست. درمورد جمعيت زير خط فقر زنان نيز، رقم استان تهران ۱۹‎/۴ درصد و اين رقم درسطح كشور ۱۹‎/۷ درصد است وبهترين نمره كشورى ۱۰‎/۹ درصد است ( رضوان نيرى مشاور استاندار تهران خبرگزارى مهر ۲۵ آذر)
< افزايش سن مسؤوليت كيفرى دختران به ۱۵ سال
بتول پاكزاد عضو انجمن ايرانى حقوق جزا: سن مسؤوليت كيفرى دختران (۹سال) بسيار پايين بوده وبا واقعيات اجتماعى ، زيستى ورشد دختران دركشور ما منطبق نيست . تغيير اين سن درطرح نظام جامع حقوقى زنان از سوى مركز مشاركت زنان تهيه وبراى بررسى به صورت لايحه اى به هيأت دولت فرستاده شده است ( خبرگزارى مهر ، ۲۵ آذر) 
< آسيب هاى اجتماعى رتبه اول اخبار زنان
بررسى مطالب ۲۸ روزنامه كشورى و ۲۴۸۹ مطلب چاپ شده درباره زنان نشان مى دهد از كل مطالب ۲۹‎/۵ درصد آسيب هاى اجتماعى ، ۱۶‎/۱۵ درصد موضوعات اجتماعى، ۷‎/۰۳ درصد سياسى ، ۱۳‎/۷۴ درصد فرهنگى، ۷‎/۹ درصد بهداشتى، ۳‎/۵ درصد ورزشى ، ۲ درصد حقوقى، قضايى و ۴ درصد آموزشى بوده است. درآسيب هاى اجتماعى نيز، ۳۴‎/۹۹ درصد مطالب مربوط به خشونت ومزاحمت و ۷‎/۵۸ درصد مربوط به قتل وجنايت و ۱۳‎/۹۹ درصد مربوط به فساد وفرار بوده است( روابط عمومى شوراى فرهنگى اجتماعى زنان ويژه نامه آبان ماه زن درآينه مطبوعات )
< تعويق پنجمين كنفرانس جهانى زن
پنجمين كنفرانس جهانى زن درفاصله ۲۰۱۰ - ۲۰۰۷ برگزار مى شود . كنفرانس هاى جهانى زن معمولاً به فاصله ۵ يا ۱۰ سال برگزار مى شود. آخرين كنفرانس كه چهاردهمين كنفرانس نيز بوده درسال ۱۹۹۵ درپكن برگزارشد.گفته شده به دليل آنكه از سال ۱۹۹۵ تا ،۲۰۰۵ دولتها وساير بازيگران جامعه مدنى نتوانسته اند به كليه تعهدات خود عمل نمايند، تحميل تعهدات جديد به آنها موضوعيت ندارد وسازمان ملل تصميم گرفته كنفرانس را به تعويق بيندازد(واحد ارتباط بين الملل مركز امور مشاركت زنان ۲۱ آذر)
< آغاز به كار رسمى خبرگزارى زنان
صديقه قنادى مديرعامل خبرگزارى زنان با اشاره به آغاز به كار رسمى اين خبرگزارى در ۲۶ آذر گفت: خبرگزارى زنان به دور از هرگونه پرده پوشى ، سانسور و مسائل سياسى، موضوعات مختلف جامعه بخصوص مسائل و مشكلات مربوط به زنان را مطرح مى كند .(خبرگزارى مهر، ۲۰ آذر)
< مهمترين دغدغه مادران
با توجه به شرايط فعلى جامعه ومشكلات پيش روى خانواده ها ، مهمترين وجدى ترين مشكل ودغدغه زنان ومادران ، نگرانى آنها نسبت به آينده فرزندانشان، مانند تحصيل، ازدواج، شغل وتشكيل خانواده است.سخت ترين وجدى ترين مسأله اى كه زنان به تنهايى نمى توانند آن را حل كنند ( منيره نوبخت ، رئيس شوراى فرهنگى اجتماعى زنان ۲۲ آذر خبرگزارى مهر)
< تشكيل كميته هاى مشورتى سه جانبه زنان
كميته مشورتى سه جانبه زنان بزودى درسطح استانها تشكيل مى شود. تشكيل اين كميته درتيرماه سال جارى پذيرفته شد و مسؤوليت اداره آن به دفتر اشتغال زنان وزارت كار واگذار شد كه با تركيب ۳ نماينده دولت، ۳ نماينده كارگر و ۳ نماينده كارفرما فعاليت خواهد كرد. ( ايلنا ، ۲۶ آذر)
< ۵۰ كشور اسلامى دركنوانسيون رفع تبعيض عليه زنان
با عضويت امارات متحده عربى دركنوانسيون رفع كليه اشكال تبعيض عليه زنان، تعداد اعضاى آن به ۱۷۹ وتعداد كشورهاى عضو كنفرانس اسلامى كه به عضويت كنوانسيون درآمده اند به ۵۱ كشور رسيده است. كشورهاى عضو سازمان كنفرانس اسلامى ۵۷ كشور هستند وتنها شش كشور عمان ، قطر، سودان، برونئى وايران هنوز موضعى دراين رابطه اتخاذ نكرده اند. (ايلنا، ۲۱ آذر)
< زنان تماشاگر، لمپنيسم را كاهش مى دهند
با ورود زنان به ورزشگاهها بسيارى از مسائل ازجمله لمپنيسم كه هم اكنون مسؤولان ورزشى وفرهنى كشور نگران آنند، برطرف خواهد شد. (استاندار تهران ايسنا، ۲۴ آذر)
< طوفانى درقوانين مدنى وخانواده
نفيسه فياض بخش از تقديم طرح يك فوريتى تشكيل كميسيون زنان، جوانان وخانواده درهفته آينده خبرداد. وى گفت:اين طرح در حال جمع آورى امضا است. درصورت تصويب اين طرح، طوفانى درقوانين مدنى وخانواده ايجاد مى شود. (ايسنا، ۲۵ آذر)
< عفت شريعتى رئيس جديد فراكسيون زنان
براساس آخرين انتخابات فراكسيون زنان مجلس، عفت شريعتى نماينده مشهد به عنوان رئيس اين فراكسيون برگزيده شد. قرار است اعضاى هيأت رئيسه فراكسيون هر سه ماه يكبار تغيير كنند. به گفته فاطمه آليا نماينده تهران، عشرت شايق نماينده تبريز به عنوان نايب رئيس وفاطمه آجرلو نماينده كرج به عنوان سخنگوى فراكسيون انتخاب شدند.( خبرگزارى فارس ، ۲۵ آذر)
< سهم زنان از پژوهش
محمد سميعى مسؤول همايش برگزيدگان پژوهشگران فرهنگى : درطول برگزارى دوره هاى قبل ۲۳۱ پژوهشگر برگزيده تشويق شدندكه از اين ميان سهم زنان با ۹ درصد درسال اول برگزارى همايش به ۵۰ درصد درسال ۸۲ رسيد. (فارس ۲۴ آذر)
< سراى احسان
رسول خادم رئيس كميسيون فرهنگى اجتماعى شوراى شهر تهران درخصوص سازماندهى زنان بى خانمان گفت: درصدد هستيم كه سراى احسان را براى سازماندهى زنان اختصاص دهيم. استانها مخصوصاً استان هايى كه ورودى هاى بى خانمان ها از استان هاى آنان به تهران بالاست فعال شوند و همكارى لازم را بكنند. (فارس ، ۲۴ آذر)
۳ دقيقه
دير رسيدم
افسانه معصمى
ماجده اليش روزنامه نگار فلسطينى زنى است كه مى خواست جانشين عرفات شود. او كه در بيت المقدس مستقر است، اولين زنى است كه براى شركت در انتخابات جانشينى عرفات و رياست تشكيلات خودگردان فلسطينى
نامزد شد.

او محور شعارها و برنامه انتخاباتى خود را بر ضرورت توجه بيشتر دولت فلسطينى بر رسيدگى به وضعيت ۲۲۰ هزار فلسطينى ساكن بيت المقدس شرقى استوار كرد.ماجده گفت: «قصد خود را براى نامزدى در انتخابات رياست فلسطين اعلام مى كنم. من اين كار را به عنوا ن يكى از فلسطينى هاى ساكن بيت المقدس و به عنوان استفاده از حقوق دموكراتيك خود به عنوان يك زن انجام مى دهم.»
او موفق شد كه دو سوم از پنج هزار امضايى را كه براى نامزدى در انتخابات ۹ ژانويه (۲۰ دى) لازم است، جمع آورى كند.اكثر اين امضاها از بيت المقدس شرقى گردآورى شد اما برخى حاميان او در نابلس، جنين و طولكرم در كرانه باخترى و شهر غزه نيز به حمايت از او امضا جمع كردند ولى او در نهايت نتوانست به جمع ۹ نامزد اصلى انتخابات بپيوندد.
ماجده معتقد است كه شعار دادن درباره احقاق حقوق فلسطينى هاى ساكن در بيت المقدس شرقى كافى است و اكنون زمان عمل است. او در كنفرانس خبرى كه در بيت المقدس برگزار كرده بدون ذكر نام محمود عباس (ابومازن) و ساير افراد مطرح براى نامزدى رياست تشكيلات خودگردان، مسؤولان اين تشكيلات را به دليل عدم توجه به مشكلات فلسطينيان ساكن بيت المقدس مورد انتقاد قرار داد.
ماجده كه براى نامزد شدن در انتخابات، از خبرنگارى خبرگزارى فرانسه در فلسطين اشغالى، استعفا داد، پيش از اين در روزنامه الايام فلسطين فعاليت داشت.
شعار اصلى او در شروع رقابت انتخاباتى، حل مشكلات مردم و شهر قدس شرقى بود، اما خود وى مى گفت كه بسيارى از مردم به طور مستقيم به وى گفته اند كه با كانديداى زن در انتخابات مخالفند.
در اولين انتخابات فلسطينى ها براى تعيين رياست تشكيلات خودگردان نيز كه در سال ۱۹۹۶ برگزار شد يك كانديداى زن به رقابت با عرفات پرداخت؛ اما تنها توانست ۹‎/۶ درصد آرا را به دست آورد.
ماجده معتقد است كه صلح محقق نخواهد شد، مگر با تشكيل دولت مستقل فلسطين به پايتختى قدس و بر روى مرزهاى ۱۹۶۷ و دستيابى به راه حلى عادلانه براى بازگشت آوارگان بر اساس قطعنامه هاى سازمان ملل.
او كه ۴۶ ساله است، در مرحله گردآورى امضا براى شركت در انتخابات به حد نصاب لازم يعنى ۵ هزار امضا دست پيدا نكرد اما خود وى مى گويد چون ۳ دقيقه دير رسيدم و وقت از ساعت ۱۲‎/۳۰ شب گذشته بود نتوانستم درخواست نامزدى خود را به كميته برگزارى انتخابات تحويل دهم.ماجده دليل تأخيرش را معطلى در واريز وجه لازم براى شركت در انتخابات در بانك العربى مى داند و مى گويد: «كار بانكى طول كشيد و به ثبت نام نرسيدم» اما مسؤول اجرايى كميته انتخابات مى گويد: ما درهاى كميته ثبت نام را ساعت ۱۳‎/۳۰ بستيم ولى تا اين ساعت درخواست جديدى به دست ما نرسيد. ماجده اكنون بايد به عنوان خبرنگار وارد عرصه انتخابات رهبرى فلسطين شود، انتخاباتى كه همگان شانس اول پيروزى در آن را متوجه محمود عباس (ابومازن) يار ديرين عرفات مى دانند.
خلاصه ديدگاههاى ماتايى وانگارى برنده جايزه صلح نوبل ۲۰۰۴
جراحات زمين را درمان كنيم
195102.jpg
شما نمى توانيد براى حفظ محيط زيست تلاش كنيد و با سياستمداران درگير نشويد. شب ها و روزهاى طولانى با زنان نشتسم تا توانستم آنان را متقاعد كنم بدون تكنولوژى و بدون دارايى مى توانند محيط زيست خود را بهبود بخشند. زنان مسؤوليت كودكان وخانواده را برعهده دارند؛ آنها نمى توانند لم بدهند ونابودى خانه خود را تماشا كنند. خدا زمين را از دوشنبه تا جمعه خلق كرد. روز شنبه انسان را خلق كرد. من مى گويم حقيقت ماجرا اين است كه اگر خدا آدم را سه شنبه خلق كرده بود، حالا انسان مرده بود چون آنچه كه براى بقايش لازم بود وجودنداشت. فرزندان آدم ابوالبشر با پشتكار امر تخريب محيط زيست را پيش بردند. دراين مورد آفريقا مركز دلخراش ترين تراژدى بشريت بوده است. شركت هاى بزرگ بين المللى با آلوده كردن محيط زيست به منظور بهره بردارى ازمعادن، با كشت زمين درحدى كه ديگر توان باردهى ندارد، با بريدن چوب جنگل ها ، با پروژه هايى كه آب، زمين وانسان را به نابودى مى كشد، اين قاره فوق العاده ثروتمند را چنان به فلاكت انداخته اند كه مردم جهان اين تصور كاملاً نادرست را دارند كه قاره آفريقا فرزند يتيم ومحروم طبيعت است و اين خدا يا طبيعت است كه آن را به روز سياه نشانده است.
روشن است كه چنين نيست واين قاره نه تنها قادر بوده با غناى طبيعى خود اولين انسان هاى روى زمين را در بطن خود به وجود آورد، بلكه هنوز هم مركز جنگ هاى درندگان براى تصاحب ثروت وبهره بردارى بى حدو مرز از منابع وزمين هاى آن است.
زمانى كه دوران كودكى خود را درنايروبى مركز كنيا مى گذراندم ، كلمه اى به نام صحرا درزبان ما درى ام «كيكوبو» كاربرد نداشت. سرزمين ما حاصلخيز و بارور وسراسر جنگلى بود اما امروزه درنايروبى و بيشتر كشورهاى آفريقايى وساير كشورهاى درحال رشد، منابع آبى خشك شده اند. كشتزارها وزمين ها سوخته و لم يزرع گشته اند. من براين باورم كه كميته نوبل ارتباط ميان محيط زيست ، دموكراسى وصلح را تشخيص داده ودرتلاش جهت كسب توجه جهانى بوده است.
بسيارى از جنگ هاى محلى وجهانى مانند آنچه كه درغرب ومركز آفريقا وهمچنين درخاورميانه به وقوع پيوسته است، جنگ هاى پردامنه برسرمنابع است . درپروسه اين درگيرى ها وجنگ ها، حقوق بشر، دموكراسى و فضاهاى دموكراتيك به شدت ناديده انگاشته شده اند.
انحطاط ومتلاشى شدن محيط زيست كه درجوامع فقير صورت مى گيرد ، سرمنشأ اصلى ونشانه اى است ازمشكلات عديده كه دراين كشورها بروز مى كند. اگر جوامع محلى، حواس و انرژى خود را مشغول دعوا ودرگيرى باخود ياحكومت ها برسرمحيط زيست وزمين كنند، به ناچار فرصت و وقت كمى براى طلب دموكراسى خواهند داشت.
تازمانى كه به شكلى مناسب قادر نباشيم منابع حياتى مانند جنگل ها، آب، زمين، منابع معدنى ونفت را مديريت واداره كنيم، نخواهيم توانست دركارزار عليه فقر برنده شويم و در نتيجه صلحى وجود نخواهد داشت، كشمكش هاى قديمى به شدت ادامه پيدا خواهد كرد وجنگها برسر منابع جديد در مى گيرد.
حفظ منابع جهان با متوقف كردن خشونت پيوند دارد.
امروز ما با چالشى مواجه هستيم كه تغيير در انديشيدن ما را ايجاب مى كند تا بشر از تهديد نظام حامى زيست خود دست بردارد. جهان درمعرض حمله بيمارى ، جنگ وجنگل زدايى قراردارد. ازما انتظار مى رود كه براى درمان جراحات زمين ودراين فرايند، درواقع ،  درمان جراحت خودمان، كل خلقت را با تمام تنوع زيبايى و عظمت آن گرامى بداريم. تغييرات عمده اى براى بازگرداندن زيبايى و شگفتى به جهان بايد انجام شود وبايد بر چالش هايى از ايدز گرفته تا تغييرات نامطلوب جوى چيره شد.
فعاليت هاى ويران كننده محيط زيست وجوامع هم چنان به طور روز افزون ادامه دارد. من از رهبران جهان، به ويژه آفريقا خواستار گسترش فضاى دموكراتيك وايجاد جوامع آزاد هستم. نهادها ومؤسسات صنعتى وجهانى بايد بدانند كه عدالت اقتصادى ، برابرى و همبستگى اكولوژيكى ارزشى بيشتر از هر سود اقتصادى دارند.
نوبل ، وانگارى، يلينك ، عبادى
سه جايزه غافلگير كننده
195087.jpg
لادن سلامى
در تاريخ اعطاى جايزه نوبل، تعداد محدودى از زنان برنده اين جايزه شده اند، ولى در دو سال اخير سه زن «شيرين عبادى» ، «ماتاى وانگارى» و «الفريده يلينكت» ظرف سال هاى ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ سه نوبل از نوع مرغوب تر و مشهور تر آن دريافت كرده اند. جوايز صلح نوبل براى دوسال پياپى و يك جايزه نوبل ادبيات. آيا رويكرد كميته اعطاى نوبل تغيير كرده است؟ يا جنبش فمنيسم پس از چالش هاى فلسفى و سياسى، منفذى جديد براى طرح مسائل زنان يافته است. دليل اعطاى اين جوايز هر چه باشد، يك اصل را نمى توان مورد ترديد قرار داد و آن مهيا شدن زمينه ها و فرصت هاى جديد براى ايجاد پيوند بين دو مفهوم و جنبش فمنيسم و دموكراسى است. «ماتاى وانگارى» و «شيرين عبادى» فعالان محيط زيست و حقوق بشر، با دريافت جوايز پى درپى نوبل هم فرصتى جديد به فمنيسم داده اند و هم بسترى براى پيشبرد دموكراسى. ما تاى وانگارى، حتى جنگلدارى و جنگل كارى را بدون پيشبرد حقوق بشر و دموكراسى ممكن نمى داند و بر نوعى نهضت عمومى و مردمى براى پيشبرد نهضت هاى محيط زيستى تأكيد دارد. شيرين عبادى نيز حقوق بشر و دموكراسى را تفكيك ناپذير تلقى مى كند.
حتى يلينك برنده جايزه ادبيات نوبل نيز كه به فردى خجالتى معروف است گوشه گير سياسى نيست. او با رمان ها و نمايشهايى كه از نوشته هايش الهام مى گيرند، به جدالى سخت با راست گرايان افراطى اتريش و در رأس آن «هايدر» برخاسته است.
وانگارى ماتاى فعال محيط زيست كنيايى كه به خاطر تلاش هايش براى توسعه پايدار، دموكراسى و صلح، برنده جايزه صلح نوبل شده، در خط اول جبهه مبارزه براى توسعه فرهنگى - اقتصادى قرار داشته است.
او كه اولين زن آفريقايى است كه جايزه صلح نوبل را دريافت كرده، در سال ۱۹۴۰ در كنيا متولد شده و از سال ۲۰۰۳ به عنوان معاون وزير محيط زيست فعاليت كرده است و جنبش كمربند سبز را در سال ۱۹۷۷ تأسيس كرد كه بزرگترين جنبش در ختكارى در آفريقا به شمار مى رود.
تام كروز بازيگر معروف هاليوود كه از مجريان مراسم «كنسرت صلح» در شب اعطاى جايزه به ماتايى بود، درباره او مى گويد: براى من مايه افتخار است كه در مراسم تقدير از ما تايى حضور يابم. او نمونه واقعى انسانى است كه به نسل پس از خود انديشيده و مى خواهد كه شرايط را بهتر كند. ما تايى موفق شده است و شرايط تحقق اين موفقيت را خود به وجود آورده است. وانگارى با اين كار ثابت كرد شرايط به راحتى قابل تغييرند، تنها اگر كسى اراده كند و آستينى بالا بزند و كارى انجام دهد. تقدير از نخستين زن آفريقايى دريافت كننده چنين جايزه مهمى در عصر ما بسيار لذت بخش است. «
» ايمفرى «همكارى كروز در اين مراسم نيز مى گويد: براى من بسيار جذاب و دلنشين است كه امسال براى اولين بار يك نويسنده زن آفريقايى مهم ترين جايزه دنيا را به كشورش مى برد. معتقدم كه» ماتايى «واقعاً لياقت دريافت اين جايزه را داشت.
او در طول زندگى اش پيوسته سعى كرد كه حقوق از دست رفته زنان آفريقايى را به آنان بازگرداند و از قلمش در اين راه به خوبى بهره جست.»
ما تايى كه با مديريت او از سال ۱۹۹۳ به بعد، ۳۰ ميليون درخت در آفريقا كاشته شده، حسى لطيف به يك درخت دارد و مى گويد: «قطع كردن درختان و از ميان بردن جنگل ها كه در كشورهاى در حال رشد صورت مى گيرد، نه تنها كمكى به پيشرفت اقتصادى آنان نمى كند بلكه در نهايت فقر افزونترى را براى آنان به ارمغان خواهد آورد.»
«موواى كيباكى» رئيس جمهور منتخب كنيا كه پس از سالها حكومت اقتدارگراى دانيل آراپ موى به اين مقام دست يافته، دريافت جايزه نوبل از سوى ماتاى راگاما در پيشبرد دموكراسى و محيط زيست تلقى كرده است. او اين واقعه را رويدادى ويژه براى ملت كنيا در مسير دموكراسى خوانده و مى گويد: «ما راه ماتاى را ادامه خواهيم داد. اميدوارم درختكارى به صورت تعهدى براى مردم كنيا درآيد. ماتاى مبارزه پيگيرانه اى را به منظور حفاظت از محيط زيست به پيش برده و ما به عنوان دولت كنيا به خود مى باليم كه ما تاى در مقام معاون وزير محيط زيست خدمت مى كند. مبارزه ما براى حفظ محيط زيست بايد بخشى از واكنش ما به اين پيروزى بزرگ باشد.»
در درون ايران نيز اگر گشتى در وبلاگ ها بزنيد، احساسات متفاوتى را مى بينيد كه اغلب نشانگر خوشحالى وشعف بويژه در دختران جوان و وبلاگ هاى زنانه است بسيارى از وبلاگ نويسان جوان ايرانى از اينكه سال گذشته جايزه به پاپ ژان پل دوم داده نشده و امسال نيز به جاى برادعى به «ماتايى» داده شده، خرسند به نظر مى رسند و حتى برخى آن را با پرونده هسته اى ايران در شوراى حكام ربط داده و از اينكه معرفى ماتايى باعث شده كه برادعى از دريافت جايزه محروم شود، ابراز خرسندى كرده اند.
يك زن وبلاگ نويس ايرانى نوشته است «به جرأت مى توانم بگويم كه تاكنون سخنرانى اى تا به اين حد همه جانبه و پر قدرت و كارشناسانه كه نشانگر درايت و محيط بودن شخص به مسأله است از دريافت كنندگان جايزه صلح نوبل نشنيده بودم. حسابى كيفور شدم» .
البته ايرانى ها، واكنش رسمى ترى هم به جايزه ماتاى نشان داده اند.
از طرف دولت ايران معصومه ابتكار معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست نشان قله دماوند را برسينه «وانگارى» نصب كرده است. او با اين نشان هم از «وانگارى» به عنوان يك فعال محيط زيست ستايش كرد و هم از يك همكار خود در آفريقا چون ماتايى نيز همانند او مسؤول محيط زيست در دولت كنياست، اگر چه ماتايى معاون وزير است و ابتكار معاون رئيس جمهور. ابتكار هنگامى اين نشان را به ماتايى اعطا كرد كه وزيران محيط زيست جهان در نايروبى پايتخت كنيا گردهم آمده بودند. او به ماتايى گفت: دماوند نشانه استقامت و پايدارى در كشور ماست و شما هم به دليل پايدارى بر حفاظت از محيط زيست به اين جايزه دست يافتيد.
البته منتقدين اعطاى جايزه به ماتايى نيز كم نيستند. آنان معتقدند كه اعطاى جايزه به ماتايى در شرايطى كه خاورميانه درگير جنگ و صلحى حساس است، دور شدن از اهداف جايزه اى است كه «صلح نوبل» نام گرفته است. آنان معتقدند كه در حالى كه يكى از خشن ترين جنگ هاى نيم قرن اخير در همين روزها در خاورميانه جريان دارد، و به موضوع اصلى سياست جهانى تبديل شده و مسأله صلح بزرگترين جنبش سراسر تاريخ را در خيابان ها به نمايش گذاشته و ميليون ها انسان را به خيابان ها كشانده، بطورى كه آن را اولين پديده واقعاً جهانى خوانده اند، اعضاى كميته اعطاى جوايز نوبل، چگونه از اين جنگ و مفهوم مقابل آن يعنى صلح خواهى و نهضت هاى صلح خواهان مرتبط با آن، سر در نمى آورند و كار شان هيچ ربطى به جنگ و صلح و بزرگترين نماد آن يعنى تحولات عراق و فلسطين و افغانستان ندارد.
* ** 
اعطاى جايزه به يلينك نيز در حوزه ادبيات نوبل با واكنش هاى متفاوتى روبرو بوده است.
الفريده يلينك شاعر و نويسنده اتريشى به خاطر حركت آهنگين آواها و رويارويى آنها در داستانهايش و نيز اشعارش مستحق دريافت جايزه اى شناخته شد كه دومين جايزه نوبل همزمان زنان در سال ۲۰۰۴ بود. او كه يك جايزه ۱‎/۴ ميليون دلارى همراه با جايزه نوبل دريافت كرده، ۵۸ ساله و داراى رمان هاى مختلفى است كه معروف ترين آنان «معلم پيانو» نام دارد كه در سال ۲۰۰۱ منتشر شده و از روى آن فيلمى نيز ساخته شده است.
در ابتدا كه نام او به عنوان برنده جايزه ادبيات برده شد، بسيارى از خود پرسيدند كه او ديگر كيست. او نويسنده اى جهانى نيست، اما بى نام و نشان نيز نيست. گروهى به شدت به داوران آكادمى نوبل حمله كردند كه سطح جايزه نوبل ادبيات را با اين انتخاب پايين آورده اند، اگر چه گروهى ديگر آن را اقدامى شجاعانه در به رسميت شناختن صدايى در جهان ادبيات دانستند كه تاكنون به آن كم توجهى شده بود. برخى معتقدند كه بعضى از افراد نيز كه پيش از يلينك جايزه را برده اند، افراد مشهورى نبوده و بعد از دريافت جايزه، جهانى شده اند. از جمله اين افراد «جى ام كوتسيئو» برنده سال پيش نوبل ادبيات را مثال مى زنند. او نيز همانند يلينك فردى غير مشهور بود كه از رسانه ها و خبرنگاران فاصله مى گرفت اما بعد ها رويه خود را تغيير داده با نشريات گفت وگو كرد و براى آنها مقاله نوشت و تدريس در چند دانشگاه را شروع كرد.
روث فرانكلين منتقد ادبى نشريه جمهورى نو در باره يلينك مى گويد: جوايز نوبل هميشه سرشار از جنجال بوده، اما جوايز ادبيات آن هميشه بحث بر انگيزتر بوده و برخى مواقع برندگان جايزه آنقدر نامتعارف هستند كه فرد برنده تنها براى مدت كوتاهى از شهرت خود لذت مى برد و بعد سريعاً فراموش مى شود. اما انتخاب يلينك كه كارهاى او نشانه خصمانه فمنيسم افراطى است ضربه شديدى به اعتبار نوبل وارد كرده است.
مارسل رايش از نشريه اشپيگل، آثار يلينك را معمولى و پيش پا افتاده مى داند، اما شهامت و راديكاليسم او را ستايش مى كند.
منتقدان آمريكايى، آثار او را سياسى و ضد آمريكايى مى دانند و مى گويند او مى خواهد خود را يك ناراضى جلوه دهد.
البته با وجود اين انتقادات او چنان مورد تأييد برخى از محافل ادبى است كه آثارش به ۱۸ زبان ديگر ترجمه شده، كه خود نشانگر علاقه به خواندن نوشته هاى او نزد مخاطبان مختلف است.
* * *
تأييدات و انتقاداتى كه ماتاى ويلينك با آن روبرو هستند، خود مؤيد نكته اى جديد است و آن حضور گسترده ترو مؤثرتر فعالان زن در حوزه هايى است كه پيش از آن كمتر در آنجا از آنان نامى برده مى شد. همگان اكنون در انتظار سال ۲۰۰۵ و اعطاى جوايز جديد نوبل هستند. آيا رشته پيروزى نامزدهاى زن ادامه خواهد يافت؟


|   شناسنامه   |   آرشيو   |