دوين گوردون، نيوزويك
ترجمه: اميررضا نورى زاده
اگر شما چندان در جريان فيلمهاى روز جهان نباشيد، قطعاً از اخبار هفته هاى اخير تعجب خواهيد كرد چرا كه يك نكته جالب در مورد همه آنها وجود دارد و آن موفقيت فيلم راههاى فرعى است. واقعاً اين فيلم چه ويژگى خاصى دارد؟ سؤال خوبى است. راههاى فرعى داستان سفر دو دوست در آستانه ازدواج يكى از آنهاست، دو دوستى كه بازيگران نقش هاى آنها اصلاً خوش تيپ و مشهور وحتى دوست داشتنى نيستند. ولى اين فيلم با شخصيت هاى اين چنين جوايز اصلى منتقدان را به دست آورده وهفته گذشته هم در ۷شاخه نامزد دريافت جايزه گوى طلايى شده است وحتى احتمال دارد جايزه بهترين فيلم كمدى ‎/ موزيكال را دريافت كند ولى همواره مراسم گوى طلايى در محيطى مملو از ستارگان سينما انجام مى شود و برندگانش نيز از طرف انجمن خبرنگاران خارجى هاليوود انتخاب مى شوند. به بيان ديگر اكثر انتخاب كنندگان آن را منتقد فيلم شناس تشكيل مى دهند ولى جوايز آكادمى اسكار كاملاً تفاوت دارد و رأى دهندگان آن بازيگران، تهيه كنندگان، كارگردانان و دست اندركاران فنى سينما هستند. بنابراين گرچه جوايز گوى طلايى تا حدى تعيين كننده است ولى نمى تواند هر چيز را در مورد اسكار حل كند. پس سؤالات اصلى در مورد مراسم اسكار۲۰۰۵ چه خواهد بود؟ محتمل ترين سؤالها به همراه جوابهاى صحيح احتمالى به اين شرح است:
آيا راههاى فرعى مى تواند جايزه اسكار بهترين فيلم را دريافت كند؟
خير. همه منتقدان دوستدار سينماى مستقل چندين نامزدى را براى اين فيلم در نظر دارند ولى حتى آنها هم نمى توانند چنين جايزه اى را براى راههاى فرعى تصور كنند چرا كه اين فيلمى پيرامون آدمهاى عادى با زندگى هاى معمولى است و معمولاً داوران به خاطر چنين خصوصياتى به فيلمى جايزه اسكار نمى دهند. داوران قطعاً براى اعطاى چنين جايزه اى به دنبال خصوصياتى از جمله غمناك بودن و يا حضور يك قهرمان معلول در فيلم مى گردند ولى راههاى فرعى چنين خصوصيتى را برخلاف فيلم رى و يا قهرمان ميليون دلارى ندارد و در نتيجه برنده را بايستى يكى از اين دو فيلم دانست.
آيا مارتين اسكورسيزى جايزه اسكار بهترين كارگردانى را دريافت خواهد كرد؟
بله. پس از تماشاى فيلم دارو دسته هاى نيويوركى همه اين فيلم را يك مدرك دست اول براى اعطاى اين جايزه به او مى دانستند. او فيلمى ساخته بود كه اين باور در ذهن همه جاى گرفته بود اما دارو دسته هاى نيويوركى يك پوچ گرايى سينمايى كامل بود و از طرف ديگر هاروى واين اشتاين آنطور كه بايد تبليغات مناسبى براى فيلم انجام نداد. از اين رو تعداد افرادى كه در آكادمى اين فيلم را پسنديدند انگشت شمار بود و فيلم شكست خورد. اما اسكورسيزى زمانى كه به شدت به يك جايزه اسكار براى اعتلاى حرفه اى اش احتياج داشت، بازنده شد ولى اين بار به نظر مى رسد كه خلبان نقطه پايانى بر ناكامى هاى اسكورسيزى باشد و او مى تواند اين بار جايزه، اسكار بهترين كارگردانى را براى فيلم به دست آورد كه در آن نسبت به بنياد فيلمسازى دنيا اداى احترام كرده است. خلبان فيلمى خوب و نه فيلمى بزرگ است چرا كه اسكورسيزى كارگردان آن بوده است. در هنگام اكران دارو دسته هاى نيويوركى و عدم موفقيت آن در اسكار، همه هاروى و اين اشتاين را مقصر شماره يك مى دانستند ولى اين بار همه چيز به خود اسكورسيزى بستگى دارد. اما اگر شرايطى فراهم شود كه اسكورسيزى نتواند در آخرين تلاش خود به آنچه سالها در انتظارش بوده دست پيدا كند، كلينت ايستوود مى تواند براى فيلم قهرمان ميليون دلارى اين جايزه را از آن خود كند. گرچه الكساندر پاين را نمى توان شانس دريافت اسكار بهترين كارگردانى دانست اما پاين و همكار فيلمنامه نويس او جيم تايلور قطعاً اسكار بهترين فيلمنامه اقتباسى را از آن خود خواهندكرد واين مسلم ترين جايزه اسكار ۲۰۰۵ خواهد بود.
آيا هيلارى سوانك يك جايزه اسكار ديگر به دست خواهد آورد؟
خير. بازى سوانك در فيلم ميليون دلارى فوق العاده است و حتى از آنچه كه منتقدان مى گويند هم بهتر است و هرگز نمى توان بازيگر زن ديگر را در نقش اين زن سرسخت ورزشكار تصور كرد. ولى با تمام اين اوصاف او شانس دريافت جايزه اسكار را نخواهد داشت چون او يك بار براى فيلم پسران گريه نمى كنند در سال۱۹۹۹ جايزه اسكار را دريافت كرد و در تاريخ اسكار فقط ۱۰بازيگر زن بوده اند كه بيش از يكبار اين جايزه را دريافت كرده اند: كاترين هپبورن، اينگريد برگمن، بت ديويس، اوليويادى هاويلند، سالى فيلد، جين فوندا، جودى فاستر، ويوين لى، گلندا جكسون و اليزابت تيلور. اما سوابق هيلارى سوانك چندان شباهتى به سابقه حرفه اى اين نامها ندارد، شايد به سادگى امكان نداشته باشد كه سوانك را هم در اين فهرست جاى دهيم.
آيا براى دومين بار در چهارساله اخير دو بازيگر سياهپوست در شاخه بهترين بازيگر كانديدا خواهند شد؟
بله. جمى فاكس براى بازى در فيلم رى يك كانديداى قطعى و يك برنده بالقوه است. به احتمال فراوان دومين بازيگر سياهپوست نامزد دريافت جايزه اسكار دان چيدل براى بازى در فيلم هتل رواندا خواهد بود.
بازيهاى خوب در فيلمهاى امسال به قدرى زياد بوده است كه حتى بازيگرانى كه نتوانسته اند جايى در بين، نامزد جوايز بازيگرى گوى طلايى پيدا كنند هم مى توانند به حضور در فهرست نهايى اسكار اميدوار باشند كه از ميان آنها بايستى به كوين بيكن (مرد جنگل)، گائل گارسيا برناى (آموزش بد) و كلينت ايستوود براى فيلم قهرمان ميليون دلارى اشاره كرد. حتى حذف كانديداهاى گوى طلايى از فهرست احتمالى نامزدان اسكار نيز مشكل به نظر مى رسد و فقط دونفر از آنها هستند كه شايد بتوان با اندك اغماض كنارشان گذاشت چرا كه گوى طلايى جوايزى را براى بازيگران فيلمهاى كمدى ‎/ موزيكال در نظر مى گيرد. اين دونفر كوين اسپيسى (فراتر از دريا) و كوين كلاين (De- Lovely) هستند.
پس شايد از نقطه نظرى ديگر عاقلانه تر باشد كه بررسى كنيم شانس كدام بازيگران از سايرين بيشتر است. در نگاه اول جمى فاكس، لئوناردو دى كاپريو براى فيلم خلبان و جانى دپ براى فيلم يافتن ناكجاآباد كانديداهاى مطمئن ترى به نظر مى رسند. البته يكى از داوران با سابقه آكادمى هم اشاره مى كرد كه خاوير باردم براى بازى در فيلم درياى درون كانديداى چهارم خواهد بود چرا كه نقش يك بيمار در حال مرگ را ايفا مى كند كه از جمله نقشهاى مورد علاقه داوران آكادمى است. اين باعث مى شود تا تنها يك مكان خالى شاخه بهترين بازيگر مرد براى بازيگرانى چون ليام نيسون (كنيسى)،دان چيدل (هتل رواندا)، پل جياماتى (راههاى فرعى) و جيم كرى (آفتاب ابدى ذهن بى لك) باقى بماند. من شخصاً دوست دارم چهره جياماتى را در بين ۵نامزد نهايى اسكار ببينم، از طرف ديگر فيلم آفتاب ابدى ذهن بى لك فيلم مورد علاقه امسال من بود ولى معتقدم عمده ارزش آن به خاطر بازى درخشان كيت وينسلت و فيلمنامه عالى چارلى كافمن است وجيم كرى فقط به خاطر مجزا بودن شاخه كمدى از درام توانست نامزد دريافت جايزه گوى طلايى شود.
فيلم كنيسى نيز با توجه به موضوع آن نمى تواند چندان مورد توجه داوران آكادمى باشد، از اين رو دان چيدل يك نامزد بالقوه ولى با شانس كمتر در بين پنج نفر نهايى خواهد بود.
آيا فيلم خانواده خارق العاده مى تواند نامزد دريافت اسكار بهترين فيلم شود؟
خير. گرچه بايستى به پيكسار به خاطر ساخت چنين فيلمى تبريك گفت ولى عدم توجه به انيميشن ها در شاخه بهترين فيلم روالى است كه هر ساله از سوى داوران آكادمى تكرار مى شود. آكادمى در سال۲۰۰۲ شاخه جديدى تحت عنوان انيميشن سال به اسكار اضافه كرد تا بتواند مانع ورود انيميشن ها به شاخه بهترين فيلم شود. اما بهترين فيلم امسال هر چه باشد قطعاً برترى محسوسى بر فيلم خانواده خارق العاده نخواهد داشت. اما از ياد نبريم در جست وجوى نيمو با تمامى شرايط آن نتوانست در اسكار بهترين فيلم كانديدا شود و ديو و دلبر آخرين انيميشنى بود كه در سال۱۹۹۲ كانديدا شد. به عقيده من اگر در جست وجوى نيمو نتوانست با وجود حمايت شديد منتقدين نامزدى اسكار را به دست آورد، پس هيچ فيلم انيميشن ديگرى قادر به اين كار نخواهد بود.

استيون اسپيلبرگ و فيلم هايش در طول چند دهه اخير تأثيرى انكارناپذير برفيلمسازان پيشرو جهان داشته اند. نشريه امپاير اخيراً به بهانه سى امين سالگرد ساخت فيلم آرواره ها اقدام به نظرسنجى از برخى از چهره هاى سرشناس سينماى جهان در مورد آثار اسپيلبرگ كرده است:
آلن بال (فيلمنامه نويس زيبايى آمريكايى)
آرواره هاى كوسه يكى از بزرگترين فيلمهايى است كه تا به حال ساخته شده است. من وقتى در دبيرستان تحصيل مى كردم آن را ديدم، فيلم مرا وحشت زده كرد و تجربه تماشاى آن تا مدتها با من بود تا جايى كه نمى توانستم در درياچه نزديك خانه برادرم شنا كنم. سكانس اول فيلم كاملاً تكان دهنده است و براى اولين بار تكنيك كاملاً در خدمت شخصيت و قصه است.
مايكل بى (كارگردان پرل هاربر)
براى هر كسى لحظاتى در زندگى پيش مى آيد كه موفقيت در حرفه اش را تا حدى مديون آن است، براى من اين اتفاق در ۱۵ سالگى افتاد يك روز كه در لوكاس فيلم بودم چشمم به استورى بورد هاى فيلم جديدى به اسم مهاجمان صندوقچه گمشده افتاد و به دوستم گفتم هى! اسپيلبرگ مى خواد اين فيلم رو بسازه و حتماً فيلم مسخره اى از آب درمياد! ولى وقتى فيلم اكران شد به خودم گفتم: من بايد دنبال اين كار برم. سالها بعد وقتى ويديوكليپ مى ساختم با من تماس گرفتند و گفتند اسپيلبرگ مى خواهد تورا ببيند. من براى ديدن او به آمبلين رفتم و قصه را با تمام جزئيات برايش تعريف كردم و هردو ما كلى خنديديم.
كمرون كرو (نويسنده و كارگردان آسمان وانيلى)
اگر بخواهيد از كارگردانان ساختار شكن تاريخ سينما نام ببريم بى شك استيون اسپيلبرگ اولين آنهاست. اگرچه در نگاه اول كارهاى او فقط براى گيشه مناسب بوده اند ولى هر چه جلوتر مى رويم فيلمهاى او شخصى تر مى شوند و پاسخ محكمى به آن دسته از منتقدانى هستند كه معتقدند فيلمهاى شخصى مى توانند در طيف اصلى سينما قرار بگيرند. تماشاى فيلم هاى اسپيلبرگ يكى از بزرگترين لذت هاى تاريخ سينماست وتا نسل ها بعد به اين صورت باقى خواهد ماند.
فرانك دارابونت (نويسنده و كارگردان ماجستيك)
انگار همه فيلم هاى اسپيلبرگ از فهرست شيندلر تا آرواره ها داراى نكات بشردوستانه و احساسى هستند. تمام شخصيت هاى فيلمهاى او مجبور به گرفتن صحيح ترين و اخلاقى ترين تصميم ها هستند و همين نكات است كه استيون اسپيلبرگ را به يك قصه گوى بزرگ تبديل مى كند.
بازلو هرمن (كارگردان مولن روژ)
چندى پيش در انجمن ملى نقد از استيون اسپيلبرگ تقدير شد و كليپ هاى فراوانى از كل كارهايش به مدت ۱۵ دقيقه به نمايش درآمد. اين بخش با نمايش دوئل و آرواره ها شروع شد و با اى تى و برخورد نزديك از نوع سوم ادامه پيدا كرد. وقتى اين تصاوير به ترتيب پخش مى شد، بيشتر مطمئن مى شوم كه در عالم سينما افراد كمى هستند كه بيشتر از يك فيلمساز ارزش دارند و خودشان يك فرهنگ جداگانه محسوب مى شوند. اين نكته در فيلمهاى اسپيلبرگ از بزرگترين فيلمهاى تجارى (اينديانا جونزها) تا شخصى ترين ماجراى سينمايى (فهرست شيندلر) مشخص است.
برايان سينگر (نويسنده و كارگردان انسانهاى مجهول)
دو فيلم مورد علاقه من آرواره ها و برخورد نزديك از نوع سوم هستند. نيمه اول آرواره ها روايت جديدى از فيلم دشمن مردم است و بيننده با ديدن نيمه دوم آن، موبى ديك را به خاطر مى آورد و اين ايده جالبى است كه دو فيلم مشهور را در فيلمى به نام خودتان داشته باشيد. در برخورد نزديك از نوع سوم هم شما تا دقايقى از شناخت شخصيت اصلى عاجز هستيد و حتى نمى توانيد تشخيص دهيد چرا بيگانگان اين شخصيت را انتخاب كرده اند. اين ابهام تا پايان فيلم با شماست ولى هرگز شما را نمى آزارد.
داون جنيكس (تهيه كننده زيبايى آمريكايى)
لحظات جادويى فراوانى در فيلم هاى اسپيلبرگ وجود دارد و آنچه براى هميشه در ذهن من نقش بسته تماشاى ۲۵ دقيقه اول فيلم نجات سرجوخه رايان است و در تمام مدت تماشاى آن عصبى و ناآرام بودم وقلبم به شدت مى زد و بعد از پايان آن احساس كردم كه امكان دارد هر شخصى حس متفاوتى از تماشاى يك فيلم داشته باشد.
دارن آرونوفسكى
اى.تى اولين فيلمى بود كه مرا به گريه انداخت. من در دوران نوجوانى شاهد فيلمهاى علمى تخيلى اسپيلبرگ بودم. مكانهايى را به شما معرفى مى كند كه هرگز در آنها نبوده ايد. حتى حالا وقتى كه فيلم برخورد نزديك از نوع سوم را مى بينم، موضوع آن برايم امروزى است. وقتى اخيراً فيلم را روى نسخه دى وى دى مشاهده كردم از اينكه پيچيدگى و سادگى اين قدر با هم تركيب شوند و تا اين حد ماندگار باشند تعجب كردم.