نادر كريمى جونى
حتى پيش از آغاز مبارزات انتخاباتى در سرزمين هاى اشغالى نيز روشن بود كه جانشين «ياسر عرفات» كسى جز «محمود عباس» (ابومازن) نخست وزير پيشين حكومت خودگردان و از ياران صميمى ابوعمار نخواهد بود؛ اگر چه طى هفته گذشته رقابت هشت نامزد داوطلب شركت در انتخابات براى تعيين رئيس حكومت خودگردان آغاز شد، اما نه تنها ناظران و تحليلگران كه حتى شهروندان فلسطينى نيز مى دانستند كه پيروزى از آن كيست. به ويژه آنكه ماجراى نامزدى «مروان مرغوثى» فرمانده گردانهاى شهداى الاقصى و (شاخه نظامى الفتح) سرانجام با انصراف قطعى وى از نامزدى پايان يافته بود و «ابومازن» تقريباً هيچ نگرانى از رقابت با نامزدان نداشت.
با اين همه، ابومازن كارزار انتخاباتى را بسيار جدى گرفت و مانور تبليغاتى بسيار گسترده اى در سرزمين هاى اشغالى انجام داد. او در نطق انتخاباتى اش كه در روز نخست فعاليتهاى تبليغاتى ايراد كرد، به صراحت از بازگشت به مرزهاى ۱۹۶۷ و تخليه تمامى سرزمينهاى اشغالى خارج از آن، از سوى اسرائيل سخن گفت و خواستار آزادى تمام زندانيان فلسطينى و بويژه مروان برغوثى شد. محمود عباس ، آنگونه كه رسانه هاى اروپايى توصيف مى كنند، در اين كارزار انتخاباتى به شدت كوشيده است تا رفتار ياسر عرفات را تقليد كند، همچون او سخن بگويد، ازتكيه كلام هاى او استفاده و اهداف او را تبليغ كند. ناظران درباره اين اصرار ابومازن توضيح مى دهند كه وى تلاش مى كند به اين باور عمومى كه او (محمود عباس) را نزديكترين شخص به ياسرعرفات مى داند، دامن بزندو خود را صالح ترين جانشين براى رهبر فقيد فلسطين معرفى كند. وى از اين طريق، نه تنها مى تواند دامنه مشروعيت و فراگيرى آن در ميان شهروندان فلسطينى را گسترش دهد، بلكه از سوى ديگر قادر خواهد بود گروههاى داخلى الفتح كه رؤياى جانشينى عرفات را در سر مى پروراندند، آرام كند، بويژه آنكه برخى رهبران و چهره هاى بانفوذ الفتح كه هم اكنون در دمشق و تونس سكنى گزيده اند، به دليل دشوارى نقل مكان به سرزمين هاى اشغالى و از باب مصلحت، تن به جانشينى محمود عباس داده اند.
افزون بر اين، محمود عباس، فعاليت تبليغاتى پرحجم و گسترده اى را در سرزمين هاى اشغالى سامان داده است و در حالى كه احتمال داده مى شد كه نداشتن رقيب جدى، او را از انجام فعاليت هاى گسترده تبليغاتى بى نياز كند، اما وى اين مبارزات را بسيار جدى تلقى كرده است؛ برگزارى سخنرانى هاى متعدد انتخاباتى، پخش تقريباً يك ميليون پيراهن تبليغاتى كه تصوير ياسر عرفات و محمود عباس بر روى آن نقش بسته است و توزيع بيش از يك ميليون پوستر تبليغاتى در جامعه كه حتى منابع فلسطينى نيز تعداد كل افراد واجد شرايط رأى دهى را بيش از چهار ميليون نفر تخمين نمى زنند، فعاليتهاى پرحجمى به شمار مى رود.
اين فعاليت پرحجم، اگرچه براى به ميدان آوردن تعداد هرچه بيشتر از افراد واجد شرايط رأى دهى است، اما بدون ترديد افزايش مشروعيت نامزد برگزيده شده در انتخابات آتى و افزايش قدرت چانه زنى وى با مقامات اسرائيلى را هدف گرفته است. تحليلگران در اين باره توضيح مى دهند كه تحريم انتخابات از سوى حماس، آن هم در آخرين روزهاى پيش از آغاز مبارزات انتخاباتى به شايعات موجود درباره وجود اختلاف ميان گروههاى فلسطينى دامن زد و جبهه فلسطينى ها را در مقابل صهيونيستها تضعيف كرد. پيش از آن، ابتدا تمامى تمهيدات براى از ميان رفتن اختلاف در جبهه فلسطينى ها انديشيده شده بود و حتى مروان برغوثى كه به لحاظ سياسى و تحت فشار گذاشتن اسرائيلى ها از درون زندان نامزد شركت در انتخابات شده بود، براى تقويت جبهه فلسطينى ها تشويق به انصراف شد. در اين حال، محمود عباس مى كوشد با جذب هرچه بيشتر آرا و افزايش شمار رأى دهندگان نه تنها ساير گروههاى فلسطينى (و از جمله گروههاى جهادى) را به همكارى و اطاعت مجاب كند، بلكه پايه هاى مشروعيت مردمى خويش راتا آن حد كه وزنه فلسطينى ها در مناسبات بين المللى و مذاكرات صلح را سنگين تر سازد، تحكيم كند.
با اين حال ، اظهارات محمود عباس درباره شروط دستيابى به صلح، نگرانى هايى را در محافل اسرائيلى و آمريكايى برانگيخته است. البته ابومازن پيش از هرچيز اعلام كرده است كه صلح خاورميانه فقط در سرزمين هاى اشغالى مى تواند شكل بگيرد. اين ادعا نشان مى دهد كه ابومازن نگران توافق هاى دو يا چندجانبه كشورهاى عربى با اسرائيل نيست و ا ين توافق نامه ها را مقدمه صلح در خاورميانه نمى داند. با اين سخن، وى همچنين به رهبران واشنگتن و تل آويو پيام داده كه براى دستيابى به صلح فقط حكومت خودگردان كه نماينده قانونى و مشروع فلسطينى ها است ، بايد به عنوان طرف مذاكره تلقى شود. ابومازن با منوط كردن برقرارى صلح در كل خاورميانه، به برقرارى صلح در سرزمين هاى اشغالى، نه تنها محوريت را به حكومت خودگردان و تصميم گيران او باز گردانيده بلكه تصريح كرده است كه اگر منازعه درون سرزمين هاى اشغالى به طور كامل پايان نيابد، ماهيت توافق ها و همكاريهاى تل آويو با ديگر پايتخت هاى عربى با ابهام شديدى روبروست.
در باره مسأله اسرا و خروج اسرائيل از سرزمين هاى اشغالى، محمود عباس مجدداً مواضع «ابوعمار» را تكرار كرده است. او خواستار آزادى بى قيد و شرط هشت هزار زندانى فلسطينى از زندانهاى اسرائيل شده و به ويژه آزادى مروان برغوثى را مطالبه كرده است. البته او در دوران نخست وزيرى اش هم ضرورت آزادى زندانيان فلسطينى را تذكر داده بود، اما بعداز جلسات مكرر و پرتشنج دولت اسرائيل، مقامات اسرائيلى تنها با آزادى پنج درصد از زندانيان (۴۰۰نفر) موافقت كردند؛ موافقتى كه سريعاً از سوى فلسطينى ها محكوم شد.
دراين ميان، ناظران مسائل فلسطين مى گويند آزادى ۱۸۰ زندانى فلسطينى كه اكثريت شان (حدود ۱۳۰نفر) را وابستگان به الفتح تشكيل مى دادند، نمونه خوبى از همكارى مقامات تل آويو با فلسطينى ها محسوب مى شود، اما يك نگاه بدبينانه به ماجرا آن است كه اسرائيل با آزادى اين افراد، در حالى كه در ميان شان اعضاى ديگر گروههاى فلسطينى به چشم نمى خورد، در واقع خواسته باشد كه با پاداش دهى به ابومازن ميان گروههاى جهادى فلسطينى اختلاف ايجاد كند.
در مورد بازگشت به خطوط مرزى ۱۹۶۷ نيز عباس به روشنى برقرارى هرگونه توافقى براساس طرح متاركه پيشنهادى از سوى شارون را رد كرده است. ابومازن با اعلام اينكه اسرائيل در مرحله بعدى بايد از تمامى سرزمين هاى اشغال شده بعداز ۱۹۶۷ عقب نشينى كند ، به روشنى طرح «آريل شارون» براى تحميل صلح به فلسطينى ها را رد كرده و ميزان تعيين شده از سوى دولت تل آويو براى بازگردانيدن زمين به فلسطينى ها را ناكافى دانسته است.
البته محمود عباس در طرح اين خواسته به طرح صلح نقشه راه، كه از سوى ايالات متحده، سازمان ملل متحد، روسيه، اتحاديه اروپا و بريتانيا تأييد شده استناد كرده است و به همين دليل، حاميان اسرائيل در واشنگتن و پايتخت هاى اروپايى نمى توانند محمود عباس را به خاطر اين خواسته ملامت كنند.
البته اگر در خوش بينانه ترين حالت، اسرائيلى ها با دو خواسته فوق كنار بيايند و محمود عباس هم دراين باره نرمش نشان دهد، باز مسأله بيت المقدس و حاكميت برآن مشكلى مهم است كه گلوى صلح خاورميانه را خواهد فشرد. چه آنكه هيچ يك از طرفين حاضر به چشم پوشى از سهم حاكميتى خود بربيت المقدس و بيت اللحم نيستند و در مقابل اسرائيل با پايتخت خواندن بيت المقدس ، تمهيداتى را براى جلوگيرى از شناخته شدن بيت المقدس به عنوان پايتخت فلسطين انديشيده است.
دراين ميان و در صورت تحقق چنين سناريويى، ممكن است تغييرات واقع شده در دولت آريل شارون و دولت خودگردان فلسطين تنها جابجايى مهره ها باشد؛ مهره هايى كه بارها و در برهه هاى مختلف امتحان خود را داده اند، ولى هيچ تغيير دلگرم كننده اى پديد نيامده است.