|
گزارش
دهمين سالگرد تولد سازمان جهانى تجارت
۱۰ سال زندگى پرتنش
ايده ايجاد بازرگانى جهانى آزاد كه مى بايست به تحكيم صلح وافزايش رفاه درسطح جهانى يارى رساند، ايده اى قديمى است به هر حال قديمى تر از سازمان تجارت جهانى.
درسال ۱۹۹۵ سازمان تجارت جهانى رسماً آغاز به كار كرد. از تأسيس اين نهاد هدايت كننده و هماهنگ كننده تجارت درپهنه گيتى، ده سال مى گذرد. اين سازمان دو عرصه مختلف را تحت پوشش خود دارد. يعنى هم عرصه گمركى وهم عرصه بازرگانى بين كشورهاى مختلف را كه برپايه توافقنامه معروف به گات شكل گرفته است.
روند جهانى شدن اما مسائل وموضوعات بس متنوعى را دربرابر دادو ستد بازرگانى جهان قرار داده است. اين درحالى است كه سازمان تجارت جهانى هنوز پاسخ بسيارى از اين مسائل را دراختيار ندارد ونهادهاى لازمه دراين رابطه شكل نگرفته اند. ۱۴۸ كشور تاكنون درشمار اعضاى سازمان تجارت جهانى قرار دارند.حال آنكه بسيارى از ديگر كشورها وازجمله جمهورى اسلامى ايران سالهاست كه خواستار عضويت درسازمان تجارت جهانى شده اند.ايالات متحده آمريكا بارها با درخواست عضويت ايران دراين سازمان ابراز مخالفت كرده است وعلت مخالفت خود را حمايت ايران از سازمانهاى تروريستى اعلام كرده است.
اما به هر روى عضويت ۱۴۸ كشور دراين سازمان را مى بايست موفقيت چشمگيرى دانست. درهمين رابطه پترماندلسون، كميسر امور بازرگانى اتحاديه اروپا چنين مى گويد: «سازمان تجارت جهانى وژنو قلب مبادلات بازرگانى فراملى جهان هستند واين چنين است كه تحول وتقويت اين سازمان وظيفه مبرم من دراتحاديه اروپا است.»
سازمان تجارت جهانى از آنجا كه امر مبادلات بازرگانى درسطح جهانى را تسهيل مى سازد، ايجاد رفاه مى كند. واين سازمان از آنجا كه براى مبادلات ضوابط خاصى درنظر گرفته است واعضا را به پايبندى به اين ضوابط موظف نموده است، به مبادلات بازرگانى جهان ثبات واطمينان خاصى بخشيده است.از جانب ديگر درعرصه مناقشات بازرگانى وگمركى بين كشورهاى مختلف همين سازمان نقش ميانجيگر را ايفا مى كند. اتحاديه اروپا نظرگاهى كاملاً مثبت نسبت به نقش سازمان تجارت جهانى دارد. به عنوان نمونه كيس راكول، سخنگوى سازمان تجارت جهانى دراين باره چنين مى گويد: «به جاى آنكه از سازمان تجارت جهانى بهراسيم، بايد اين سازمان را با آغوش باز پذيرا باشيم. چرا كه اين سازمان تجارت جهانى است كه ما قواعد آن را تعيين مى كنيم ووظايف واختيارات دولتها را مشخص مى سازيم وبر مبادلات بازرگانى بين المللى ازطريق قواعد بازرگانى نظارت مى كنيم.»
اما عليرغم اين ارزيابيهاى مثبت، فلسفه وجودى سازمان تجارت جهانى به بحث ومشاجره فراوانى دامن زده است. بسيارى از اين سازمان خرده مى گيرند وعنوان مى كنند كه اين سازمان درارتباط با نارساييهاى برآمده از جهانى شدن همچون فقر وآلودگى محيط زيست مسؤوليت دارد. ا ز آن گذشته از اين سازمان انتقاد مى كنند كه درتوجه خاص خود به رشد اقتصادى درعرصه هاى حياتى زندگى اجتماعى جوامع مختلف همچون تأمين آب، آموزش وتغذيه نقشى نامطلوب ايفا مى كند. به عنوان نمونه دانيل ميتلر، عضو سازمان بين المللى سبزها دراين باره مى گويد: «سازمان تجارت جهانى ظرف ساليان گذشته راهكار خاصى از بازرگانى آزاد رابه مورد اجرا گذارده كه باعث افزايش فقر درسطح جهانى شده است. واين خطاست كه ما سازمان تجارت جهانى را يك سازمان بين المللى وفراملى درنظر گيريم. اين سازمان همانطور كه تجربه گذشته نشان مى دهد سازمانى است كه تنها از منافع كشورهاى صنعتى و پيشرفته جانبدارى مى كند.»
اين چنين است كه در دهمين سالروز تولد سازمان تجارت جهانى بهانه چندانى براى خرسند بودن و پايكوبى باقى نيست. چرا كه درسال جديد موضوع انتخاب دبيركل اين سازمان دردستور كار قرار دارد واين چيزى است كه بارگذشته ماهها مشاجره برانگيز بوده وعملاً كار اين سازمان را فلج كرده بود.
|
