|
گفت و گو با دكتر سوسن باستانى مديرگروه رشته مطالعات زنان دانشگاه الزهرا
چشم اندازهاى رشته نوپاى مطالعات زنان در دانشگاههاى ايران
|
|
|
ليلا نوحى تهرانى
خانم دكتر اول خودتان را براى ايران زنان معرفى كنيد. سوسن باستانى دكتراى جامعه شناسى از دانشگاه تورنتو هستم با تخصص «تحليل شبكه» كه دركنار آن به روابط جنسيتى و جامعه شناسى شهرى هم مى پردازم. سوابق كارى من بيشتر علمى پژوهشى بوده است. كارى كه درحال حاضر در دست اجرا دارم. طرح ايران و اينترنت است كه بخشى از پروژه جهانى اينترنت مى باشد و هدف از آن سنجش تأثير اينترنت برروابط اجتماعى، اقتصادى، فرهنگى و سياسى جامعه است. از تاريخچه رشته مطالعات زنان و آغاز راه بگوييد. برنامه ريزى مطالعات زنان زيرنظر دكتر آينه وند، خانم دكتر ابتكار و خانم دكتر رهنورد در وزارت فرهنگ و آموزش عالى شروع شد. براى شكل گيرى اين رشته ابتدا طرح مقدماتى آن به دانشگاه هاى مختلف فرستاده شد تا درباره آن اظهارنظركنند. با نامه نگارى ها و پيگيرى هاى زيادى كه دكتر رهنورد دراين زمينه داشتند، برنامه به شوراى عالى برنامه ريزى رفت و بعد از بررسى اوليه براى بررسى مجدد و اعلام نظر نهايى به دانشگاه الزهرا فرستاده شد. با مطالعات و تحقيقاتى كه در پژوهشكده دانشگاه الزهرا صورت گرفت، برنامه جديدى به شوراى عالى برنامه ريزى ارائه شد تا دستوراجراى آن صادر شود، اما متأسفانه همان برنامه اوليه (قبل از بررسى مجدد توسط الزهرا (س)) براى اجرا و شروع كار به دانشگاهها ابلاغ و كار رشته مطالعات زنان براساس آن در دانشگاهها درمقطع كارشناسى ارشد شروع شد. آيا بازنگرى جديدى درباره اين برنامه هنوز صورت نگرفته است؟ بازنگرى جديد انجام نشده و مسؤوليت آن را دانشگاههاى الزهرا و تهران با دعوت از دانشگاههاى ديگر به عهده گرفته اند. برنامه جديد تقريباً مدون و آماده تصويب است. چون دانشگاهها هركدام ازطريق هيأت امنا و شوراى برنامه ريزى داخلى برنامه ها را تصويب مى كنند، اين روند تسريع شده است و تقريباً مراحل نهايى را مى گذراند، تاجايى كه ما اميدواريم اين بازنگرى را ازترم آينده درمورد دو رشته مطالعات زنان و مطالعات خانواده اعمال كنيم. چه دانشگاههايى با چه گرايش هايى اين رشته را دردستور كار خود دارند؟ دانشگاه علامه طباطبايى و دانشگاه الزهرا (س) با گرايش زن در خانواده، تربيت مدرس با گرايش حقوق زن دراسلام و دانشگاه تهران تحت عنوان مطالعات زنان به صورت محض به اين رشته مى پردازند. دانشگاه الزهرا (س) درحال حاضر ساير گرايش هاى مطرح را بررسى مى كند و سعى دارد براى راه اندازى آنها اقداماتى انجام دهد. از آنجا كه پژوهشكده اى به نام «زنان» از سال هفتاد و هفت در دانشگاه الزهرا فعال است، درمورد رابطه آن با رشته مطالعات زنان بگوييد. ما در گروه مطالعات زنان كارهاى علمى و آموزشى را انجام مى دهيم و كارهاى تحقيقاتى در پژوهشكده انجام مى شود، كه گروه مطالعات زنان و پژوهشكده زنان دانشگاه الزهرا در جهت مستحكم تركردن ارتباط بين دو بخش آموزش و پژوهش مذاكراتى با هم داشته اند. آيا پژوهشكده زنان از پايان نامه هاى كارشناسى ارشد مطالعات زنان حمايت مالى مى كند؟ اين پيشنهاد با پژوهشكده زنان مطرح شده اما بودجه كافى كه صرف پايان نامه ها شود، فعلاً فراهم نيست. البته امور مشاركت زنان رياست جمهورى تا به حال از پايان نامه هاى دانشجويان ما حمايت مالى كرده است. چه نشريات علمى تخصصى ويژه زنان در حال حاضر در محيط دانشگاه فعال هستند؟ تعداد نشريات علمى تخصصى ويژه زنان خيلى كم است. فعلاً «پژوهش زنان» توسط دانشگاه تهران و «مطالعات زنان» توسط الزهرا (س) منتشر مى شود. به اعتقاد من بايد با راه اندازى و ايجاد نشريات تخصصى، همچنين معرفى آنها، جامعه علمى را تقويت كنيم. وضعيت انتشار «مطالعات زنان» به چه صورت است؟ مطالعات زنان به صورت فصلنامه منتشر مى شود كه تا به حال چهار شماره از آن چاپ شده و شماره پنجم در دست اقدام است. از آنجا كه تعداد قابل توجهى از زنان ما مخاطب نشريات علمى نيستند، نظر شما درباره نشرياتى كه به طور غيرعلمى به مسائل زنان مى پردازند و گاهى به اشتباه نقشهاى جنسيتى خياطى، آشپزى و... را وارد حوزه زنان مى كنند چيست؟ براى آگاهى دادن به افكار عمومى لازم است اين نشريات را هم داشته باشيم. ما منكر اين نيستيم كه اين نشريات براى جذب مخاطبان خاص خود بايد به مباحث خياطى، آشپزى و... بپردازند، ولى بالاخره همان طور كه تغيير مثبت در برنامه هاى سيما نسبت به مسائل زنان محسوس است، اين نشريات هم بايد آگاهى هاى لازم را براى دانستن حق و حقوقى كه زنان دارند، به آنها بدهند و مسائلى مثل خشونت خانگى و نظاير آن را به عنوان مسائلى كه به نحوى مربوط به زنان است، مطرح كنند. اماوظيفه اصلى دانشگاه تكيه روى مجلات علمى پژوهشى است تا با اين كار پايگاه بهترى داشته باشيم. با توجه به اينكه مطالعات زنان بين رشته اى است، اساتيد آن بيشتر از چه گروههاى هستند؟ دروس مورد نظر اين رشته در زمينه هاى حقوقى، شناخت موقعيت زن از ديدگاه اسلام و مسائل اجتماعى و روانشناسى را با همكارى گروههايى كه در اين زمينه ها صاحب تخصص هستند، ارائه مى دهيم و اين طور نيست كه چون محل گروه در دانشكده علوم اجتماعى اقتصادى است، صرفاً متمركز بر علوم اجتماعى باشد. ما از دانشكده هاى ديگر (الهيات ، حقوق، روانشناسى) هم كمك مى گيريم. آيا بنابر تأسيس مقطع دكترى و ارتباط با دانشگاههاى معتبر خارجى داريد؟ حدوداً چهار پنج ماه است كه اين مسؤوليت رشته مطالعات زنان را قبول كرده ام و بسيارى از كارها، توسط دوستان از قبل انجام شده است. در مورد مقطع دكترى تاكنون از طرف هيچ دانشگاهى جهت تأسيس اقدام نشده و جزو برنامه هاى درازمدت به شمار مى رود. اما ارتباط با دانشگاههاى خارج دو مرحله دارد: شناسايى و ارتباط. در برنامه هاى گروه، بررسى تبادل استاد ودانشجو وجود دارد و براى اين كار در مرحله اول پژوهشى براى شناسايى كشورها و دانشگاههايى كه اين رشته را دارند، انجام شده است. چون همه دانشگاهها در پرداختن به اين رشته يكسان نيستند و تفاوتهايى بين دانشگاههاى مختلف هست. اينها كارهاى شناسايى اوليه هستند و مرحله دوم كه مرحله ارتباطات است، از اين به بعد بايد انجام شود. در پايان اگر نكته اى به نظرتان مى رسد كه فراموش شده يا ناگفته مانده، ذكر بفرماييد. دانشگاه الزهرا(س) به عنوان تنها دانشگاه زنانه كشور از مراكز پژوهشى مربوط به امور زنان انتظار حمايت و توجه بيشترى دارد. از آنجا كه مركز امور مشاركت زنان متولى هر فعاليتى است كه در مورد زنان انجام مى شود، توقع مى رود علاوه بر كمكهاى مالى به پايان نامه ها، توجه بيشترى را به دانشگاه الزهرا(س) به سبب شرايط خاص آن مبذول دارند. هرچندما معتقد هستيم كه كار علمى زن ومرد ندارد، اما در مورد مطالعه امور زنان به اين دليل كه زنان مسائل خودشان را بهتر مى شناسند، نقش بيشترى مى توانند ايفا كنند. با تشكر از خانم دكتر سوسن باستانى و آرزوى موفقيت براى ايشان و گروه مطالعات زنان دانشگاه الزهرا(س).
|