حميرا حيدريان
نخستين جلسه نقد مطبوعات دفاع مقدس در حالى صورت گرفت كه عدم استقبال از سوى مدعوين خود نقدى را مى طلبيد.
اين جلسه در سالنى از سالنهاى فرهنگسراى ارسباران در كنار موجى از هياهوى حضار در لابى كه به منظور استفاده از برنامه هاى هنرى فرهنگسرا مراجعه كرده بودند برگزار شد.
حضور مهمانان جلسه به ميزبانان، خبرنگار،عكاس، فيلمبردار، قارى قرآن و كارشناسان و چند مدعو كه مجموعاً به ۱۲ نفر مى رسيد خلاصه مى شد.
گويى بعد از گذشت سالها همچنان همسنگران جبهه و جنگ محكوم به مظلوميت هستند.
اينان كه امروز جمع شده بودند تا به يارى هم تلاش ۸ ساله فرزندان مظلوم اين مرز و بوم را كه پس از گذشت سالها با سردشدن خاك جنوب به فراموشى سپرده شده بود، را بار ديگر در افكار عمومى زنده كنند، خود از سوى مدعوين مورد بى مهرى قرار گرفتند.
صداى حاضران در جلسه در همهمه بازديدكنندگان از فرهنگسرا گم شده بود، همانگونه كه نام رزمندگان ۸ سال دفاع مقدس در لابه لاى ورقهاى نشريات گم و ناپيداست.
•••
نخستين جلسه نقد مطبوعات دفاع مقدس با موضوعيت ويژه نامه هفته دفاع مقدس روزنامه ايران در ۱۵ دى ماه سال جارى با حضور كارشناسان به نقد گذاشته شد. اين ويژه نامه كه با عنوان «ادعانامه اى عليه جنايت صدام» به چاپ رسيده بود، مرورى بر جنايت هاى ضدبشرى صدام در هشت سال جنگ تحميلى داشت.
موضوعات طرح شده در اين ويژه نامه شامل بنگاه جنايت صدام و شركا، فرصتى براى ديكتاتور، جنايت جنگى صدام، بر مدار خون (زندگى نامه صدام) و ... بوده است.
مطبوعات در خواب غفلتند
دكتر رفيعى استاد ادبيات دانشگاه علامه طباطبايى در اين جلسه با ياد و خاطرات روزهاى جنگ مرورى كوتاه بر يكى از خاطرات آن روزها كرد و گفت: در يكى از عمليات كه يادآور خاطرات و نبرد بى نظير «علقمه» در حادثه عاشورا بود. رزمندگان به ياد حضرت ابوالفضل پس از شنيدن رمز عمليات كه ياابوالفضل العباس بود آب داخل قمقمه ها را بر روى زمين ريختند و با لبهاى تشنه به عمليات رفتند كه اين حركت نشانى از تأثيرپذيرى فوق العاده جنگ ما از حادثه عاشورا است.
وى با بيان اينكه دفاع مقدس تلفيقى از حماسه و عرفان است افزود: آنچه كه بايد به عنوان يكى از اهداف بزرگ مطبوعات امروز كشور ما باشد جلوگيرى از فراموش شدن روزهاى جنگ و اختصاص دادن فضايى به موضوعات جنگ است.
وى يكى از راههاى پاسدارى از عزت و شرف ۸ سال دفاع مقدس را برپايى جلسات مستمر و مداوم نقد مطبوعات دفاع مقدس دانست و افزود: با كشاندن اين جلسات به محيط دانشگاه خواهيم توانست ياد و خاطره پايمردى ها را به خانه ها و مدارس و دانشگاه برده و فرهنگ ايثار را در ذهن ها براى هميشه حفظ نمود.
دكتر رفيعى با اشاره به اينكه دفاع مقدس زمينه ساز خوبى براى ظهور حضرت مهدى (ع) بود تصريح كرد: يكى از ويژگى هاى مثبت سالهاى دفاع مقدس اين بود كه جامعه را چند قدم به جامعه مهدويت نزديك كرد.
وى با قدردانى از اختصاص ويژه  نامه اى به دفاع مقدس از سوى روزنامه ايران اظهار داشت: اين اقدام بايد گسترش يابد و در ميان تمام نشريات تعميم پيدا كند تا افكار عموى كه قشر كثيرى از آنان را جوانان و نوجوانان تشكيل مى دهند با افكار و عقايد رزمندگان در آن سالها بيشتر آشنا شده و ياد و خاطرات آنان هميشه در اذهان باقى بماند.
دفاع مقدس مورد بى مهرى قرار گرفته
همچنين در اين جلسه دكتر كنعانى كارشناس حقوق بين الملل و مدرس دانشگاه گفت: متأسفانه بعد از جنگ دفاع مقدس به سمت، فردگرايى گسترش پيدا كرده و كمتر توجهى به منافع ملى مى شود به طورى كه مى توان گفت منافع ملى مورد بى مهرى واقع شده است.
وى همچنين افزود: گويا مطبوعات در زمينه پرداختن به دفاع مقدس در خواب غفلت به سر مى برند. چرا كه حتى يك تيتر هم در خصوص جنايت صدام طى ۸ سال جنگ تحميلى، در جريان دادگاه صدام درج نگرديد.
وى در پاسخ به انتقاد يكى از حضار از عدم ارائه شكايت نامه از سوى مسؤولان كشورمان به مراجع و دادگاههاى بين المللى عليه جنايت صدام طى ۸ سال جنگ تحميلى اظهار داشت:
مطبوعات به عنوان ركن چهارم قادر هستند با مطرح كردن اين موضوع و پرداختن به اصل مطلب كه تاكنون به طور جدى در نشريات مورد بحث قرار نگرفته است آن را مورد توجه افكار عمومى قرار داده و بر مسؤولان نيز براى ارائه اين شكايت فشار آورند.
وى در پاسخ به اين سؤال كه با ارائه مدارك دال بر شكايت جنگى عليه جنايات صدام از سوى مقامات از نظر حقوقى ضمانت اجرايى در محافل بين المللى وجود دارد يا خير افزود: از نظر طرح موضوع در محافل حقوقى هنوز در الفباى كار قرار داريم و اين موضوع با توجه به اينكه پشتوانه حقوق قدرت است و ما در صحنه بين المللى از آن قدرت لازم براى احقاق حق خود برخوردار نيستيم اما اين موضوع نبايد مانع از عدم شكايت شود اگرچه ديدگاه آنان با ما در تعارض باشد اما قطعاً اگر مداركى عليه جنايات صدام از سوى مسؤولان ارائه شود پذيرفته خواهد شد.
وى با عدم صلاحيت دادگاه بين المللى كيفرى (ICC) براى رسيدگى به جرايم صدام اظهار داشت: دادگاه (ICC) تنها مرجع بين المللى است كه در نگاه اول براى رسيدگى به جنايات رژيم بعث عراق و جنايتكاران جنگى در مخاصمات جنگ ۸ ساله عراق عليه ايران ممكن است واجد صلاحيت تلقى شود، اما براساس داده اى از اين اساسنامه در اين دادگاه، مواد استنادى و جرايمى كه در اساسنامه ذكر شده، عطف به ماسبق نمى شود. بنابراين نمى تواند به جرايمى كه قبل از تصويب اساسنامه رخ داده، رسيدگى كند و به دليل اينكه اساسنامه اين دادگاه در سال ۱۹۹۸ تصويب شده، مى توان گفت در حوزه حقوق بين الملل اين دادگاه و هيچ دادگاه ديگرى كه بتواند به جنايات ضدبشرى سران حاكم حزب بعث عراق رسيدگى كند وجود ندارد. اما تنها مرجع قانونى كه مى توان به اين منظور به آن اشاره كرد، دادگاههاى موردى است كه شوراى امنيت براساس صلاحيت عادى كه براى حفظ صلح و امنيت بين المللى كه به عهده دارد ، آنها را تأسيس مى كند و به جرايم و جنايات جنگى ، جناب عليه بشريت و عليه صلح و نسل كشى رسيدگى مى كنند.
وى دادگاه روانداو يوگسلاوى را از اين دست دادگاهها خواند و افزود: شوراى امنيت سازمان ملل متحد مى توانست از اين روش براى رسيدگى به جنايات جنگى و جنايت سران بعث و نظاميان و مقامات سياسى عراق عليه بشريت و نسل كشى استفاده كنند، اما اين راهكار هيچ گاه از سوى شوراى امنيت به كار بسته نشد.
دكتر كنعانى با اشاره به اينكه يك دادگاه داخلى در عراق به جرايم جنگى صدام رسيدگى خواهد كرد، گفت: مطبوعات مى توانند زمينه را براى طرح موضوع شكايت و ارائه آن به اين دادگاه فراهم كنند و با ترغيب افكار عمومى دولت را به عنوان نماينده اى از سوى مردم براى طرح شكايت سوق دهند. وى با بيان اينكه ثبت شكايت تنها راه شاكى شدن دولت است گفت: دولت با ثبت شكايت آن هم در قالب يك طرح حقوق بشردوستانه مى تواند اعتراض خود را اعلام كند و انجام اين مهم با تلاش مستمر از سوى مطبوعات امكان پذير خواهد بود.
اين محقق در خصوص ويژه نامه روزنامه ايران كه با عنوان «ادعانامه اى عليه جنايت صدام» در هفته دفاع مقدس در سال جارى به چاپ رسيد اظهار داشت: اين ويژه نامه گام مؤثر و مثبتى در جهت رسيدن به اين هدف يعنى ترغيب افكار عمومى و فشار به مسؤولان براى طرح شكايت خواهد بود.
وى در پاسخ به برخى انتقادهاى حاضران در جلسه در خصوص كاستى هاى موجود در ويژه نامه مذكور گفت: اگرچه اين ويژه نامه از نظر كمى و كيفى با كاستيهايى روبرو بوده است اما به عنوان شروع كار مى توان آن را مثبت ارزيابى كرد.
در اين جلسه دبير گروه فرهنگ وادب پايدارى روزنامه ايران و مسؤول ويژه نامه هفته دفاع مقدس نيز به سؤال منتقدان ويژه نامه كه به عنوان اولين موضوع نقد در جلسه مطرح بود پاسخ داد.
وى هدف از چاپ اين ويژه نامه را عدم توجه مسؤولان به طرح شكايت عليه جنايات صدام در محافل بين المللى و معطوف كردن افكار عمومى به اين موضوع عنوان كرد و گفت: روزنامه ايران هرسال به مناسبت هفته دفاع مقدس ويژه نامه را با موضوعى خاص تهيه مى كند و امسال به دليل مظلوميت مضاعفى كه در حق مردم شده و آن ناديده گرفتن حقوق شهروندان ايرانى در دادگاه صدام است ، تصميم گرفتم اين ويژه نامه را با اين موضوع تهيه كنم .
وى با بيان اينكه در اين ويژه نامه سعى شد تا از كارشناسان فن براى به بحث گذاشتن يك موضوع خاص استفاده شود افزود: هدف از نشر اين ويژه نامه نگاه به حقوق مردم ايران وفراموش نشدن جنايتى كه صدام مرتكب شده است بودو با اين هدف كه در آينده ساير نشريات به اين موضوع و آنچه طى ۸ سال دفاع مقدس اتفاق افتاد نگاهى داشته باشندويژه نامه منتشر شد.
وى به انتقاد برخى حاضران كه به كيفيت چاپ و برخى كاستيها در محتواى ويژه نامه اشاره داشتند پاسخ داد و گفت : مطالب تهيه شده تنها به عنوان طرح موضوع بوده است چرا كه به بحث گذاشتن كامل موضوع جنايات صدام در يك ويژه نامه نمى گنجد .