تشكلهاى مختلف زنان كه هيچ يك موفق نشده و يا نخواسته اند يك زن را به عنوان نامزد رياست جمهورى معرفى كنند، در حال رايزنى، مشورت، موضعگيرى و انتخاب نامزد مورد نظر خود در بين نامزدهاى متعدد مرد هستند.
در شرايطى كه تمامى تشكل هاى زنان از زاويه فكرى و برداشت خاص خود از مسائل زنان، در صدد طرح مطالبات زنان در اين انتخابات هستند، از سوى تشكلهاى مذكور همانند احزاب و تشكلهاى سياسى بزرگ كشور حول تقسيم بندهايى چون محافظه كار، اصولگرا يا اصلاح طلب، موضعگيرى و رفتار مى كنند.
واكنش به سخنان الهام
آغاز بحث هاى انتخاباتى زنان ورود جدى فعالان سياسى زن و تشكل هاى زنان به بحث انتخابات رياست جمهورى ۱۳۸۴ را بايد از زمان واكنش آنان به سخنان غلامحسين الهام درباره كلمه «رجال سياسى» در اوايل پاييز ۸۳ دانست.
الهام طى گفت و گويى با خبرنگاران اعلام كرد: برداشت شوراى نگهبان تاكنون بر اساس معنى لغوى كلمه رجال سياسى و «جنس مرد» بوده است. وى گفت: در مواردى هم كه خود من از مصوبات و مذاكرات مجلس اول خبرگان ديدم، نيز بر همين نكته بحث شده و توجه آنها نيز بيشتر به جنس بوده است. اگرچه وى افزود: تاكنون تفسيرى رسمى در اين باره خواسته نشده است. واقعيت آن است كه مفهوم كلمه رجل كه در اصل ۱۱۵ قانون اساسى آمده است، همواره از جانب گروههاى طرفدار زنان و نيز معتقدين به صلاحيت نسوان براى حضور آنان در عرصه رقابتهاى انتخاباتى مورد نقد و پرسش قرار گرفته است.
با اظهارات غلامحسين الهام و تعبير كلمه رجل به جنس مرد، واكنش گروهها و شخصيتهاى سياسى - اجتماعى نسبت به آن شروع شد. رئيس كميسيون زنان جبهه مشاركت از چنين تفسيرى اظهار تأسف كرد و گفت: در حالى كه نيمى از جمعيت كشور را زنان آگاه، پيشرفته و حساس به حقوق خود تشكيل مى دهند، چنين تفسيرى زشت و ناشايست است. فاطمه راكعى به ايسنا گفت: چگونه برخى جرأت مى كنند پس از ۲۵ سال كه از انقلاب اسلامى مى گذرد و بحث هاى زيادى كه ميان فقها و حقوقدانان براى رفع اين ابهام انجام شده، به روشنى بگويند منظور از رجل سياسى، فقط مردان هستند! وى گفت: حال كه عده اى به خود اجازه داده اند چنين مفهومى را از رجل سياسى ارائه دهند، بايد منتظر جواب زنان اين كشور نيز باشند. اكرم مصورى منش ديگر عضو شوراى مركزى جبهه مشاركت نيز به تبعات منفى چنين تفاسير و تعابيرى اشاره كرد و گفت: قشرى كه مى تواند رشد علمى خيره كننده اى داشته باشد، مطمئناً توانايى ذهنى و عقلى و تجربه مناسب اجتماعى را هم خواهد داشت. مصورى منش گفت: زنان بويژه دختران جوان تفسير شوراى نگهبان از رجل سياسى را نمى پذيرند. او هشدار داد اين اقدام از اعتماد زنان بويژه دختران به بخشى از حاكميت خواهد كاست، چرا كه تفاسيرى از اين دست، زنان را فاقد توانايى لازم براى مديريت در سطوح مختلف مى داند.
در برابر اين ديدگاهها دبيركل جامعه زينب (س) در جناح مقابل گفت: قحط الرجال نيست كه مجبور باشيم از نامزدى زنان در انتخابات رياست جمهورى حمايت كنيم.
مريم بهروزى در گفت و گو با ايلنا اظهار داشت: «به نظر من منظور خبرگان قانون اساسى از« رجال سياسى »، شخصيت هاى سياسى است كه شامل زنان هم مى شود، ولى نهايتاً بايد تفسير شوراى نگهبان از قانون اساسى را قبول كنيم و در شرايط حاضر نيازى به نامزدى زنان در انتخابات رياست جمهورى نيست.»او گفت: «انتظار داريم دولت آينده براى مديريت وزارتخانه ها از زنان، استفاده كند. همان طورى كه انتظار داريم زنان در انتخابات مشاركت داشته باشند، بايد سهمى نيز در مديريت و خدمت رسانى به مردم را به زنان اختصاص دهيم.»
شيرين عبادى، برنده جايزه صلح نوبل در سال ۲۰۰۳ نيز اعلام كرد: محروم كردن نيمى از افراد كشور از دستيابى به پست مهم رياست جمهورى نشانه تبعيض آشكار در كشور است. او گفت: كلمه «رجال سياسى» ناظر به كليه سرشناسان امر سياسى است و نويسندگان قانون اساسى با توجه به معناى عام اين كلمه، از آن استفاده كرده اند و افرادى كه معتقدند رجل دربرگيرنده مردان است مى توانند به مذاكرات خبرگان قانون اساسى كه خوشبختانه موجود است ، مراجعه كنند زيرا درعلم حقوق هرگاه كلمه اى ابهام داشته باشد، براى رفع ابهام بهترين راهى كه پيشنهاد مى شود، مذاكرات نمايندگان هنگام تصويب آن قانون است.
زهرا شجاعى، مشاور رئيس جمهورى و رئيس مركز امور مشاركت زنان نيز گفت: دستيابى زنان به مسند رياست جمهورى كليد حل مسائل زنان نيست، به اعتقاد او درقانون اساسى جمهورى اسلامى ايران منعى براى نامزدى زنان براى رياست جمهورى وجود ندارد.
درمجموع درشرايطى كه همواره درآستانه برگزارى انتخابات تمام دوره هاى رياست جمهورى، بحث بر سر معناى واژه رجل بسيار بوده است ، اين مسأله در دوره اخير به سرعت فروكش كرده وزنان فعال درحوزه سياست ترجيح داده اند يا از زاويه مواضع سياسى محافظه كار واصلاح طلب وارد معادله انتخابات شوند ويا با طرح مطالبات خود از كانديداها درصدد تأثيرگذارى بر ديدگاههاى آنان درقبال كسب آراى زنان باشند.
تشكل هاى محافظه كار يا اصولگرا
درجناحى كه محافظه كار يا اصولگرا شناخته مى شود، تشكل هاى زنان كه طبق گفته خود آنان درحدود ۱۰ گروه هستند، هم اكنون درحال رايزنى باولايتى، لاريجانى، توكلى، رضايى وهاشمى رفسنجانى هستند وهنوز تصميم گيرى نهايى خود را درباره نامزد مورد حمايت شان اعلام نكرده اند.
فعال ترين فردى كه درتشكل هاى مذكور درحال موضعگيرى است، مريم بهروزى، دبيرجامعه زينب (س) است كه درتشكيلات انتخاباتى اين جناح مسؤوليت دبيركميته سياسى جبهه پيروان خط امام و رهبرى به او سپرده شده است.
مريم بهروزى درگفت وگو با خبرنگار ايلنا گفته است ، «اگر هاشمى بخواهد وارد صحنه انتخابات شود ما با ايشان به بحث وگفت وگو مى نشينيم.»وى درمورد فعاليت هاى انتخاباتى تشكل هاى زنان اين جناح مى گويد:« جامعه زينب با احزاب و گروه هاى سياسى و فرهنگى ديگر درحوزه زنان درانتخابات رياست جمهورى به بحث وبررسى پرداخته و در حال حاضر براى حضور حداكثر مردم درانتخابات تلاش مى كند». او اين گروه ها را جامعه زينب، جمعيت زنان مسلمان، جامعه اسلامى زنان، جمعيت زنان ايثارگر، جمعيت زنان پيام آور ولايت ، جمعيت زنان آيه هاى ايثار وتلاش، حزب فاطميون، انجمن زنان اهل بيت و شبكه سازمان هاى غير دولتى زنان مى داند ودرمورد كانديداى مورد حمايت اين گروهها مى گويد:با كانديداهاى احتمالى درخصوص حضور زنان درعرصه هاى مختلف سياسى وفرهنگى وحضور آنها دركنگره هاى بين المللى صحبت خواهد شد.
دراين راستا اين تشكل ها با ولايتى ولاريجانى ديدار كرده اندو احتمال ديدار با هاشمى رفسنجانى را زياد دانسته اند.
بهروزى پس از ديدار اعضاى اين تشكل با على لاريجانى اعلام كرده كه كانديداى مورد نظر تشكل متبوعش درپايان دى ماه معرفى مى شود.
بهروزى گزارش داده است ده گروه مذكور در ديدار با لاريجانى خواسته اند وى ديدگاه ها وبرنامه هايش را درباره زنان بيان كند وبعد از دريافت اين ديدگاه ها ، گروه هاى حاضر، درحوزه مسائل سياسى، فرهنگى ، اجتماعى وسياست خارجى سؤالاتى از لاريجانى مطرح كرده اند.
زنان اصلاح طلب
درجناح اصلاح طلب، نامزدهاى مورد حمايت تشكل هاى وابسته به زنان اصلاح طلب تا حدودى مشخص شده اندوفقط برخى تشكل هاى زنان، هنوز نامزد نهايى خود را مشخص نكرده اند.
كميسيون زنان جبهه مشاركت به صراحت اعلام كرده از دكتر معين حمايت مى كند و مجمع اسلامى بانوان نيز كه فاطمه كروبى حامى آن است، به صراحت وهمان طور كه انتظار مى رفت از نامزدى كروبى حمايت كرده است.
حاميان معين
فاطمه راكعى رئيس كميسيون زنان جبهه مشاركت اعلام كرده: و كميسيون مذكور مطالبات خود را از رئيس جمهور آينده تعيين ومكتوب كرده است و حضورى فعال درستاد انتخابات دكتر معين دارد.
به اعتقاد وى : زنان بى هيچ ترديدى توانايى قدرت مديريت ومسؤوليت پذيرى لازم را براى عهده دارى عالى ترين پست هاى اجرايى وسياسى كشور دارند. اگر چه براى اين دوره از انتخابات رياست جمهورى زنانى كه گمان مى رفت آمادگى حضور درعرصه را داشته باشند، اعلام كرده اند در عرصه انتخابات حضور نمى يابند وشايد دربرهه هاى ديگر ، با توجه به منافع سياسى اصلاحات، وارد عرصه شوند.
تشكل مذكور همچنين به منظور آگاه كردن كانديداى اين حزب ( دكتر معين) ازمطالبات زنان وطرح برنامه هاى اين كميسيون در مسائل سياسى، اقتصادى ، فرهنگى و اجتماعى زنان نمايندگان خود را در ستاد انتخابات وكميته تدوين برنامه جبهه مشاركت ايران اسلامى معرفى كرده است. طبق اين چارچوب، فخرالسادات محتشمى پور ، مشاور وزير كشور و مدير اين وزارتخانه درحوزه زنان، به عنوان نماينده كميسيون زنان درستاد انتخابات معين انتخاب شده است. همچنين قرار است ليست مطالبات تهيه و تدوين شده كميسيون زنان جبهه مشاركت بزودى براى رؤساى سه قوه ارسال شود ودراختيار جرايد قرار گيرد.
حاميان كروبى
مجمع اسلامى بانوان، ديگر تشكل زنان اصلاح طلب نيز پس از ديدار با كروبى فعاليت هاى انتخاباتى خود را گسترده تر كرده است. سخنگوى مجمع اسلامى بانوان اعلام كرد : پس از ديدار با كروبى فعاليت هايى را براى گسترش حضور مردم درعرصه انتخابات به عمل خواهد آورد.
اختر درخشنده به ايسنا گفت: همچنان در دفاع از حضور كروبى در عرصه انتخابات تلاش خواهند كرد.
بايد شرايط زنان را بر كانديداها تحميل كرد
انجمن روزنامه نگاران زن كه جميله كديور، نماينده پيشين مجلس، دبير كلى آن را بر عهده دارد، هنوز در مورد حمايت از معين يا كروبى نامزدهاى اصلى اصلاح طلبان تصميم گيرى نكرده و اعلام كرده بحث و رايزنى در مورد كانديداها، همچنان در شوراى مركزى اين انجمن ادامه دارد و انجمن جهت حمايت از كانديدايى خاص به نتيجه قطعى نرسيده است.
كديور مى گويد: هنوز فرصت براى نامزدى نامزدهاى جديد باقى است و اين انجمن همچنان منتظر اعلام حضور قطعى ديگر نامزدها است، ضمن آنكه هنوز هيچ يك از آنان برنامه هاى خود را اعلام نكرده اند. با وجود اين كديور معتقد است، انجمن روزنامه نگاران زن همچنان به دنبال اجماع ميان اصلاح طلبان است و با شروط خود در راستاى اين اجماع عمل خواهد كرد. به همين دليل، وى پيروزى اصلاح طلبان را تنها در گرو اجماع آنها بر يك نامزد خاص مى داند و مى گويد با وجود اختلاف، امكان كسب كرسى رياست جمهورى ممكن نيست.
كديور نوع نگاه نامزدهاى انتخاباتى به زنان، حقوق آنها، تصميمشان در به كارگيرى آنان در سطوح مختلف مديريتى و سهم زنان از منابع مطلوب در حوزه هاى قدرت سياسى، اجتماعى و اقتصادى رابراى انجمن روزنامه نگاران زن و حمايت از هر يك از نامزدها را مهم مى داند و بر اين باور است كه طرح شعارهايى چون شايسته سالارى، كافى نيست و تجربه دو دهه اخير نشان داده زنان نبايد تنها به چنين شعارهايى بسنده كنند و بايد نظرات و مطالبات خود را از هم اكنون به نامزدها ارائه دهند و حتى بر آنها تحميل كنند.
او با پافشارى بر اين نكته كه ۵۰ درصد جمعيت كشور را زنان تشكيل مى دهند، اصرار مى ورزد مطالبات زنان، شفاف و كاملاً روشن است.
نامزد ما بهمن ماه معرفى مى شود
جمعيت زنان جمهورى اسلامى كه زهرا مصطفوى، دختر بنيانگذار جمهورى اسلامى آن را اداره مى كند، هنوز بين نامزدهاى موجود موضع گيرى نكرده و طبق روال گذشته بايد انتظار داشت در خطى بين اصلاح طلبان و محافظه كاران حركت كند. پروانه مافى عضو شوراى مركزى اين جمعيت مى گويد: بهمن ماه كه زمان ثبت نام كانديداهاى عرصه انتخاباتى آغاز مى شود، ما نيز كانديداى مورد حمايتمان را معرفى مى كنيم.
او مى گويد: همچنان با افرادى كه در مظان كانديداتورى انتخابات آتى رياست جمهورى هستند رايزنى مى كنيم ولى هنوز به طور قطعى به نامزد مورد حمايتمان نرسيده ايم.
اگر چه حميدى سخنگوى ديگر اين جمعيت به خبرگزارى فارس گفته است ما در قالب ائتلاف و همسو با شوراى هماهنگى نيروهاى انقلاب عمل خواهيم كرد.
اين سخنگوى جمعيت گفته است كميته فرعى انتخابات اين جمعيت در حال بررسى و جمع آورى اطلاعات در خصوص سوابق كانديداهاى احتمالى و نيز برنامه هاى آنها براى انتخابات رياست جمهورى است و فضا و مسائل موجود در جامعه و نيز ميان اصولگراها مورد بحث و بررسى قرار گرفته است.
سكوت
در حالى كه برخى تشكل هاى نزديك به هاشمى رفسنجانى نظير كارگزاران سازندگى در حال آماده سازى شرايط براى ورود وى به انتخابات رياست جمهورى هستند، اطرافيان نزديك وى، از جمله دختران رئيس جمهور پيشين و رئيس كنونى مجمع تشخيص مصلحت، سكوت كرده اند. پيش از اين همواره فائزه و فاطمه، دختران هاشمى كه يكى در حوزه ورزش بانوان و ديگرى در كمك به بيماران خاص فعال است، كم و بيش درباره مسائل كشور به موضعگيرى مى پرداختند و حتى در مقطعى فائزه يك فعال سياسى جدى به شمار مى رفت. اما اكنون نه تنها اين دو، بلكه بسيارى از نزديكان خانوادگى او در چارچوب يك سياست تبليغاتى واحد، سكوت كرده اند و ترجيح داده شده كه مسؤوليت فعاليت انتخاباتى براى هاشمى رفسنجانى به افراد ديگرى و به شكل قابل ملاحظه اى به صورت غيرمستقيم واگذار شود.
برنامه ها و سهم ها
حال كه فعالان زن و تشكل هاى زنان، نامزدى از ميان خود در انتخابات رياست جمهورى ۱۳۸۴ ندارند، انرژى و توان آنان در اين رقابت به دو مسأله معطوف شده است: نخست، وادار كردن نامزدهاى مورد حمايتشان به پذيرش مطالبات و برنامه هاى ارائه شده از سوى جامعه زنان و تشكل هايى كه زنان را نمايندگى مى كنند و تلاش براى اخذ ضمانت هاى اجرايى لازم براى محقق شدن اين برنامه ها در صورت پيروزى نامزد مورد نظرشان ودوم، دفاع از تقويت حضور زنان در مديريت هاى ارشد اجرايى و به طور خاص افزايش تعداد زنان در هيأت دولت آينده. اگرچه تمامى تشكل هاى زنان در اين خواسته دوم، وحدت نظر ندارند.
