مينا مولايى
زنى كه مى گويند بساط جگرفروشى دارد را خيلى راحت پيدا مى كنيم. همانجا كه آدرس داده اند: چند قدم پايين تر از ايستگاه مترو دروازه دولت! قصد ما را كه براى مصاحبه مى فهمد، مى گويد: «مصاحبه نمى كنم، چون كار خاصى نمى كنم... من هم مثل بقيه ام!» اما مثل بقيه نيست. او با آن موهاى خاكسترى، صورت گرد و قد متوسط، با آن لباس هاى مرتب و دست هاى تميز، بيشتر شبيه مادر بزرگ هايى است كه نوه هايشان را براى تفريح به پارك مى برند تا يك «جگركى» !
ايستاده ايم داخل مغازه كوچك زن، كه پسر بزرگش از راه مى رسد:
«فكر نكنيد مادرم به خاطر نياز مالى اينجا كار مى كند! نه! او كارش را دوست دارد. بارها اصرار كرديم كه از خير اين كار بگذرد، اما خودش راضى نيست. الآن نزديك ۵ سال است كه اين جگركى را مى چرخاند. البته قبلاً اينجا متعلق به پدرم بود.»
اين حرف هاى پسر اوست اما اصرار براى صحبت با خودش ظاهراً فايده اى ندارد. اين زن حرف نمى زند! درباره حرفه غيرمتعارفش - براى يك زن در جامعه ما - كه البته از روى علاقه انتخاب كرده است! حاضر نيست حرف بزند. درهرحال موضوع «كار كردن زنان» حرف تازه اى نيست. زنان هميشه كار كرده اند و تاريخ، گواه اين ادعاست. فعاليتى كه هميشه در بخش هاى غيررسمى اقتصاد، مثل قاليبافى، پارچه بافى، كشاورزى و دامدارى خلاصه مى شد و رفته رفته با رشد صنعت، شهرنشينى و افزايش استفاده از فناورى، در «فرصت هاى شغلى جديد» نمود پيدا كرد؛ مشاغلى كه نياز به نيروى كار ارزان و حاشيه اى داشتند.
امروز ديگر ديدن زنان شاغل در اجتماع امرى عادى است. اما مسأله وقتى جالب مى شود كه زنان به ساختارشكنى مى پردازند و خارج از محدوده تقسيم بندى سنتى مشاغل، بر مبناى جنسيت، به حرفه هايى رو مى آورند كه در اصطلاح به «مشاغل مردان» معروفند!
تا چند سال پيش اگر در خيابان يك مسافركش زن، جلوى پاى شما نگه داشت و مى گفت: «مستقيم» حتماً تعجب مى كرديد، اما امروز تعداد اين جماعت مسافركش كه به صورت غيررسمى، به اين كار مشغولند، آنقدر زياد شده كه ديگر ديدن آنها براى مردم امرى عادى است.
در هر صورت نمى توان با حضور زنان در عرصه هاى جديد مخالف كرد، زيرا هيچ اجتماعى از حضور تمام شهروندانش براى رشد و سازندگى بى نياز نيست.
در اصل ۲۸ قانون اساسى كشور هم آمده است: «هركس حق دارد شغلى را كه بدان مايل است و مخالف اسلام و مصالح عمومى و حقوقى ديگران نيست، برگزيند. دولت هم موظف است با رعايت نياز جامعه به مشاغل گوناگون براى همه افراد امكان اشتغال به كار و شرايط مساوى را براى احراز مشاغل ايجاد نمايد.»
اما مشكل همچنان در استقبال زنان به عنوان گروهى از شهروندان اين اجتماع از مشاغلى است كه درنظر جامعه، عرف و باورهاى اجتماعى تناسبى با شأن و جايگاه آنان ندارند.
مردان براى بيرون از خانه ساخته شده اند و زنان براى داخل خانه! اين يك تفكر سنتى است با قدمتى بسيار زياد. شكل تلطيف شده اين تفكر، كار كردن زنان را فقط در برخى مشاغل شايسته مى داند. به طورى كه مصوبه شوراى عالى انقلاب فرهنگى هم شغل اصلى زنان در خانواده را همسرى و مادرى مى داند.
در ماده ۵ اين مصوبه با عنوان «سياست هاى اشتغال زنان» جمهورى اسلامى ايران، كليه مشاغل با نگاهى جنسيتى به ۴ گروه تقسيم شده اند:
الف) مشاغلى كه پرداختن به آن از سوى زنان مطلوب شارع است، مثل: مامايى و رشته هاى پزشكى و تدريس.
ب) مشاغلى كه با ويژگى هاى بانوان از لحاظ روحى و جسمى متناسب باشد مانند: علوم آزمايشگاهى، مهندس الكترونيك، داروسازى، مددكارى و مترجمى.
ج) مشاغلى كه هيچگونه مزيت و برترى در آن براى شاغلان زن و مرد وجود ندارد و ملاك انتخاب آن، تخصص و تجربه است و نه جنسيت: مثل كارگرى ساده.
د) مشاغلى كه يا به دليل منع شرعى يا شرايط خشن كار و يا به دليل ارزش هاى اعتقادى و فرهنگى و اعتقادى براى بانوان نامناسب است: مانند قضاوت و آتش نشانى! «
با تمام اين تفاسير نياز امروز اجتماع به حضور زنانى در برخى مشاغل، از فشار سايه سنگين هنجارها بر اين مشاغل كم كرده است. تا جايى كه زمزمه هاى حضور زنان پليس و آتش نشانان زن، در كنار نيروهاى مرد، از چند سال پيش شنيده مى شود. نتيجه، فعاليت تعدادى از زنان در قالب آتش نشان و پليس به صورت رسمى پذيرفته شده است.
در همين راستا، ايستگاه ۹ آتش نشانى كرج، درحال حاضر تنها مركزى است كه از حضور تلفيقى زنان و مردان استفاده مى كند. اسكندرى مدير روابط عمومى آتش نشانى كرج در اين باره مى گويد:» حدود ۲ سال پيش يك حادثه آتش سوزى در يكى از استخرهاى زنانه كرج اتفاق افتاد و مخزن كلر استخر منفجر شد. مشكلى كه آن زمان بوجود آمد، حضور و امدادرسانى آتش نشانان مرد بود كه از لحاظ شرعى مشكل داشت. يعنى اين حادثه يكى از همان حوادث تلفيقى بود كه نياز به فعاليت همزمان آتش نشانان زن و مرد داشت. «
اما به غير از اين تغييرهاى رسمى در برخى مشاغل كه از سوى مراجع شناخته شده، حمايت مى شوند، نابرابرى جنسيتى در بازار كار، همچنان ديده مى شود. گرچه اين موضوع كه زنان فرصت هاى شغلى كمترى دارند و با دستمزدهاى پايين تر نسبت به مردان به كار مشغولند در اغلب كشورهاى درحال توسعه ديده مى شود، اما وقتى» نياز مالى «مطرح مى شود، ثانيه ها كشدار مى شوند و پيدا كردن كارى با دستمزد قابل قبول، دشوار. اينجاست كه حضور در مشاغل مردان، وسوسه انگيز مى شود.
به جز زنان سرپرست خانوار كه به علت طلاق، فوت يا بيمارى، اعتياد و يا زندانى بودن همسر، سرپرستى خانواده را به عهده دارند و مجبور به كار كردن هستند، به زنانى مى رسيم كه براى تأمين حداقل نيازهاى زندگى، پابه پاى مردانشان كار مى كنند.
كارشناسان مسائل اجتماعى معتقدند كه حضور زنان در مشاغل مردان، پديده اى جديد در زندگى شهرى محسوب مى شود و در اكثر اوقات، نياز مالى، عاملى است كه آنها را مجبور مى كند به شكستن قوانينى بپردازند كه خود قلباً آن را پذيرفته اند.
درهر حال جامعه يكسرى مشاغل را براى زنان ناپسند مى داند، اما در مقابل امكانات مناسبى را دراختيار آنان قرار نمى دهد تا به مشاغلى كه پسنديده است بپردازند. در اين بين، جداى از تعداد اندكى كه از روى علاقه و به دليل روحيه خاص خود به اين حرفه هاى مردانه، رو مى كنند، براى بقيه كه از سر اجبار به اين كار دست مى زنند، حاشيه امنيت روانى مناسبى وجود ندارد.
» احساس رضايت از شغل «چيزى است كه بين اين جماعت كمتر ديده مى شود. آنها به دليل در اقليت بودن، حساس و تحريك پذير مى شوند. در كنار اين موارد، اضطراب و فرسايش روحى ناشى از» متفاوت بودن «هم براى اين زنان مطرح است. يك زن راننده آژانس، در بيشتر مواقع به دور از چشم اقوام و آشنايان به اين كار مشغول است؛ دغدغه ديدن يك آشنا، سوار كردن اتفاقى يكى از اعضاى فاميل و اضطراب هميشگى، كارى خارج از عرف انجام دادن، از لحاظ روحى، اينگونه زنان را به افرادى آسيب پذير تبديل مى كند.
در هر صورت گام هاى برداشته شده توسط اين قبيل زنان، گرچه معلق ميان زمين و هوا، اما گاهى رو به جلوست... حركتى كه رفته رفته پذيرفتنى تر مى شود. تا جايى كه طبق دستورالعمل جديد اداره نظارت بر اماكن ناجا، درخصوص اشتغال زنان در شغل هاى عمومى، آنها مى توانند در بخش هاى زنانه و خانوادگى رستوران ها هم گارسونى كنند. براى زنان، انگار سيل تغييرات جديد در راه است. اين قصه تازه شروع شده است. تا پايان، راه زيادى باقى است.

ليلا موسوى زاده
خسته كه باشى، دوست دارى روى يكى از آن هزار مبل لم بدهى اما اين مبلها براى نشستن نيستند . در زمستان غير از خستگى، مشكل ديدن هم وجود دارد، سرما. اين مبلها براى سرگرمى چيده شده اند .
از ۲۱ تا ۲۵ ديماه نمايشگاه مبلمان ، دكوراسيون و لوازم ادارى در نمايشگاه بين المللى تهران برگزار شد. در اين دوره از نمايشگاه توليدكنندگان داخلى در طرح هاى سنتى و مدرن محصولات خود را ارائه كردند .
توليد كنندگان داخلى البته رقباى خارجى هم داشتند . نمايندگى هاى محصولات خارجى كه بيشتر از كشورهاى (چين و تركيه) بودند كالاهاى خود را در معرض فروش گذاشتند . كه به نسبت برخى از توليدكنندگان داخلى از اقبال بهترى برخوردار بودند . به هر حال افرادى كه قدرت خريد بالا دارند اجناس خارجى مى خرند، بنابراين توليدكنندگان داخلى شانس زيادى نداشتند . در ميان غرفه هاى مختلف داخلى يكى از توليدكنندگان، سبك متفاوت ترى را ارائه كرده بوده طراح اين غرفه مى گفت: كارهاى ما تركيبى از طرح هاى سنتى و ملى و به نوعى هنر ايرانى است . طراحى ها را از فرمهاى مربوط به دوره ايران باستان، دوره هخامنشى و تخت جمشيد شروع كرديم.
با توجه به اينكه در اكثر دنيا به نوعى از تمدن ايرانى و باستانى باخبر هستند ما به راحتى از فرمها و اشكال سنتى ايران در كارها استفاده كرده ايم. اما با توجه به ساختار برگرفته از سنت و فرهنگ ملى در اجرا و كيفيت سعى كرده ايم كه از فرمهاى خارجى هم فاصله زيادى نگيريم.
گرچه امسال براى اولين بار اين طرح ها به نمايشگاه آورده شده ، اما مردم علاقه زيادى به اين سبك نشان دادند .
مسؤول اين غرفه در ادامه گفت كه براى پروژه ها از تيم طراحى حرفه اى استفاده كرده اند و براى سه سال آينده نيز طرح هايى به اين شيوه دارند كه به ثبت رسيده است .
به هر حال با توجه به واردات بى رويه محصولات خارجى توجه به هنر ملى بسيار حائز اهميت است . توليدكنندگان نبايد از هنر و فرهنگ ايرانى غافل شوند اما استفاده صحيح از تكنولوژى و الگوهاى خارجى در برخى از جنبه ها بسيار مفيد است . با اين شيوه مى توانيم محصولاتى را كه از كيفيت خوبى هم برخوردار مى شوند، به كشورهاى ديگر صادر كنيم.
در بين نظرات متفاوت بازديدكنندگان تعداد زيادى از بازديدكنندگان كه هر كدام با انگيزه هاى متفاوتى به نمايشگاه آمده بودند دانشجويان زيادى از رشته هاى مختلف طراحى و هنرى ديده مى شد. همچنين تعداد زيادى از طراحان و فروشندگان براى باخبر شدن از سطح كارهاى همكارانشان به نمايشگاه آمده بودند .
مريم رضوى دانشجوى معمارى مى گفت: به نظر من سال پيش كيفيت كارها بهتر بود، امسال طرح هاى خيلى جديد نديدم. اما نشريات تخصصى معمارى ساختمان، دكوراسيون و مبلمان كه در نمايشگاه فروخته مى شود براى من جالب بود .
فريده تمجيدى خانم خانه دارى كه در دوره ميانسالى است مى گفت: براى خريد مبل به نمايشگاه آمدم و مدتى هم صبر كردم تا از نمايشگاه بتوانم قيمت مناسب ترى براى خريد پيدا كنم اما قيمت ها خيلى گران است .
سبك مدرن (راحتى ) را بيشتر از مبل هاى سنتى ، استيل مى پسندم، طرح ها نسبتا متنوع است اما هنوز هم مبل هاى خارجى زيباتر است، تفاوت قيمت اجناس داخلى و خارجى هم زياد نبود به همين دليل ترجيح مى دهم كه جنس خارجى بخرم در مجموع هنوز صنعت ايران در بازار بين المللى رقابتى نشده است .
على باقرى يكى ديگر از بازديدكنندگان كه تازه پس از چند سال از آمريكا به ايران آمده است مشغول انتخاب وسايل منزلش است . او برخلاف بعضى ديگر اصرار دارد كه حتما جنس ايرانى بخرند حتى اگر كيفيتش كمى پايين تر از خارجى باشد. «توليدكنندگان ايرانى احتياج به حمايت ما دارند با وجود واردات جنس هاى خارجى اگر مردم از آنها خريد نكنند اين صنعت در كشور پيشرفت نمى كند و هميشه ما نيازمند واردات خواهيم بود ، البته طراحان بايد بتوانند سطح كارهاى خود را مطابق سليقه مردم بالا ببرند .»
محصولات جديد
پرده كركره هاى حصيرى چوبى از محصولاتى بود كه چند غرفه را به خود اختصاص داده بودند . فروشنده اين اجناس مى گويد: پرده هاى حصيرى ما از فرانسه وارد و در ايران مونتاژ مى شود، البته قيمت آن از مترى ۳۸ تا ۶۸ هزار تومان متغير است . اين پرده ها در ۵۰ رنگ متنوع توليد مى شوند و براى آشپزخانه، اتاق خواب ، فروشگاه ها و ... به كار مى روند.
از ميان كارهاى مدرن كه توليد داخلى است يك غرفه كارهاى ابتكارى بيشترى را دارد . طراح آن مى گويد: كارهاى ما كاملا مدرن است كه به صورت خاص و ابتكارى توسط طراحان ما ساخته شده كه البته نگاهى به مدل ها و ژورنال هاى خارجى داشته ايم.
اكثر مردم از كارهاى جديد و متفاوت لذت مى برند و فكر مى كنند كه محصولات ما خارجى است چون تا به حال كارهاى ايرانى را به اين صورت نديده اند. اين اجناس از جهت كيفيت و جنس هيچ تفاوتى با جنس خارجى ندارند و با استفاده از چوبى كه ما مصرف مى كنيم قيمت آن خيلى مناسب تر است. اما اگر به مردم اين محصولات را به عنوان جنس خارجى معرفى كنيم راحت تر خريد مى كنند در اين نمايشگاه حدود ۷ درصد روى اجناس تخفيف داده ايم.
در يكى از غرفه ها كه تخت و كمد بچه گانه داشت، تخت هايى شبيه به ماشين مسابقه اى درست كرده بودند كه از دور كه نگاه مى كردى تعداد زيادى از بچه ها در آن غرفه جمع شده بودند. پدر يكى از آنها گفت: «پسر من خيلى از اين مدل تخت خوشش آمده است اما قيمت آن با پژو ۲۰۶ چندان فرقى ندارد. فروشنده آن مى گويد: قيمت هر تخت با ۱۵ درصد تخفيف ۴۷۵ هزار تومان است كه كلاً اجزاى اين تخت ها وارداتى است كه در ايران فقط مونتاژ مى شود، نمونه ترك آن ۸۰۰ هزار تومان است.» امسال فروش نسبت به سال گذشته خيلى كمتر بوده است، مواد اوليه گرانتر و قدرت خريد مردم پايين آمده است.
به هر حال نمايشگاه امسال با اينكه تبليغات زيادى نداشت با استقبال خوبى از طرف مردم مواجه شد، حداقل براى نگاه كردن محصولات جديد تعداد زيادى به نمايشگاه رفتند. اين هم جاى اميدوارى براى توليد كنندگان دارد.

فروردين: مشغله هاى مختلف شما را كلافه كرده اند. در شرايط فعلى تغيير و تحول براى شما مفيد نيست. سعى كنيد موقعيت فعلى را در محل كار حفظ كنيد. اين درست كه اين روزها چندان آرام نيستيد، اما بايد از بحث و جدل با اعضاى خانواده خوددارى كنيد. ممكن است رفتار شما باعث دلخورى يكى از اعضاى خانواده شود. در كارها عجله نكنيد و به كسى كه اشتباهات شما را برايتان بر مى شمارد، اعتماد كنيد. اين روش شما را به نتايج جالبى مى رساند.

ارديبهشت: چرا تا اين حد تحت تأثير شايعات قرار مى گيريد؟ در محيط كار يا تحصيل به حرفهاى اطرافيان بى توجه باشيد و مسيرى را كه انتخاب كرده ايد با اطيمنان پشت سر بگذاريد. مطمئن باشيد بزرگترها به فعاليتهاى شما با ديد كنجكاوانه مى نگرند. روش فعلى زندگى را ادامه دهيد. به اين نكته توجه كنيد كه اين روش تاكنون نتايج خوبى برايتان در پى داشته. اين هفته سرمايه گذارى اقتصادى شما به نتيجه خوشحال كننده اى مى رسد. از سؤالاتى كه درباره ازدواج از شما پرسيده مى شود، تعجب نكنيد و بهترين انتخاب ممكن را انجام دهيد.

خرداد: شما در حرفه خود پيشرفت كرده ايد و اين موفقيت اين هفته منجر به ارائه پيشنهاد مالى خوبى به شما مى شود. در مسائل مالى بخصوص قرض دادن پول به دوستان دقت كنيد. در رابطه با دوستان و آشنايان هم سياست داشته باشيد و تمام پل هاى پشت سر را خراب نكنيد. تنها مشكل شما اين است كه گاهى اعتماد به نفس را از دست مى دهيد. اين مسأله به شما لطمه مى زند.
تير: شما آدم ساده اى هستيد و دوستان به خاطر اين ويژگى به شما احترام مى گذارند. با اين حال در مورد افراد تنها از روى ظاهر قضاوت نكنيد. اين قضاوت نياز به تحقيق بيشترى دارد. از گفت  و گوهاى احساسى خوددارى كنيد، اين كار باعث مى شود تا رازهاى شما پيش هر كسى فاش شود. رفتار احساسى مانع از تفكر منطقى شما مى شود.

مرداد: اگر نمى توانيد براى حل مشكلاتتان راه حلهاى دائمى پيدا كنيد، از راه حلهاى موقت خوددارى كنيد. شايد يادداشت كردن تعهدات باعث شود كارهايتان به سرعت انجام شود. اين روش باعث خوشحالى شما و افرادى مى شود كه با آنها در ارتباط هستيد. در يك ميهمانى ملاقات مهمى داريد كه در آينده شما تأثيرگذار است.

شهريور: خوش قلبى و بى كينه بودن شما باعث جلب توجه اطرافيان شده. با اين حال گاهى چنان حساس مى شويد كه توانايى استفاده از اين خصلت را از دست مى دهيد. در اين زمان كسى جرأت نزديك شدن به شما را ندارد. به شعر و داستان علاقه داريد. سعى كنيد به پيشرفت در اين زمينه ها ادامه دهيد.

مهر: هفته پر زحمتى پيش رو داريد، اما نگران نباشيد. اين مقدمه قرار گرفتن در مسيرى است كه مدتهاست در انتظارش هستيد. به تعويق انداختن تصميم گيريهاى اقتصادى در اين هفته به نفع شماست. برعكس طالع شما در زمينه امور عاطفى و فرهنگى روشن است. يك نفر قصد دارد شما را متوجه خودش كند، به اطراف خوب نگاه كنيد!

آبان: دو ملاقات مهم در پيش داريد. يكى در زمينه تحصيل يا شغل و ديگرى در مورد آينده. به سفرى كوتاه اما جالب مى رويد. دوستى كه از شما دلخور بود، به اشتباهش پى مى برد و از شما دلجويى مى كند. از افراد خودخواه فاصله بگيريد.

آذر: مراقب باشيد اعتماد به نفس بيش از حد، در نظر ديگران تبديل به غرور نشود. هدف مهمى در زندگى داريد، اما بايد قدم به قدم پيش برويد. رسيدن به هدف نياز به اطلاعات و جسارت بيشترى دارد. اين هفته در محل كار، كارها و وظايفى كه توسط ديگران ناتمام رها شده اند را شما به عهده مى گيريد. اگر زيرك باشيد، همين فرصت خوبى براى شما خواهد بود تا برخى مشكلات را از پيش پا برداريد.

دى: حسادت و كينه توزى بى دليل ديگران تنها با برخورد مناسب شما رفع مى شود. درباره مسائل مهم حتماً با دوستان صميمى مشورت كنيد. شما به راهنمايى و همفكرى نياز داريد. به گذشته فكر نكنيد، اين كار باعث مى شود آينده را از دست بدهيد.

بهمن: گاهى يكدنده و لجباز مى شويد و به مشورت تنها به عنوان عامل مزاحم نگاه مى كنيد. اين مسأله باعث مى شود از محبوبيت شما نزد اطرافيان كاسته شود. اين هفته پيشنهاد سفرى مهم به شما ارائه مى شود. سعى كنيد در كارهاى شخصى منظم تر باشيد. اين هفته يكى از خاطرات قديمى شما زنده مى شود. اين اتفاق شما را خوشحال مى كند.

اسفند: از غار تنهايى تان بيرون بياييد و زندگى را از دريچه تازه اى ببينيد. اين هفته به كسى كمك بزرگى مى كنيد و از طرفى كمك غير منتظره يكى از اطرافيان شما را غافلگير مى كند. خبر ويژه اين هفته براى شما يك پيشنهاد ازدواج است. انتظارش را داشتيد؟!

اين ماهى تقريباً گرد و نقره اى است، هاله اى از رنگ زرد و سبز هم در زمينه نقره اى ديده مى شود. باله مخرجى اين ماهى قرمز است. اندازه اين ماهى تا ۱۵ سانتى متر مى رسد. كمى نگهدارى اش مشكل است. گياهخوار است. اما هر گياهى را نمى خورد. نسبتاً خجول و منزوى است. بهتر است براى نگهدارى اين ماهى يك مخزن اجتماعى را انتخاب كنيد كه دمايش بين ۲۵ تا ۲۷ درجه سانتيگراد باشد.