گروه سياسى : سياست خارجى آمريكا در دور دوم دولت بوش، مناقشه انگيز ترين بحثى است كه اكنون ذهن دو گروه تحليلگران و سياستمداران را به خود معطوف كرده است. براى محافل بين المللى كه به انتظار ظهور يك خط مشى واقع بينانه در دور دوم رياست جمهورى جمهورى خواهان بر كاخ سفيد نشسته بودند، اظهارات اخير سياستمداران واشنگتن يك شگفتى اضطراب آور بود، بوش و دستيارانش با اين اظهارات گوى تنش را مجدداً در عرصه بين الملل به گردش درآوردند، در كانون اين گوى نام ايران قرار دارد.
|
|
|
سران كاخ سفيد زمانى نگاه ها را به سمت يك آمريكاى سختگير معطوف كردند كه ايران و جهان در شرايط ويژه اى قرار دارند، ايرانى ها سخت به كار انتخابات رياست جمهورى وصف طويل نامزدهاى آن مشغول اند و اروپايى ها در انديشه پيشبرد پروسه مذاكرات هسته اى خويش با ايران هستند. از نخستين ساعات سخنرانى بانوى نظريه پرداز نو محافظه كاران آمريكايى در باره ايران و تقويت گزينه استفاده از ديپلماسى تحكم و تهديد، اروپايى ها موجى از نگرانى را از خود بروز دادند. ديپلمات هاى ارشد اروپايى در برابر منطق تهديد رايس بر مشى مسالمت پاى فشردند اما تكرار گفته هاى «رايس» توسط «ديك چنى» و شدت گرفتن لحن تهديد مديران بوش بازتاب اتفاقات كاخ سفيد را از مرز اروپا فراتر برد و اين بار به جز اروپاييها قدرتهاى بلوك شرق و سران مجامع بين المللى در قبال مشى كاخ سفيد صف مخالفت آراستند.اكنون همگان اين پيام را دريافت كرده اند كه مردان كاخ سفيد انديشه هاى ديگرى براى خاورميانه در دور دوم زمامدارى بوش صورت داده اند كه فاز اول آن چنانچه يك نماينده مجلس لردهاى انگليس نيز اظهار داشته هرچه بيشتر امنيتى ساختن موضوع ايران و از كار انداختن مذاكرات ايران و اروپاست. اگر اولين اظهار نظر اروپايى ها همچون وزراى امور خارجه آلمان و انگليس و روسيه حاكى از آن بود كه آمريكا چندان خارج از چارچوب رفتارى شركاى اروپايى عمل نخواهد كرد، با ادامه اصرار آمريكايى ها برگفته هاى خويش ديروز سياستمداران مناطق دور دست بر خطر تند تر شدن آهنگ رفتار آمريكا صحه نهادند.
> بلر: موضع واشنگتن نسبت به ايران سخت تر از اروپاست
ديروز تونى بلر گفت كه موضع واشنگتن در برابر ايران از موضع اروپا سخت تر است، اما از رهبرى مذاكرات به وسيله اروپا رضايت دارد.
نخست وزير انگليس در گفت وگو با روزنامه گاردين از اظهارنظر در مورد گزارشهايى كه مى گويند آمريكا براى حملات نظامى عليه ايران آماده مى شود خوددارى كرد اما گفت كه واشنگتن موضعى را كه به نظر موضعى سخت تر از اروپاست در مورد ايران دنبال مى كند.
وى خاطر نشان كرد، با اين حال آمريكا تاكنون به آلمان، فرانسه و انگليس اجازه داده است در برخورد با فعاليت هسته اى ايران رهبرى را به عهده بگيرند.
> كميسر سياست خارجى اتحاديه اروپا: آمريكا به جنگ فكر مى كند
صريح ترين هشدار از جانب اروپايى ها را ديروز كميسر جديد سياست خارجى اتحاديه اروپا مطرح كرد.
«بنيتا فررو والدنر» كميسر سياست خارجى اتحاديه اروپا در گفت وگو با روزنامه آلمانى زبان بيلد آم زونتاگ نسبت به حمله نظامى آمريكا به ايران هشدار داد.
والدنر گفت: در حالى كه يك مذاكره فشرده بين ايران و اروپا برقرار است، آنها (آمريكا) به ادامه جنگ بين غرب و كشورهاى مسلمان جهان فكر مى كنند. كميسر سياست خارجى اتحاديه اروپا گفت: آنها معتقدند كه حتماً در اين برنامه خود پيروز مى شوند.
>مشورت اروپايى ها
در همين حال اينترفكس به نقل از ميشل بارنيه از احتمال قرار گرفتن ايران در دستور كار نشست احتمالى سران روسيه، فرانسه، آلمان و اسپانيا خبر داد.
ميشل بارنيه، وزير امور خارجه فرانسه در ديدار با ولاديمير پوتين، رئيس جمهور روسيه در كاخ كرملين به وى گفت: امكان دارد مسأله ايران يكى از مسائل مهمى باشد كه در نشست شما با گرهارد شرودر، صدراعظم آلمان، ژاك شيراك، رئيس جمهور فرانسه، رودريگز زاپاترو، نخست وزير اسپانيا مورد بحث قرار گيرد. همچنين يكى از اعضاى مجلس لردهاى انگليس تهديدهاى اخير آمريكا مبنى بر حمله نظامى به ايران را در راستاى اعمال فشار بر روابط اتحاديه اروپا و ايران دانست.
احمد نظير، از اعضاى مجلس لردهاى انگليس با اشاره به احتمال حمله موشكى آمريكا به تأسيسات اتمى ايران گفت: محافظه كاران جديد آمريكا به رهبرى صهيونيست ها در صدد وارد كردن ضربه نظامى به ايران هستند؛ چرا كه ايران تنها كشورى به حساب مى آيد كه در برابر سياست هاى آمريكا در خاورميانه ايستاده است.
>اسرائيل: اين پيامى براى اروپا بود
اسرائيلى ها هميشه از اعمال فشار بين المللى به ايران استقبال كرده اند، آنها ديروز سخنان ديك چنى را يك پيام براى اروپا دانستند، پايگاه اينترنتى روزنامه «الوطن» چاپ عربستان سعودى نوشت: اسرائيل اظهارات «ديك چنى» معاون رئيس جمهورى آمريكا درباره ايران را پيامى براى اروپايى ها دانست.
اين روزنامه به نقل از برخى مقامات اسرائيلى افزود: اظهارات چنى درخصوص حمله احتمالى اسرائيل به ايران، پيامى براى اروپاست تا موضع شديدترى در قبال برنامه هسته اى ايران اتخاذ كند.
معاون رئيس جمهورى آمريكا دو روز پيش با بيان اينكه از نظر آمريكا «ايران در صدر فهرست مناطق ناآرام جهان قرار دارد» ، از اينكه اسرائيل براى نابودى برنامه هسته اى ايران، ضربه اى به اين كشور وارد كند ابراز نگرانى كرد.
به نوشته الوطن،يك مسؤول بلندپايه اسرائيل گفت: اين اظهارات، خطاب به اروپايى ها است تا به آنان بگويد اگر نقش بزرگترى را در سياست اِعمال مجازات صورت نداده و تحركى قوى براى جلوگيرى از برنامه هسته اى ايران از خود نشان ندهند ما مسؤول آنچه اسرائيل انجام خواهد داد، نخواهيم بود.
> دبيركل ناتو: آمريكا و اروپا به يك نظر واحد برسند
مجادله اخير ديپلماتيك غرب بر سر موضوع ايران همه نهادها و مراكز مهم را درنورديده است به طورى كه دبيركل سازمان ناتو نيز در اين باره به اظهارنظر پرداخت.
دبيركل سازمان پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) تأكيد كرد: آمريكا و اروپا بايد تا پيش از برگزارى نشست سران كشورهاى عضو ناتو در ماه آينده به موضع مشترك دست يابند.
«ياپ هوپ دو شفر» در جمع خبرنگاران در بروكسل گفت: بسيار حائز اهميت است كه اتحاديه اروپا و آمريكا موضع مشتركى پيدا كنند وهر دو از هويج يا از چماق استفاده كنند.
به گزارش خبرگزارى فرانسه، وى در بخش ديگرى از سخنان خود گفت: اين مسأله، اشتباهى تاكتيكى است كه اروپا بخواهد در ازاى توقف فناورى هسته اى تهران، امتيازاتى از قبيل توافق نامه تجارى پيشنهاد دهد در حالى كه همزمان آمريكا تنها از تهديد استفاده مى كند.
> تفسير روسى ماجرا
اما شريك هسته اى ايران، تلاش دارد با نظرى خطاپوش تفسيرى خوش بينانه از سخنان مقامات آمريكايى ارائه دهد. وزيرخارجه روسيه گفت: همه شركت كنندگان بين المللى، در خصوص برنامه هسته اى ايران اتفاق نظر دارند كه مسأله هسته اى ايران بايد به طور مسالمت آميز و از طريق اقدامات سياسى حل وفصل شود.
«سرگئى لاوروف» در كنفرانس خبرى مسكو بعد از نشست شوراى همكارى فرانسه و روسيه در خصوص مسائل امنيتى، گفت: نظر اصلى «جرج بوش» ، رئيس جمهور آمريكا در سخنرانى اخير خود، اين است كه وى قاطعانه بر استفاده از روش هاى سياسى و صلح آميز براى حل مسأله هسته اى ايران تأكيد دارد.
>گمانه زنى محافل رسانه اى و دانشگاهى
اما برخى رسانه هاى منطقه نگاهى متفاوت به ماجرا دارند. يك روزنامه ترك با بيان اين كه آمريكا و ايران قدم به قدم به جنگ نزديكتر مى شوند ادعا كرد: سناريوى مشابه عراق در ايران نيز پياده مى شود.
روزنامه صباح چاپ آنكارا، در گزارشى تحت عنوان «سناريوى مشابه» آورده است: بوش به گفته هاى خود در خصوص ايران تأكيد مى ورزد، ولى در اين بين كليه گزينه ها را نيز مدنظر دارد.
روزنامه جمهوريت، ديگر روزنامه چاپ آنكارا نيز ضمن اشاره به تأكيد آمريكا براى متوسل شدن به راه حل هاى ديپلماتيك براى حل بحران هسته اى ايران مى نويسد: در عين حال كه آمريكا طرق ديپلماتيك را مدنظر دارد، عمليات نظامى را نيز مورد بررسى قرار مى دهد و ايران را به عنوان هدف استراتژيك مشاهده كرده و طرح هاى اشغال ايران را در دستور كار دارد.
درباره نشانه هاى تازه اى كه در افق سياسى روابط آمريكا با ايران و جهان با محور توسعه آزادى و دموكراسى ظاهر شده است، تحليل هاى زيادى از طرف محافل اروپايى صورت گرفته است، در اين ميان پروفسور «جان كين» استاد علوم سياسى دانشگاه وست مينستر لندن و پايه گذار مركز مطالعات دموكراسى اين دانشگاه سخنان شنيدنى دارد.
به گزارش بى.بى.سى جان كين اظهارات خانم رايس را بسيار تكان دهنده تلقى مى كند و مى گويد: «به اعتقاد من اميد داشتن به پديدار شدن تغيير چشمگير در سياست خارجى آمريكا، ناموجه و آرمانگرايانه است چون چنين اميدى دست كم گرفتن مسير سياست ژئوپوليتيك انباشته شده آمريكاست.» جان كين درباره سخنان اخير تونى بلر نخست وزير بريتانيا مى گويد: «در اين مقطع، موضع وزير خارجه و نخست وزير بريتانيا كه براى اطمينان بخشى به جامعه جهانى مى گويند كه احتمالاً تغييرى در استراتژى واشنگتن به سوى يك رهيافت اجماعى چندجانبه و غير خشن پديدار مى شود، مرا متقاعد نمى كند.
جان كين در پايان مى گويد: «مشكل تازه اى در تاريخ دموكراسى پديدار شده است. براى نخستين بار مسأله اين است كه چگونه مى توان مدعى دموكراتيزه كردن را دموكراتيزه كرد؟ چگونه مى توان آمريكا را وادار كرد كه بفهمد بايد داد و ستد كند و اجازه بدهد توسعه و تحولى درونى رخ بدهد تا باعث رونق آزادى هاى مدنى، سياسى و اجتماعى شود؟» به نظر وى نقشى كه مردم ايران در اين امر بازى مى كنند اهميتى حياتى دارد و باز شدن بيشتر فضاى سياسى ايران، پيش شرط اساسى توسعه يك فرهنگ سياسى در سراسر منطقه براى تقليل تنش هاى نظامى و البته رونق نهادهاى تقسيم قدرت است.