اساس استدلال اصلاح طلبان از روز نخست اين بود كه درقمار سياست، برنده آن است كه مهره «قدرت» را - هرقدر چشم نواز ودل انگيز بنمايد- برزمين نهد وبرگ «اقتدار» را - هر ميزان غريب وغايب باشد - در چنگ بگيرد . درس اول دانش سياسى ، توجه به اين تفكيك است وحرف اول وآخر خاتمى درايام حكمرانى اش ،تأكيد برتمايز نهادن ميان اين دومفهوم بوده است. سخن مستدل علم سياست وكلام مكرر دولتمرد اصلاحات، روز گذشته بار ديگر برزبان سخنگوى دولت جارى شد.
به گواهى اهل نظر وبه شهادت تجربه سياسى، اقتدار آنگاه به كمال محقق خواهد شد كه دست كم درسه حوزه وبا چهار مؤلفه عيان شود. عرصه هاى سه گانه سياست، اقتصاد و ديپلماسى، زمينه هاى بروز وتبلور اقتدار است. براين اساس مى توان حكم كرد كه براى يك واحد سياسى و حاكميتى چهار الزام وجود دارد كه اقتدار را به بلوغ مى رساند. به عبارت بهتر تحقق اقتدار به تبلور چهار گزينه بستگى دارد:
۱- آزادى مردم
۲- امنيت مخالف
۳- اعتماد جامعه جهانى
۴- اشتياق بخش خصوصى به مشاركت دراقتصاد.
كارنامه اصلاح طلبان دراين حوزه هاى چهارگانه پيش چشم اهل بصيرت است تابا اندكى انصاف وحق مدارى، توفيق ايشان را گمان زنند. سخنگوى دولت روز گذشته به پاره اى از فرازهاى اين كارنامه ارجاع داد. او به صراحت سخن از اين گفت كه جمع اصلاحات، اقتدار را در آزادى مردم وامنيت مخالفين مى جويد . از سوى ديگر به پشتوانه مؤلفه هاى همين تفسير ازاقتدار ، نرخ تورم مهارگسيخته سال هاى پيش از ۷۶ را - كه گاه به سطح ۵۰ درصد سرك مى كشيد - به سطحى منطقى وتحمل پذيرتر تقليل دادوبه موازات آن نرخ رشد با ثبات اقتصاد را افزايش داد. از سوى ديگر ضعف پايگاهى ايران درعرصه مناسبات جهانى كه پاره اى موارد فقط به ارتباطات جهانى درحد ادارات فرعى دستگاه ديپلماسى محدود مى شد، به بركت سياست ستودنى تنش زدايى، بهبود يافت وجامعه جهانى، پيام گفت وگوى خاتمى را مشق ومشى سال قلمداد كرد.
به اين اعتبار دولت اصلاحات در محاسبه اى دشوار وكم نظير، هر طور كه درتوانش بود از قدرت سخت افزارى وناموجه خود كاست وبراقتدار ملى خود درسطوح سياسى، ديپلماتيك واقتصادى افزود.
اينك پرده آخر از حضور اصلاحات فرا رسيده است. قدرت خاتمى ويارانش درقياس با روز اول، بى شك بيشتر نشده است اما اقتدار ايشان بى گمان افزايش يافته است. رنجيدگى هاى نخبگان، مخالفان و مردم از دولت اصلاحات، هر جنس و طعمى داشته باشد، قطعاً از اين جنس نيست كه هول و هراسى بابت نقد دولت داشته باشند. ديگر نه مركب مخالفين در سراشيبى سقوط قرار گرفت و نه عزت و آزادى مردم به تير توهين آسيب ديد. كسى كه از لزوم «هواى تازه» سخن مى گويد، بى شك به فضاى سرد و ساكتى كه پيش از اصلاحات بود، خو كرده است. اگر پاى تازگى هوا و طراوت فضا در ميان باشد، سراغ آن را جز در حد فاصل سالهاى ميانه دهه هفتاد و آغاز دهه هشتاد نمى توان گرفت. گويا برق سكه قدرت، قداست مفهوم اقتدار را بى رونق كرده است. براى پاره اى از اهل قدرت اگر جذابيت «اقتدار» رنگ باخته است،  براى مردمى كه هواى تازه آزادى و امنيت در عصر اصلاحات را تجربه كرده اند،  آن مفهوم همچنان جذاب است. دل خوش داشتن به عرضه تصويرى از خود كه ابهت و قدرت را تداعى مى كند، پيام خوشايندى براى ملت و نتيجه دل انگيزى براى نامزدهاى انتخابات آتى ندارد.

گروه سياسى: يك عضو فراكسيون اصولگرايان در مجلس هفتم گفت: نظرسنجى هاى وزارت اطلاعات در مورد كانديداهاى مطرح انتخابات رياست جمهورى بايد مشخص شود، از كدام جامعه آمارى صورت مى گيرد؟ شكرالله عطارزاده در گفت و گو با «ايلنا» تصريح كرد: در يكى از اين نظرسنجى هاى وزارت اطلاعات، ميزان آراى آقاى هاشمى رفسنجانى ۲۲ درصد و نفر دوم نيز با فاصله بسيار فاحش آقاى مهرعليزاده معاون رئيس جمهورى برآورد شده كه ميزان آراى وى ۸ درصد اعلام شده است. عضو فراكسيون اصولگرايان گفت: در اين نظرسنجى كانديداى سوم معين با ۷‎/۵ درصد آرا اعلام شده است و پس از آن آقايان لاريجانى، ولايتى، احمدى نژاد، كروبى و توكلى اعلام شده اند. وى در پايان تأكيد كرد: در جريان انتخابات سال ۷۶ نيز ميزان نظرسنجى ها باور پيروزى آقاى ناطق نورى را در افكار عمومى به وجود آورده بود، اما شاهد بوديم كه به يكباره فضاى انتخابات به سمتى رفت كه آقاى خاتمى پيروز انتخابات شد، بر اين اساس نمى توان به اينگونه نظرسنجى ها اعتماد جدى داشت.

گروه سياسى: ميزگرد «انتخابات نهم، چگونه؟» با حضور دبيران كل سه حزب مؤتلفه اسلامى، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامى و اعتدال و توسعه در خبرگزارى دانشجويان ايران، برگزار شد. به گزارش ايسنا، دبير كل حزب اعتدال و توسعه در اين ميزگرد در ارزيابى از تكثر كانديداها در اين دوره انتخابات رياست جمهورى نيز گفت: تفاوتى كه انتخابات نهم رياست جمهورى با ادوار پيشين دارد، شايد به نوع تغيير فضاى دوقطبى سياسى كشور با آرايش جديدى كه احزاب و تشكلهاى سياسى دارند، برگردد. نوبخت با بيان اينكه در اين انتخابات سه جريان متمايز از هم حضور دارند، در عين حال از سه جريان موسوم به اصول گرا، اصلاح طلب و ائتلاف نهم براى فرداى بهتر ياد كرد .
در ادامه محمدنبى حبيبى، دبيركل حزب مؤتلفه، در ارزيابى خود از حضور روزافزون كانديداهاى نهمين دوره انتخابات رياست جمهورى نيز اظهار داشت: معتقدم هيچ نگرانى براى تعدد كانديداها نبايد وجود داشته باشد. اين از محاسن قانون انتخابات و قانون اساسى ماست. با يقين مى گويم آمدن افراد و جناحهاى مختلف را در صحنه انتخابات مثبت مى بينيم، اما يك قاعده اى بايد رعايت شود كه استقبال از آمدن نامزدهاى مختلف، وظيفه تشكيلاتى همه ماست. اما كسانى كه مى خواهند نامزد باشند يك دور شرايط كانديداتورى را مطالعه كرده باشند و با انصاف خودشان ببينند مى توانند كانديدا شوند تا تعدد بسيارشان مشكل فنى براى دستگاههاى اجرايى و نظارتى ايجاد نكند.
محمد سلامتى، دبير كل سازمان مجاهدين انقلاب اسلامى در ارزيابى از پديده تكثر كانديداها نيز اظهار داشت: وقتى افراد زيادى كانديدا مى شوند موضوع شركت در انتخابات از حالت انحصارى خارج مى شود. دبيركل سازمان مجاهدين انقلاب اسلامى ايران با تأكيد بر اين كه تكثر كانديداها با توجه به شرايط موجود در كشور مثبت ارزيابى مى شود، اظهار داشت: در حال حاضر سؤال اين است كه كدام كانديدا به انتخابات عمق مى بخشد كه به عقيده من كانديدايى كه نمايندگى فكرى اقشار جامعه را به عهده داشته باشد، حايز چنين ويژگى است.

گروه سياسى ـ در جلسه  اخير شوراى هماهنگى جبهه اصلاحات با تأكيد بر لزوم مشاركت حداكثرى مردم در انتخابات آتى رياست جمهورى انتخابات نهم به عنوان بهترين و شايد آخرين فرصت براى تداوم اصلاحات عنوان شد. حجت الاسلام و المسلمين هادى خامنه اى رئيس دوره اى جبهه اصلاحات پس از بيان اين مطلب به خبرنگار ايسنا،  با اشاره به اين كه در جلسه اخير شوراى هماهنگى جبهه اصلاحات تصميمات كميته سياسى و انتخابات شورا مطرح و پس از بحث هاى گسترده موادى به عنوان نتيجه اين نشست مورد تأييد اكثريت اعضا قرار گرفت. خامنه اى ادامه داد:  بر اساس موارد مورد تأكيد در اين جلسه  انتخابات آينده مهمترين و آخرين فرصت ها براى ادامه اصلاحات برشمرده  شد كه از دست دادن آن با عدم مشاركت در انتخابات شانس بازگشت به فضاى كنونى را براى مدت طولانى از اصلاح طلبان سلب مى كند. رئيس دوره اى جبهه اصلاحات اظهار داشت: در جلسه اخير شوراى هماهنگى جبهه اصلاحات اعضا بر اصل رقابت در انتخابات تأكيد كردند.

گروه سياسى: حداد عادل رييس مجلس   با اشاره به تهديدات اخير مقام هاى آمريكايى عليه ايران، اين  تهديدها را فرافكنى دانست و اظهار داشت: صحبت هاى بوش در آغاز دوره دوم   رياست جمهورى اش نوعى فرافكنى است، كه ذهن مردم را از كارنامه سياه   آمريكايى ها در عراق منحرف كند.  به گزارش ايرنا وى در مراسم  افتتاح نخستين دوره بازى هاى بانوان پايتخت هاى كشورهاى اسلامى و آسيايى در  گفت وگو با خبرنگاران افزود: آنها به اسم آزادى، حقوق بشر و رفاه به عراق رفتند  اما جز شكنجه و كشتار براى مردم اين كشور به ارمغان نياورده اند.

گروه سياسى: چهره هاى شاخص فراكسيون اكثريت مجلس ديروز از حل شدن موضوع استيضاح حاجى، وزير آموزش و پرورش دولت خاتمى خبر دادند، موضوعى كه از زمان اعلام نتيجه انتخابات مجلس هفتم به كرات از سوى چهره هاى مطرح آبادگران مطرح شده و آنها در مصاحبه هاى انتقادآميز خود بر تحقق اين استيضاح پافشارى مى كردند. به گزارش ايسنا، محمدرضا باهنر، نايب رئيس مجلس ديروز با بيان اينكه «موضوع استيضاح حاجى حل شده است» ، اعلام نتيجه مذاكرات رئيس مجلس با رئيس جمهور درباره استيضاح وزير آموزش و پرورش را به امروز موكول كرد. ابوترابى، نايب رئيس دوم مجلس نيز گفت: هيأت رئيسه مجلس ضمن احترام به نظر نمايندگانى كه خواهان طرح استيضاح وزير آموزش و پرورش هستند، با طرح اين استيضاح مخالف است.

گروه سياسى: سيد محمدخاتمى و الهام على اف رؤساى جمهورى ايران و آذربايجان بر گسترش هر چه بيشتر روابط تأكيد كردند.
به گزارش ايرنا، خاتمى كه ديروز پس از مراسم استقبال رسمى در مجموعه سعد آباد تهران به همراه على اف به سؤالات خبرنگاران پاسخ مى داد، در اين رابطه تأكيد كرد: ايران برگسترش روابط با جمهورى آذربايجان كه هر روز عميق تر و گسترده تر مى شود، تأكيد مى كند.
وى در پاسخ به سؤال خبرنگار آذربايجانى در خصوص موضع ايران درباره بحران قره باغ گفت: ما جزو معدود كشورهايى هستيم كه مواضع جمهورى آذربايجان را تأييد و برتماميت ارضى و حق حاكميت جمهورى آذربايجان تأكيد كرده ايم. خاتمى افزود: معتقديم كه راه حل مشكل، توسل به زور نيست، بلكه بايد براساس تفاهم، حق و منطق مسأله حل شود.
رئيس جمهورى تأكيد كرد: معتقدم اگر كشورهاى ذينفع تصميم جدى داشته باشند، اين مسأله زودتر حل مى شود.
وى با اشاره به روابط ايران با دوكشور جمهورى آذربايجان و ارمنستان، گفت: ايران آمادگى دارد، كه براى حل بحران قره باغ هركارى را انجام دهد. رئيس جمهورى اظهار اميدوارى كرد كه مسأله قره باغ هر چه زودتر حل شود.
خاتمى در پاسخ به سؤال ديگر خبرنگار آذربايجانى در خصوص موضع ايران در خصوص مسأله قره باغ و مشابهت آن با اشغال سرزمين اعراب از سوى رژيم صهيونيستى، گفت: اشغال و اعمال زور از طرف هر كشورى را محكوم مى كنيم، با اين تفاوت كه معتقدم اسراييل همه سرزمين فلسطين را اشغال كرده و موجوديت آن نامشروع است و اين مسأله درباره ارمنستان كه صاحب سرزمين است، صادق نيست.
الهام على اف رئيس جمهورى آذربايجان نيز در اين مصاحبه گفت: هدف اصلى سفر من به ايران توسعه و تقويت روابط در همه زمينه ها از جمله عرصه اقتصادى ميان تهران - باكو است.
وى با اشاره به اسناد امضا شده در سفر آقاى خاتمى به جمهورى آذربايجان گفت: اجرايى كردن اين اسناد نيز يكى از اهداف سفر من مى باشد. على اف اظهار داشت: روابط و مناسبات ايران و جمهورى آذربايجان با سرعت در حال توسعه است و مناسبات سياسى و اقتصادى بسيار خوبى ميان دو كشور جريان دارد.
وى افزود: سفر رؤساى جمهورى دو كشور، وزرا و ساير مقامات بيانگر روابط خوب تهران - باكو است كه در آينده مناسبات دو كشور بيش از اين توسعه خواهد يافت.
پس از اين مصاحبه مذاكرات مشترك رؤساى جمهورى دو كشور آغاز شد.

جلال برزگر
بر گوش راست گربه ايران و تكيه داده به پهنه آبى خزر سرزمينى غنوده است، سرزمينى كه از پى فروپاشى شوروى و از ۱۹۹۱ تاكنون، نام يك جمهورى مستقل را يافته. جمهورى آذربايجان به لحاظ تمدنى هم خانواده با ايران و به لحاظ جغرافيايى متعلق به قفقاز جنوبى يا همان ديار موزائيك اقوام است. فروپاشى شوروى منشأ شكل گيرى رقابت ها و چالش هاى بسيار در اين ديار گرديد. برخى از جمهورى هاى تازه استقلال يافته براى در امان ماندن از توفان هاى سياسى مسير گرايش به غرب بخصوص آمريكا را پيش گرفتند و برخى تحت الزامات منطقه اى و اشتراكات تمدنى، نژادى و مذهبى دست دوستى به سوى همسايگان ترك و ايرانى خود دراز كردند. اما در تعيين گرايش جمهورى آذربايجان يك گرانيگاه ديگر دخالت كرد و آن اتكاى اين كشور به منابع درياى خزر است. جايى كه پاره اى از هويت و علقه تاريخى ايران شمرده مى شود.
بر اين اساس مى توان گفت اگر آذرى ها با ترك ها ارتباط نژادى و زبانى و با غرب ارتباط سياسى قوى دارند، با همسايه جنوبى خويش ايران افزون بر ارتباط عميق مذهبى و قومى و تجارى پيوندى عميق تر دارند كه راه آن از پهناى خزر مى گذرد ؛ اما اينها تمام قصه ارتباط ما با همسايه شمالى نيست، بحران ارضى آذربايجان با ارمنستان و دسترسى به پاره جدامانده آذربايجان (نخجوان) از طريق خاك ايران از مسائل مبتلا به تهران و باكو است و در كنار آن بايد از امكانات تجارى و طبيعى پرشمارى ياد كرد كه مردمان آن سوى ارس (با ۷ ميليون نفر جمعيت اغلب شيعه و هشتاد و شش هزار و يكصد كيلومتر وسعت خشكى) در سرزمين همسايه قديمى و ريشه دار خود جست و جو مى كنند. 
امروز رئيس جمهورى آذربايجان ميهمان تهران است، انجام سفر «الهام على اف» به تهران شش ماه بعد از سفر «سيد محمد خاتمى» به باكو خبر از اهميتى مى دهد كه طرفين براى روابط دو جانبه و منطقه اى خويش قائل هستند، ليست بلند بالاى اسناد و يادداشت هاى تفاهمى كه در اين سفر در زمينه همكارى هاى دوجانبه در حوزه هاى انرژى، راه هاى مواصلاتى و همكارى هاى علمى و بهداشتى به امضا خواهد رسيد، نشان از آن دارد كه تهران و باكو در پى شكل دهى يك رشته روابط و همگرايى برگرد پهنه خزر هستند. اين نكته اى در خور تأمل است كه در مذاكرات كشورهاى ساحلى خزر به كرات مورد اشاره قرار گرفته و در بيانيه پايانى اجلاس وزيران امور خارجه كشورهاى ساحلى در مسكو نيز قيد شده بود، سياستگذاران كشورهاى ساحل خزر بر اين باورند كه همراه با مذاكرات فنى و دشوار رژيم حقوقى درياى خزر به نيازهاى ديگر خود نيز بپردازند كه اين خود باعث افزايش تماس، همگرايى و بسترسازى براى حل بهتر مسائل درياى خزر خواهد بود، چنانچه سال قبل نخستين سند ۵ جانبه درياى خزر مربوط به امور زيست محيطى مورد توافق قرار گرفت. البته اين نوع توافقات در بحث هاى سياسى مانند ترتيبات امنيتى درياى خزر يا منطقه قفقاز از دشوارى و پيچيدگى خاصى برخوردار است، با اين وجود فعال بودن خط هاى تماس و همكارى هاى تجارى و اقتصادى موجب شده كه فرمول هاى امنيتى مورد نظر طرفين بارها روى ميز مذاكره قرار گيرد. از جمله بحث هاى حساس ميان ايران و آذربايجان مسائل مربوط به رژيم حقوقى درياى خزر است، اغلب وانمود مى شود كه موضع ايران مبنى بر ضرورت توافق ۵ جانبه (مطابق با معاهدات بين المللى و بيانيه سران كشورهاى ساحلى در عشق آباد) باعث تأخير در روشن شدن تكليف رژيم حقوقى اين دريا شده است، اما اختلافات موجود ميان ديگر كشورها در اين مسير قابل اغماض نيست، حتى در بين آنها كه قرارداد دو يا سه جانبه در خزر امضا كرده اند، شمارى از همسايگان خزر در تفسير توافق ها دچار اختلاف نظرند، روسيه تقسيم را فقط براى منابع جايز مى داند و كماكان رژيم حاكم بر آب ها را مشاع مى خواهد در حالى كه سه كشور ديگر تقسيم كلى دريا را در نظر دارند. 
به تصريح مقامات ايرانى اگر توافقات دو يا سه جانبه بتواند كمكى به حصول توافق ۵ جانبه نهايى نمايد، ايران با اين مذاكرات مخالفتى ندارد، با توجه به اين كه وضعيت جنوب دريا سرانجام بايد در مذاكرات ايران، آذربايجان و تركمنستان تعيين شود، به احتمال زياد در سفر «على اف» به تهران درباره درياى خزر و حوزه هاى همجوار يا مشترك ايران و آذربايجان در آن نيز گفت و گو صورت خواهد گرفت، مهمترين حلقه مذاكرات آينده ايران و آذربايجان همين بحث خواهد بود، چرا كه دستيابى به يك فرمول مشترك بين دو كشور مى تواند مسايل زيادى را در دريا روشن سازد. 
توافق ايران و آذربايجان در خزر در صورت وقوع مى تواند به عنوان يك الگو و نمونه اوليه به اجلاس پنج جانبه كشورهاى ساحلى ارائه شود، به گفته مقامات دوطرف مذاكرات دشوار ايران و آذربايجان درباره خزر به جريان افتاده و بنا بر شواهد و قراين اين راهى است كه بايد طى شود، به نتيجه رسيدن مذاكره ايران و آذربايجان توپ را از مرزهاى آبى دو كشور به ديگر نقاط دريا خواهد انداخت تا آنها كه توافق دو و سه جانبه شتابزده با تفسيرهاى مختلف امضا كرده اند، به بازخوانى قرار و مدارهاى خويش بنشينند و زمينه براى تعيين نهايى رژيم حقوقى درياى خزر فراهم آيد. بايد ديد كشورهاى ساحلى اين راه محتوم را چگونه طى خواهند كرد؟