Iran Newspaper

گزارش از: بهاره اميرحسينى
در وضعيتى كه سياست در جامعه ايران همچنان آماج اظهارنظرهاى گوناگون در تمامى قشرهاى جامعه است، دانش سياست با وجود گسترشى كه در عرصه هاى دانشگاهى داشته هنوز دانشى مهجور است و جايگاه استادان اين علم كه همگان خود را در آن متخصص مى دانند هنوز نامعلوم است، اما چندى پيش كه خبر تأسيس «انجمن علوم سياسى ايران» منتشر شد، به نظر مى رسد زمان سازمان يافتگى استادان و پژوهشگران علم سياست در ايران، فرا رسيده است. در حالى كه در همه كشورها ، تشكل علمى استادان علوم سياسى پديد آمده، بسيارى از فعاليتهاى علمى و ارتباطات جهانى و داخلى آنها را سازماندهى مى كند. در ايران كه بيش از ۷۰ سال از عمر تأسيس اولين مدرسه رسمى علوم سياسى مى گذرد، تأسيس اين انجمن و آغاز اين فعاليت مدنى، گرچه دير اما مغتنم و قابل تأمل است. براى هيأت مديره اولين «انجمن علوم سياسى ايران» ، استادانى از دانشگاه هاى مختلف انتخاب شده اند؛ دكتر «حاجى يوسفى» و دكتر «ازغندى» از دانشگاه شهيد بهشتى، دكتر «مقصودى» از دانشگاه آزاداسلامى، دكتر «سليمى» از دانشگاه علامه طباطبايى ، دكتر «افتخارى» ، دكتر «شيرخانى» و دكتر «احمدى» از دانشگاه تهران و دكتر «غفارى» از دانشگاه تربيت مدرس، اعضاى نخستين هيأت مديره اين انجمن هستند. قاسم افتخارى كه از قديمى ترين و پركارترين استادان علوم سياسى ايران است و استاد بسيارى از استادان امروزى علوم سياسى و مديرگروه روابط بين الملل دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران است، به عنوان نخستين رئيس هيأت مديره برگزيده شده و در اين فرصت به سؤالات ما پاسخ داده اند:
نحوه شكل گيرى و تأسيس انجمن چگونه بوده است؟
با توجه به نبود مؤسسه يا انجمنى براى رشته علوم سياسى و روابط بين الملل نياز به تشكيل چنين مؤسسه اى حس مى شد و حدود ۱۱ ماه پيش توانستيم مجمع مؤسس انجمن را با حضور نماينده وزارت علوم ، تحقيقات و فناورى در كتابخانه مركز مطالعات عالى بين المللى دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران تشكيل دهيم و اساسنامه آن را به تصويب برسانيم و پس از آن، جريان به ثبت رساندن انجمن را در دستور كار قرار دهيم. حدود ۲ ماه پيش ، انجمن در روزنامه رسمى به ثبت رسيد و اعلام موجوديت كرد. بنابراين فعاليت رسمى ما از زمان به ثبت رسيدن انجمن شروع شده است. البته قبل از آن نيز به طور عادى ماهى يك بار جلساتى را تشكيل داده، برنامه هايى را تعيين مى كرديم، ولى اجراى آن منوط به تصويب آن از سوى وزارت علوم، تحقيقات و فناورى است.
هدف تأسيس انجمن متخصصان علوم سياسى و روابط بين الملل چيست؟
عمده ترين هدف تأسيس انجمن، گسترش، پيشبرد و ارتقاى علمى اعضاى انجمن و توسعه كيفى نيروهاى متخصص و بهبود بخشيدن به امور آموزشى و پژوهشى در زمينه هاى علم سياست و حوزه هاى مربوط به آن است.
در راستاى دستيابى به هدف مذكور چه فعاليت ها و اقداماتى پيش روى انجمن است؟
انجمن ، فعاليت ها و برنامه هاى گوناگون و گسترده اى را در پيش رو دارد كه طبق اساسنامه ، عمده ترين فعاليت انجمن، ارتقاى علم سياست و روابط بين الملل در ايران است و براى اجراى اين امر برنامه ريزى هايى كرده ايم كه مهم ترين آن تشكيل كميسيونى براى ارزيابى اوضاع علوم سياسى و روابط بين الملل در نهادهاى مربوط در ايران است.
همچنين بخشى از كارهاى ما برگزارى سمينار درباره دانش سياسى و روابط بين الملل در جامعه امروز ايران است. كار سمينار بررسى وضعيت كيفى آموزش و پژوهش در حوزه دانش هاى سياسى و روابط بين الملل در ايران است، هرجا علوم سياسى تدريس شود يا مورد تحقيق قرار گيرد در حوزه فعاليت اين گروه است.
از ديگر اقدامات جارى انجمن راه اندازى يك پايگاه اينترنتى است كه مى تواند پل ارتباطى بين انجمن و اعضاى آن و همچنين انجمن هاى ديگر در سراسر كشور باشد و از طريق آن مى توانيم از پيشرفت هاى جديد دانش سياسى و روابط بين الملل در جهان آگاه شويم، همچنين تجربه هاى خود را به جهانيان انتقال بدهيم و در واقع از تجربيات يكديگر بهره ببريم.
ديگر اينكه دو نشريه در نظر گرفته ايم، يكى به صورت فصل نامه كه درآن مقالات و دستاوردهاى علمى پژوهشى در حوزه علوم سياسى و روابط بين الملل منتشر خواهد شد و ديگرى به صورت بولتن است.
نحوه عضو گيرى انجمن به چه صورتى است؟
در اساسنامه انجمن ۵ نوع عضوگيرى در نظر گرفته شده است:
۱ ـ عضو پيوسته: از افرادى تشكيل مى شود كه در حال حاضر داراى درجه دكترى روابط بين الملل وعلوم سياسى و به فعاليت هاى آموزش و پژوهش علوم سياسى و روابط بين الملل مشغول اند و در واقع اعضاى مؤسس انجمن را تشكيل مى دهند.
۲ ـ افرادى كه داراى درجه تحصيلى در علوم سياسى و روابط بين الملل و مشغول فعاليت در زمينه امور غير آموزشى و پژوهشى هستند و البته با نظر هيأت مديره مى توانند به صورت انفرادى مورد بررسى قرارگرفته، در صورت دارا بودن شرايط به عضويت پيوسته ارتقا يابند.
۳ ـ عضويت دانشجويى: براى دانشجويانى است كه در رشته هاى علوم سياسى و روابط بين الملل و رشته هاى وابسته مشغول به تحصيل هستند.
۴ ـ عضويت افتخارى: براى شخصيت هاى علمى ايرانى و خارجى كه مقام علمى آنان زمينه علوم سياسى و روابط بين الملل است
۵ـ عضويت مؤسساتى يا حقوقى : براى سازمان هايى است كه در زمينه هاى علمى و پژوهشى مربوط فعاليت مى كنند .
چرا تا به حال عضو گيرى انجمن به طور فعال صورت نگرفته ،آيا انجمن درگير مشكلات ثبتى بوده است؟
علت مشكلات از اينجاست كه حدود ۳۰ سال پيش،انجمنى به همين نام در اداره ثبت شركتها ثبت شده بود،ولى هيچ گاه فعاليتى در اين باره نكرده، و زمانى كه ما خواستيم انجمن را راه اندازى كنيم با اين مانع رو به رو شديم كه قبلاً انجمنى به اين نام وجود داشته، اين امر باعث شد كه به ثبت رسيدن مجدد انجمن حدود ۷ تا ۸ ماه طول بكشد كه سرانجام با تلاشهاى برخى از اعضاى انجمن ، اين مشكل رفع شد و ما جانشين انجمن قبلى شديم و از اين پس عضو گيرى انجمن را به صورت فعال شروع مى كنيم. البته در حال حاضر انجمن حدود ۳۰ عضو دارد، ولى با توجه به فعاليت هاى پيش رو ، به سرعت تعداد اعضا را افزايش مى دهيم و علاوه بر اشخاص حقيقى، اشخاص حقوقى نيز مى توانند عضو انجمن بشوند و اميد است بعد از راه اندازى پايگاه اينترنتى و ارتباط با مؤسسات آموزشى و پژوهشى مرتبط در سطح كشور، در وهله اول، تقاضا براى عضويت صورت بگيرد و به دنبال آن فعاليت هاى بين المللى انجمن نيز توسعه يابد و عضو انجمن هاى بين المللى بشويم كه در سراسر دنيا وجود دارد.
بودجه انجمن از چه طريق تأمين مى شود؟
انجمن يك مؤسسه غيرانتفاعى است كه طريقه تأمين بودجه آن نيز دراساسنامه مشخص شده است.
بر طبق اين اساسنامه ، سه منبع در نظر گرفته شده است: ۱ ـ گرفتن حق عضويت: اين هزينه فقط از اعضاى پيوسته و وابسته گرفته مى شود و شامل عضويت دانشجويى، افتخارى و مؤسساتى نيست. البته وزارت علوم، تحقيقات و فناورى در پى آن است كه حق عضويت اعضاى علمى دانشگاهى را خود پرداخت كند ۲ـ درآمدهاى ناشى از خدمات: انجمن مى تواند خدمات مختلفى را به صورت امور پژوهشى براى مؤسسات غير انجام دهد و دستمزد دريافت كند و همچنين با فروش كتب، نشريات و مجلات مرتبط با انجمن مقدارى از بودجه را تأمين كند. ۳ ـ دريافت كمك ها و هدايا: عموماً افراد و مؤسسات خير به اين انجمن ها كمك مى كنند و ما اميدواريم كه اين هدايا در مورد انجمن علوم سياسى و روابط بين الملل نيز صورت بگيرد.
آيا محلى دائمى براى انجمن در نظر گرفته شده است؟
درحال حاضر محل تشكيل جلسات انجمن در گروه روابط بين الملل دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران است و قرار است دفتر ديگرى در همين ساختمان به انجمن اختصاص يابد كه البته موقتى خواهد بود تا وزارت علوم، تحقيقات و فناورى مكان متمركزى براى انجمن هاى علمى در نظر بگيرد.
در پايان اگر مطلبى ديگر به نظرتان مى رسد بفرماييد؟
صرفاً يادآورى مى كنم، توسعه رشته هاى علمى و حرفه اى در كشورهاى پيشرفته ، مديون و مرهون فعاليت هاى انجمن هاى مربوطه است. گفتنى است كه اعتبار مؤسسات آموزشى و پژوهشى را انجمن هاى علمى تعيين مى كنند و در كشورهاى مختلف، انجمن علوم سياسى و روابط بين الملل است كه نهادهاى فعال را براى پيشرفت كشور مورد بررسى قرار مى دهند و براساس شاخص هاى خودشان ارزيابى و اعتبار نهادها را مشخص مى كنند.