اصفهان ـ خبرنگار «ايران»: هجوم كالاهاى قاچاق چينى و هندى به كشور، بازار صنايع دستى اصفهان را به عنوان بزرگترين و متنوع ترين توليدكننده اين صنعت با تهديدى جدى مواجه ساخته است.
وضعيت بغرنج صنايع دستى اصفهان و ناتوانى در حل آن ظاهراً به خلع سلاح مسؤولان مربوطه نيز انجاميده تا آنجا كه در جلسه اى كه يك ماه پيش با حضور مسؤولان، نمايندگان شهر اصفهان در مجلس و مدير عامل سازمان صنايع دستى تشكيل شد چنين عنوان شد كه با ورود ايران به بازار اقتصاد جهانى بالاخره اين اتفاق خواهد افتاد و ايران مجبور به رقابت با كالاهاى خارجى خواهد شد.
اين در حالى است كه رئيس هيأت مديره صنف صنايع دستى استان اصفهان معتقد است: هنرمندان و صنعتگران پيش از پيوستن ايران به بازار جهانى اقتصاد نياز به حمايتهايى جدى جهت حضور مداوم در اين بازار دارند.
روند ورود صنايع دستى كشورهاى خاور دور به خصوص چين و هند از چهار سال گذشته به اين سو در رقابتى نابرابر با صنايع داخلى در حالى شدت گرفته است كه «فيض اللهى» رئيس هيأت مديره صنف صنايع دستى استان نيز از ورود زودهنگام كشور ويتنام به جرگه اين توليدكنندگان و صادركنندگان خبر مى دهد.
او با اشاره به نمايشگاهى كه چندى پيش در عمان برگزار شده بود گفت: «ويتنام نيز به تازگى در اين حوزه سرمايه گذارى كرده و حتى كالاهايى مرغوب تر از دو كشور مذكور توليد كرده» به اعتقاد وى گرچه هنوز اين محصولات به توليد انبوه نرسيده اما ديرى نخواهد پاييد كه اين كالاها نيز به بازار ايران سرازير شوند.
تنوع، جذابيت ظاهرى و قيمت ارزان اين كالاها در مقايسه با صنايع دستى ايرانى كه با هزينه بالا توليد مى شوند بزرگترين عامل شكست صنايع دستى داخلى در برابر كالاهاى صنايع وارداتى است.
\ منتظريم تا شكايت كنند
در اين باره كه چرا جلو ورود اين كالاها گرفته نمى شود يا از فروش آنها در كنار ساير محصولات داخلى جلوگيرى نمى شود، «بهروز شيردوانى» كارشناس مسؤول بازرگانى و مديريت سازمان صنايع دستى اصفهان به مجارى قاچاق كالا در كشور اشاره مى كند كه تنها حوزه صنايع دستى نيز درگير آن نيست.
گرچه وجود قوانينى كه در راستاى حمايت از صنايع دستى داخلى تدوين شده مجارى قانونى ورود كالاهاى دستى خارجى را مسدود مى كند اما هيچ فكرى در رابطه با وضعيت قاچاق كالا انجام نشده. «شيردوانى» درمورد اينكه پس وظيفه سازمان صنايع دستى در رسيدگى به وضعيت اصناف و پيگيرى مسائل مربوط به آنها چيست، مى گويد: بايد شكايتى از سوى اصناف به دست ما برسد تا ما پيگيرى كنيم يا به ضابطان اجرايى اعلام كنيم درحالى كه اين اتفاق تا به حال نيفتاده و همه چيز درحد حرف و سخن باقى مانده است. وى سازمان صنايع دستى را آخرين مجراى كنترل مى داند و جلوگيرى از ورود قاچاق را وظيفه مجريان مربوطه عنوان مى كند.
اين درحالى است كه «فيض اللهى» برعكس گفته او مى گويد: «به نمايندگى از اين صنف تا به حال پيگيرى هاى زيادى انجام شده. او مى گويد: حتى مديرعامل سازمان صنايع دستى كشور را به ميدان نقش جهان برديم و وضعيت فروشگاههاى اطراف ميدان را به او نشان داديم.»
او از صحبت با رئيس مجلس پيشين و نامه نگارى با گمرك اصفهان سخن مى گويد و مى افزايد: حتى به گمرك اعلام كرديم كه كارشناسان خود را رايگان در اختيار آنها قرارمى دهيم و همه اينها درحالى است كه هنوز هيچ اقدام مثبت يا عملى جهت كنترل وضعيت موجود مشاهده نشده است.
\ تنها راه حل!
درفروشگاههاى اطراف ميدان نقش جهان به عنوان نماد و اصلى ترين محل فروش صنايع دستى استان مى توان دركنار گلدانهاى قلمزنى، سفره هاى قلمكار، قابهاى خاتم، ظروف مينا و... به وفور اشيايى را ديد كه هيچ نشانى در صنعت داخلى ندارند اما به راحتى دركنار محصولات داخلى جاى گرفته اند.
به گفته يك فروشنده قيمت يك گلدان چينى در مقايسه با يك اثر قلمزنى ايرانى تا چهار برابر ارزان تر است و اگر قرار شود همان اثر با همان مشخصات در ايران توليدشود هزينه تا ۱۰ برابر افزايش مى يابد.
به گفته «شيردوانى » اين كالاها هيچ تشابهى با توليدات داخلى ندارند و از نظر تنوع و شكل هم متفاوتند. اما به علت قيمت ارزان تر آن بيشتر و راحت تر به فروش مى رسند، به گفته او به همين علت هم نمى توان از ميزان خسارت وارده به صنايع دستى كشور از اين حوزه به رقم و عدد مشخصى دست يافت.
در سبد هزينه خانوار ايرانى سهم اندكى به خريد صنايع دستى اختصاص مى يابد و درنهايت خلأ فرهنگى و سطح پايين درآمدها بدون توجه به ارزش كالاى خريدارى شده همه چيز را معطوف به قيمت آن مى كند همين مسأله فروشنده را ترغيب به جايگزينى كالاى چينى به جاى توليد داخلى مى كند.
از سويى گردشگران خارجى نيز كه به گفته فيض اللهى اصلى ترين خريداران و مشتريان صنايع دستى كشورند به علت كاهش ورود آنها طى سالهاى گذشته بزرگترين ضربه را به صنايع دستى كشور وارد ساخته اند.
با اين حال به نظرمى رسد برنامه ريزى جهت كاهش هزينه هاى توليد براى كاهش و ايجاد امكان رقابت با صنايع خارجى تنها راه حل موجود است اما«شيردوانى » مى گويد: «اين برنامه ريزى امكان ندارد، قيمت موادخام به دليل تورم روزبه روز بالاترمى رود و دستمزد كارگر نيز به همين ترتيب افزايش مى يابد كه در نهايت همه چيز خودش را برروى قيمت تمام شده كالا نشان مى دهد.»
به گفته او قيمت هركيلو مس كه ماده اوليه محصولات قلمزنى است، طى دو ماه ۱۳۰۰تومان افزايش پيداكرده است.
با اين حال «فيض اللهى» مى گويد: «دولت چين به توليدكنندگان يارانه پرداخت مى كند و حتى جنس توليدى را بدون سود از توليدكننده خريدارى و صادرمى كند تا نيروى كار و صنعت كشور ايستا بماند.»
به اعتقاد وى اما صنايع دستى ايرانى از كمترين حمايت ها برخوردارند و حتى در نمايشگاههاى خارجى هم به علت بالابودن هزينه اجاره غرفه ها بدترين قسمت ها نصيب ايران مى شود.
فيض اللهى مشكل ديگر آسيب پذرى صنايع دستى را عدم آشنايى هنرمندان و صنعتگران داخلى با علم و نياز روز مى داند. درحالى كه به گفته او هيأت هاى چينى در سفرهاى خارجى خود معمولاً تعدادى از صنعتگران كشورشان را با خود همراه مى كنند تا با علم نياز دنيا آشنا شوند. اما ايران هيچ برنامه عملياتى شده اى در اين حوزه ندارد.