«ماه خورشيد» لباس سياه اش را از تن درآورد و به جاى آن لباس سفيدى پوشيد. از سياهى بيزار بود و هميشه از آن فرار مى كرد. آهى كشيد و به تيره روزى هايى كه بعد از اين تيره بختى ها نصيب اش شده بود، فكر كرد.
شش، هفت سال پيش بود كه «حامد» به عنوان خواستگار با خانواده اش پاشنه در خانه آنها را درآورده بودند و آنقدر رفته و آمده بودند كه بالاخره جواب مثبت از «ماه خورشيد» شنيده بودند. «ماه خورشيد» در ميان هياهو و هلهله اطرافيان پاى در خانه حامد گذاشته بود.
اما چند روز بعد وقتى سرزده به زيرزمين خانه پدر شوهرش رفته بود تا شيشه ترشى را بردارد با ديدن حامد در كنار منقل و بساط ترياك، برخودش لرزيده بود. «حامد» معتاد بود. حالا ديگر او اين را مى دانست، اما راهى براى بازگشت نداشت.
حامد با ديدن «ماه خورشيد» در آن شرايط سعى كرده بود كه هر طور شده، به همسرش چيزهايى را بفهماند.
- ماه خورشيد من معتاد نيستم فقط بعضى وقت ها تفريحى ترياك مى كشم. از نظر مالى هم كه مى بينى مشكلى ندارم. خانه اى خريده ام كه به زودى به آنجا مى رويم. ماشين و مغازه هم دارم وسايل خانه هم كه دارم ديگر مشكلى براى ادامه زندگى من و تو نمى ماند. تو هم اگر حتى به خاطر اعتياد از من طلاق بگيرى شرايط بهترى در انتظار تو نيست. هست؟
ماه خورشيد خيلى فكر كرده بود و سرانجام تصميم گرفته بود با حامد زندگى اش را ادامه بدهد و او را براى حل اين مشكل يارى دهد. وقتى نخستين فرزندشان به دنيا آمده بود، حامد هنوز تفريحى به طرف مصرف مواد مخدر مى رفت. ماه خورشيد اميدوار بود بودن يك فرزند بتواند در حامد تحولى ايجاد كند ولى با به دنيا آمدن دومين فرزندشان نه تنها اين مشكل حل نشده بود بلكه بيشتر هم شده بود. حالا ديگر حامد روز به روز بيشتر خمار و عصبى مى شد. مصرفش بالا رفته بود و اخلاقش ديگر تغيير كرده بود. اين مرد همان مرد سابق زندگى اش نبود. ماه خورشيد چاره اى جز ماندن نداشت حالا ديگر خودش نبود و بچه هم بود كه بايد به آنها هم فكر مى كرد.
تا وقتى كه حامد هر چه داشت را دود نكرده بود. ماه خورشيد و بچه ها در سايه همين چادر تاريك زندگى شان را ادامه مى دادند، روزها و شب ها به سختى مى گذشت. حامد روز به روز از آنها بيشتر دور مى شد ديگر نيامدنش شب ها به خانه عادى شده بود.
***
نيمه شب ماه خورشيد با ديدن كابوس از خواب پريد. عرق سردى روى پيشانى اش نشسته بود.
صبح وقتى متوجه شد حامد بر اثر مصرف زياد مواد مخدر مسموم شده و جانش در خطر است، نگرانى اش افزايش پيدا كرد. حامد چند ساعت بيشتر دوام نياورده بود. ماه خورشيد به زندگى و بچه هايش فكر مى كرد در كنار دو كودكش با مغازه و خانه اى كه از حامد مانده بود، مى توانست زندگى را از نو بسازد، اما اين رؤياى شيرين تنها ۴۰ روز دوام داشت.
پدر حامد در برابر عروس اش ايستاده بود.
- وسايلت را جمع كن و به اتاقى در خانه ما بياور. مى خواهم اين خانه را اجاره بدهم.
- آخر چرا پدر؟ من و بچه ها در اين خانه راحت تريم، تازه اينجا بوى حامد مى دهد. من و حامد در اين خانه سال ها زندگى كرده ايم و تمامى جاى جاى اين خانه براى من پر از خاطره است. چطور مى توانم با دو بچه قد و نيم قد در اتاقى زندگى كنم. در خانه شما هم كه پسران ديگرتان مى آيند و نامحرم هستند من راحت نيستم.
مادر شوهر اخم هايش را در هم كرده بود.
- تو ديگر يك زن بيوه اى. دنبال راحتى مى گردى؟ اگر راحتى مى خواهى به خانه پدرت برو.
- ولى اين خانه بعد از حامد مال بچه هايش است.
مادر و پدر شوهرش خنديده بودند.
- تمام اموال حامد قبل از مرگش به نام ما شده است. حامد هيچ چيز ندارد كه تو بخواهى آن را براى خودت نگه دارى و پس به همين يك اتاق بساز و بيشتر از حق ات حرف نزن چون همين يك اتاق را اگر به تو ندهيم جايى جز خيابان ندارى.
ماه خورشيد احساس مى كرد تمام غرور و شخصيت اش خرد شده است. چرا حامد حاضر شده بود دست به اين كار بزند. چرا به او و بچه هايش فكر نكرده بود؟ او يك زن جوان بود كه در خانه پدرشوهر نمى توانست در كنار بچه هايش راحت زندگى كند پس چه بايد مى كرد؟
ساك كوچكش را بست لباس مشكى اش را درآورد. پيراهن سفيدى پوشيد و صبح زود بچه ها را از خواب بيدار كرد اين آخرين روزى بود كه در اين خانه حق داشت زندگى كند. قبل از آمدن پدر شوهرش، با بچه ها به طرف خانه پدرش راه افتاد.
پدر از ديدن نوه هايش خوشحال شد. عصر بود كه براى بردن جهيزيه اش به خانه اش برگشت و وسايلش را طبق ليستى كه داشت از آنجا به خانه پدرش برد.
پيغام هاى مادرشوهر و تهديدات پدرشوهرش شروع شده بود.
- حضانت بچه ها را از تو مى گيريم.
ماه خورشيد تنها از عشق بچه هايش بود كه نفس مى كشيد. هيچ درآمدى نداشت و هيچكس از خانواده شوهرش براى خرجى بچه هايش به او كمكى نمى كرد. پدر پيرش با وجود اينكه درآمد مختصرى داشت خرج زندگى آنها را هم به دوش مى كشيد. «ماه خورشيد» متوجه تغيير نگاه هاى اطرافيان شده بود. حرف هايى كه از گوشه و كنار مى شنيد روحيه اش را حساس كرده بود.
- تا كى مى خواهى به پدر پيرت فشار بياورى و مخارج بچه هايت را از او بخواهى؟ در حاليكه شوهرت از خودش مال و اموال داشته و خانواده او حالا در نهايت راحتى دارند از آن استفاده مى برند.
ماه خورشيد به خانه پدرشوهرش رفته بود ولى در نهايت بعد از چند ساعت گفت و گو تنها دستگيرش شده بود كه خانواده شوهرش قصد دارند حضانت بچه ها را از او بگيرند.
ماه خورشيد عصبى و نگران به خانه پدرى اش برگشته بود.
ـ ماه خورشيد ستاره اقبالت رميده!
قلبش فروريخته بود.
ـ برايت خواستگار آمده است.
ـ ولى من نمى خواهم شوهر كنم همان يكبار براى هفت پشتم بس است.
ـ اين چه حرفى است . بگذار او را ببينى ، حرف بزنى وبعد قضاوت كنى. هميشه كه آدم بد نمى آورد.
ماه خورشيد چادر گل گلى اش را روى سر انداخته و باسينى چاى جلوى خواستگارش رفته بود.
ازحرف هاى او فهميده بود كه مرد ۱۵ سالى از او بزرگتر است ، زنش مرده وهيچوقت صاحب اولاد نشده است. حالا هم به دنبال زنى آرام و نجيب و بساز مى گردد. مرد دستش به دهانش مى رسيد. مى توانست سقفى وسايبانى بالاى سرش بسازد. مى ماند بچه ها. شرم وحيا مانع از اين بود كه بتواند درمورد بچه ها حرف بزند.
مرد هنگام رفتن صدايش كرد.
نگران بچه هايت نباش. من هيچوقت بچه اى نداشته ام وخانه ام سوت و كور بوده است. اگر آنها هم باشند، زندگى خوبى خواهيم داشت.
***
«ماه خورشيد» مانده بود كه چه كند. اگر خانواده شوهرش مى فهميدند حتماً بچه ها را از او مى گرفتند و «ماه خورشيد» نمى توانست براى لحظه اى ازبچه هايش دور بماند. نمى دانست درقانون آيا پس از ازدواج حضانت بچه ها به او داده خواهد شد يا نه.

حضانت فرزندان پس از ازدواج مجدد مادر

فرحناز خسروشاهى - معاون مجتمع قضايى خانواده (۱) :
قانونگذار به منظور حفظ وحراست دراموال صغيرى كه به دليل سفه وعدم رشد قادر به حفاظت ونگهدارى اموال ويا دفاع ازحقوق خود نمى باشد افرادى را مسؤول شناخته تا دراين راستا عهده دار حمايت وحفاظت ازاموال وحقوق صغار باشند.
به موجب ماده ۱۱۸۰ قانون مدنى «طفل صغير تحت ولايت قهرى پدر و جد پدرى خود مى باشد و طفل غير رشيد يا مجنون درصورتى كه عدم رشد يا جنون او متصل به صغر باشد»
درمورد سؤال : فرزندان صغير پس از فوت پدر با حيات جد پدرى تحت حضانت و نگهدارى مادر خود قرارگرفته اندو نزد وى زندگى مى نمايند. برخلاف حضانت،  ولايت به معناى سرپرستى دراداره امور اموال وحقوق صغار است ، بنابراين با فوت پدر كليه امور مربوط به اموال وحقوق صغار به عهده ولى قهرى يا جد پدرى است .
به عبارت ديگر جد پدرى ولى ونماينده قانونى فرزندان خود (نوه) درمراجع قانونى وساير ادارات دولتى مى باشد. اين بدان مفهوم است كه اموال متعلق به صغير اعم از سهم الارث، ازاموال منقول و غيرمنقول، اسنادو املاك به جامانده ازپدر، تحت سرپرستى وحفاظت ونظارت جد پدرى مى باشد تا پس از رفع حجر و پس از رشد فرزندان به دست آنها سپرده شود. حتى درمورد اموال ضايع شدنى جد پدرى وظيفه دارد نسبت به حفظ حقوق صغير اقدام نمايد مثلاً آنها را بفروشد واز پول آن با رعايت مصلحت صغار مالى براى آنها بخرد تا درآينده به آنها تحويل دهد.
بنابراين مسؤوليت شرعى وقانونى جد پدرى در حفظ وحمايت ازحقوق صغار همواره با رعايت امانت وحفاظت توأم و درراستاى تبديل به احسن نمودن اموال بالفعل فرزندان خود مى باشد.
درصورتى كه جد پدرى (ولى قهرى) رعايت امانت دراموال صغير را ننمايد ازسمت خود عزل وبه جاى وى ، قيم عهده دار اداره اموال صغار مى گردد.
به موجب ماده ۱۱۸۴ قانون مدنى اصلاحى ۷۹‎/۳‎/۱ «هرگاه ولى قهرى طفل رعايت غبطه صغير را ننمايد ومرتكب اقداماتى شود كه موجب ضرر موليّ عليه (صغير) گردد به تقاضاى يكى از اقارب وى و يا به درخواست رئيس حوزه قضايى پس از اثبات ، دادگاه ولى مذكور را عزل وازتصرف دراموال صغير منع وبراى اداره امور مالى طفل فرد صالحى را به عنوان قيم تعيين مى نمايد همچنين اگر ولى قهرى به واسطه كبر سن ويا بيمارى وامثال آن قادر به اداره اموال موليّ عليه (صغير) نباشد وشخصى را هم براى اين امر تعيين ننمايد طبق مقررات اين ماده فردى به عنوان امين به ولى قهرى منضم مى گردد.»
به علاوه قانونگذار درماده ۱۱۸۶ قانون مدنى پيش بينى نموده درصورتى كه عدم امانت ولى قهرى نسبت به دارايى طفل معلوم شود طبق ماده ۱۱۸۴ قانون مدنى ولى از سمت خود عزل وقيم نصب مى گردد درحال حاضر اداره امور سرپرستى تحت نظر دادستان درتهران و شهرستان ها عهده دار عزل ونصب ولى يا قيم مى باشد.
با توجه به مطالب فوق روشن گرديد كه با فوت پدر وحيات جد پدرى مادر دخالتى دراداره اموال فرزندان صغير خود ندارد ليكن به موجب قانون، حضانت ونگهدارى وتربيت اطفال صغير به مادر سپرده شده دراين مورد قانون حق حضانت فرزندان صغير يا محجور به مادران آنها مصوب ششم مرداد ماه ۱۳۶۴ بيان مى دارد: «حضانت فرزندان صغير يا محجورى كه پدرانشان به مقام والاى شهادت رسيده ويا فوت شده باشند با مادران آنها خواهد بود وهزينه متعارف زندگى اين فرزندان چنانچه از اموال خودشان باشد دراختيار ولى شرعى است واگر ازطريق بودجه دولت ويا ازبنياد شهيد پرداخت مى شود دراختيار مادرانشان قرار مى گيرد، مگر آنكه دادگاه صالح درموارد ادعاى عدم صلاحيت مادر حكم به عدم صلاحيت بكند.»
بنابراين به موجب قانون فوق الذكر فرزندان صغير ، حتى با حيات جد پدرى، نزد مادر خود زندگى ونگهدارى وتربيت وحضانت آنان با مادرشان مى باشد.
به موجب قانون فوق ونيز عمومات قانون مدنى درباب نفقه، چنانچه اموالى متعلق به صغير (مثلاً سهم الارث پدرى صغير) موجود باشد مخارج روزانه صغار از اموال خودشان توسط جد پدرى به عنوان نفقه ومخارج روزانه به مادر صغار پرداخت مى گردد ودرصورتى كه شخص متوفى ( پدر صغار) در زمان حيات خود دريكى از دستگاه ها و ياسازمانهاى دولتى وياخصوصى اشتغال داشته ومستمرى ماهيانه به فرزندان وى تعلق مى گيرد مادر حق مراجعه ودريافت مستمرى ونفقه فرزندان خود را دارد ودراين زمينه مى تواند به اداره سرپرستى مراجعه ومجوز لازم را اخذ نمايد.
درخصوص ازدواج مادرى كه فرزندان صغير خود را تحت حضانت و نگهدارى خود قرارداده منع قانونى وجود ندارد و ازدواج مادر مانع ازحق حضانت وى نخواهد بود.
مطابق تبصره ۲ قانون حق حضانت ... مصوب سال ۱۳۶۴ «ازدواج مادرانى كه درماده واحده ذكر شده مانع از حق حضانت آنها نمى گردد».
دراين خصوص به مادران توصيه مى شود كه دقت وتوجه كافى را درمورد ازدواج آتى خود داشته باشند وبا اطمينان كافى ازجايگاه خوب عاطفى و روانى فرزندان درخانواده آتى تصميم بگيرند. دراين زمينه استفاده از مشاورين متخصص در امور خانواده مى تواند راهگشا باشد.
درانتها لازم به ذكر است درمواردى كه مادر نخواهد ويا نتواند فرزندانش را نزد خود نگه دارد ويا اساساً صلاحيت اخلاقى وى جهت نگهدارى فرزندان صغير قبلاً درمحكمه سلب گرديده باشد ، حضانت نيز به جد پدرى واگذار وباعدم صلاحيت وى به ساير اقربا  يا افراد يا مؤسسات ديگر با نظر دادگاه واگذار مى گردد.

حضرت على(ع) فرمودند: ترس با يأس مقرون شده و كم رويى با محروميت وفرصت ها مى گذرد همچون عبور ابرها بنابراين فرصت هاى نيك را غنيمت شماريد.
حضرت على(ع) فرمودند: ازجمله كفاره هاى گناهان بزرگ به فرياد مصيبت زدگان رسيدن و تسلى دادن به رنجديدگان است.
حضرت على(ع) فرمودند: اى فرزند آدم هنگامى كه ببينى پروردگارت پى درپى نعمت هايش را بر تو مى فرستد درحالى كه تو معصيت او را مى كنى بترس.
حضرت على(ع) فرمودند: كسى چيزى را در دل پنهان نمى كند مگر اينكه در سخنانى كه از دهان او مى پرد و در چهره و قيافه اش آشكارمى گردد.
حضرت على(ع) فرمودند: هنگامى كه تو عقب مى روى و مرگ به جلو مى آيد چه زود با يكديگر ملاقات خواهيدكرد.
حضرت على(ع) فرمودند:كسى كه كار نيك انجام مى دهد خودش از آن كار بهتر است و انجام دهنده كار شر از آن كار بدتر است.

> هنگام سوار شدن مسافر مشكوك به قصد خارج از شهر در شبها دقت بيشترى عمل آوريد.
> از انتقال مسافران مشكوك به خارج از مسيرهاى اصلى و اماكن متروكه خوددارى نماييد.
ا> ز قبول كردن هر نوع خوراكى و نوشيدنى از مسافران ناآشنا و مشكوك امتناع ورزيد.
> اتومبيل خود را به لوازم ايمنى نظير دزدگير، سوئيچ مخفى، قفل فرمان، قفل پدال و وسايل بازدارنده مجهز نماييد.
> هنگام دور شدن از خودرو سيستم ايمنى آن را فعال كنيد.
> از گذاشتن اسناد و مدارك اتومبيل در داخل آن حتى الامكان خوددارى شود.
>از نگهدارى وسايل گران قيمت در اتومبيل فاقد سرنشين خوددارى فرماييد.
> به محض وقوع حوادثى از قبيل سرقت خودرو مراتب را سريعاً به همراه كليه مشخصات خودروى مسروقه به مركز فوريتهاى ،۱۱۰ كلانترى و يا پاسگاه انتظامى محل وقوع، اطلاع دهيد.
> هنگام وقوع حادثه در صورت مراجعه به مراكز درمانى خونسردى خود را حفظ نموده و در صورت ترك اتومبيل نكات ايمنى را رعايت فرماييد.
> هنگام تعويض چرخ پنچر شده و برطرف نمودن نقص فنى اتومبيل از قفل بودن دربها، اطمينان حاصل نماييد.
>اتومبيل را براى گرم شدن در حالت روشن تنها نگذاريد.
> هيچگاه به اعتبار اينكه كودكى در اتومبيل نشسته است اتومبيل را روشن نگذاريد.
> حتى الامكان از راديوپخشهاى كشويى استفاده نماييد و به هنگام ترك اتومبيل آن را برداريد.
> توصيه مى شود رانندگان بين شهرى از طريق ترمينال ها و شركت تعاونى تاكسيرانى و مسافربرى اقدام به پذيرش مسافر نمايند و حتى المقدور از پذيرش مسافر در بين راه خوددارى كنند.
> از سپردن سوئيچ اتومبيل به اشخاص غيرمطمئن جداً خوددارى نماييد.
به منظور اغفال رانندگان، گروه سارقان در يك مسير و در فواصل اندك قرار گرفته و به عنوان مسافر سوار اتومبيل مى شوند تا در فرصت مناسب با هماهنگى مبادرت به سرقت خودرو و اخاذى از راننده نمايند، پس مراقب باشيد.
> حتماً موتوسيكلت خود را شماره گذارى نموده و پلاك انتظامى اخذ شده را بر روى آن نصب نماييد.
>از تحويل موتوسيكلت به اشخاص ناشناس و غيرمسؤول خوددارى نماييد.

راننده عزيز ! يكى از موارد تخلف راننده وسيله نقليه كه اغلب مواقع منجر به تصادف مى شود تخطى از سرعت مطمئنه است. در مقررات راهنمايى و رانندگى به راننده تكليف شده تا در تقاطع هايى كه فاقد چراغ راهنما يا مأمور راهنمايى و تابلوى ايست است و در سرپيچ ، جاده هاى تنگ و تپه ها و به طور كلى در محل هايى كه موانعى در مسير حركت آنها وجود دارد و هنگام بارندگى در برف و باران يا مه و كولاك و ... از سرعت وسيله نقليه تا حدى كه براى احتراز از خطر تصادف ضرورت دارد بكاهند. بنابراين راننده ملزم است كه با توجه به شرايط ، اوضاع و احوال روحى و جسمى خود و وضعيت وسيله نقليه ، زمان و مكان رانندگى ، سرعتى را انتخاب و اختيار كند كه از خطر تصادف يا حادثه مصون بماند. به اين ميزان و مقدار سرعت از نظر فنى ، سرعت مطمئنه مى گويند: نكته قابل توجه اين است كه در هرحال سرعت مطمئنه سرعتى كمتر از سرعت مجاز و يا حداكثر برابر آن به استناد آيين نامه راهنمايى و رانندگى در راهها و مناطقى كه ميزان سرعت رانندگى به وسيله تابلو يا علائم ديگر مشخص شده سرعت مطمئن و بدون حادثه را تعيين كرده است.

ايران از كشورهايى است كه همواره با وقوع حوادث پيش بينى نشده اى مانند زلزله، سيل، توفان، آتش سوزى و... روبرو است.
بررسى ها نشان مى دهد كه رعايت نكردن دستورات اوليه ايمنى و امداد، قبل از وقوع حوادث و بعد از آن سهم عمده اى در كم كردن خطرات و آسيبهاى ناشى از آن دارد.
مطالب اين ستون كه هر هفته پيش روى شما خواهد بود شامل دستورالعمل هاى ايمنى و امداد است كه شما را در پيشگيرى مقابله با حوادث مختلف و كاهش صدمات ناشى از آن يارى كند.

سالانه در جهان چند زلزله اتفاق مى افتد كه برخى از آنها خفيف و نامحسوس و برخى ديگر شديد است و خسارتهاى جانى و مالى فراوان دربر دارد. بنابراين توصيه هاى ايمنى در زمينه زلزله، نسبت به حوادث ديگر، اهميت خاصى دارد.
رعايت نكات ايمنى قبل از وقوع زلزله
از آنجا كه زلزله خبر نمى دهد بايد پيش از وقوع آن تدابير ايمنى خاص و مهمى انديشيده شود:
< اجراى دستورالعمل هاى نحوه قطع جريان آب، برق، گاز و ساير امكانات خدماتى در منزل:
الف. گاز: معمولاً شير اصلى گاز روى لوله ورودى و پس از كنتور نصب مى شود و دسته آن به رنگ قرمز يا نارنجى است.
ب. برق: فيوز اصلى برق درطبقه همكف يا زيرزمين و در زير كنتور قرار دارد.
در صورتى كه در مجتمع هاى آپارتمانى زندگى مى كنيد، محل فيوز برق خانه خود را به نام خود مشخص كنيد.
ج. آب: شير اصلى ورود آب به منزل در همان محلى است كه لوله آب وارد خانه مى شود، اين شير جنب كنتور اصلى قرار دارد.
< مكانى را انتخاب كنيد كه همه اعضاى خانواده بعد از وقوع زمين لرزه، در آنجا جمع شوند.
< يك يا چند نقطه امن را در هر اتاق انتخاب كنيد تا در مواقع ضرورى بتوانيد به آن نقطه پناه ببريد.
< نقاط امن محل كار و سكونت خود را روى نقشه اى مشخص كنيد و آن را در اختيار نزديكان خود قرار دهيد.
< تمرين هاى دوره اى نجات از خطرهاى زمين لرزه را كه در مدارس و از طريق رسانه ها آموزش داده مى شود، انجام دهيد و اين برنامه را هر چند وقت يك بار تكرار كنيد.
<دوره كمكهاى اوليه بويژه آموزش احياى قلبى و ريوى را از طريق هلال احمر شهر خود و يا ساير مراجع ذيصلاح بياموزيد.
< از استحكام و مقاومت ساختمان محل زندگى خود در برابر زمين لرزه مطمئن شويد. عواملى چون كم بودن شيب زمين، بالا بودن سختى زمين، اسكلت بندى محكم و اصولى ساختمان، سقف ساختمان، نقشه متقارن ساختمان و كيفيت مصالح و كيفيت ساخت در ايمنى ساختمان نقش بسيار مهم و اساسى ايفا مى نمايد. احداث ساختمان در نزديكى گسل ها، لبه پرتگاهها و شيب ها، مجاورت ديوارهاى حائل غيرمقاوم، مجاورت ساختمانهاى غيرمقاوم، نزديكى ساختمان هاى بلند، باعث آسيب پذيرى ساختمان در زمان وقوع زمين لرزه خواهد بود.
< در ساختن بناهاى جديد، اصول و مقررات ايمنى و مقاومت ساختمان در برابر زلزله را به دقت رعايت كنيد.
< محل خواب شما نبايد در كنار پنجره ، زير لوستر ، تابلو ، آينه و ساير اشياى شكننده و آويزان باشد.
< راهروها و خروجى هاى منزل را بررسى كنيد و وسايلى را كه ممكن است بعد از وقوع زلزله سد راه شوند از آن مكانها دور كنيد.
< وسايل سنگينى را كه هنگام وقوع زلزله ممكن است سقوط كنند، مانند كتابها، گلدانهاى آويز و لوسترها، در محل خود محكم كنيد.
< اشياى بزرگ و سنگين را در قفسه هاى پايين تر قرار دهيد و قفسه ها را محكم به ديوار متصل كنيد.
< اشيايى را كه در قسمت خارجى ساختمان قرار دارند، مانند كولر، گلدانهاى پشت پنجره و ظروف مواد غذايى ، در جاى مناسبى قرار دهيد و يا در جاى خود ثابت كنيد.
< شيروانى و كلاهك دودكش هاى بخارى را كه در زمان وقوع زلزله ممكن است سقوط كنند بازرسى كنيد.
< ذخيره آب و غذا (ترجيحاً به صورت كنسرو) به اندازه مصرف سه روز آماده كنيد. در صورتى كه اين ذخاير به صورت كنسرو نباشد، بايد هردو هفته يك بار، آنها را تجديد كرد تا فاسد نشوند.
< همواره كيف امداد و نجات هلال احمر را در منزل آماده داشته باشيد.
< مواد شيميايى سمى و خطرناك را در ظرف پلاستيكى مطمئن و در پايين ترين قسمت گنجه ها و دور از دسترس كودكان قرار دهيد.
< حتماً براى جلوگيرى از حوادث ناشى از زلزله يك كپسول آتش نشانى در منزل داشته باشيد وحتى الامكان آن را در آشپزخانه قرار دهيد. همچنين نحوه استفاده از آن را بياموزيد و به كليه اعضاى خانواده نيز آموزش دهيد.
< نزديك ترين محل هاى امدادرسانى مانند جمعيت هلال احمر ، راهدارى ، درمانگاه ، آتش نشانى و قرارگاه نيروى انتظامى را كه هنگام حادثه مى توانند به شما كمك كنند، شناسايى كنيد.
< از مهندس طراح ساختمان جهت بررسى ساختمان دعوت به عمل آوريد و در باره چگونگى راههاى مراقبت از خانه با او مشورت كنيد.
<خانه ، خانواده و اموالتان را در برابر زلزله بيمه نماييد.