|
درباره ليلى بن على همسر رئيس جمهور تونس
سياسى ترين زن عرب
|
|
|
زنان همواره در كاخ هاى حكام عرب نفوذ و نقشى ويژه دارند؛ آنان هرسرنخى را كه به بازيهاى سياسى قدرت منتهى مى شود، با دقت دنبال مى كنند. هرچند زنان كاخ در ظاهر ، تمايلى به فعاليتهاى سياسى نشان نمى دهند و بيشتر علاقه مندى خود را به فعاليتهاى اجتماعى و امور مرتبط با رشد و توسعه زنان و كودكان نشان مى دهند، اما در عمل ، در بسيارى از زد وبندهاى سياسى رد پاى آنها ديده مى شود. زنان قصر در هنگام معركه هاى انتخاباتى ، مستقيماً وارد عرصه سياسى مى شوند و تمام تلاش خود را معطوف كسب پيروزى و تحكيم پايه هاى قدرت همسرانشان مى كنند.
ليلى بن على ، همسر رئيس جمهور تونس ، زين العابدين بن على ، يكى از اين زنان است كه توانسته از طريق تقويت نهادهاى مدنى زنان در تونس ، حضورى گسترده و فعال در عرصه سياسى اين كشور داشته باشد. ليلى بن على بدون ترديد در تحولات سياسى تونس و اجراى برخى اصلاحات سياسى در بهبود چهره حكومت بن على ، كه كارنامه نه چندان خوبى در زمينه حقوق بشر دارد ، نقشى تعيين كننده داشته است. شريك سياسى زين العابدين بن على وزير امنيت داخلى تونس هفتم نوامبر سال ۱۹۸۷ طى كودتايى آرام زمام قدرت را در دست گرفت . در آن روزها تونس به دليل تشديد بيمارى و كهولت سن بورقيبه كه خود را رئيس جمهور مادام العمر مى دانست با بحرانهاى متعدد سياسى ، اقتصادى و اجتماعى روبرو بود. ليلى هنوز چندروزى از به قدرت رسيدن بن على نگذشته بود كه با وى ازدواج كرد. از آنجا كه بورقيبه در تمام دوران حكومتش توانسته بود با استفاده از نفوذ و نقش همسرش در پيشبرد اهداف و سياستهايش بهره ببرد، زين العابدين نيز در تقليد از وى ، تصميم گرفت براى پيشرد اهداف سياسى خود از همسرش كمك بگيرد. ليلى كه همسر دوم زين العابدين است ، از خانواده فقيرى بود. او تنها دختر در ميان ده پسر خانواده بود. آشنايى او با مرد قدرتمند تونس به دورانى برمى گردد كه بن على رئيس سرويس امنيتى بود و داشت نردبان قدرت را با موفقيت و پى در پى صعود مى كرد، تا اينكه وزير دفاع شد. زمانى كه بن على به رأس قدرت نزديك شد ، روابط او با ليلى خيلى نزديك شده بود، و بالاخره آنها تصميم به ازدواج گرفتند آنها اكنون صاحب پنج فرزند هستند. مأموريت «ليلى بن على » به عنوان بانوى تازه قصر چندان دشوار نبود ، چون پيش از رسيدن پاى او به قصر ، زنان تونسى در دوران حكومت بورقيبه به بسيارى از حقوق خود دست يافته بودند. زنان تونس در سال ۱۹۵۶ با تصويب قانون حقوق فردى ، از حقوقى برابر با مردان بهره مند شدند. بيش از نيم قرن پيش ، قانون تعدد زوجات لغو و طلاق منوط به رأى قضايى شد. سن قانونى ازدواج براى دختران ۱۸ سال و براى پسران ۲۰ سال در نظر گرفته شد. همچنين نگهدارى فرزندان، در صورت فوت پدر يا شوهر، به زن سپرده شد. براساس اين قانون ، زنان تونسى صاحب حق رأى و كانديداتورى نيز شدند. آنها با اين قانون توانستندبه تمامى اركان حكومتى تونس مانند دولت، مجلس و شوراهاى قضايى راه پيدا كنند. بنابراين ، مأموريت بانوى اول تازه تونس ، علاوه بر حفظ همين دستاوردها ، مى بايست نفوذ ، نقش و حضور جدى زنان تونسى را در عرصه هاى اقتصادى حفظ مى كرد و آن را به عرصه هاى سياسى تعميم مى داد تا برابريهاى بيشترى بين زن و مرد برقرار شود و تمامى اشكال تبعيض عليه زنان بدون هرگونه تحفظ و شرطى رفع گردد. ليلى بن على بلافاصله پس از اينكه زندگى جديد خود را در كاخ رياست جمهورى تونس آغاز كرد ، وارد فعاليتهاى اجتماعى كشور، بويژه حوزه زنان شد. او توانست به كمك پشتوانه قدرتمندى كه در حكومت تونس ، يعنى زين العابدين داشت ، گامهايى مؤثر براى پيشبرد و تحقق بيشتر آرزوهاى جامعه زنان تونس بردارد. ليلى بن على معتقد است زمانى كه زنان به رشد كافى از لحاظ آگاهى هاى سياسى برسند، مى توانند اين آگاهى را به ديگر زنان اجتماع خودمنتقل كنند و درارتقاى آگاهى كل جامعه مؤثر باشند. ازسال ۱۹۹۶ طرحها و برنامه هاى بسيارى با حمايت ليلى بن على درتونس با اهدافى نظير روابط ميان زوجين، تربيت فرزندان، بهداشت روانى و اقتصاد خانواده در اين كشور به اجرا درآمده كه مرحله دوم آن از سال گذشته آغاز شده است. يكى از طرحهايى كه با كمك همسر رئيس جمهور تونس به اجرا در آمده است ، صندوق ضمانت خانواده در اين كشور است كه در صورت عدم پرداخت نفقه از سوى مردان ، مبلغ از طريق اين صندوق ، كه بودجه آن از سوى دولت تأمين مى شود به زنان پرداخت مى شود. همچنين براى تكريم جايگاه زنان دراين كشور، روز اول فوريه عنوان « روز زن » را يافت. تعيين اين روز با تشويق ليلى بن على صورت گرفت. تعيين اين روز به منزله گواهى بر استعداد و قابليت زنان در ايفاى نقش درجامعه و ورود به عرصه رقابت درآينده بود و اينكه زن و مرد از شانس مساوى در ايفاى نقش در مسائل اجتماعى، سياسى و اقتصادى برخوردار باشند. انتخاب «روز زن» درتونس درحالى انجام شد كه در برخى از كشورهاى عربى، زنان از ايفاى حقوق اجتماعى اوليه خود محروم هستند. زنان مراكشى پس ازمدتها مبارزه، ماه گذشته توانستند به عنوان « شهروند كامل» شناخته شوند. زنان الجزايرى براى تعديل و اصلاح برخى قوانين مربوط به خانواده، ازجمله به رسميت شناختن حق زنان براى اداره خانواده، درحال مبارزه و تلاش هستند. در بسيارى از كشورهاى عربى خليج فارس، زنان نه تنها حق دادن رأى و انتخاب و شركت در فعاليتهاى سياسى را ندارند، حتى از برخى حقوق بسيار بديهى درجهان امروزازقبيل حق رانندگى محروم هستند. زنان تونس در عهدبن على درچارچوب برنامه اصلاحات سياسى و اجتماعى دروضعيتى مطلوب به سرمى برند. ميانگين اميد به زندگى درميان زنان تونسى از ۵۱سال به ۷۳ سال رسيده است. فرصتهاى آموزشى كاملاً براى مردان و زنان برابر است. درحال حاضر ۵۰ درصد از مجامع آموزشى دراختيار زنان قراردارد. زنان تونس امروز در سطوح عالى مديريتى كشور حضور دارند. مديريت بسيارى از شركت هاى تجارى، سرمايه گذارى و رسانه اى موفق، به عهده زنان است. زنان تونسى همچنين در بسيارى از مشاغلى كه بطور سنتى به عهده مردان بود، مانند شكل پليس، گمرك، ماهى گيرى، راننده اتوبوس و تاكسى نيز فعاليت دارند. به طوركلى مى توان گفت: تونس بيشتر چهره اى زنانه دارد تا مردانه. برخى زنان تونسى به همين نيز بسنده نكرده و خواهان « برابرى در ارث» و حتى «حق ازدواج مسلمان با غيرمسلمان» شده اند. زن و سياست درتونس فعاليت گسترده ليلى بن على درانتخابات اخير رياست جمهورى و پارلمانى تونس نشان داد كه وى نقش تأثيرگذار دراين انتخابات داشت، به طورى كه براى اولين بار درجهان سياست، همسر يك رئيس جمهورى اينگونه وقت خود را صرف برگزارى انتخابات كرده است. ليلى بن على با حضور در ميتينگهاى انتخاباتى، زنان و مردان تونسى را براى شركت در انتخابات فرامى خواند و زين العابدين بن على را مرد آينده ساز تونس و حامى زنان معرفى مى كرد. ليلى بن على با مغتنم شمردن اين انتخابات، بر ضرورت حضور زنان درعرصه هاى سياسى باتوجه به فرصتهاى برابر زنان و مردان درتمامى بخشهاى اجتماعى، سياسى و اقتصادى تونس تأكيد مى كرد، به طورى كه تونس با همكارى يك مؤسسه آمريكايى، به نام مؤسسه بين المللى جمهورى واشنگتن، دوره اى فشرده (چهارروزه) براى بيش از ۶۰ نفر از زنان فعال در عرصه هاى سياسى، مديريتى و تشكلهاى مدنى، ازكشورهاى الجزاير، مغرب و تونس برگزاركرد. تونس هدف از برگزارى اين دوره را آماده كردن بهتر زنان براى فعاليت درحيات سياسى، بويژه براى تضمين موفقيت اصلاحات اعلام كرد. زنان تونسى با رهبرى ليلى بن على، ازطريق حمايت وى از نهادهاى غيردولتى زنان، توانستند ۲۰ درصد از كرسيهاى پارلمان يعنى ۴۳ كرسى از ۱۸۹كرسى رابه خود اختصاص دهند. اين درحالى است كه بن على قول داده است تا سال ۲۰۰۹ زنان مى توانند ۳۰ درصد كرسيهاى پارلمان را دراختيار گيرند. ازطرفى نيز قرارگرفتن حقوق و مشكلات زنان تونس در صدر اولويتهاى دولت زين العابدين بن على و همچنين رسيدن زنان به مرحله شراكت كامل با مردان براى اداره خانواده و جامعه، مى تواند مسؤوليتى سنگين را برزنان تونسى تحصيلكرده، مسؤوليت پذيرى آنها را بيشتركند. بحران حجاب بيش از نيم قرن است كه زنان تونسى از حقوق كامل برخوردارند، اما در دهه اخير با يك معضل جدى روبه رو شده اند كه به اعتقاد بسيارى از مردم تونس، مخالف اصل آزادى هاى فردى است و آن ممنوعيت حجاب اسلامى است. باتوجه به اينكه اخيراً موج گرايش به حجاب، كه ناشى ازموج دين گرايى عمومى دراين كشور است، فزونى گرفته است. از سالهاى دهه ۱۹۹۰ ورود دختران و زنان محجبه در ادارات دولتى، مؤسسات آموزشى و خدمات عمومى ممنوع شده است. اين مسأله از نكات غيرمطلوب حكومت بن على به شمارمى رود. در پايان اين نكته قابل توجه است كه بخش عمده از پيشرفت جامعه زنان تونس مرهون تلاشهاى ليلى بن على، همسر رئيس جمهورى تونس است، كه به آموزش و آشنايى زنان تونسى با علوم پيشرفته و وسايل پيشرفته ارتباطاتى، ازقبيل اينترنت تأكيدى ويژه دارد. ليلى بن على از بنيانگذاران »همايش زن عرب» است كه هردوسال يك بار به رياست يكى ازهمسران سران عرب تشكيل مى شود.
|