اندونزى كشورى وسيع و پرجمعيت است كه هزاران جزيره كوچك و بزرگ مملو از مردمى با فرهنگ هاى متفاوت تشكيل شده است. در اين جزاير اقوامى گوناگون چون مينانكبوها در جزيره سوماترا، داياك ها در جزيره كاليمانتان و ساسك ها در جزيره لومبوك زندگى مى كنند كه هر يك داراى باورها و  آداب و رسوم مخصوص به خود مى باشند.
هر جزيره داراى فرهنگ و آداب و رسوم مخصوص به خود است كه بيشتر متأثر از مذهب مردم جزيره مى باشد. موضوع جالب توجه در اين رابطه اين است كه عليرغم شافعى و سنى مذهب بودن اكثريت مسلمانان اندونزى، آنان نه تنها به پيشوايان شيعه مثل ائمه اطهار (س) به عنوان رسول الله (ص) به ديده احترام مى نگرند، بلكه به برخى از آداب و رسوم شان نيز در عمل علاقه مى ورزند و اجرا مى كنند.
به عنوان نمونه داستان سرگذشت دو نوه گرامى پيامبر اسلام و فرزندان على ابن ابى طالب (امام حسن و حسين) توسط مردم منطقه «آچه» ، سينه به سينه نقل شده و اكنون بخشى از ادبيات فولكلوريك و سنت هاى محلى اين منطقه گرديده است. در آوازها و سرودهاى محلى آن منطقه نيز خوانندگان بى شمارى نوا به ستايش اين بزرگواران و سرايش داستان زندگى و شهادت ايشان سر داده اند. به طورى كه تا به حال كاست هاى موسيقى حماسى و سرودهاى بسيارى در خصوص اين تراژدى بشرى توليد و روانه بازار گرديده است.
با اين وجود، مراسم «حسن - حسين» تنها ويژه مردم آچه نيست. در بسيارى ديگر از نقاط كشور پهناور اندونزى كه پرجمعيت ترين كشور اسلامى جهان است، داستان واقعه كربلا كه در تاريخ دهم محرم سال ۶۱ هجرى قمرى اتفاق افتاد، سينه به سينه نقل مى گردد.
برخى از اين سرودها مانند سرود «حسن و حسين» بر نسب و خاندان اين دو امام متمركز گرديده و برخى ديگر چون «حسين شهيد» نحوه شهادت ايشان را بيان مى نمايند. سروده ديگرى به نام «شعر شعور» سبعيت حكومت يزيد و مظلوميت امام حسين (ع) را روايت مى كند. شعر زير نمونه اى از اينگونه اشعار است كه در مراسم «حسن - حسين» توسط مردم آچه خوانده مى شود:
حسن(ع) و حسين(ع) نوه هاى پيامبرند. ايشان فرزندان فاطمه زهرا (س) هستند.
حسن (ع) توسط يك زن مسموم و شهيد شد حسين (ع) نيز در جنگ شهد شهادت نوشيد.
به گفته «جوهرى سامالانگا» هنرمند تعزيه گردان آچه اى، غزلها و اشعار اين منطقه غالباً حول نحوه شهادت امام حسين (ع) متمركز شده اند. اما تقريباً تمامى آنها با اسطوره ها و افسانه هاى تاريخى و قديمى آچه اى آميخته شده و در بسيارى از آنها از امام حسن(ع)، على (ع) و فاطمه زهرا (س) نيز نام برده شده است و اين نشان مى دهد كه چقدر فرهنگ آچه اى به فرهنگ شيعيان نزديك است. در ادبيات مردم اين منطقه با نام هايى مواجه مى شويد كه در بسيارى از ادعيه شيعيان به كار برده مى شوند.
به تعبير نورالدين داود شاعر و فولكلور شناس اندونزيايى به كار بردن لقب «زهرا» كه در زبان عربى به معناى گل است توسط مردم اين منطقه از نشانه هاى قرابت فرهنگى اين مردم با شيعيان است. از اين جمله «استفاده مكرر از لقب شهيد» براى حسين ابن على كلمه شهيد در فرهنگ آچه اى بسيار مقدس بوده و به معناى فداكارى و نثار جان در راه تحقق عدالت به كار برده مى شود. پانته كولو نويسنده اندونزيايى در كتابى به نام «حكايت هاى مردم» اشاره به كسى به نام عين المرضيه دارد كه در روز قيامت از شهداى راه خدا استقبال مى كند. در برخى ديگر از متون ادبى از وى به عنوان دادگستر آخر زمان ياد شده است.
اما برخى ديگر از آداب و رسوم مردم اندونزى در ايام محرم و به ويژه در روز عاشورا از اين قرار است:
تابوئيك:
شهر كبوپاتن پاريامان در ۵۰ كيلومترى شهر پدنگ مركز استان سوماتراى غربى اندونزى قرار دارد. در ميان قوم مينانگكو در پاريامان رسمى به نام تابوئيك وجود دارد.
تابوئيك يكى از جالب ترين سنن فولكلوريك مردم پاريامان است. اين كلمه تا آنجا در فرهنگ اين مردم رسوخ كرده است كه به تعبير اهالى، با شنيدن آن احساس «حيات» و زنده بودن به ايشان دست مى دهد. تابوئيك برنامه اى است كه از اول تا دهم محرم هر سال با هدف شناخت امام حسين (ع) و نهضت آن حضرت برگزار مى گردد.
در اين برنامه ها اسطوره هاى كربلا به طرق گوناگونى از جمله تعزيه خوانى، سرودخوانى، شمايل گردانى، شعر و داستان و... به جوانان و نوجوانان معرفى مى گردند. در اين داستانها گفته مى شود كه امام حسين (ع) فرزند على ابن ابى طالب(ع) و فاطمه زهرا (س) و نوه پيامبر گرامى اسلام(ص) است كه پس از شهادت امام حسن (ع) رهبرى مسلمانان را برعهده گرفت، معاويه به مخالفت با فرزندان على (ع) كه نوه هاى پيامبر بودند پرداخت و امام حسين (ع) را با طرح دسيسه به عراق كشانيد. نامه هاى محبت آميزى كه مردم كوفه براى آن حضرت فرستادند، حيله اى بيش نبود اما پس از عزيمت آن حضرت مردم كوفه پيمان شكستند.
در بين راه ياران امام حسين (ع) با حربن رياحى كه از فرماندهان سپاه يزيد بود، برخورد كردند. سربازان حر چهل هزار نفر بودند و هدف آنها بازگرداندن امام حسين (ع) بود. ايشان از امام خواستند تسليم آنها بشود و به كوفه نرود و در همين سرزمين كربلا بماند. آنها در تاريخ ۷ محرم آب را بر روى ياران امام حسين (ع) بستند و در تاريخ ۹ محرم امام حسين (ع) با يارانش صحبت كرد و به آنها حق بودن اين راه و اينكه فردا همگى به شهادت خواهند رسيد را يادآورى نمودند. امام فرمودند: كسانى كه مى خواهند، مى توانند بروند.
در تاريخ ۱۰ محرم ياران امام حسين با لبان تشنه به ميدان جنگ رفتند و از خود فداكاريهاى بسيار به جا گذاشتند و سربازان يزيد و يزيديان هر گونه بى رحمى و شقاوت كه مى توانستند در مورد اين اصحاب پاك دين خدا انجام دادند.  آنها را به شهادت رساندند و با اسبهاى خود پيكرهاى پاك اين عزيزان را پايمال كردند. امام حسين خود نيز در اين راه به شهادت رسيد و در آغوش حضرت زينب افتاد. بعد از شهادت امام حسين (ع) زنهاى حرم امام حسين نيز به ميدان آمدند و دشمنان حتى فرزندان ايشان را نيز تازيانه زدند و خيمه هايشان را به  آتش كشيدند.
بر حكايت هاى محرم و عاشورا در ميان مردم اندونزى هر چند بر اثر مرور زمان گردوغبار تحريف نشسته شده ليكن حكايت از دلهايى دارد كه در هزاران كيلومتر دورتر از بارگاه امام حسين (ع) و سرزمين هاى شيعه نشين براى شهداى كربلا مى تپند.
تابوت
مردم منطقه بنگكولو نيز در حدود دو قرن است كه اجراى مراسم سنتى خاصى را در روز عاشورا پاس داشته و اين مراسم امروزه جزو سنن و آداب بومى ايشان شده است. اين برنامه سنتى را تابوت يا تبيت مى گويند. كلمه تابوت از كلمه عربى تابووت كه در ترجمه به جعبه چوبى گفته مى شود، گرفته شده است و در قران كلمه تابووت به صندوقى اطلاق مى شود كه در آن تورات بوده است. قوم بنى اسرائيل در آن زمان معتقد بودند كه بايد از اين صندوق محافظت كنند و آن را به دست رهبرانشان برسانند و اگر در محافظت از آن كوتاهى كنند دچار گرفتارى و عذاب مى شوند.
سنت تابوت به وسيله كارگردانى كه اهل «مدرس بن كالى» در جنوب هند به بنگكولو بودند آورده شده است. اين سنت نسل به نسل گشته و امروزه بخشى از فرهنگ مردم بنگكولو شده است. اين برنامه نيز جريان شهادت امام حسين (ع) را در معرض نمايش قرار مى دهد. هر چند اين مراسم در واقع برگرفته از فرهنگ شيعه است، ليكن به اعتقاد مردم در حقيقت برگرفته از وصيتى از آن حضرت مى باشد كه از مردم مى خواهد تا با اجراى اين عزادارى دوام و پايدارى حق را به اثبات برسانند. يكى از اهداف اصلى اين برنامه اين است كه عشق به خانواده پيامبر مخصوصاً امام حسين (ع) و امام على (ع) را به نمايش گذارده و نشان دهد كه فرهنگ عشق هميشه پايدار است و از سويى ديگر دشمنى اين مردم را با ظالمين و خاندان بنى اميه، معاويه، عبيدالله ابن زياد و ساير دشمنان امام حسين (ع) كه سبب به شهادت رساندن آن حضرت و ياران باوفايشان شدند نشان دهد. اين برنامه به مدت ۱۰ روز از اول تا دهم محرم و در چند مرحله برگزار مى گردد:
۱- انتخاب زمين
در شب اول محرم در ساعت ۱۰ شب مراسم انتخاب زمين شروع مى گردد. زمينى كه براى اجراى مراسم تابوت انتخاب مى شود حرمت ويژه اى دارد. بايد داراى جاذبه و بكر باشد و قبلاً محل زندگى انسانى يا حيوان نبوده باشد. از هر نظر پاك و عارى از هر گونه آلودگى باشد. كه چنين زمينى را تنها در دو منطقه كرامت تاپك و كرامت انگوت بنگكولو مى توان يافت.
بعد از انتخاب زمين و آماده كردن  آن، جايگاهى مانند قتلگاه امام حسين (ع) درست كرده و با نواختن طبل آماده شدن زمين را به اطلاع مردم مى رسانند. سپس اطراف اين قتلگاه را محصور كرده و آن را مكانى مقدس مى نامند و اطراف آن را با برگ درختان تزئين مى كنند. بعد از آماده سازى زمين كسى كه طبل مى زند شروع به نواختن پى در پى طبل مى كند و اين به اين معنا است كه مراسم عزادارى شروع شده و مردم خود را  آماده مى كنند تا در مراسم عزادارى شركت كنند.
در پاريامان زمين به وسيله مردى سفيدپوش گرفته مى شود كه نمادى از امام حسين (ع) است و لباس سفيد وى نمادى از راستى و درستى است. در اين مراسم مردم با اطعمه و اشربه اى چون بوبور قرمز و سفيد، شكر قرمز، قهوه تلخ، شربت، آب و شير گرم پذيرايى مى شوند.
۲- شستن انگشتان
اين مراسم در هر منطقه به شيوه مخصوص همان ناحيه اجرا مى گردد. مثلاً در بنگكولو هر سال به وسيله طلا، برنز يا برنج نمادى از پنج انگشت (مانند دست انسان) درست كرده و آن را با آب و ليمو مى شويند. مردم اين منطقه معتقدند كه اين دست داراى عنصر مغناطيسى و نيرويى فوق بشرى است. اين برنامه هر سال در روز پنجم محرم در ساعت ۴ بعد از ظهر اجرا مى شود. و پس از آن مردم با كبولى كه غذايى سنتى و درست شده از برنج است، پذيرايى مى شوند.
اين مراسم در پاريامان به نحوى ديگر اجرا مى شود. در روز پنجم محرم مردى كه داراى لباسى سفيد است به نشانه برندگى شمشير امام حسين (ع) در برابر دشمنان، شاخه هاى يك درخت موز را با يك ضربه از وسط بريده و از آن نمادى از يك دست درست كرده و آن را در ميان خيابان ها به نشانه انگشتان و دست امام حسين (ع) حركت مى دهد.
۳- داشتن «منجرا»
منجرا كسانى هستند كه در تاريخ ۶ و ۷ محرم در حدود ساعت ۸ تا ۱۱ شب در حال نواختن طبل به حركت درآمده و ديگران را از وقوع مصيبت عاشورا آگاه و به عزادارى دعوت مى نمايند.
*  سفارت جمهورى اسلامى ايران در جاكارتا