*  هفت

شماره هجدهم ماهنامه فرهنگى هنرى «هفت» ويژه بهمن ماه منتشر شد.در شماره جديد اين ماهنامه گفت وگوهايى با مهتاب نصيرپور، كارلو داماسكو، ريچارد لينكليتر، ايرج كريمى و وودى آلن به چاپ رسيده است. همچنين مطالبى درباره فيلم هاى مليند امليندا، چند تار مو و چهار شعر از جواد مجابى به چاپ رسيده است.

*  دوربين عكاسى

شماره سى و پنجم ماهنامه «دوربين عكاسى» ويژه بهمن و اسفندماه روى دكه مطبوعات قرار گرفت.در اين شماره مطالبى همچون نكته ها، نيكون F90X، جهت تابش نور، عكسهاى شما، عكاسى خلاق منظره، طبيعت بيجان، ساختن تصوير جديد، سونتاگ در گذشت، تسليم فرهنگ به تكنولوژى، هزار نكته عكاسى، عكاسى خلاق معمارى و درباره عكاسى را مى خوانيم.

*  نقد و بررسى كتاب

دهمين شماره ماهنامه «نقد و بررسى كتاب» ويژه دى ماه منتشر شد. در اين شماره مقاله اى از وانگارى ماتائى برنده جايزه نوبل صلح ۲۰۰۴ به چاپ رسيده است. ديگر مطالب اين شماره عبارتند از: شش شعر از آ.بارتوشك، نمايشگاه باغ ايرانى گذشته و حال، برندگان نوبل ،۲۰۰۴ اشغال نظامى و مملكت سازى!، مداواى ساعتى كه به سرطان مبتلا شد، كنسرت گروه عارف، اين موج سهمگين و...

*  آيينه ميراث

فصلنامه ويژه نقد كتاب «آينه ميراث» شماره ۲۵ روى پيشخوان دكه ها رفت. اين شماره حاوى مطالبى همچون مقالات، در جست وجوى نسخ، نقد و بررسى، تازه هاى ميراث، معرفى، تازه هاى چاپ، اخبار و ... است. از مطالب اين شماره همچنين مى توان به مقاله دل محورى در باغ عرفان نظامى گنجوى، رساله الشرفيه سلماسى، درد سخن و گرگ خشن در سخن حافظه و خاقانى، در آمدى برعلم كتابشناسى و ... اشاره كرد.

*  زنده رود

فصلنامه فرهنگى، ادبى و تاريخى «زنده رود» ويژه پاييز منتشر شد. در شماره جديد اين فصلنامه مى خوانيم، يادى از منوچهر شيبانى، مشكل رويايى با براهنى، نامه هاى به مقصد نرسيده، اشعارى از اليوت و رضا آقا حسينى، داستان سيب نوشته على خدايى، نقد و معرفى كتابهاى زمهرير شدن آتشفشان، دن آرام، نيماى موسيقى، نقاشى و داستانهاى مينى مال، معرفى كتاب و...

گروه فرهنگ و هنر- ساير محمدى: هفته اى كه گذشت، هفته اى پر رونق چه در حوزه ادبيات اعم از شعر و داستان و رمان و چه در حوزه علوم اجتماعى اعم از آثار تحقيقى، تاريخى و... بود. همچنان كه دو كتاب «زرتشت» و «بودا» به قلم رضا رامز توسط نشر جيحون، سه عنوان كتاب «دموكريتوس» اثر پل كارتلچ و «هگل» اثر ريموند پلنت و «ماركس و آزادى» اثر ترى ايگلتون كه هر سه با برگردان اكبر معصوم بيگى از سوى نشر آگه به بازار آمد. يا كتاب «جهانى شدن - جهانى سازى، پيشينه و چشم انداز» اثر جان بلامى فاستر و مگداف و پل سوئيزى با برگردان گروهى از ترجمان منتشر شد. از سوى ديگر كتاب «ساختاربندى» اثر جان پاركر با ترجمه اميرعباس سعيدى پور از سوى انتشارات آشيان به بازار آمد كه گزارش آن را هفته آينده خواهيد خواند.
اين آثار و ديگر آثارى كه در اين گزارش آمده، نشان مى دهد هفته گذشته هفته كتاب هاى علوم اجتماعى بود.
* شعر
فرخنده حاجى زاده را كه با چند مجموعه قصه و رمان و نقد ادبى مى شناختيم و به عنوان سردبير ماهنامه ادبى نيز فعال است، در تازه ترين حركت مجموعه شعر «طلعت منم» را به دست چاپ سپرده است. رويكرد حاجى زاده به شعر، رويكرد نسل دهه هفتاد است كه با در هم ريختن نحو و دستور زبان، گريز از معنا و ساختار به خلق نوعى از شعر پرداختند كه در جامعه ما به شعر «پست مدرن» معروف است، ناشر كتاب «طلعت منم» نشر ويستار است. «مرگ از مدام» مجموعه شعرى از احسان هاشمى است كه نشر آرويج در قطع پالتويى به بازار فرستاد. «قاب هاى كهنه» مجموعه شعرى از عباسعلى صافى است كه انتشارات نقش مانا چاپ و منتشر كرده است. همين ناشر «صداهاى بى صدا» مجموعه شعر على عابدى را نيز هفته گذشته راهى بازار كرد. «ديوان كامل حافظ» را انتشارات طهورى منتشر كرد كه بر اساس نسخه غنى - قزوينى، دكتر محمدرضا برزگر خالقى مقدمه اى بر آن نگاشته و ترجمه عبارات عربى و توضيح لغات دشوار و اصطلاحات عرفانى، تلفظ واژگان دشوار را به عهده گرفته است.
همچنين دفتر شعر «زنانى از باران» نوشته الهه فاضل نيا توسط نشر مرغ آمين منتشر شد.
* داستان، رمان
«سالهاى سگى» رمانى از ماريو بارگاس يوسا با ترجمه احمد گلشيرى است كه مؤسسه انتشارات نگاه آن را به بازار فرستاد. يوسا نويسنده پرويى از اين نظر كه اكثر قريب به اتفاق آثارش در ايران ترجمه و منتشر شده، چهره آشنايى براى علاقه مندان رمان محسوب مى شود. رمان سالهاى سگى نيز در دهه گذشته به قلم مترجم ديگرى تحت عنوان «عصر قهرمان» منتشر شده بود، اما اين بار، روايت گلشيرى با نثرى پاكيزه و سالم ما را ناگزير به مطالعه اين اثر خواهد كرد. «هيولا» رمان تازه اى از پل استر نويسنده فرانسوى است كه با برگردان خجسته كيهان از سوى نشر افق به بازار آمد. اين رمان چون اغلب آثار اين نويسنده بازتابى از حوادث و رويدادهاى غير منتظره است.
«بنيامين» يكى از شخصيتهاى محورى رمان بر اثر انفجار بمبى دست ساز چنان متلاشى مى شود كه ديگر قابل شناسايى نيست، همين امر موجب مى شود كه سازمان هاى امنيتى به دنبال كشف هويت برآيند و...
انتشارات نيلوفر هفته گذشته رمان «قمارباز» اثر معروف تئودور داستايفسكى را با برگردان صالح حسينى به بازار فرستاد. اين رمان گرچه قبل از انقلاب توسط جلال آل احمد به فارسى منتشر شده بود، اما آثار بزرگ و كلاسيك ادبيات لازم است هر سى - چهل سال ترجمه جديدى داشته باشد، چون زبان فارسى طى اين مدت دچار تحول و دگرگونى مى شود. «مدرسه جنى ها» اثرى از ياك ريوه با ترجمه حنيف رضا جابرى پور است كه از سوى كتاب لوك وابسته به انتشارات كاروان به چاپ سوم رسيد. مدرسه جنى ها شامل يازده داستان كوتاه براى نوجوانان است. «برخاسته از دل» مجموعه اى از داستانهاى كوتاه مرضيه داوودپور است كه نشر جليل مشهد منتشر كرده است. داوودپور در عين حال رمان «آواز خار» را بر اساس رويدادى مستند در تربت جام نوشته كه توسط انتشارات پاژ مشهد به بازار آمد. «تصنيف زندگى» رمانى به قلم كورس برزى است كه نشر البرز هفته گذشته آن را روانه كتابفروشى ها كرد. چاپ چهارم «روى ديگر سكه هدايت» شامل ۲۶ داستان عاشقانه هدايت به انتخاب پاكسيما مجوزى همراه با مقدمه اى از او توسط نشر هزاره سوم به بازار آمد. «خاك و آدم» مجموعه مقالات سيد محمدعلى جمالزاده است كه از سوى انتشارات بهار علم به بازار آمد. «قصه هاى آبى» به قلم حسن محمودى رويكرد قصه ايرانى معاصر به قصه هاى دينى را مورد كند و كاو قرار مى دهد. كتاب فوق در دو بخش كه بخش اول شامل مقالاتى از گلشيرى، محمودى و الهام مهويزانى در زمينه قصه هاى دينى و شيوه روايت است و در بخش دوم قصه هايى با تأثيرپذيرى از قصه هاى قرآنى در عصر حاضر به نگارش درآمده اند.
* تاريخ، سياست، هنر
«تاريخ رشيدى» تأليف ميرزا محمد حيدر دوغلات (۹۰۵ - ۹۵۷ ه . ق) با تصحيح دكتر عباسقلى غفارى فرد از سوى نشر ميراث مكتوب چاپ و منتشر شده است. مؤلف اثر حاضر يكى از شاهزادگان مغولان جغتايى بود كه در سال ۹۴۶ به حكمرانى سرزمين كشمير رسيد و تاريخ رشيدى را كه از منابع تاريخى ارزشمند سده دهم هجرى است، در دو بخش تأليف كرده است. در بخش اول به تاريخ خاقان هاى مغول مى پردازد و در بخش دوم تاريخ ازبكان بابر پادشاه، سلطان سعيد خان و عبدالرشيد سلطان و حوادث مربوط به تبت و كشمير آمده است. «قوم هاى كهن» در آسياى مركزى و فلات ايران به قلم دكتر رقيه بهزادى از سوى انتشارات طهورى به چاپ دوم رسيد. چاپ اول اين كتاب حدود ده سال قبل منتشر شده بود و مؤلف در چاپ تازه علاوه بر ويرايش جديد مباحثى هم به مطالب قبلى افزوده است. اثر حاضر پيرامون خاستگاه، زيستگاه و مهاجرت ها و تعاملات فرهنگى، هنرى و اساطيرى اقوامى چون آلان ها، اوراتوها، پارت ها و سغدى ها و سكاها، عيلامى ها و هيتى هاست. سرانجام پس از مدتها انتظار جلد پنجم «تاريخ نقد جديد» اثر معروف رنه ولك با ترجمه سعيد ارباب شيرانى از سوى انتشارات نيلوفر چاپ و منتشر شده است. جلد پنجم تاريخ نقد جديد، به مكتبهاى نقد ادبى در فاصله سالهاى ۱۹۰۰ تا ۱۹۵۰ در كشور انگلستان مى پردازد و در ده فصل از سمبوليسم و پيروان او ويليام باتلريينز شروع مى كند تا به رمانتيك هاى جديد و نوآوران، اليوت و ريچاردز ختم مى شود. «شهرنشينى در ايران» نوشته فرخ حساميان و گيتى اعتماد و محمدرضا حائرى از سوى مؤسسه انتشارات آگاه به چاپ چهارم رسيد.
«مصطفى شعاعيان يگانه متفكر تنها» عنوان كتابى است كه به زندگى و آثار شعاعيان مى پردازد. اين كتاب كه به قلم هوشنگ ماهرويان تأليف شده، شعاعيان را چپ مستقل و دموكرات معرفى مى كند كه نه به اردوگاه روس نظر داشت و نه به اردوگاه چين. اين كتاب در مدت كوتاهى از سوى انتشارات بازتاب نگار به چاپ دوم رسيد. «داد بى داد» عنوان كتابى است كه به اهتمام ويدا حاجبى تبريزى فراهم آمده و خاطرات نخستين زندانيان سياسى زن در رژيم پهلوى را روايت مى كند. اين كتاب نيز از سوى انتشارات بازتاب نگار به فاصله بسيار كوتاه به چاپ دوم رسيد و به بازار آمد. «نترسيم و عشق بورزيم» اثرى از روندا بريتن با برگردان مهدى قراچه داغى، «بهترين باشيد» اثر سالى گانل با برگردان مرجان اندرودى دو عنوان از كتابهاى نشر البرز در حوزه روانشناسى عمومى هستند كه هفته گذشته راهى كتابفروشى ها شدند.
* توضيح و تصحيح
در روزنامه شماره ۳۰۴۹ (پنجشنبه ۱۵ بهمن) در مطلب «دغدغه ملى، تيراژ و چاپ مجدد» تيراژ رمان «چراغها را من خاموش مى كنم» پس از ۱۷ نوبت چاپ ۳۴ هزار نسخه آمده كه صحيح آن جمعاً ۶۰ هزار نسخه است.

حسن رضا رفيعى

چندى پيش به مناسبت گراميداشت صفى الدين عبدالمؤمن ارموى (م ۶۹۳ ه ق) ، موسيقيدان و خوشنويس معروف قرن هفتم هجرى ، در تالار وحدت تهران و شهر اروميه همايشى بين المللى برگزار شد . مطلب ذيل نگاهى گذرا به ويژگى هاى اين همايش انداخته است:
ارموى در شهر اروميه به دنيا آمد و در بغداد به بالندگى هنرى و علمى رسيد . در عرصه خوشنويسى تا آنجا پيش رفت كه هنرش مورد توجه دربار مستعصم، آخرين خليفه عباسى ، قرار گرفت و بزرگانى چون ياقوت مستعصمى و شمس الدين احمد سهروردى به شاگردى وى افتخار مى كردند . هنر صفى الدين فقط در خوشنويسى خلاصه نمى شد بلكه موقعيت او در عرصه موسيقى ايران به گونه اى است كه كمتر كسى توانسته است به شأن و جايگاه او دست يابد . دو كتاب الادوار فى الموسيقى و رساله الشرفيه وى هنوز هم از مهمترين اسناد هويت مستقل موسيقى ايرانى و فرار راه اهل موسيقى براى آشنايى با اين هنر ديرين و اصيل ايرانى است .
همايش صفى الدين چندى پيش با مشاركت فرهنگستان هنر، مركز فرهنگى هنرى صبا ، انجمن موسيقى ايران ، انجمن ايران شناسى فرانسه و ايران ، بنياد رودكى ، مركز موسيقى و سرود صدا و سيماى جمهورى اسلامى ايران ، كميسيون ملى يونسكو در ايران ، نشر ميراث مكتوب و همكارى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى ، اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامى و استاندارى استان آذربايجان غربى و سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى در تهران و اروميه برگزار شد .
همانگونه كه در عنوان مطلب آمده است موسيقى ايرانى مى تواند يكى از عوامل مهم همگرايى در ميان كشورهاى مسلمان باشد . از طرفى چنين گردهماييهايى به عنوان عاملى در كاهش واگرايى و خنثى كردن نقشه هاى شوم و خوابهاى آشفته بيگانگان براى ايجاد تنش و تفرقه در ميان مسلمانان تأثير بسزايى دارد . نتيجه اين همايش مشخص كرد كه موسيقى ايرانى خاص محدوده جغرافيايى ايران نيست . هم اكنون موسيقى ايرانى در شمال و جنوب و شرق و غرب جهان اسلام ، از سرزمين هاى قفقاز و ماوراء قفقاز گرفته تا كشورهاى شرق درياى مازندران و تمام كشورهاى عربى و غرب چين و هند و پاكستان و تركيه و كشورهاى شمال آفريقا وغرب اروپا حضورى زنده و پويا دارد . بديهى است كه از چنين عامل مؤثرى براى وحدت و نزديكى كشورهاى اسلامى نمى توان چشم پوشيد .
با كمال تأسف در يك سده گذشته ديدگاههاى افراطى و تفريطى زيادى در مورد اسلام و فرهنگ عربى و ايران ظهور و بروز پيدا كرد كه گاهى موجب به حاشيه راندن فرهنگ عربى ، كه با اسلام وارد كشور ما شد و گاهى موجب به فراموشى سپردن ذخيره هاى فرهنگى كشور عزيزمان ايران گرديد . در اواخر دوره قاجار و بعد از مشروطيت و در دوره حكومت رضاخان پهلوى ديدگاهى افراطى شكل گرفت كه سردمداران آن به دنبال ايرانيت صرف بودند و شعار پالايش زبان و خط و فرهنگ ايرانى از عناصر عربى را مطرح مى كردند . البته چنين حساسيتى در مورد ساير زبانها و فرهنگ هاى بيگانه وجود نداشت . در دوره حكومت پهلوى دوم اين ديدگاه غيرقابل پذيرش روبه تعادل نهاد و انديشمندانى چون شهيد مرتضى مطهرى در جهت تبيين لازم و ملزوم بودن اسلام و ايران گام هاى خوبى برداشتند كه حاصل اين تلاشها توليدات فرهنگى ارزشمندى همچون كتاب خدمات متقابل اسلام و ايران بود .
پس از پيروزى انقلاب اسلامى ، ديدگاه افراطى ديگرى شكل گرفت كه طرفداران آن به دنبال كم رنگ كردن نقش فرهنگ و تمدن ايرانى در شكل گيرى فرهنگ اسلامى بودند . نتيجه اين كم توجهى به فرهنگ بومى و ريشه دار ايرانى طمع ورزى بيگانگان به پشتوانه هاى فرهنگى كشور را به دنبال داشت .
يكى ديگر از اقدامات آنهايى كه درصدد هويت زدايى فرهنگى ما هستند ، زدودن عنوان ايرانى شخصيتهاى مؤثر ايرانى در عرصه فرهنگ اسلامى است كه اگر دير بجنبيم فارابى ها، رودكى ها، ابن سيناها، نظامى ها ، رازى ها و ارموى ها را با عنوان ترك و قفقازى و عرب و بغدادى از پيكره فرهنگى ايران جدا خواهند كرد . شايسته است از پشتوانه هاى فرهنگى خود غافل نباشيم و از آنها به جان پاسدارى كنيم كه اسناد هويت زندگى فرهنگى چندين هزار ساله مان همين پشتوانه هاى هميشه جاويد است .
يكى از اقدامات مؤثر و گامهاى با ارزش در اين راستا، برگزارى همين همايش بين المللى گراميداشت صفى الدين ارموى بود كه با حضور در دربار خليفه بغداد هنر موسيقى ايرانى را در تمام سرزمين هاى اسلامى رواج داد و بر موسيقى جهان تأثير گذاشت . از جمله ويژگى هاى بارز اين همايش حضور انديشمندانى صاحب نظر در زمينه موسيقى از سراسر جهان اسلام و حتى اروپا بود؛ انديشمندانى كه با آگاهى و علاقه از موسيقى ايرانى و نقش صفى الدين در گسترش آن در كل جهان اسلام تجليل كردند .
اصل الدين نظامى (نظامف) ، موسيقى شناس تاجيكستانى ، بر جنبه هاى عرفانى و تأثيرگذار دستگاه ها و گوشه هاى موسيقى ايرانى تأكيد داشت: دستگاه راست مبتنى بر جست و جوى راه حقيقت است ؛ مقام حجاز يعنى مقصد راه تا خانه خداست و مقام عشاق موجب دميدن روح وطن پرستى در انسان مى شود ، آن چنان كه آواز بوى جوى موليان رودكى همراه با نواختن چنگ در اين مقام امير سامانى را آن چنان برانگيخت كه كفش نپوشيد و سوار بر اسب از هرات راه بخارا را در پيش گرفت . سلطانعلى خدابرديف ديگر موسيقيدان و نوازنده تاجيك در تشريح كوكهاى دو تار معروف ماوراء النهرى بيان داشت كه در يك كوك اين ساز مقام عشاق و گوشه اوفار و پرده بخارايى قابل نواختن است . در كوك دوم گوشه هاى تنوار يا تناور و قهرمايى را مى نوازيم و در كوك سوم عجم و نوا و در كوك چهارم انواع بياتها نواخته مى شود و سرانجام در پنجمين كوك، كه به مشاخى معروف است ، هنرمندانى كه به درجه عالى هنرى رسيده اند مى توانند بقيه گوشه ها و نغمه هاى موسيقى ايرانى را بنوازند . عبدالولى عبدالرشيدف ، نوازنده اى ديگر از كشور تاجيكستان با تنبور دسته بلند خراسانى اش ، كه بر خلاف تنبورهاى ديگر با آرشه نواخته مى شود ، مفسر عينى موسيقى كبير ابونصر فارابى بود زيرا فارابى با تشريح پرده بندى اين ساز گام خراسانى را در موسيقى جهان اسلام نهادينه كرد . از همه مهمتر همزبانى اين نوازندگان با اهل مجلس بود . قابل توجه است كه تاجيكها، با وجود دور افتادگى جغرافيايى ، خود را جدا از ايران نمى دانند . نگارنده خوب به خاطر دارد كه در اوايل فروپاشى شوروى سابق و شكل گيرى تاجيكستان مستقل ، يكى از مسؤولان آن كشور گفته بود: براى مردم ما ، تاجيكستان بدون گندم قابل تحمل است ولى تاجيكستان بدون ايران هرگز! در اين همايش موسيقى دانان تركيه نيز از موسيقى ايرانى به عنوان يك هنر مستقل نام بردند كه موسيقى ساير كشورهاى اسلامى از آن منشعب شده اند . بولنت آكسوى در مورد انطباق ديدگاه هاى موسيقيايى صفى الدين ارموى با موسيقى عثمانى سخنرانى كرد و يالجين تورا، آهنگساز معروف ترك كه بيش از نود آهنگ براى فيلم هاى مختلف ساخته است، بر استقلال موسيقى ايرانى و عربى از موسيقى يونانى و پيتاگورى (فيثاغورثى) تأكيد داشت . وى كه عمر خود را صرف يادگيرى ، آموزش و اجراى موسيقى كلاسيك غربى كرده است، نسبت به ارموى تعلق خاطر داشت و مى گفت كه ما يازده سال پيش از اين در استانبول ، كنگره بزرگداشت صفى الدين را برگزار كرديم. شايد منظور ايشان اين بود كه شما ايرانى ها بايد زودتر از ديگران به ياد مفاخر فرهنگى خود باشيد . جالب ترين كار دعوت شدگان تركيه اى در اين همايش اجراى سه قطعه موسيقى ايرانى با سازهاى اصيل ايرانى بود . اين گروه سه نفرى عبارت بودند از : فكرت كاراكايا نوازنده كمانچه و چنگ ، آوك آكل نوازنده دف و طبل كوچك (طبلك ) و بيلجين كه جوانترين عضو گروه و نوازنده عود و شاهرود ( عود بزرگ) بود . چند سالى است كه آقاى كاراكايا گروهى را تشكيل داده است كه در زمينه احياى موسيقى مقامى يا همان موسيقى ايرانى فعاليت مى كنند . او خود همه ساز هاى مورد نياز را به شيوه پيشينيان مى سازد ، براى مثال براى سيم بعضى از سازها از موى اسب استفاده مى كند . چنگ و شاهرود دست ساز او شايد بزرگترين سازهاى موجود موسيقى ايرانى باشد كه بار ديگر احيا شده اند . اين گروه ، سه قطعه پيشرو پنجگاه ، پيشرو نيشابور و حسينى را با همان سازها اجرا كردند . اولين قطعه كه پيشرو پنجگاه عجم لر يا ايرانى نام داشت از جمله قطعاتى بود كه نت آن سيصد سال پيش توسط موسيقى دانان ايرانى رانده شده از دربار صفوى در استانبول نوشته و بعد از اين همه سال براى همايش گراميداشت ارموى آماده اجرا شده بود . آلات نوازندگى براى اين قطعه عبارت بود از عود و نوعى كمانچه لوزى شكل بسيار زيبا كه اندازه كل ساز به چهل سانتيمتر هم نمى رسيد و يك دف زنگى . قطعه دوم كه پيشرو نيشابور بود نيز با همين سازها نواخته شد و براى اجراى قطعه سوم كه در مقام حسينى بود از چنگ و شاهرود و دو طبل كوچك ، كه هم زمان نواخته مى شدند، استفاده شد. از همه جالب تر توجه و متانت و آرامش حاكم بر روح اين نوازندگان بود كه با نواختن بى پيرايه و عارى از تصنع خود، آرامش خاصى را به حاضران جلسه منتقل مى كردند.
سه موسيقيدان و نوازنده نيز از جمهورى آذربايجان در همايش حاضر بودند. خانم ها صنوبر باقيروا و زمفيرا صفراوا در زمينه اهميت رساله ادوار صفى الدين و مقايسه كارهاى موسيقيايى وى با كارهاى موسيقيدان برجسته آذربايجان، عزيز حاجى بيكف، پرداختند كه در پايان خانم صفراوا چندين جلد از كتابهاى تحقيقاتى خود را در زمينه موسيقى ايرانى به فرهنگستان هنر اهدا كرد. ملك منصور اف نوازنده آذربايجانى، كه از شخصيتهاى برجسته بين المللى در زمينه موسيقى است، با تار مخصوص خود كارى كرد كارستان. او ۲۷پرده در دسته ساز خود ايجاد كرده و صداهاى برخاسته از قسمتهاى مختلف اين ساز را بسيار گسترده نموده و آن را به صورت يك ساز مطرح در اركسترهاى امروزى درآورده است.
آقاى ندا ابومراد، پزشكى موسيقيدان از اهالى لبنان، از ديگر علاقه مندان موسيقى ايرانى است كه براى ترويج و احياى موسيقى ايرانى، كه زيربناى موسيقى همه كشورهاى عربى است، نهايت تلاش خود را به كار برده است. ايشان كه به نواختن كمانچه و ويولن تسلط دارد به همراهى حافظ ياسين خواننده و نوازنده سنتور قطعاتى از يادگارهاى موسيقيايى صفى الدين را با كشف نت آنها بازسازى و اجرا كرد.
محمود قتات، ديگر موسيقيدان برجسته عربى از كشور تونس، نيز از ابتكارات نظرى صفى الدين در تدوين ادوار يادكرد.
سخنرانى علمى محسن حجاريان، موسيقيدان ايرانى مقيم آمريكا، در كنار سخنرانى هاى پربار ديگر استادان هموطن، از توجه فرهيختگان ايرانى به دانش موسيقى و ميراث نياكانشان حكايت داشته و دارد. مجيد كيانى، استاد دانشگاه و موسيقيدان و نوازنده مشهور سنتور، هم سخنرانى كرد و قطعات بسيار زيبايى را با ساز خويش نواخت. او در سخنان خود اظهار داشت كه سنت ما ايرانى ها بر ايجاز و اختصار است و اين ايجاز در موسيقى ايرانى نيز ديده مى شود. بزرگترين گوشه موسيقى ما گوشه گيلكى است كه نواختن آن حدود دو دقيقه بيشتر طول نمى كشد، بقيه گوشه ها چند ثانيه اى است. صفى الدين نيز در اين راستا گام برداشت و در ادوار خود به دنبال خلاصه نگارى موسيقى ايرانى است. گروه موسيقى سپهر، متشكل از پنج نوازنده مرد و دو نوازنده زن، ابتدا همنوازى داشتند؛ بعد با سازهاى عود و سه تار و كمانچه و تار و نى و سنتور به استثناى تنبك تكنوازى كردند و در پايان قطعه «ياد باد آنكه» از حافظ را همخوانى كردند. با وجود جوانى اعضاى گروه، تسلط آنها در اجراى برنامه چشمگير بود. سعيد مزدك و منصور اعظم كيا با اجراى ساز و آواز، چگونگى گام پنجاه و يك فاصله ايرانى را در موسيقى به نمايش گذاشتند.
حضور سه فرانسوى در اين همايش يادآور نقش على بن نافع زرياب، موسيقيدان ايرانى دربار امويان اندلس، در ترويج موسيقى ايرانى در غرب اروپا بود. از آن ميان يكى مسلمان بود و دو نفر مسيحى و فرانسوى الاصل: امين بيهم، ژولين وايس و ژان دورينگ. امين بيهم پيرامون نظام مندى موسيقى شرقى يا ايرانى سخنرانى كرد. ژولين وايس علاوه بر سخنرانى پيرامون نقش صفى الدين در شكل گيرى موسيقى عربى، به مدت چهل و پنج دقيقه با ساز قانون كه ساخته دست خودش بود، بخشى از گوشه ها و نغمه هاى موسيقى ايرانى را نواخت.
ژان دورينگ، رئيس انجمن ايران شناسى فرانسه و ايران، فرانسوى و غربى شرقى صفت ديگرى است كه هم خيلى خوب به فارسى سخن مى گويد و هم تسلط و شناختش از موسيقى ايرانى قابل ستايش است. او بخشى از پژوهش هاى خود را به موسيقى ايرانى اختصاص داده و با كمك موسيقيدانان ساير كشورهاى اسلامى درصدد بازيابى، پيرايش، ترويج و به روز نمودن آن است. وى بود كه كارهاى مبتكرانه ملك منصور اف بر روى تار را تشريح مى كرد و خدمات گروه فكرت كاراكاياى تركيه اى را به موسيقى ايرانى برمى شمرد.در اين همايش فرهنگى لبنانى و تركيه اى و آذربايجانى و تونسى و تاجيكستانى و فرانسوى و ايرانى، همه از موسيقى ايرانى گفتند، نه هنرى كه فقط در ايران موجود است بلكه هنرى كه هم در ايران و هم در همه آن كشورها و ديگر كشورهاى مسلمان و غيرمسلمان حضورى زنده دارد. ممكن است كه موسيقى ايرانى در طول حضور ديرينه خود در آن كشورها تا حدودى بومى شده و رنگ و لعاب فرهنگ آنها را نيز به خود گرفته باشد ولى با خاستگاه و ريشه اصلى خود، ايران، همچنان پيوندهاى ناگسستنى دارد.