|
گفت وگو با كارشناس گفت وگو با دكتر على نجفى توانا درباره قتل نازنين در شيراز:
تعجيل نكنيد بايد شخصيت مجرم را بشناسيم
فهيمه خضر حيدرى اينجا شيراز است. شهر عطر بهار نارنج و شعر حافظ و سعدى و در يكى از محله هاى همين شهر، دخترك چهارساله اى از خانه بيرون مى رود تا پفك بخرد، كوچه خلوت است و مرد ولگردى كه ظاهراً هميشه در حال پرسه زدن در آن حوالى بوده، طعمه خود را در خلوت كوچه مى بيند كه دهان كوچكش از تصور صداى خرپ خرپ پفك نمكى آب افتاده. قلب كوچك دختربچه مثل گنجشكى در سينه اش مى تپد و صداى خرپ خرپ پفك نمكى براى هميشه در خاطره كوچه خلوت ثبت مى شود. حالا دخترك چهارساله مرده! به بدترين شكل ممكن. دخترك چهارساله به قتل رسيده، ولى همچنان قفسه هاى سوپرماركت پر است از انواع پفك نمكى! قفسه هاى همه سوپرماركتها آن هم در محله هاى خلوت. دكتر على نجفى توانا، جرم شناس و وكيل دادگسترى در اين باره مى گويد: «نبايد عاملان چنين جناياتى را با تعجيل محاكمه و مجازات كنيم، بايد آنها را مورد مطالعه قرار دهيم و بعد دست به كار طراحى راهكارهايى شويم.» گفت و گوى ما با اين استاد حقوق جزاى دانشگاه را مى خوانيد؛ * آقاى دكتر، با توجه به اينكه سال گذشته هم اتفاقى مشابه همين حادثه در شيراز افتاده و به طور كلى جناياتى از اين دست مدام در كشور تكرار مى شود، آيا مى توان چنين برداشت كرد كه زمينه هاى وقوع جرم در جامعه در حال رشد و گسترش هستند؟ - حتماً همين طور است. تجاوز و قتلى كه نسبت به اين دختربچه چهارساله رخ داده، مسلماً نه اولين حادثه از اين دست بوده و نه آخرين خواهد بود. البته چنين مسائلى در سراسر جهان وجود دارد، ولى متأسفانه در جامعه ما شرايط مختلف سبب شده است كه وقوع جرم و جنايت روند رو به رشدى داشته باشد. شرايط اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى مسلماً تأثير فراوانى بر وقوع انواع جرايم دارند. علاوه بر اين، رشد بيكارى نيز به عنوان يك مسأله اجتماعى خود زمينه ساز بروز اين حوادث است. همه اين عوامل دست به دست هم مى دهند و ميزان جرم و جنايت آن هم به اشكال بسيار غير متعارف را در سطح جامعه بالا مى برند و نتيجه اين مى شود كه از قتل هاى زنجيره اى روسپى ها در كرمان و خراسان گرفته تا قتل و تجاوزهاى بيجه، تجاوزهاى فارس و موارد متعدد ديگر مدام شاهد گسترش خشونت هستيم. يكى ديگر از عواملى كه در مورد زمينه هاى وقوع جرم نبايد آن را فراموش كرد، مسأله اعتياد است كه هميشه و از قبل از انقلاب مشكل ما بوده است. در حال حاضر در كشور ۲ ميليون و چند صد هزار نفر غير از اشخاصى كه به صورت تففنى مواد مخدر مصرف مى كنند، معتاد داريم و اعتياد حالت جرم خيزى را بسيار افزايش مى دهد. * به نظر شما در اين اوضاع چه تدبيرى مى توان انديشيد؟ بالاخره مى توان راهكارهاى ميان مدت و استراتژى بلندمدتى براى مقابله با اين وضع به كار بست؟ - قطعاً با يك اقدام مقطعى و يك سرى تدابير موضعى نمى توان مشكلى را حل كرد. اين حوادث متأسفانه مدام تكرار مى شوند و براى حل آن بايد يك اقدام اساسى و كامل انجام شود، اما تا آن زمان مى توان اقداماتى كه مى تواند جنبه پيشگيرى داشته باشد را در اولويت قرار داد. با آموزش و تربيت «پليس پيشگيرى» و استقرار اين نيروها در مناطق جرم خيز مى توان از امنيت مردم حراست كرد. البته حمايت از آحاد مردم وظيفه حاكميت است، ولى خانواده ها هم بايد آموزش ببينند. آموزش هاى محلى، اطلاع رسانى و آگاه سازى خانواده ها خيلى مهم است. در شرايط فعلى از بچه ها و بخصوص دختربچه ها خيلى بايد مراقبت كرد. به خود بچه ها هم بايد آگاهى داد كه اين البته كار بسيار ظريفى است، چرا كه نبايد در بچه ها حس نا امنى ايجاد شود. ما در حال حاضر در شرايطى هستيم كه تعداد بيماران روحى و روانى و افسرده و افراد بيكار و در نتيجه بى قيد و بند و لا ابالى در جامعه زياد شده است و از طرفى تعداد زيادى از جوانان كشور مجرد هستند، چه دختر و چه پسر و مسأله تجرد بخصوص وقتى انسان با هجوم نيازهاى غريزى نيز مواجه است، پتانسيل جرم خيزى را افزايش مى دهد و در نتيجه همه اين شرايط، خانواره ها بايد آگاه تر عمل كنند. * مجازاتهايى كه در حال حاضر براى جرايم مختلف در نظر گرفته مى شود را چگونه مى بينيد؟ آيا مجازات ها مى توانند در كاهش جرايم مؤثر باشند؟ - من شخصا مجازاتها را در كاهش وقوع جرم چندان مؤثر نمى بينم. از بين بردن و سركوبى بدون توجه به اينكه مجرم چرا و به چه دليل و در چه شرايطى و بر اساس چه پيشينه اى جرم را مرتكب شده است، روش چندان ثمربخشى نيست. * و پيشنهاد شما چيست؟ - پيشنهاد من اين است كه به جاى تعجيل در محاكمه و مجازات افراد، آنها را مورد مطالعه قرار دهيم. اين نوع بزهكاران قبل از اينكه مجرم باشند، معلول شرايط نابسامان اجتماعى هستند. اينها را بايد مطالعه كرد و با توجه به نتايجى كه از اين مطالعه به دست مى آيد، به معيارهايى دست يافت تا بتوانيم اين افراد را پيش از آنكه وارد جرم شوند، شناسايى كنيم و جلوى وقوع جرم را بگيريم. به نظر من بايد ريشه ها را شناخت و با علت ها مبارزه كرد نه با نتايج و معلول هاى شرايط نامتعادل جامعه. * در مجلس هم صحبت از تدوين يك لايحه براى پيشگيرى از جرايم است، فكر مى كنيد اين لايحه تا چه حد بتواند مؤثر باشد؟ - لايحه پيشگيرى مقوله بسيار وسيعى است. بخشى از آن مربوط به پيشگيرى هاى عمومى است، مثل محروميت زدايى، ايجاد مسكن، مهار تورم، ايجاد اشتغال و كارهاى ديگرى از اين قبيل كه در واقع مهم ترين وظيفه دولت هم هست و اگر درست انجام شود، مى تواند فضاى جرم خيزى و جرم آفرينى را بشكند. اما اگر پيشگيرى هاى عمومى حداقل در كوتاه مدت امكانپذير نباشد، مى توان با پيشگيرى هاى اختصاصى مثل حمايت از خانواده هاى آسيب پذير، جمع آورى و نگهدارى ولگردها و كارتون خوابها و معتادان و كارهايى مثل اينها احساس امنيت بيشترى به وجود آورد. امنيت بالندگى مى آورد و متأسفانه امروز در جامعه ما احساس امنيت احساسى بسيار آسيب پذير و كمرنگ است. لايحه مطرح در مجلس هم بايد همه ضروريات را مورد توجه قرار دهد و علت ناهنجاريها و بزهكارى ها را مد نظر داشته باشد. براى ايجاد تعادل در جامعه نامتعادل علل بسيار متنوع و پيچيده اى بايد مطالعه شوند.
|