پنجشنبه ۶ اسفند ۱۳۸۳ - ۱۴ محرم ۱۴۲۶
Thu, Feb 24, 2005
فرهنگ و هنر
۳۰۶۶
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسى
داخلى
سلام ايران
ديگه چه خبر؟
اجتماعى
بين الملل
گزارش
فرهنگ و انديشه
چشم انداز
تاريخ
فرهنگ و هنر
گفت و گو
ويژه ۱
ويژه ۲
ويژه ۳
ويژه ۴
ايران زمين
قيمت سكه و طلا
اقتصادى
حوادث
ورزشى
صفحه آخر
اوقات شرعى
مهرگان
آرشيو
پنجشنبه بازار كتاب
نگاهى به اختلالات روانى بين هنرمندان
معرفى كتاب
ايمنى و ترافيك
حدود ۷۰ درصد تصادفات رانندگى به دليل بى دقتى رانندگان در نكات و مسائل رانندگى است كه اعم از تابلوها، رعايت حق تقدم و نكات ريز رانندگى هستند. «سرهنگ حسين نورى فر» كه در معاونت راهنمايى و رانندگى ناجا اين كتاب را به نگارش درآورده است، در كتاب خود نكات رانندگى را در نه فصل به طور مشروح بيان كرده است. وى ابتدا نظر و گذرى بر فرهنگ ترافيك داشته است و سپس اقدامات ايمنى و دانستنى هاى ضرورى در اين باب را بيان كرده است. رانندگى در شرايط ويژه، پاره اى از قوانين و مقررات عبور و مرور، آشنايى با برخى از علايم راهنمايى و رانندگى بخشهاى بعدى كتاب هستند. «نورى فر» در كتاب خود اصول رانندگى را نه تنها در مورد وسايل نقليه چهارچرخ كه در مورد وسايل نقليه دوچرخ نيز شرح داده است. آموزش عبور و مرور به كودكان نيز در نظر وى امرى است كه بايد مورد توجه والدين قرار گيرد. بررسى و تجزيه و تحليل چند سانحه رانندگى در كشور و بررسى چند موضوع ديگر ترافيكى و يادآورى توصيه هاى آموزشى و ايمنى بخشهاى انتهايى كتاب را تشكيل مى دهند.
كتاب حاضر از سوى معاونت راهنمايى و رانندگى ناجا در انتشارات ورق به چاپ رسيده است.
تحولات داخلى عراق و امنيت ملى ايران
كتاب حاضر به طرح و پاسخگويى اين پرسش مى پردازد كه رابطه تهديدات امنيت ملى ايران در زمان رژيم پهلوى و تحولات داخلى عراق از زمان عبدالكريم قاسم، حزب بعث و عبدالسلام عارف چه بود؟ مؤلفان كتاب در مركز بررسى اسناد تاريخى وزارت اطلاعات براى پاسخگويى به اين سؤال و اينكه تحولات داخلى عراق، تبعات، تأثيرات و تهديدات متعددى بر امنيت ملى ايران داشت، به مدارك و اسناد موجود در ساواك استناد كرده اند. اين كتاب به سه فصل تقسيم شده. در فصل اول تحولات داخلى عراق از زمان عبدالكريم قاسم مورد بررسى قرار مى گيرد. در فصل دوم تحولات داخلى عراق در دوره حزب بعث و در فصل سوم تحولات داخلى عراق در دوره عبدالسلام عارف مورد بررسى و مداقه قرار مى گيرد.
اين كتاب در مركز بررسى اسناد تاريخى منتشر شده و با بهاى ۲۵۰۰ تومان در ويترين كتابفروشى ها موجود است.
مطبوعات عصر پهلوى (مجله اميد ايران)
كتاب حاضر كه هفتمين كتاب از مجموعه كتب مطبوعات عصر پهلوى است، اختصاص به مجله اميد ايران دارد. مديرمسؤول اين نشريه على اكبر صفى پور ارتباط تنگاتنگى با رژيم پهلوى داشت و مجله او نيز به همين دليل در اختيار رژيم بود. قابل ذكر است اين مجله در طول انتشار خود كه شروع آن نيمه دوم سال ۱۳۳۲ بود، چندين بار توقيف شد كه در ابتداى امر به نظر مى رسيد به خاطر خط مشى مخالف آن با رژيم دچار چنين توقف هايى در انتشار خود مى شود، اما از آنجا كه صفى پور با سپهبد رزم آرا همكارى نزديك داشته و محرم اسرار او بوده، به نظر مى رسد ساواك و فرماندارى تهران براى كنترل نويسندگان مخالف به طور غير مستقيم نشرياتى را سرپرستى مى كردند. اينگونه نشريات، نويسندگان مخالف را جذب مى كردند و سردبيران ضمن كنترل اين نويسندگان، مطالب آنان را بازنگرى كرده و طبق صلاح رژيم آنها را به دست چاپ مى سپردند.
مركز بررسى اسناد تاريخى با توجه به نقش «مجله اميد ايران» در سالهاى انتشار خود، مدارك و اسناد موجود در ساواك را كه با اين مجله مرتبط است، گرد آورده و منتشر كرده است. كتاب حاضر در مركز بررسى اسناد تاريخى وزارت اطلاعات با بهاى ۲۶۰۰ تومان به چاپ رسيده است.
مظفر بقايى به روايت اسناد ساواك
مظفر بقايى از جمله مردان مؤثر عصر پهلوى بود. وى پس از رياست اداره فرهنگ كرمان، در دوره پانزدهم مجلس شوراى ملى به مجلس راه يافت و سپس با كمكهاى على زهرى روزنامه شاهد را منتشر كرد. وى با آغاز نهضت ملى شدن نفت در تشكيل جبهه ملى حضور فعال داشت و از ياران دكتر مصدق بود. پس از مدتى همراه انشعابيون حزب توده، حزب زحمتكشان ملت ايران را تأسيس كرد. وى در مجلس شانزدهم نيز نماينده شد. وى همواره مدافع سياست آمريكا بود و با سفارت آمريكا در تهران ارتباط داشت. او سپس سازمان نگهبان آزادى را تأسيس كرد، اما دولت اين سازمان نيز چندى بيش دوام نداشت. مظفر بقايى در دوران انقلاب سعى كرد نظام شاهنشاهى را همچنان حفظ كند، اما در سال ۱۳۵۹ دستگير و زندانى شد، اما پس از مدتى با سپردن تعهد عدم خروج از كشور آزاد شد.
كتاب دوجلدى مظفر بقايى به روايت اسناد ساواك با بررسى اسناد موجود به شرح زندگى بقايى پرداخته است. اين كتاب در مركز اسناد تاريخى وزارت اطلاعات تهيه و تدوين و به دست چاپ سپرده شده است و با بهاى ۳۰۰۰ تومان در اختيار علاقه مندان قرار دارد.
انقلاب اسلامى به روايت اسناد ساواك
كتاب حاضر از مجموعه كتابهاى «انقلاب اسلامى به روايت اسناد ساواك» است. سندهاى موجود در اين كتاب شامل رويدادهاى ده روز اول آبانماه ۱۳۵۷ است. در اين ده روز اتفاقات حساسى روى داد كه در پيشبرد انقلاب سهم بسزايى داشت. در اين روزها وسعت تظاهرات مردمى در شهرهاى كوچك رو به فزونى گذارد و افراد بسيارى شهيد شدند، طورى كه حتى شهرهاى كوچكى چون كبودرآهنگ و آذرشهر چهار و ديگرى پنج شهيد تقديم انقلاب كردند.
جنبش دانش آموزى نيز در همين روزها شعله ور شد و سرانجام به ماجراى ۱۳ آبان انجاميد. آزادى ۱۱۲۶ زندانى سياسى واقعه ديگر اين روزها بود. حادثه تلخ مسجد كرمان، تيراندازى يك سرباز به سوى فرماندار نظامى جهرم و رئيس شهربانى و گسترش اعتصابها نيز از اتفاقات بارز بعدى ده روز اول آبان ۱۳۵۷ بود.
كتاب حاضر كه در مركز بررسى اسناد تاريخى تهيه و تدوين شده است، اسناد موجود در ساواك را كه به اين ده روز اشاره دارند، جمع آورى كرده است. اين كتاب با بهاى ۳۴۰۰ تومان در مركز بررسى اسناد تاريخى وزارت اطلاعات به چاپ رسيده است.
جلوه هاى هنر پارسى
كتاب حاضر مجموعه اى از ۱۶۰ نسخه خطى معرفى نشده نفيس فارسى و ايرانى در كتابخانه ملى فرانسه است. اين كتاب به همت و كوشش فرانسيس ريشار نسخه شناس بلندآوازه و مدير شعبه شرقى آن كتابخانه فراهم آمده است و چشم اندازى آموزنده در برابر خواننده مى گشايد و او را با نمونه هايى از دستاوردهاى هنرمندان كوشاى ايرانى در سده هاى ششم تا يازدهم هجرى آشنا مى كند، يعنى دوره اى كه با حمله مغولان و پيشروى آنها به سوى ايران و سراسر غرب آسيا آغاز مى شود و با فروپاشى صفويان پايان مى گيرد.
اين كتاب دوره هاى گوناگون تاريخ ايران را نيز بررسى مى كند و اطلاعات ارزشمندى درباره خوشنويسى و سبك هاى شش گانه آن تذهيب، صحافى و نسخه هاى مصور در هر دوره به دست مى دهد. اين كتاب را ع. روح بخشيان ترجمه كرده و در سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى به بهاى ۳۰ هزار تومان به چاپ رسيده است.
روى دكه مطبوعات هنرى
202515.jpg
* فيلم

كتاب سال سينماى ايران ۱۳۸۳ ضميمه شماره ۳۲۸ ماهنامه سينمايى «فيلم» منتشر شد.در كتاب سال امسال مهم ترين مطلب به بازيگرى اختصاص دارد. در اين شماره منتقدان و نويسندگان سينمايى بهترين بازيگران سينماى ايران و جهان را انتخاب كرده اند كه طى آن عزت الله انتظامى، سوسن تسليمى، پرويز پرستويى، نيكى كريمى، پرويز فنى زاده، هديه تهرانى، خسرو شكيبايى، فاطمه معتمد آريا، رضا كيانيان و گلاب آدينه در ايران و مارلون براندو، اينگريد برگمن، رابرت دنيرو، آدرى هپبرن، آل پاچينو، نيكول كيدمن، پل نيومن، مريل استريپ، همفرى بوگارت، سوفيا لورن و جك نيكلسون، كاترين دنوو، داستين هافمن، كاترين هپبرن، چارلز چاپلين، ويوين لى، مارچلو ماسترويانى، جين فاندا، آلن دلون و اليزابت تيلور به عنوان بهترين بازيگران سينماى جهان انتخاب شده اند و در ادامه از اين بازيگران مطالبى نيز ارائه شده است.كتابهاى سينمايى سال ،۸۲ حضور در عرصه جهانى، جشنواره ها و همايش هاى داخلى، گاهشمار سينماى ايران، در حواشى سينما، برگزيدگان سينماى ،۸۲ درگذشتگان سال ۸۲ و اكران ۸۲ ديگر مطالب اين شماره ويژه كتاب سال فيلم است.
202488.jpg
* بخارا

سى و هشتمين شماره بخارا ويژه مهر و آبان منتشر شد.
در اين شماره جداى از سرمقاله اى به قلم على دهباشى مطالبى ويژه جشن نامه زين العابدين موتمن با آثارى از دهباشى، دكتر شفيعى كدكنى، عبدالله انوار، بهرام بيانى، منوچهر ستوده، محمدعلى همايون كاتوزيان، سيد فريد قاسمى، منوچهر آدميت و زين العابدين موتمن به چاپ رسيده است.در بخش نقد ادبى مطالبى با عنوان ادراك «بى چه گونه» هنر، سودابه اى ديگر، دوشيزه، ادبيات معاصر افغانستان و دن كيشوت ۴۰۰ ساله شد مى خوانيم. در بخش شعر فارسى آثارى از سيمين بهبهانى، مظاهر مصفا، يزدانبخش قهرمان، يدالله بهزاد، سيروس شميسا، محمد قهرمان، منصور اوجى، محمد گلبن و... همچنين در بخش گفت و گو، دو گفت و گو با سيروس اميرى و كريستوفر دى بلاگ را مى خوانيم.در بخاراى اين شماره همچنين مطالبى با عنوان نمايشگاه باغ ايرانى در موزه هنرهاى معاصر، جايزه معمارى آقاخان در دهلى نو، گزارش مراسم بزرگداشت عبدالحسين زرين كوب در بروجرد، نمايشگاه عكس فخرالدين فخرالدينى، نامه هاى پدرى به فرزند خود و... در بخشهاى گزارش، هنر، عكس و گوناگون به چاپ رسيده است. در بخشهاى نقد كتاب، بازتاب و ياد و يادبود نيز مطالب ديگرى آمده است.
پنجشنبه بازار كتاب
بازار متوازن عرضه و تقاضا
202527.jpg
گروه فرهنگ و هنر - ساير محمدى: در گزارش بازار كتاب اين هفته اگر نامى از كتاب ها در زمينه علوم اجتماعى نيست ناشى از كمبود جاست وگرنه در اين حوزه كتاب هاى مهم و خوبى به بازار آمدند كه رايش سوم اثر ويليام شايرر جلد دوم كتاب كوچه اثر شاملو، فرهنگ ايمونولوژى اثر جان هربرت و ويل كينسون با ترجمه ايرج ديهيمى ، فرهنگ فارسى معين (يك جلدى ، برجى فرازان اثر باربارا تاكمن با برگردان عزت الله فولادوند وكتاب «نگاهى به نهضت ملى ايران» به قلم سعيد رهبر در نقد كتاب شعبان جعفرى از آن جمله است. زمستان هر سال به ويژه در روزهاى بهمن ، صنعت نشر كشور ايامى پررونق دارد. بهترين كتابها، مهمترين كتاب ها ، حتى كتاب هاى تجديد چاپى بيشتر در اين فصل به بازار مى آيند . چون بازار عرضه و تقاضا در وضعيتى متوازن قرار دارد.
شعر
هفته گذشته در زمينه چاپ و ا نتشار كتاب هاى شعر ، هفته پربارى را سپرى كرديم، نخستين مجموعه شعرى كه بر پشت ويترين كتابفروشى ها جلب توجه مى كند پيشگامان شعر معاصر ترك با ترجمه زنده ياد جلال خسروشاهى است كه رضا سيدحسينى و عمران صلاحى نيز او را در اين امر يارى دادند. اين كتاب آخرين يادگار ادبى دكتر جلال خسروشاهى است كه انتشارات مرواريد به بازار فرستاد . در اين مجموعه با شعر مدرن تركيه و شاعرانى چون توفيق فكرت، احمد هاشم ، يحيى كمال ، ناظم حكمت ، اورحان ولى و احمد عارف آشنا مى شويم. سرزمين بى حاصل يكى از زيباترين منظومه هاى قرن بيستم به قلم تى.اس.اليوت است كه تاكنون نزديك به ده ترجمه از آن چاپ و منتشر شده بود و موفق ترين ترجمه در اين ميان ترجمه زنده ياد بهمن شعله ور بود كه هم اكنون در بازار ناياب است .
اما انتشارات نيلوفر هفته گذشته ترجمه تازه اى از سرزمين بى حاصل به قلم جواد علافچى به بازار فرستاد . در اين كتاب هم متن انگليسى شعر آمده و هم در يادداشتى مفصل ، زندگى شاعر و زمينه هاى پيدايش شعر سرزمين بى حاصل را مى خوانيم. در فصل پايانى كتاب اين منظومه از ديدگاه ساختار صور خيال ، سبك ، زبان و معنا مورد نقد و بررسى قرار مى گيرد .
ابر عنوان منظومه اى از ولاديمير ماياكوفسكى با ترجمه حميدرضا فردوسى از سوى انتشارات گوتنبرگ چاپ و منتشر شده است . اين منظومه نيز ترجمه هاى متعددى دارد كه ترجمه مديا كاشيگر از اين منظومه با عنوان ابر شلوار پوش شاخص تر از ديگر ترجمه هاست. در ابتداى هميشه عنوان مجموعه شعر رحيم سليمانى است كه سى و ششمين كتاب از مجموعه شعر معاصر نشر ثالث محسوب مى شود آن هم در قالب كلاسيك و هم در قالب شعر سپيد سرود شده است . كتاب بعدى اين انتشاراتى مجموعه شعرى به قلم رضا غنى راينى (وستا) با عنوان كلاغ از خوشحالى در پوست خود نمى گنجشك است كه در قالب سپيد سروده شده است . شاعر در اين شعرها سعى دارد با در هم ريختن نحو زبان و گريز از معنا، شعرى متفاوت خلق كند . انتشارات سروش ترانه هاى خيام را به زبان كردى منتشر كرده است . مترجم اين رباعيات ما موستاهه ژار است و كتاب نيز در قطع خشتى چاپ شده است. زن شبانه موعود به قلم پوران فرخزاد نشان زن در آثار سهراب سپهرى را جست و جو مى كند . نويسنده در پنج فصل دفتر به دفتر ، ردپاى زن را در شعرهاى سپهرى تعقيب مى كند و به تفسير آنها مى كوشد. ناشر اين كتاب مؤسسه انتشارات نگاه است . شورش عنوان كتابى به قلم محمدرضا آل ابراهيم است كه درباره زندگى، آثار و مبارزات كريم پور شيرازى به تحقيق و پژوهش مى پردازد . ناشر اين كتاب نشر چشمه است.
داستان، رمان
سه گانه «روز اول عشق» به قلم محمد محمدعلى است كه كتاب اول با عنوان «آدم و حوا» سال گذشته به بازار آمده و به چاپ دوم نيز رسيده بود.
«جمشيد و جمك» كتاب دوم از اين مجموعه است كه هفته گذشته ازسوى انتشارات كاروان به بازار آمد. «مشى و مشيانه» كتاب سوم از تريلوژى روز اول عشق تا چندى ديگر به بازار خواهدآمد.
«مكث آخر» مجموعه شش داستان كوتاه از يونس تراكمه است كه نشر قصه چاپ و منتشر كرده است.
تراكمه ازجمله نويسندگان صاحب سبك و انديشه محفل اصفهان است كه زياد مى نويسد اما كم منتشرمى كند و آنچه منتشرمى كند موردتوجه منتقدان و اهل قلم نيز قرارمى گيرد.
بى شك در روزهاى آينده از كتاب «مكث آخر» درمطبوعات بيشتر خواهم شنيد. نشر قصه علاوه بر كتاب فوق رمان «كودكى» اثر جى.ام.كوستى را با برگردان محسن مينوخرد منتشركرده است. كوستى از جمله نويسندگان موفق آفريقاى جنوبى بود كه جايزه نوبل ادبيات در سال ۲۰۰۳ را نصيب خودكرد.
كتاب بعدى نشر قصه باعنوان «ناگهان اتفاق افتاد» مجموعه اى از قصه هاى بسياربسياركوتاه نسل امروز است كه در نخستين جشنواره داستان كوتاه (ارديبهشت ۱۳۸۳) اراك شركت دارد.
اين كتاب برگزيده اى از آثار ارسالى به جشنواره بود كه داوران نهايى آن منيرو روانى پور، شمس لنگرودى و عنايت سميعى بودند.
«خانه خيابان مانگو» رمانى به قلم ساندرا سيسنروس نويسنده آمريكايى است كه با برگردان اسدالله امرايى ازسوى انتشارات نقش و نگار به بازار آمد. امرايى پيش ازاين داستان كوتاهى از اين نويسنده را دركتاب «دليله» چاپ كرده بود. انتشارات نقش و نگار مجموعه داستان پاكسيما مجوزى را با نام «آسمان مى شوم» راهى كتابفروشى ها كرد. مضمون اغلب سيزده داستان اين مجموعه عشق است. «فرانكولا يا پرومته پسامدرن» عنوان يك اثر داستانى است به قلم پيام يزدانجو كه ازسوى نشر مركز راهى كتابفروشى ها شد. خواننده دراين كتاب با يك اثر متفات روبه روست.يزدانجو علاوه بر اين، گزيده گويه هاى رولان بارت را باعنوان «سخن عاشق» ترجمه كرده كه نشر مركز آن را چاپ و منتشركرده است.
پشت جلد كتاب فوق آمده كه «سخن عاشق» جذاب ترين و به يادماندنى ترين كتاب رولان بارت و آخرين بخش از قطعه نويسى ها و گزيده گويى هاى اوست.
دو كتاب ديگر اين سه گانه به اسم «لذت متن» و «رولان بارت» پيش از اين با ترجمه يزدانجو منتشرشده بود.
«ميرا» نام رمانى از كريستوفر فرانك نويسنده فرانسوى است كه با ترجمه ليلى گلستان ازسوى انتشارات بازتاب نگار به بازارآمد.
ليلى گلستان به دليل انتخاب، ترجمه و معرفى آثار جذاب كه كارنامه موفقى دارد، بى شك در ترجمه رمان ميرا و معرفى نويسنده اش هم اشتباه نكرده است.
نشر البرز هفته گذشته دو رمان جديد راهى بازار كرده است. «آن دورها...» به قلم روح انگيز شكيبا، داستان كسى است كه در جريان انقلاب، درس و دانشگاه را نيمه كاره رها مى كند و به كشور بازمى گردد.
«عشق در سال هاى مشروطه» دومين رمان نشر البرز به قلم مهناز سيدجواد جواهرى است. اين رمان داستان يك عشق را روايت مى كند كه درخلال انقلاب مشروطه شكل مى گيرد. درواقع رويدادهاى انقلاب گام به گام روايت مى شود و به موازات آن عشقى كه شكوفا مى شود. نشر چشمه اثرى به قلم آرش جواهرى به نام «داستان رمادى» را منتشركرد كه ازنظر بافت، ساختار و نوع روايت تازه و بديع است. رمادى ازجمله آثارى است كه حرف هاى بسيارى براى گفتن دارد. مجموعه ۹داستان كوتاه بهناز على پور گسكرى به نام «بگذريم...» ازسوى نشر چشمه به بازار آمد. پاى تمام داستان هاى اين مجموعه دو تاريخ دارد، تاريخ اول مربوط به زمان نوشته شده داستان و تاريخ دوم مربوط به زمان بازنويسى داستان است. اين تاريخ بين سال هاى ۷۸ تا ۸۲ در نوسان است.
نگاهى به اختلالات روانى بين هنرمندان
از رنجى كه مى بريم
202536.jpg
رؤيا بشنام

روبرت بروتن ، نويسنده انگليسى در مقاله شرح جنون خود در سال ۱۹۶۱ ، نوشت : «همه شاعران ديوانه اند .» هرچند وى كمى اغراق كرد ، اما عامه مردم معمولاً بر اين باور هستند كه هنرمندان به مراتب بيش از ديگران از ملال هاى روحى روانى رنج مى برند . بسيارى از هنرمند ان مشهور ، نويسندگان و موسيقيدانان سابقه بيمارى هاى روانى و ملالت هاى روحى را تجربه كرده اند ؛ به طورى كه در بعضى موارد اين تجربيات آنها را به خودكشى سوق داده است . به طور مثال نويسندگانى چون سيلويا پلات، ويرجينيا وولف و ارنست همينگوى و نقاش هلندى، ونسان ونگوگ ، همگى خود كشى كردند . نقاشانى چون فريدا كاهلو ، جرج اكف و موسيقيدان ، كل پرتر و چارلز مينگوس نيز از افسردگى شديد رنج مى بردند .
اما آيا مى توان به اين نتيجه رسيد ، كه ميان خلاقيت هاى هنرى و بيمارى هاى روحى روانى رابطه اى وجود دارد ؟ اگر چه اغلب هنرمندان از نظر روحى ملول و بيمار به نظر نمى رسند و اغلب بيماران روحى روانى نيز هنرمند نيستند؛ اما بررسى هاى انجام شده نشان مى دهد كه هنرمندان بيش از ديگران از اختلالات دماغى رنج مى برند .
اختلالات دماغى ، افسردگى هاى پيشرفته و شيدايى هاى جنون آميزى را گويند كه پس از يك دوره يأس و نااميدى عميق و طولانى مدت ظاهر مى شود و سپس مكرراً به دوره هاى شيدايى و ملالت هاى روحى روانى بدل مى گردد . افكار ناگهانى يا جنون خودكشى نيز در افرادى كه از چنين اختلالاتى رنج مى برند ، شايع است .
بررسى اولين تحقيقات بر رابطه ميان بيمارى هاى روحى و روانى و خلاقيت در دانشكده روان شناسى دانشگاه آيوا نشان داد كه ميان ۳۰ نفر از نويسندگان خلاق و ۳۰ نفر افرادى كه شغل هاى ادارى داشته اند هيچ يك ذاتاً و به طور ارثى خلاق نبوده اند . اين تحقيق نشان داد كه ۸۰درصد از نويسندگان ، بيمارى هاى روحى و ملالت هاى روانى را تجربه كرده اند . در حالى كه تنها ۳۰درصد از افرادى كه شغل هاى عادى داشته اند از چنين بيمارى هايى اظهار شكايت نمودند . نتايج اين مطالعه سال ۱۹۸۷ در مجله عملى روان پزشكى امريكا به چاپ رسيد .
اواخر سال ۱۹۸۰ روان شناسان دانشگاه جانز هاپكينز نيز درباره اين موضوع بررسى جديدى انجام دادند . افراد مورد مطالعه آنها از ۴۷ نقاش ، مجسمه ساز ، نمايشنامه نويس و شاعر كه همگى در رشته هنر جوايز زيادى برده بودند ، تشكيل شد . نتايج نشان داد كه ۳۸درصد از هنرمندان تحت درمان بيمارى هاى روحى روانى قرار گرفته بودند و تنها ۱درصد از مجموع افراد مورد مطالعه از اختلالات شديد روانى و شيدايى رنج برده و ۵درصد از آنها در بعضى موارد و در مقطع زمانى خاصى از زندگى دچار افسردگى هاى شديد شده بودند .
هر دو تحقيق به دو دليل انتقاد شكاكان را برانگيخت . اولاً، در هر دو تحقيق تعداد افراد مورد مطالعه كم بود . بنابراين نتيجه تحقيق روى تعداد معدود نمى توانست بر كل افراد جامعيت داشته باشد و به مراتب دقيق نبود . ثانياًَ ، در هر دو تحقيق، محققان خود با هنرمندان مصاحبه كرده و يا خود هنرمندان شخصاً پرسشنامه هاى مربوطه را پر كرده بودند . بنابراين ، احتمال اين كه مصاحبه كنندگان رعايت بى طرفى را نكرده و يا هنرمندان خود به سؤالات حالت ذهنى پاسخ مناسب نداده باشند ، زياد بوده است . در سومين تحقيق ، تلاش شد تا حدودى از خطاهاى مطالعات پيشين جلوگيرى شود . محققى به مدت ده سال ، زندگى بيش از ۱۰۰۴ زن و مرد ممتاز و برجسته در رشته هاى مختلف هنرى چون موسيقى ، علمى ، ورزشى ، سياسى و تجارى را بررسى كرد. او تحقيق خود را با خواندن بيش از ۲۲۰۰ زندگى نامه از افراد مختلف آغاز كرد . دليل وى از مطالعه زندگى نامه افراد مختلف اين بود كه نشان دهد معمولاً زندگينامه نويسان چندان به مسائل روانپزشكى و ذكر بيمارى هاى روحى و روانى افراد توجه نكرده و يا كمتر آنها را بازگو كرده اند . نتايج بررسى وى نشان داد كه زندگينامه نويسان در مقايسه با روانپزشكان در مصاحبه ها و گفت و گو هاى خود با افراد مختلف ، تعصب خاصى نشان داده و حقيقت را بيان نكردند . براى مثال زندگى نويسان براى به دست آوردن اطلاعات از منابع مختلفى استفاده كرده كه كمتر حالات ذهنى ، روحى و روانى افراد در آن ذكر شده بود .
نتايج اين مطالعه ، سال ۱۹۹۵ در كتابى به نام «تحليل و بررسى بحث خلاقيت و جنون» به چاپ رسيد. در اين كتاب بيان شد افرادى كه شغل هاى هنرى دارند و يا خلاقيت هاى هنرى مى آفرينند به طور كلى در مقايسه با افراد عادى از مشكلات ذهنى و فكرى رنج برده و دوره هاى طولانى مدت بيشترى از افسردگى هاى شديد را تجربه كرده اند . اين محقق دريافت از ميان نوجوانان نوازنده اى كه در آينده به جرگه هنرمندان پيوسته اند ( ۳۴درصد - ۲۹درصد ) از آنها از نشانه هاى ملالت هاى روحى روانى رنج برده اند . در حالى كه تنها ( ۹درصد - ۳درصد ) از دانشمندان، قهرمانان ورزشى و تجار نشانه هاى مشابهى از علائم رنجورى را تجربه كرده بودند .
در ميان افراد بزرگسال (۷۷درصد - ۵۹درصد) از هنرمندان ،  نويسندگان وموسيقيدانان ملالت هاى روحى روانى را متحمل شده اند ؛ در حالى كه تنها ( ۲۹درصد - ۱۸درصد ) از آنها مشاغل عادى داشته اند . بنابراين ، به نظر مى رسد محقق رابطه اى را ميان ملالت هاى روحى روانى هنرمندان پيدا كرده كه به خلق و خوى آنها بر مى گردد . اما به راستى مشخصه ى اين رابطه چيست ؟ در واقع چرا اين ارتباط وجود دارد ؟
برخى از محققان بر اين باور هستند كه تفكر عميق و طولانى مدت ، اختلالات و حالات روحى چنين افرادى به آنها اجازه مى دهد تا نسبت به ديگران افكار خلاقانه ترى داشته باشند . در حقيقت، يكى از راه هاى تشخيص جنون و شيدايى ؛ توانايى و قدرت گيرايى اين افراد است كه عموماً از آن به خلاقيت هاى هنرى تعبير مى شود . افرادى كه از اختلالات روحى و ذهنى رنج مى برند ، به مراتب احساسات عميق ترى دارند . بنابراين ، آميزه اى از نشانه هاى فوق در اين افراد منجر به خلاقيت هنرى مى گردد . لذا ، فرضيه محقق در اين رابطه به اثبات رسيد . وى دريافت كه ۱۶درصد از موفقيت هاى هنرى نويسندگان و موسيقيدانان در دوره به هم ريختگى روحى و ذهنى آنها صورت گرفته است .
وى همچنين عوامل ديگرى را كه ارزيابى او را نسبت به رابطه ميان خلاقيت هنرى و ملال روحى به اثبات مى رساند ، بررسى كرد . او در خصوص افرادى كه مشاغل متعددى چون تجارت و شغل هاى ورزشى را انتخاب كرده بودند ، ثابت كرد كه آنها نيز به نوبه خود خلاقيت داشته اند . بررسى هاى وى نشان داد كسانى كه حرفه هنرى داشته اند ، طبيعتاً بيش از كسانى كه شغل هاى عادى ترى داشته اند ملالت هاى روحى و رنجورى خود را پذيرفته اند .
ديگران نيز بر اين باور هستند كه مشاغل هنرى نشانه هاى ملالت هاى روحى را افزايش داده و منجر به تقويت آن مى گردد . هنرمندان ، نويسندگان و موسيقيدانان اغلب در تنهايى كار مى كنند و هنگامى كه حس غم ، ناراحتى و افسردگى سراغ شان مى آيد هرگز نمى توانند مانند ورزش كاران ، دانشمندان و تجار مورد دل گرمى و همدردى قرار گيرند .
۸۰ درصد - ۶۰ درصد از افرادى كه از اين اختلالات رنج مى برند ، به خود درمانى به وسيله دارو هاى مخدر ، الكل و نهايتاَ خودكشى روى مى آورند . اما به هر حال، در عرصه هاى گوناگون هنرى شواهدى وجود دارد كه برخى اختلالات روحى، روانى نزد پديد آورندگان هنرى به بروز نشانه هايى از خلاقيت منجر شده است. اما آيا مى توان اختلالات ذهنى را منشأ اين خلاقيت ها محسوب كرد؟ ظهور اختلالات ذهنى نزد چهره هاى شاخص هنرى، چنين ظنى را تقويت مى كند، اما شايد بتوان ادعا كرد كه بى مرز بودن و تعريف ناپذيربودن جنبه هايى از استعدادهاى هنرى و آثار برخى هنرمندان به شائبه سرچشمه گرفتن «ذوق» از «اختلال» دامن مى زند. 


|   شناسنامه   |   آرشيو   |