گروه سياسى ـ جلال برزگر: هنوز سفر اروپايى جورج بوش رئيس جمهورى آمريكا به پايان نرسيده بود كه حسن روحانى مسؤول ارشد پرونده هسته اى ايران به همراه دستياران ويژه اش از راه تونس خود را به پاريس رساند تا اروپا يكباره ميزبان عالى ترين مسؤولين دو سوى درگير در مناقشه اتمى ايران باشد.
بوش پس از ديدار با شيراك به قلعه «هراد» در براتيسلاوا پايتخت اسلواكى رفته بود تا با پوتين ديدار كند و روحانى پس ازملاقات با رئيس جمهور روسيه به ديدار عالى ترين مقام كاخ اليزه پاريس شتافت و از آنجا راه برلين و لندن را پيش گرفت تا همه طرف هاى مهم مذاكره كننده با بوش به فاصله چند ساعت به مذاكره بافرستاده عالى تهران نيز بنشينند. اگر جمله تكرار شونده مصاحبه هاى مطبوعاتى بوش و سران اروپا و روسيه آن بود كه ايران نبايد به سلاح هسته اى دست پيدا كند، فرستادگان تهران نيز بارها در برابر خبرنگاران اعلام كردند كه ايران سلاح هسته اى نمى خواهد وحاضر به پذيرش بالاترين سطح نظارت بر برنامه و اقدامات هسته اى خويش مى باشد.
مهمترين هدف سفر بوش كم كردن فاصله با اروپا در مسأله ايران و خاورميانه اعلام شد و روحانى هدف سفر خويش را تحرك بخشيدن به روند مذاكره و همكارى در قالب كميته هاى مشترك ايران و اروپا (هسته اى، سياسى و اقتصادى) عنوان كرده است. اما روحانى يك خبر ويژه و مهم را در آلمان مخابره كرد. مسؤول پرونده هسته اى در اظهاراتى كه محور اول بسيارى از خبرهاى رسانه ها قرار گرفت گفت: مذاكرات هسته اى ميان ايران و اروپا در ماه مارس به نتيجه مثبتى منجر مى شود و كمك آمريكا به اين مذاكرات مورد استقبال خواهد بود. رويترز به نقل از دبير شوراى عالى امنيت ملى ايران، با اشاره به مذاكرات چهارجانبه ميان تهران لندن، پاريس و برلين نوشت: ما مطمئنيم كه اقدامات مؤثرى از سوى چهار طرف انجام خواهد گرفت؛ ما نتايج مثبتى را در ماه مارس شاهد خواهيم بود.
وى در برلين تصريح كرد: ما مذاكراتمان را با سه كشور اروپايى سهيم شده ايم؛ اگر آمريكايى ها در اين زمينه كمك كنند، ما از آن استقبال مى كنيم و آن را مثبت مى بينيم. اين خبرگزارى ادامه داد: اين اظهارات پس ازآن ابراز شده است كه جورج بوش، رئيس جمهور آمريكا در جريان سفرش به اين سه كشور اروپايى از تلاش هاى ديپلماتيك اروپا در خصوص برنامه هسته اى ايران استقبال كرد، اما نپذيرفت كه به اين مذاكرات بپيوندد.
روحانى تصريح كرد: نتايج اين مذاكرات نه تنها بر برنامه هسته اى ايران تأثير مى گذارد؛ بلكه به تقويت روابط ميان ايران و اروپا و حذف بسيارى از مشكلات در منطقه خواهد انجاميد. بنا بر اين گزارش فيشر نسبت به اين مسائل كمتر ابراز خوش بينى كرد و بر لزوم مذاكراتى كه «هدف محور» باشد، تأكيد كرد. فيشر گفت: مذاكراتى بسيار صريح و فشرده درباره يك تعامل هدف محور درباره يك موضوع مشكل انجام شد. وزير امور خارجه آلمان ادامه داد كه مسأله بر سر تضمين هاى عينى است كه ايران اطمينان دهد برنامه هسته اى اش صرفاً صلح آميز باقى خواهد ماند.
وى ادامه داد كه به اجماع رسيدن بر سر اين موضع حساس مى تواند نه تنها باعث تعميق همكارى ها در زمينه اقتصادى - فناورى شود، بلكه بر همكارى هاى سياسى نيز تأثيرگذار خواهد بود. رئيس جمهور آمريكا پس از ملاقات با رهبران اتحاديه اروپا گفته است: اين برداشت كه وى در تدارك بمباران ايران است مضحك است ولى اضافه كرده كه تمام گزينه ها مد نظر قرار دارد. آنچه ميان ايران و غرب در جريان است شايد در كلام نماينده آمريكا در اتحاديه اروپا نمود روشنى داشته باشد، «راكول شنابل» در اين باره گفته است: خط مشى تند واشنگتن در قبال ايران قدرت و كارايى مشوق هاى اقتصادى اروپا به تهران را با هدف قطع برنامه هسته اى خود دوچندان مى كند. اين گفته در حالى بيان شده كه رئيس جمهورى آمريكا براى نخستين بار اين اطمينان را داده است كه پيشنهاد اروپاييان درباره ايران را بررسى خواهد كرد. بوش شامگاه پنجشنبه در جمع خبرنگاران در براتيسلاوا گفت: »وى صلاح را در اين مى بيند كه آمريكا در اين مذاكرات شركت نداشته باشد و اروپاييان هم از طرف خود و هم از طرف آمريكا با ايران مذاكره كنند.» وى تأكيد كرد: اين يك راه بسيار سازنده و مؤثر براى رسيدن به هدف مشترك كه همان بازداشتن ايران از ساخت بمب اتمى است، مى باشد. پيش از اين »گرهارد شرودر» صدراعظم آلمان نيز تحويل هواپيما به ايران را به عنوان يك سياست تشويقى در قبال اين كشور پيشنهاد كرده است. ايران از ابتداى پيروزى انقلاب اسلامى به دليل سياست تحريم غرب، از خريد هواپيماى »ايرباس» و «بويينگ» محروم شده است.
> سخنان بوش و پوتين درباره ايران
خبرگزارى آسوشيتدپرس گزارش داد كه بوش و پوتين در ديدار با يكديگر در خصوص ايران مذاكره كرده و تأكيد كردند كه ايران نبايد سلاح هسته اى داشته باشد. اين خبرگزارى ادامه داد جورج بوش، رئيس جمهور آمريكا پس از ديدار با ولاديمير پوتين، همتاى روسى خود گفت: ما توافق كرديم كه ايران نبايد سلاح هسته اى داشته باشد و من درك پوتين نسبت به اين مسأله را تحسين مى كنم. وى افزود: ما با يكديگر گفت و گوى بسيار سازنده اى در خصوص چگونگى رسيدن به اين هدف مشترك داشتيم. بوش پس از گفت وگو با مقامات اسلواكى در براتيسلاوا بار ديگر تأكيد كرد كه پيشنهاد اروپاييها در خصوص ارائه مشوق به ايران را بررسى خواهد كرد. اين گزارش حاكى است، رئيس جمهور آمريكا گفت: مؤثرترين راه براى رسيدن به اين هدف اين است كه شركاى ما (آلمان، فرانسه و انگليس) نه تنها نماينده اتحاديه اروپا و ناتو، بلكه نماينده آمريكا نيز باشند. بر اساس اين گزارش، بوش براى يافتن راه حلى ديپلماتيك در اين باره ابراز اميدوارى كرد. وى با ذكر اين كه گرهارد شرودر، صدراعظم آلمان، تونى بلر، نخست وزير انگليس و ژاك شيراك، رئيس جمهور فرانسه همگى با صداى بلند و آشكار گفته اند كه ايرانى ها نبايد سلاح هسته اى داشته باشند، افزود: ما درباره اين هدف مشترك در يك مسير قرار داريم.
> شيراك: ايران تضمين عينى بدهد
پس از مذاكرات سران اروپايى با رئيس دولت آمريكا، دومين رشته ديدارهاى آنها درباره موضوع هسته اى با دبير شوراى عالى امنيت ايران شكل گرفت. عصر پنجشنبه در مذاكرات روحانى با شيراك، رئيس جمهورى فرانسه از ايران خواست تا در خصوص برنامه هسته اى غير نظامى خود تضمين هاى عينى بدهد.
«ژروم بونافون» سخنگوى كاخ رياست جمهورى فرانسه در پايان اين ديدار در محل كاخ اليزه به نقل از شيراك افزود: ايران بايد تضمين عينى دهد كه فعاليتهاى هسته اى غير نظامى اش، براى دستيابى به اهداف نظامى نيست. رئيس جمهورى فرانسه افزود: چنانچه اين تضمين ها از سوى ايران داده شود، اين كشور خواهد توانست از همكاريهاى اروپا در زمينه انرژى هسته اى غير نظامى از يك سو و همكاريهاى اقتصادى و تجارى، سياسى و امنيتى از سوى ديگر برخوردار شود. ژاك شيراك اظهار اميدوارى كرد كه در چارچوب يك گفت و گوى همه جانبه بتوان به اين نتيجه دست يافت. روحانى پس از ملاقات ۷۵ دقيقه اى خود با شيراك و ميشل بارنيه وزير امور خارجه فرانسه در كاخ اليزه گفت: «ما معتقديم كه مذاكراتمان با رئيس جمهور شيراك به ما اجازه خواهد داد پويايى جديدى به مذاكرات بدهيم. روحانى گفت: ما در باره برخى نكات مشخص كه بين رئيس جمهور شيراك و آقاى بوش مطرح شده بود، مذاكره كرديم.
> ارزيابى محافل رسانه اى غرب از مذاكرات
مذاكرات هسته اى اوج گرفته در اروپا در كانون اخبار محافل رسانه اى قرار دارند، نشريه آلمانى اشپيگل طى مقاله اى زير عنوان «بوش چاپلوسى كرد و مناقشه ها باقى ماندند» نوشت: بوش و شرودر در ديدار خود در شهر ماينس چون دو دوست قديمى ظاهر شدند و نقش خود را در نمايش و تئاتر دوستى ماينس به خوبى ايفا كردند. اين مجله افزود: شرودر نيز در پاسخ به اينكه چه اختلاف نظراتى هنوز بين دو كشور وجود دارد؟ اعلام كرد: ما تفاهم كرده ايم كه صرفاً پيرامون مسائلى كه توافق نظر داريم صحبت كنيم. اشپيگل نوشت: زمانى كه اين جمله شرودر براى بوش ترجمه شد، وى براى مدت زيادى خنديد.
اما روزنامه دست چپى گاردين ديروز نوشت: استفان هادلى، مشاور امنيت ملى كاخ سفيد در آلمان به خبرنگاران گفت: جورج بوش، رئيس جمهور آمريكا در بازگشت به آمريكا اقداماتى نظير ارائه مشوق به تهران از طريق حمايت از پيوستن اين كشور به سازمان تجارت جهانى يا فروش هواپيماهاى غير نظامى و قطعات آن به ايران را بررسى خواهد كرد. به نوشته گاردين، سخنان هادلى منعكس كننده تغييرى مهم در موضع آمريكاست. روزنامه فايننشيال تايمز نيز نوشت: بوش دربازگشت به واشنگتن با وظيفه اى جدى براى متقاعد ساختن كنگره و جنگ طلبان دولتش به ويژه ديك چنى، معاون خود و دونالد رامسفلد، وزير دفاع به پذيرش پيشنهاد اروپا روبرو خواهد بود.