گروه سياسى ـ جلال برزگر:
< تهران و مسكو اميدوارند اختلاف نظر آنها در مورد زمان راه اندازى نيروگاه بوشهر در مذاكرات مسؤولان هسته اى طرفين برطرف شود
< روس ها براى تحويل سوخت منتظر نتيجه مذاكرات ايران و اروپا، سرانجام و روند نهايى پرونده هسته اى ايران هستند
< تا آخرين ساعات حضور روميانتسف در ايران، مسؤولين ايرانى اميد به نهايى كردن توافق با او دارند
< سخنگوى وزارت امور خارجه انگليس: دادن امتيازهايى ويژه همچون فروش هواپيماهاى ايرباس به ايران در ازاى رها كردن برنامه غنى سازى اورانيوم مورد قبول لندن نيست
< آمريكا از آمادگى براى حمايت از اقدامات اروپا در قبال ايران تا نشست آينده شوراى حكام در خردادماه و در صورت موفق نبودن آن، ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت خبر داد
< حسن روحانى: هردولتى در ايران بخواهد توقف غنى سازى را بپذيرد، سقوط خواهد كرد
< روحانى: مايل هستم تا قبل از انتخابات رياست جمهورى، مسأله پرونده اتمى حل شود
< مسؤول پرونده هسته اى ايران در اعتراض به اظهارات بلر و بيانيه وزارت خارجه انگليس سفر خود به لندن را لغو كرد
دو واقعه طى ساعات گذشته به مثابه دو شوك متوالى مذاكره و تعامل هسته اى ايران با طرف هاى خارجى را تحت تأثير قرار داد. اول تعويق در امضاى اسناد توافق مربوط به تبادل سوخت هسته اى نيروگاه بوشهر و پسماند هاى آن ميان ايران و روسيه و دوم لغو سفر حسن روحانى به لندن در اعتراض به موضعگيرى اخير انگلستان كه بر توقف دائم غنى سازى اورانيوم پافشارى كرده بود. نخستين انعكاس واقعه اول لغو كنفرانس خبرى مشترك «روميانتسف» وزير انرژى روسيه و «غلامرضا آقازاده» رئيس سازمان انرژى اتمى ايران بود. واقعه دوم نيز درحالى رخ داد كه «حسن روحانى» مسؤول پرونده اتمى ايران و هيأت همراه در يك سفر اروپايى به سر برده و گفت وگوهاى تقريباً رضايت بخشى با طرف هاى فرانسوى و آلمانى انجام داده بودند تا به اين ترتيب حسن روحانى دعوت سفر به لندن را رد كند.
> روميانتسف در تهران
در ملاقات چند روز پيش پوتين رئيس جمهورى فدراسيون روسيه با حسن روحانى در كاخ كرملين، روميانتسف وزير امور انرژى روسيه نيز حاضر بود، يكى از محورهاى مهم آن مذاكرات بحث قرارداد بازگشت پسماندهاى سوخت اتمى به روسيه بود. پسماندهايى كه به خاطر برخوردارى از عنصر پلوتونيوم قابليت كاربرى در سلاح هسته اى را دارا مى باشند، تكميل نيروگاه بوشهر و روشن شدن تكليف تأمين سوخت اين نيروگاه در مذاكرات كرملين به عنوان يك نماد مهم از همكارى ايران و روسيه تلقى شد.
به اين ترتيب ملاقات بوش با پوتين هم تأثيرى بر برنامه زمانى سفر وزير انرژى روسيه به ايران نگذاشت و روز جمعه ۲۵ فوريه روميانتسف براى امضاى يك قرارداد مهم وارد تهران شد، اما روز شنبه خبرنگارانى كه به محل سازمان انرژى اتمى دعوت شده بودند، پس از حدود دو ساعت معطلى با اين توضيح مواجه شدند كه به علت طولانى شدن مذاكره كنفرانس خبرى لغو مى باشد و انشاءالله فردا (امروز) پس از امضاى قرارداد در بوشهر آقازاده و ميهمان روس او به سؤال هاى خبرنگاران پاسخ خواهند گفت.
تعويق امضاى قرارداد سوخت هسته اى ميان ايران و روسيه بلافاصله ازهمان تالار اجتماع خبرنگاران در سازمان انرژى اتمى به سراسر دنيا مخابره شد، اما سؤال ها اين بود كه چرا اين اتفاق رخ داد، معناى آن چيست؟ اين اتفاق تا چه حد از فشار غرب بر روسيه متأثر است و اگر چنين است چرا روميانتسف در اين مقطع به تهران آمده است؟ معاون برنامه ريزى و امور بين المللى سازمان انرژى اتمى ايران ديروز در مصاحبه با بخش خبرى سيما گفت: قرارداد بازگرداندن سوخت هسته اى فردا (امروز) در بوشهر امضا مى شود.
محمد سعيدى در خصوص امضا نشدن قرارداد بازگرداندن پسماند سوخت هسته اى كه قرار بود در پايان مذاكرات امروز الكساندر روميانتسف و رضا آقازاده رؤساى سازمان هاى انرژى اتمى ايران و روسيه در تهران به امضاى دو طرف برسد، توضيح داد: مشكل خاصى وجود ندارد، از ابتداى مذاكرات، ما معتقد بوده و هستيم كه سه سند در دست بررسى بين دو كشور، بايد همزمان امضا شود. وى با اعلام اينكه، سند اول پروتكل بازگشت سوخت مصرف شده، سند دوم الحاقيه اى به قرارداد سوخت در زمينه مسائل مالى و سند سوم تعيين زمان ارسال سوخت به ايران است، افزود: در مذاكرات امروز، در خصوص سندهاى اول و دوم به تفاهم رسيديم و درباره تعيين ارسال زمان سوخت، مواردى قابل بحث است كه اميدواريم امروز طى ساعات آتى به مرحله نهايى برسد و در حاشيه بازديد آقايان روميانتسف و آقازاده از نيروگاه بوشهر به امضاى دو طرف برسد. معاون امور بين الملل و برنامه ريزى سازمان انرژى اتمى همچنين از اختلاف نظر تهران و مسكو در خصوص زمان راه اندازى نيروگاه بوشهر خبر داد و ابراز اميدوارى كرد اين اختلاف نظر در مذاكرات مسؤولان هسته اى دو كشور برطرف شود. با توضيح سعيدى ميزبان روميانتسف در تهران معلوم شد كه زمان تحويل سوخت هسته اى به ايران كماكان از نظر طرف روسى نامعين بوده و آنها حاضر به دادن تضمين در اين باره نمى باشند، يعنى در كنار تكميل بحث هاى قبلى به عنوان نمادى براى تعامل و همكارى روسيه با ايران، روس ها به واقع براى تحويل سوخت منتظر نتيجه مذاكرات ايران و اروپا و سرانجام روند نهايى پرونده هسته اى ايران مى باشند، اين موضوع از نظر ايران چندان مورد قبول نيست زيرا تكميل نيروگاه بوشهر و تحويل سوخت آن در حالى تاكنون بارها به تأخير افتاده است كه كل پروسه ساخت نيروگاه بوشهر ووارد كردن سوخت آن به كشور، خارج از شمول تعليق غنى سازى اورانيوم است كه ايران آن را براى دوره مذاكره با اروپا پذيرفته است. به هر حال امروز وزير انرژى روسيه از نيروگاه بوشهر بازديد خواهد كرد و بايد ديد نتيجه مذاكرات او در ايران به كجا ختم خواهد شد؟ اين در حالى است كه تا آخرين ساعات حضور روميانتسف در ايران، مسؤولين ايرانى اميد به نهايى كردن توافق با او دارند. رئيس دفتر تبليغات شوراى عالى امنيت ملى ايران ديشب اعلام كرد « اميدواريم تا فردا (امروز) قرارداد مربوط به انتقال سوخت را در محل نيروگاه اتمى بوشهر امضا كنيم.»
> قهر سياسى از لندن
اما اتفاق دوم ساعتى پيش از ديدار روميانتسف و آقازاده و در روابط تهران با يكى از سه شريك اروپايى رخ داد. يكى از مسؤولان وزارت امورخارجه بريتانيا در گفت وگو با بى بى سى خبرداد كه حسن روحانى، دبير شوراى عالى امنيت ملى ايران دعوت دولت بريتانيا براى سفر به لندن و ديدار و گفت وگو با جك استراو ، وزير خارجه اين كشور را نپذيرفته است. روحانى در حالى كه هنوز بوش در اروپا بود به فرانسه و سپس آلمان سفر كرد و با رئيس جمهورى فرانسه و وزير خارجه آلمان به ديدار و گفت وگو پرداخت.
فرانسه و آلمان در كنار بريتانيا مذاكره با ايران برسر فعاليت هسته اى ايران را پيش مى برند و روحانى قرار بوده است پس از فرانسه و آلمان به بريتانيا سفر كند. سفارت ايران در بريتانيا هنوز علت اينكه حسن روحانى دعوت سفر به لندن را نپذيرفته اعلام نكرده است اما تصميم وى براى رد اين دعوت را مى توان به موضعگيرى اخير تونى بلر، نخست وزير بريتانيا ارتباط داد كه اخيراً طى اظهاراتى بى سابقه گفته بود: «هيچ ترديدى وجود ندارد كه حكومت ايران حامى تروريسم است».
گذشته از اين گفته قبلى بلر كه معمولاً از مواضع وزارت خارجه اين كشور تندتر است، اتفاق ديگرى باعث قهر سياسى روحانى از لندن و عدم سفر به آنجا شد، اين اتفاق چيزى نبود جز اعلام صريح موضع جديد انگليس كه به چيزى كمتر از توقف دايم غنى سازى در ايران رضايت نخواهدداد.
> توقف دايم غنى سازى در ايران، پيام لندن به شريكان اروپايى
وزارت خارجه انگليس با برگزارى يك كنفرانس خبرى غيرمنتظره ضرورت توقف دايم برنامه غنى سازى اورانيوم توسط ايران را مطرح و اعلام كرد كه براى پايان دادن به چالش برنامه هسته اى ايران، به چيزى كمتر از توقف هميشگى غنى سازى قانع نيست. محافل سياسى درباره اهميت اين كنفرانس گفتند اما كنفرانس مطبوعاتى روز پنجشنبه نشانگر يك پيام ازسوى لندن است. با مرور در محتواى بيانيه لندن دلايل خشم تهران بيشتر آشكار مى شود. سخنگوى رسمى وزارت خارجه انگليس گفت كه دادن امتيازهايى ويژه همچون فروش هواپيماهاى ايرباس به ايران در ازاى رها كردن برنامه غنى سازى اورانيوم مورد قبول لندن نيست. يك تحليل اين است كه دولتمردان انگليس قصد دارند با ايجاد شرايط جديد و اتلاف وقت بيشتر انتخابات سراسرى مجلس عوام را كه قرار است در ارديبهشت ماه برگزارشود پشت سر بگذارند. از اين رو با رفتار كج دار و مريز خود را در صف اروپا نگه داشته اند.
> آ مريكايى ها همه چيز را به خردادماه موكول كردند
در همين حال سخنگوى وزارت خارجه ايالات متحده روز جمعه گفت كه واشنگتن ضرب الاجلى را براى نتيجه گيرى از مذاكرات جارى سه كشور اروپايى با جمهورى اسلامى ايران تعيين نكرده و در نظر ندارد به آن مذاكرات ملحق شود. «ريچارد بوچر» در نشست خبرى روزانه خود در واشنگتن به خبرنگاران گفت: توزيع يادداشت اعلام مواضع آمريكا در قبال برنامه هسته اى ايران در ميان ديگر اعضاى شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى هسته اى در وين به منزله تعيين ضرب الاجل براى خاتمه دادن به مذاكرات اروپا با ايران نيست. براساس گزارش هاى رسانه اى از وين، نماينده آمريكا در آژانس بين المللى انرژى هسته اى روز پنجشنبه يادداشتى را در ميان اعضاى شوراى حكام توزيع كرد كه حاكى از «آمادگى ايالات متحده براى حمايت از كشورهاى اروپايى تا نشست آينده شوراى حكام در خردادماه و در صورت موفق نبودن آن، ارجاع پرونده هسته اى ايران به شوراى امنيت سازمان ملل متحد» مى باشد. سخنگوى وزارت خارجه آمريكا افزود: ما در نشست خردادماه و براساس گزارش مديركل آژانس تصميم خواهيم گرفت.
> مصاحبه مطبوعاتى با سردبيران نشريات معتبر غربى
همچنين روحانى در آلمان در ابتكارى جالب با سردبيران نشريات معتبر غربى به گفت و گو نشست. دبير شورايعالى امنيت ملى جمعه شب پس از ديدار خود با «گرهارد شرودر» صدراعظم و «يوشكا فيشر» وزير خارجه آلمان در يك همايش مطبوعاتى به سؤالات صريح نشريات آلمانى پاسخ داد. روحانى در پاسخ به سؤالات هفته نامه اشپيگل مبنى براينكه آيا طرف هيأت ايرانى در ديدارهاى خود پيشنهاد جديدى براى تضمين هاى عينى و نحوه اين تضمين ها ارائه كرده است ؟ گفت: در آخرين جلسه در ژنو اين پيشنهادها داده شده و ما نيز اميدواريم كه براى جلسه بعدى كه اوايل ماه مارس خواهد بود اروپايى ها پاسخ هايى به همراه داشته باشند. وى در پاسخ به اينكه آيا مايل هستيد قبل از انتخابات رياست جمهورى مسأله پرونده اتمى حل شود ؟ گفت : بله . وى در پاسخ به سؤال ديگر سردبير اين نشريه آلمانى كه آيا شما براى حل مساله اتمى در فشار زمان هستيد؟ گفت: روشن است، بله. دبير شوراى عالى امنيت ملى كشورمان در پاسخ به سردبير هفته نامه دى ـ سايت مبنى براينكه «شما گفتيد قبل از انتخابات رياست جمهورى بايد پرونده اتمى حل شده باشد، آيا مى توان اين پيش بينى را كرد كه از ماه مارس نيز عبور كنيم اما مذاكرات ادامه داشته باشد؟» گفت: در صورتى كه ما در ماه مارس پيشرفتى را ببينيم در بعد از آن نيز مى توانيم مذاكره كنيم. روحانى افزود: البته الآن مراحل تصويب پروتكل در دولت درحال پيگيرى است.
روحانى افزود: تلاش ما اين است، اروپا نقطه اى را كه اتخاذ كرده رها نموده و به نقطه وسط بيايد، اگر اين كار بشود ممكن است كه ما با اروپا به يك تفاهم برسيم البته آسان نيست.
