«هوانورد» (خلبان) مثل تعدادى ديگر از فيلمهاى درخشان مارتين اسكورسيسى ۶۳ ساله همراه با هياهوى اسكار و احتمال فتح اين جوايز اكران شده است و اغلب سازمان هاى عمده ناظر بر هنر سينما جوايزى را به آن اختصاص داده اند، اما خود اسكورسيسى با تجربه و وقوفى كه محصول قريب به ۴۰ سال فيلمسازى است، مى داند كه اين گونه هياهوها لزوماً نشانه هاى خوبى نيستند و ممكن است مثل دفعات قبلى اثر عكسى بگذارد و موجب شود او همچنان دور از اين جوايز بماند.
هر اتفاقى كه بيفتد، بايد متذكر شد كه «هوانورد» با قلم و ديد اسكورسيسى حدود ۲۰ سال از زندگى هاوارد هيوز را نشان مى دهد. هيوز يكى از بارزترين و جالب ترين شخصيتهاى قرن بيستم محسوب مى شود. او يك تاجر بزرگ بود كه وارد كار فيلمسازى شد و به يكى از موفق ترين تهيه كننده ها در هاليوود بدل گشت و در همان حال به يكى از خلبانان ابداع گر و استثنايى دهه هاى ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ نيز تبديل شد و با اين وجود، در نيمه دوم زندگى اش در اوهام مختلف گرفتار آمد و دچار جنون شد و در عزلت زندگى مى كرد و با چنين حالت تأسفبارى به سال ۱۹۷۶ از دنيا رفت.
اسكورسيسى در «هوانورد» تمام اين فراز و فرودهاى عجيب را به تصوير مى كشد و هيوز را هم در اوج و هم در حضيض برابر ما قرار مى دهد. در شروع فيلم هيوز را با بازى لئوناردو دى كاپريو در حالى مى بينيم كه ۲۵ سال بيشتر ندارد. او در آن زمان مشغول ساخت يكى از مشهورترين فيلمهاى عصر در هاليوود به نام «فرشته هاى جهنم» بود. اسكورسيسى در همين مقطع مراودات هيوز را با چهره هاى مشهور هاليوود همچون كاترين هپبورن (با بازى كيت بلنچت) و اوا گاردنر (كيت بكين سيل) نشان مى دهد و ما را به عصر طلايى هاليوود مى برد و اماكن مشهور آنجا همچون كوكونات گرو را به معرض تماشا مى گذارد. آنچه در اين مقطع مى بينيم، زرق و برق البته تصنعى هاليوود است، ولى اسكورسيسى از طريق اين تصاوير ما را با شكوهى آشنا و رودررو مى كند كه ظاهراً هيوز را قانع نمى كرد و طبيعت ماجراجوى وى، او را به سوى مسائلى مهيج تر همچون خلبانى و كشف دنياهاى ناشناخته و حتى شكستن ركوردهاى هوانوردى در اين راستا سوق مى داد.
به اين ترتيب مى بينيم كه هيوز سريع ترين هواپيماى آن عصر را ساخت و عرضه كرد و توانست با دور زدن دنيا در ۳ روز و ۱۹ ساعت طى سال ۱۹۳۸ دست به كارى نشدنى بزند.
دوران هاى بد و توأم با شكست نيز در آن عصر براى هيوز شكل گرفت. از آن جمله بود جنگ شركت هواپيمايى اختصاصى وى (همان «T.W.A» معروف) با دولت آمريكا و شركت هوايى رقيب يعنى پان امريكن ايرلاينز كه بر سر تملك و حاكميت بر خطوط سفرهاى بين المللى و سودجويى از اين طريق صورت گرفت. اين جنگ براى T.W.A و شخص هيوز چندان خوش يمن نبود و سبب شد اين شركت تا مرز ورشكستگى و انحلال پيش برود.
اگر بخواهيم بهتر بگوييم، بايد متذكر شويم كه اسكورسيسى ابتدا صحنه هاى مورد نظرش را عادى و به طور ساده و با ادوات حقيقى گرفت و سپس آنها را به وسيله كامپيوتر و با تكنولوژى ديجيتال به شكلى درآورد كه مى خواست. اين چنين است كه صحنه هاى مربوطه حال و هواى كارهاى سه دهه ،۱۹۲۰ ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ را به خود گرفته و شبيه به سكانس هاى آثار كلاسيك شده اند.
از هر ديدگاه به «هوانورد» نگاه كنيد، اين فيلم نيز مثل كارهاى برجسته قبلى اين سينماگر هوشمند و انرژيك نيويوركى، داستان زندگى يك آدم خاص و در رنج و تلاطم است كه هرچند بسيار مستعد است، اما دائماً بايد با شياطين درونى اش بجنگد و بيننده نمى داند مرگ او را در سكانس نهايى چه چيزى بينگارد: رهايى از مشقت و يا پايان محتوم آدم هايى كه هر چقدر بيشتر اوج مى گيرند، حقيقت وجودى خود را بيشتر گم مى كنند.

نيويورك تايمز ترجمه: اميررضا نورى زاده

كلينت ايستوود براى پنجمين مرتبه در سالهاى اخير شانس دستيابى به جايزه اسكار را براى فيلم تازه اش به دست آورده است. او در سال ۱۹۹۳ جايزه اسكار را براى كارگردانى فيلم نابخشوده دريافت كرد و دو سال قبل نيز فيلم رودخانه مرموز از او نامزد دريافت چند جايزه اسكار از جمله بهترين فيلم بود. مريل استريپ نيز براى فيلم پل هاى مديسون كانتى در سال ۱۹۹۵ نامزد دريافت جايزه اسكار شد و حتى فيلم نه چندان خوب او به نام گاوچران هاى فضايى در سال ۲۰۰۰ براى دريافت جايزه جلوه هاى ويژه صوتى كانديدا شد. اما عليرغم اينكه ايستوود تمامى اين موفقيت ها را در استوديو برادران وارنر كسب كرده و به نوعى عامل سودآور براى اين استوديو پرسابقه محسوب مى شده و سابقه همكارى او با اين استوديو به سال ۱۹۷۵ بازمى گردد، هنوز اين پيرمرد ۷۴ ساله با مشكلات زيادى در تأييد پروژه هايش براى رسيدن به مرحله توليد در اين استوديو مواجه است. ايستوود از سال ۱۹۷۱ و فيلم با هرى كثيف تا به حال ۳۰ فيلم براى استوديو وارنر ساخته ولى پيشنهاد آخر او براى ساخت فيلم عزيز ميليون دلارى در ابتدا با مخالفت شديد مديران استوديو مواجه شد همانطور كه آنها در ابتدا فيلم رودخانه مرموز او را به دليل تيره بودن داستان رفاقت سه دوست قديمى رد كرده بودند. مديران اجرايى وارنر معتقد بودند عمر فيلمهايى با موضوع مشت زنى به سرآمده و تماشاچيان اين فيلم را مثل فيلمهايى چون هاريكين و يا على در گيشه پس مى زنند و موافقت نهايى زمانى حاصل شد كه شركت. lakeshore ent به عنوان يك سرمايه گذار خارجى حاضر به تقبل بخشى از هزينه ها شد.
اما حالا آلن هورن مدير استوديو با توجه به موفقيت چشمگير فيلم در نامزدى براى ۷ شاخه در اسكار امسال از جمله بهترين فيلم، بهترين كارگردان و بهترين بازيگر نقش اول، بيش از هر كس ديگرى خوشحال به نظر مى رسد. او معتقد است: اگر قرار بود من الآن با شما در حال حاضر درباره دليل رد اين پروژه و انتقال آن به استوديو ديگر صحبت كنم، لياقت اخراج شدن را داشتم!
اما همانطور كه اشاره شد اين اولين بارى نيست كه ايستوود موفقيتى غير منتظره را براى استوديو وارنر به ارمغان مى آورد. او كه با بازى در سه گانه وسترن اسپاگتى سرجيولئونه در اوايل دهه ۱۹۶۰ به شهرت رسيد، تا به حال صدها ميليون دلار درآمد زايى براى استوديو وارنر داشته است و روند فيلمسازى او به قدرى هماهنگ بوده كه برخى او را همچون يك كارگر سرى دوزى براى وارنر مى شناسند.
ايستوود در مورد امتناع وارنر از ساخت فيلم عزيز ميليون دلارى در آغاز كار مى گويد: من براى آنها توضيح دادم كه اين يك فيلم ورزشى نيست بلكه يك فيلم عاشقانه است. ولى در عمل ساير استوديوها هم نظر مشابهى را داشتند گر چه آنها هم در مواقعى براى همكارى با من ابراز علاقه كرده بودند. من به مسؤولان وارنر گفتم كه من از آن دسته افرادى نيستم كه بتوانم نقش ابرقهرمان را ايفا كنم ولى به خودم مى گفتم اگر آنها نمى خواهند اين را بسازند و اصلاً به ساخت فيلم درام علاقه ندارند پس اصلاً چرا در صنعت فيلمسازى فعاليت مى كنند؟
اما ايستوود با اين همه سابقه همكارى هنوز رابطه اش با وارنر به شكل يك قرارداد بلندمدت نيست و از اين رو فيلم بعدى اش پرچم هاى پدرانمان را براى دريم وركز مى سازد و البته حقوق اقتباس از رمان اصلى متعلق به دريم وركز است.
او اولين فيلم خود به نام ميستى را برايم بنواز براى استوديو يونيور سال ساخت ولى اين استوديو هيچ دستمزدى به او نپرداخت و فقط حاضر شد تا درصدى را براى او در نظر بگيرد. او پيرامون اين سابقه پر افت و خيز مى گويد: الآن همه از تعداد جايزه هاى احتمالى اين فيلم در اسكار صحبت مى كنند ولى ما در ابتداى كار اصلاً اين قضيه را مد نظر نداشتيم. شرايطى كه من براى اين فيلم داشتم دقيقاً مثل شرايط فيلم رودخانه مرموز بود. آنها براى آن فيلم به مدير برنامه هاى من گفته بودند كه دستمزد اندكى را به من مى دهند و عمده دستمزدم را از درصد فروش فيلم بايد دريافت كنم.من به اين پيشنهاد خنديدم و به مدير برنامه هايم گفتم كه حالا دقيقاً به جايى برگشتم كه ۳۶ سال پيش در زمان ساخت ميستى را برايم بنواز در آن قرار داشتم. من آنها را شماتت نمى كنم و نمى خواهم در مورد آن جنجال سازى كنم چون اگر هم اين فيلم به گل مى نشست، من اصلاً احساس خوبى نداشتم. اما فيلم رودخانه مرموز حدود ۱۵۰ ميليون دلار در جهان فروش كرد. اما او پس از اين موفقيت عمده متعجب شد كه مسؤولان وارنر پاسخ مبهمى براى عزيز ميليون دلارى به او دادند.
جان كالى مدير اجرايى سابق استوديوهاى سونى و وارنر در مورد اين مسأله مى گويد: من شگفت زده ام كه ايستوود پس از موفقيت فيلم رودخانه مرموز هنوز بايد براى هزينه فيلم جديدش گدايى كند او براى سالهاى متمادى براى استوديو وارنر كسب افتخار كرد. او مثل بسيارى از فيلمسازان نيست و يك هنرمند واقعى است. او هرگز خود را به عنوان يك هنرمند معرفى نمى كند ولى عملكرد او در اكثر موارد جذاب بوده است.
ايستوود ۷۴ سال دارد و يك آدم ۷۴ ساله، ۷۴ ساله است و پير. ولى به نظر مى رسد زمان با ايستوود همچون برخى از كارگردان ها مهربان بوده است و او هم قصد ندارد به اين زودى ها از كار كناره گيرى كند. هر چند كه جان هيوستون ۷۹ ساله بود كه افتخار پرتيزى را ساخت و يا آكير اكوروساوا در ۷۵ سالگى Ran (آشوب) را ساخت و مايك نيكولز اخيراً در ۷۳ سالگى فيلم closer را ساخته است. استيون اسپيلبرگ كه تهيه كنندگى فيلم بعدى ايستوود را برعهده دارد در مورد او مى گويد: اگر به هشت سال گذشته نگاه كنيد، بايد بگوييد كه پيرتر شدن كيفيت كار او را بالا برده است. او در اين سن و سال هنوز توانايى متعجب كردن شما را دارد و با دو فيلم آخرش ما را شگفت زده كرده است.
هيلارى سوانك، بازيگرى كه براى بازى در فيلم عزيز ميليون دلارى ايستوود نامزد دريافت جايزه اسكار است در مورد او مى گويد: وقتى براى اولين بار با او برخورد كردم، نمى دانستم چه بگويم چرا كه او يك الگوى كامل سينمايى است. كوين بيكن بازيگر فيلم رودخانه مرموز هم خاطر نشان مى كند كه در خلال بازى در اين فيلم متقاعد شد كه زمان ساخت فيلم خودش فرا رسيده است. او مى افزايد: كلينت فيلمهايى را كه دوست دارد، مى سازد و آنها را به شيوه خودش مى سازد و همين مسأله اعتماد به نفس لازم براى ساخت اولين فيلم را به من داد.
اما شايد ساخت فيلمهاى ايستوود به آن سادگى كه بيكن به آن اشاره مى كند، نباشد. چرا كه فيلمى محدود چون عزيز ميليون دلارى نيز در سيستم فيلمسازى امروز به دهها ميليون دلار بودجه نياز دارد كه تأمين آن حتى براى ايستوود نيز قطعى نيست.
ترى سمل مدير اجرايى ياهو كه قبلاً معاون استوديو وارنر در دهه ۱۹۹۰ بود پيرامون دوره نه چندان درخشان ايستوود مى گويد: شما براى همكارى با ايستوود اصلاً مشكلى نداشتيد چون ناچار نبوديد با چندين نفر در مورد يك فيلم صحبت كنيد بلكه فقط با كلينت قضيه را تمام مى كرديد و او هر آنچه را كه مى گفت، انجام مى داد و هميشه نگران بازگشت سرمايه بود.