Iran Newspaper

منبع : خبرگزارى «ريانووستى» ترجمه : محمدرضا خداقلى پور
اخيراً در جامعه روسيه شواهدى از «گانگستريسم» مشاهده شده است كه برخى آن را تروريسم نام نهاده اند. «والنتينا ماتونيكو» شهردار «سنت پترزبورگ» اخيراً در يك سخنرانى ضمن اشاره به اين موضوع اعلام كرد كه يك ويتنامى و يك دختر تاجيك اخيراً قربانى تعصبات نژادى شده و جان خود را از دست داده اند. وقايع مشابه ديگرى نيز رخ داده است كه توجه رسانه ها را جلب نكرده است. بسيارى از روسها ، اين وقايع رانمادى از نژادپرستى رو به رشد در اين كشور مى دانند.
اختلاف طبقاتى ، مهاجرت ،تمايلات نژادى و مذهبى روبه رشد محو ارزشهاى ايدئولوژيك قبلى و پديده تروريسم و نسبت دادن آن به مسلمانان پديده هايى هستند كه بر گرايش هاى فكرى روسها اثر مى گذارند. تا پايان دهه ۹۰ ميلادى ، اين مشكلات بخشى از بحرانى را تشكيل مى دادند كه حيات سياسى و اقتصادى روسيه را به مخاطره مى افكندند. اما با پديدارشدن اولين نشانه هاى ثبات در روسيه ، نخبگان سياسى توجه خود را به مسأله تحمل نژادى در جامعه روسيه معطوف كردند.
مردم مى گويند هنوز وضعيت فعلى «خيلى خطرناك» نشده است و اوضاع مى تواند خيلى بدتر از اين شود، چنانكه در يوگسلاوى شد . از برخى جهات مى توان گفت كه على رغم رشد تبليغات و مطبوعات نژاد پرستانه در روسيه ، اين كشور هنوز به درجه اى از نفرت نژادى كه آمريكايى ها و اروپايى ها شاهد آن بودند ، نرسيده است . روسيه در سايه سالهاهمزيستى مسالمت آميز مسلمانان ، يهوديان و ارتدوكس هاى مسيحى در كنار هم ، از جدال تمدنها دور مانده است . نزاع اعراب و اسرائيل كه بر نحوه رفتار اروپايى ها تأثير گذاشتند هنوز نتوانسته است بر جامعه روسيه تأثيرگذار باشد. درحقيقت مى توان گفت كه ديدگاههاى متفاوت سياسى مذهبى مسلمانان و يهوديان نتوانسته است در جامعه روسيه اثر منفى برجاى بگذارد.
اما با وجودتمامى اين علايم اميدبخش ، نمى توان ديگر به اثر بخشى سخنرانى هاى سياستمداران يا روحانيون مسيحى مبنى بر وحدت روسها از هر فرقه ، نژاد و مذهبى اكتفا كرد. بايد اعتراف كردكه تبليغات نژادى تا حدود زيادى بر اذهان مؤثرافتاده و حتى عده اى را آماده دست زدن به اقدامات نژادپرستانه كرده است. در بسيارى از مقالات مطبوعات اجتماعى اظهارنظرهاى سياستمداران روسى جملاتى دال بر تسلط تدريجى ملل قفقاز و آسيايى ها بر جامعه اروپايى و مسيحى روسيه شنيده و ديده مى شود. براثر اين اظهارنظرها، گاهى قتل ها و خشونتهاى نژادى رخ مى دهد. مبارزه با اين پديده بسيار دشوار است . اين راهى است كه بايد براى پيمودن آن صبر و حوصله فراوان داشت ، زيرا نه تنها بايد به يافتن و مجازات خشونت طلبان بپردازيم ، بلكه بايد در جهت تغيير نگرش فكرى عمومى در اين زمينه نيز همت گماشت.
در ابتداى قرن ۲۱ ، واژه «تحمل» وارد فضاى سياسى جامعه روسيه شد. در سال ۲۰۰۱ ، برنامه هدفمند دولت فدرال با عنوان «ايجاد روحيه تحمل و جلوگيرى از خشونت در جامعه روسيه» معرفى شد . هدف اصلى اين طرح ، نظارت جدى بر تنش هاى اجتماعى در روسيه ، تدبير اقدامات ضدخشونت طلبى و طراحى برنامه هاى اجتماعى و روانشناسانه براى جوانان ، معلمان و روزنامه نگاران و تشكيل صندوق هاى حمايت از مهاجران و تأسيس «مراكز ترويج تحمل» منطقه اى بوده است . در بعضى از مناطق همچون «مسكو» برنامه مجزاى مبارزه با خشونت در كنار برنامه فدرال پيگيرى شد.
اشتياق براى نيل به تحمل صرف نظر از اقدامات مسؤولين برخاسته از نيازى روزافزون در جامعه است . اگرچه معنى واژه تحمل را بسيارى از گروههاى اجتماعى درك نمى كنند، امامدارس براى شروع اين تحرك مراكزى بسيار مناسب به شمار مى روند.
با شروع دهه ۹۰ ، مدارس روسيه نيز همچون بسيارى از نهادها در كشور نزاع براى بقا در جامعه قرن ۲۱ را آغاز كردند و يك نظام آموزشى جديد دركشور پا به عرصه وجودگذاشت تا بتواند خود را با نيازهاى عصر اطلاعات وفق دهد. مدارس كه با اين چالش هاى جديد روبرو شده بودند ، از توجه به مهم ترين وظيفه خود بازماندند. پردازش اخلاقى و اجتماعى نسل جديد، مهم ترين وظيفه آنان بود . سرانجام ، هنگامى كه معلمان تصميم گرفتند به آنچه كه دانش آموزان مى گفتند ، توجه كنند وحشت كردند. نتايج برنامه نظارتى فدرال كه در سال ۲۰۰۳ انجام شد، نشان داد كه خشونت و روحيه تهاجمى به يك نظام اجتماعى در روسيه تبديل شده و راه حل بسيارى از مشكلات توسل به خشونت پنداشته مى شود.
دانش آموزان در پاسخ به علل و عوامل خشونت طلبى و نژاد پرستى در برخورد با اقليت هاى زبانى و مذهبى و نژادى و ملى از ملى گرايى افراطى (۱۸‎/۶ درصد) ، نژادپرستى (۱۷‎/۱درصد)، تبعيض (۱۶‎/۴ درصد )، خشونت (۱۴‎/۷ درصد )، عدم تحمل (۱۴‎/۴ درصد) و تروريسم (۱۳‎/۴ درصد ) نام بردند.
مدارس در تلاش براى تصحيح اوضاع، شروع به ارائه دروسى براى آموزش تحمل در برنامه هاى خود كردند. آنها در يك حوزه گسترده نه تنها به آموزش ارتباط بين نمايندگان طيف هاى ملى و مذهبى مختلف پرداختند، بلكه گرايش هاى كلى را به گروههاى مختلف اجتماعى آموختند. بسيارى از مدارس شروع به كار دراين زمينه كردند ، بدون آنكه منتظر ابتكار عمل مقامات بمانند.
آموزگاران دبيرستان شماره ۴۶۳ در مسكو به خبرگزارى «ريانووستى» گفتندكه به عنوان يك برنامه منطقه اى ، چند واحد الهيات را در دوره هاى آموزشى خود قرار داده اند.
در اين دوره ، سنت ها و فرهنگهاى مللى كه در روسيه زندگى مى كنند تحت پوشش قرار گرفته است . معلمان و آموزگاران بر اساس ابتكارات شخصى و محلى دوره هاى آموزش اخلاقى را معرفى كرده اند كه كودكان را با اصول تحمل واحترام به ضعفا يا كسانى كه با آنها در زمينه هاى مختلف متفاوت هستند ، مى آموزد. دانش آموزان كلاسهاى بالاتر به ارتباط بين اكثريت و اقليت و مسائل مربوط به آن مى پردازند. در اين مدارس ، دوره هايى در ارتباط با شكنجه گاههاى هيتلرى و اردوگاههاى مرگ اقليت ها در آلمان نازى به دانش آموزان ارائه مى شود. معلمان مى گوينداگرچه ارتباط مشخصى بين وقايع منجر به جنگ جهانى دوم و اوضاع فعلى روسيه و جهان وجود دارد ، اما توجيه اين تشابه براى كودكان آسان نيست. با اين وجود ، آموزگاران بسيار اميدوارندكه از طريق هنر و با فرهنگ سازى بتوان ديدگاهها و برداشتهاى كودكان را تغيير داد.
مدرسه شماره ۱۷۹ در روسيه داراى چند واحد اختصاصى تاريخ عمومى است كه در قالب آن موضوع تحمل به عنوان يك اولويت مطرح است . دانش آموزان اين مدرسه در مسابقات مدرسه اى پروژه هاى محلى در ارتباط با تعصب هاى نژادى و دورى از آن شركت مى كنند. در آينده نزديك ، اين مدرسه قصد دارد موزه «قربانيان تعصبات نژادى» را برگزار كند كه ازطريق اين نمايشگاه هنرى ، هدف رسيدن به تحمل ونفرت از تعصبات را در سر مى پروراند. معلمان قصد دارند سفيران ونمايندگان كشورهاى خارجى را براى شركت در اين برنامه ها دعوت كنند. يكى از برنامه هاى موردتوجه معلمان ، دقت در تعاملات بين دانش آموزان و تبادل نظرات بين آنان در پى مشاركت دراين برنامه هاى هنرى است . آنها معتقدند كه بايد رفتارهاى دانش آموزان را به دقت زير نظر داشت تا علايم عدم تحمل را در رفتارهاى آنان تشخيص دادو در جهت تصحيح و محو اين رفتارها كوشيد.
در روسيه امروز، شعارهاى نژادى حتى به كليساها و گورستانها كه اماكن مذهبى و ظاهراً دور از تعصب نژادى پنداشته مى شوند، به چشم مى خورد. حتى پليس و نيروهاى امنيتى كه خود بايد مانع از ترويج نژادپرستى و تعصب شوند، دراين امور درگير مى شوند.
با اين وجود ، كارى كه در مدارس آغاز شده روزنه هاى اميد را شعله ور كرده است . در مدارس امروز، تعداد روزافزونى از دانش آموزان به چشم مى خورندكه به تحمل وهمزيستى تمايل بيشترى نسبت به گذشتگان خود نشان مى دهند. آنچه مهم است ، آن كه ما عاقبت پرده از اسرار نژادپرستى و تعصب مذهبى برداشتيم. مقامات دولتى و شخصيت هاى هنرى به صراحت از پرهيز از تعصب و خشونت سخن مى گويند. هرهفته ، سمينارهاى منظم و هدفمندى به منظور فرهنگ سازى مقابله با خشونت و نژادپرستى در نقاط مختلف روسيه برگزار مى شود كه اميد فراوانى را در دلهاى علاقه مندان به ثبات و امنيت اجتماعى روسيه مى پروراند.