كوروش آريامنش
روزهاى پايانى سالهاى ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ ميلادى، وقايعى را به همراه داشتند كه تمام معادلات منطقه اى و مهمتر از آن، معادلات ژئوپولتيك فرامنطقه را برهم زد. در روزهاى پايانى سال ۲۰۰۳ ميلادى، وكيل جوانى به نام «ميخائيل ساآكاشويلى» كه همگان او را رهبر اپوزيسيون گرجستان مى ناميدند، به اتفاق طرفداران خود وارد مجلس شد و با رفتن به پشت تريبون جام متعلق به «شواردنادزه» پير را سركشيد و با اين عمل نمادين، پيام خود را به گوش همه رساند، پيامى كه از غرب مى آمد؛ پيامى به نام «آزادى»،«انقلاب رزها» يا «انقلاب مخملين» از آن روز به بعد با نام گرجستان عجين شد.
دقيقاً يك سال بعد از حوادث گرجستان، «انقلاب مخملين» اين بار با چهره اى نارنجى به اوكراين رسيد. در آنجا نيز تمام سناريوى گرجستان تكرار شد. انتخابات، وقوع تقلب در انتخابات «تظاهرات مردمى» برگزارى انتخابات مجدد(در اوكراين دو دوره) و در پايان پيروزى غرب بر شرق با پايان يافتن اين بحران نيز نام «انقلاب نارنجى» با نام اوكراين پيوند خورد.
چهره اين دو انقلاب در رسانه هاى غربى تماماً مردمى نشان داده شده است. ولى بايد دانست كه محافل و اشخاصى هستند كه در پشت چهره هاى به اصطلاح مردمى به دنبال منافع سياسى و اقتصادى خود هستند. از ميان اشخاصى كه در پشت پرده اين انقلابها به چشم مى خورند، مى توان به ميلياردر معروف يهودى آمريكايى «جورج سوروس» اشاره كرد. ارائه كارنامه اى از اعمال خرابكارانه سوروس در جمهورى هاى اتحاد شوروى سابق در اين مقاله نمى گنجد، ولى براى نمونه مى توان به برخى از اعمال او اشاره كرد. سوروس فقط در سال ۲۰۰۳ ميلادى مبلغى معادل ۲۰ ميليون دلار به منظور حمايت از جنبش هاى اصلاح طلب در پنج كشور آسياى مركزى (قزاقستان، قرقيزستان، تاجيكستان، تركمنستان و ازبكستان) هزينه كرده است. او حتى در مصاحبه اى كه در ماه جولاى سال ۲۰۰۴ با روزنامه لوس آنجلس تايمز داشت، اعلام كرد كه «من دوست دارم سناريوى مشابه وقايعى كه در گرجستان به وقوع پيوسته اند، در پنج كشور آسياى مركزى تكرار شوند.»
سوروس با تأسيس بنياد مخصوص توسعه و اصلاحات خود در گرجستان، مبالغ قابل توجهى علاوه بر حقوق دولتى را، به مقامات بلندپايه اپوزيسيون پرداخت كرده است. او از طريق بنياد خود ماهانه ۱۵۰۰ دلار به ميخائيل ساآكاشويلى، «زوراب ژوانيا» و «نينو بورجانادزه» پرداخت و ديگر مقامات و كارمندان دولت نيز مبلغ ۱۲۰۰ دلار مازاد حقوق خود دريافت كردند. در كل، پنج هزار كارمند دولت زير پوشش اين بنياد قرار دارند اما براى مقايسه بايد متذكر شد كه حقوق متوسط در گرجستان كمتر از ۲۵ دلار است.
سوروس سايه خود را بر انقلاب نارنجى اوكراين نيز گستراند. بنيادهايى با نام مدافعين دموكراسى و حقوق بشر مانند قارچهاى سمى در اوكراين روييدند. سازمانهاى غيردولتى مانند «انستيتوى ملى دموكراسى» (NDI) تحت رهبرى «مادلين آلبرايت»، «انستيتوى بين المللى جمهورى» (IRI) به رهبرى «جان مك كين»، «سازمان خانه آزادى» (Freedom house) متعلق به «جيمز وولسى» رئيس سابق سازمان سيا و «انستيتوى جامعه باز (Open Society) كه متعلق به جورج سوروس است كار شروع انقلاب در اوكراين را در تاريخ ۱۷ فوريه ۲۰۰۲ در «كى يف» آغاز كردند.
جنبشهاى دانشجويى در اوكراين به سرعت تأسيس شد. جنبش دانشجويى«كمارا» (كافى است) با الهام از مكتب دانشجويى «اوتپور» (مقاومت) بلگراد، شروع به كار كرد. بعد از اعلام تقلب در انتخابات، جنبش ديگرى به نام «پورا» (الان وقتش است) شهرهاى غربى اوكراين را تبديل به اردوگاهى از چادرهاى نارنجى كرد. تمام رهبران جنبش هاى دانشجويى در همايشهايى با نام «آموزش مربيان» تعليم يافته اند. در اين ميان، نبايد كمك ۶۵ ميليون دلارى دولت جورج بوش به اپوزيسيون اوكراين، بخصوص «ويكتور يوشچنكو»را ناديده گرفت. به كمك همين پشتيبانى مالى و ايدئولوژيك غرب بود كه مخالفان نامزد مورد حمايت روسيه «ويكتور يانوكوويچ» توانستند در مبارزه انتخاباتى و انقلابى خود پيروز شوند.
اين دو سناريو طى تقريباً يك سال به پايان «مسرت بخش» خود رسيدند. در حال حاضر چند سناريوى جديد ديگر در راه هستند. سناريوى «انقلاب زرد» قرقيزستان و انقلابهاى مخملين در ارمنستان، مولداوى، بيلو روس و قزاقستان.
يكى از مهمترين كشورهاى مستقل جامعه مشترك المنافعى كه ممكن است انقلابى به مانند انقلابهاى مخملين گرجستان و اوكراين را تجربه كند، قرقيزستان است.
كارشناسان سياسى اين احتمال را بسيار قوى مى دانند و اپوزيسيون قرقيزستان نيز در اين خصوص ، هيچ شكى ندارد . آنها حتى رنگ انقلاب خود را نيز تعيين كرده اند . آن انقلاب زرد رنگ خواهد بود.
مخالفان دولت عسكر آقايف طى هفته هاى گذشته با شالها و نوارهاى برافراشته زردرنگ، با تجمع در ميدان اصلى بيشكك (پايتخت قرقيزستان) خواهان بركنارى رئيس جمهورى و دولت شدند .
در حال حاضر ، بيش از ۵۰ سازمان غير دولتى غربى در قرقيزستان فعال هستند كه از آن جمله مى توان به بنيادهاى متعلق به سوروس ، پژوهشكده دموكراسى آمريكا به رهبرى لينكن ميچل كه خود بارها به قرقيزستان سفر كرده و با احزاب مخالف دولت ملاقات داشته است ، اشاره كرد . در اين ميان فعالانى با تجربه مانند ديويد هاميلتون و پيتر بابيچك به عنوان كارشناسان انتخاباتى در قرقيزستان حضور يافته اند و با نفوذ در نهادهاى دولتى و غير دولتى و راه اندازى دوره هاى آموزش دموكراسى و حقوق بشر سعى در تحريك جوانان دارند .
تمام سازمانها و فعالانى كه باعث و بانى انقلابهاى گرجستان و اوكراين بودند، نه تنها در قرقيزستان ، بلكه در ديگر جمهوريهاى اتحاد شوروى سابق نيز فعال هستند .
در روزهاى اخير ، رئيس جمهورى قرقيزستان طى سخنانى اعلام كرد كه نام كشورهايى از جمله قرقيزستان در صدر ليست انقلاب هاى مخملين غرب ديده مى شوند، ولى قرقيزستان هرگز ورود «انقلاب مخملين» به كشورش را قبول نخواهد كرد . آقايف در ادامه سخنانش گفت كه دموكراسى ، حتى به صورت انقلابى آن ، نبايد از خارج در كشور ريشه بدواند . او همچنين در جلسه دولت هشدار داد كه از همه خطرناكتر آن است كه اپوزيسيون داخلى ما اساتيد ورزيده اى دارد كه مى توانند از هر تشنجى انقلاب رنگين بسازند.
نيكولاى تانايف نخست وزير قرقيزستان نيز به نوبه خود اعلام كرد كه مداخله خارجى ها در امور داخلى قرقيزستان، صلح و ثبات در اين كشور به خطر مى اندازد. وى در ادامه سخنانش اضافه كرد كه با نزديك شدن به انتخابات مجلس تحرك گروه هاى افراط گرا و تندرو در كشور قابل مشاهده است و بيم آن مى رود كه اين گروهها قصد انجام عمليات خرابكارانه داشته باشند . او با افراط گرا خواندن گروه «حزب التحرير» اعلام كرد كه در روزهاى اخير فقط در بيشكك نزديك ۱۰ فعال حزب التحرير دستگير شده اند و اين روند ادامه دارد .
در اين ميان ، بايد متذكر شد كه غرب به ويژه آمريكا از توسعه مناسبات و همكاريهاى روبه رشد قرقيزستان و روسيه نيز ناخشنود است .
به اعتقاد برخى كارشناسان سياسى،  اگر عسكر آقايف به مانند اسلام كريم اف رئيس جمهورى ازبكستان به اردوى آمريكا بپيوندد و مانند او پايگاه نظامى در اختيار آمريكا قرار دهد مى تواند از سناريوى «انقلاب مخملين» بگريزد. ولى بايد اشاره كرد كه در حال حاضر، در حومه شهر ماناس قرقيزستان، پايگاه نظامى آمريكا داير است و در آينده نزديك نيز رادارهاى پرنده آواكس در اين كشور مستقر خواهند شد .
پس به نظر مى رسد كه حضور نظامى در كشورهاى اين منطقه براى آمريكا راضى كننده نيست و اين كشور با كمك به مخالفين دولتهاى موجود قصد دارد كه عوامل خود را به روى كار بياورد و از تأثير سنتى روسيه در اين منطقه بكاهد . علاوه بر اين آمريكا با مستحكم ساختن پايگاه هاى خود قصد مقابله با نفوذ چين است، به آسياى مركزى را دارد . قرقيزستان چون در همسايگى چين است، محل خوبى براى كنترل تحركات نظامى و فعاليتهاى سياسى چين براى آمريكا به شمار مى رود .
عسگر آقايف ، كه در ميان ديگر رهبران جمهوريهاى آسياى مركزى وفادارترين عامل كرملين محسوب مى شود .
با تحليل وضعيت موجود درباره طرز عملكردش ترديد دارد .
به گفته آلكسى مالاشنكو كارشناس مركز تحقيقات بنياد كارنگى آقايف مردد است. نمى داند كه آيا بايد كنترل اپوزيسيون را به دست بگيرد يا اعمال ديكتاتور مابانه دو سال پيش خود را در اين زمينه تكرار كند . مردمى كه امروز در مقابل آقايف صف كشيده اند ، متشكل تر از سالهاى قبل هستند . علاوه بر آن اپوزيسيون قرقيزستان هر روز حمايت مردمى بيشترى را به دست مى آورد و جايگاه اجتماعى خود را مستحكم تر مى كند .
آقايف و ديگر حاكمان قرقيزستان تمام اين شواهد را ناديده مى گيرند.
درواقع امروز در قرقيزستان تمام پيش نيازهايى كه باعث موفقيت انقلاب نارنجى در اوكراين شد ، وجود دارد .
- نارضايتى مردم از حاكميت مطلق «نخبگان» سياسى ، كه آقايف با ۱۰ سال سابقه رياست جمهورى يكى از آنها است .
- وجود تعداد قابل توجهى از مقامات درجه اول و غرب گراى دولتى كه با كمكهاى مالى غرب حمايت شده و در صفوف اپوزيسيون نمايان شده اند .
- وجود رسانه هاى وابسته به مخالفان دولت.
- تجربه كافى در تظاهرات و مبارزات خيابانى.
- و از همه مهمتر، وجود رهبرى كاريزماتيك به نام «فليكس كولوف» كه در حال حاضر در زندان به سر مى برد و غرب نيز او را زندانى سياسى مخالف دولت معرفى مى كند.
بايد متذكر شد كه در بين صفوف اپوزيسيون، اتحاد عمل وجود ندارد. اپوزيسيون قرقيزستان به چند طيف مجزا تقسيم شده است كه هر كدام توسط يكى از همكاران سابق آقايف رهبرى مى شوند. در اين ميان ، رهبران و فعالان سياسى روسيه نيز تلاش مى كنند تا از نفوذ غرب به «خارج نزديك» خود جلوگيرى كنند. طى روزهاى گذشته، رهبر حزب ليبرال دموكرات روسيه به رهبرى «ولاديمير ژيرينفسكى» با انتقاد از طرح استقلال جمهورى هاى اتحاد شوروى سابق در سال۱۹۸۸ اعلام كرد كه اگر حاكمان شوروى، آن اشتباه (استقلال جمهوريها) را مرتكب نمى شدند و باعث ايجاد دولتهاى ملى نمى شدند، مناقشه هاى موجود در اين مناطق نيز به وجود نمى آمد. به اعتقاد او، به جاى استقلال جمهوريهاى سابق، بايد همان سيستم فدرال سابق باقى مى ماند تا اين برخوردهاى خونين قومى و نژادى صورت نمى گرفت. حال كه چنين نشده است ، گرجستان هم آبخازيا و اوستياى جنوبى را به دست نخواهد آورد، ارمنستان و جمهورى آذربايجان همچنان به دعواى خود بر سر قره باغ ادامه خواهند داد و بحران مولداوى نيز كماكان باقى خواهد ماند. او در پايان اعلام كرد كه بدون حضور روسيه در اين مناطق، به خصوص منطقه قفقاز جنوبى، مناقشات خونين كماكان ادامه خواهد داشت. در اينجا، سؤال مهمى مطرح مى شود كه آيا سخنانى مانند سخنان ژيرينفسكى تحليل وضعيت موجود است يا خواسته دولتمردان روسيه و يا اعلام جنگ به غرب.
در هر حال، قرقيزستان در سال جاى ميلادى دو امتحان مهم را بايد از سر بگذراند؛ يكى انتخابات مجلس در تاريخ نهم اسفند (۲۷فوريه) و ديگرى، انتخابات رياست جمهورى در اواخر سال۲۰۰۵ ميلادى.
حال، بايد ديد كه آيا سناريوى گرجستان و اوكراين در قرقيزستان نيز به موفقيت خواهد رسيد يا اين بار، روسيه خواهد توانست مانع از نفوذ غرب به «خارج نزديك» خود شود يا خير؟