پرخطرترين كشورها از ديدگاه سرمايه گذاران خارجى كدام است؟
هر ساله و در ابتداى شروع هر سال، نهادهاى معتبر اقتصادى جهان به ارزيابى از كشورهاى در حال ظهور مى پردازند و موقعيت آنها را براى سرمايه گذاران خارجى شرح مى دهند. در اين ارزيابى ها نيز اين كشورها را رتبه بندى مى كنند.
در ارزيابى سال جديد ميلادى واحد اطلاعات اكونوميست به ارزيابى كشورهاى در حال ظهور پرداخته و آنها را براى سرمايه گذاران خارجى از لحاظ خطرپذيرى رده بندى كرده است.
نكته جالب توجه در اين ارزيابى ورود دو كشور جديد به فهرست كشورهاى در حال ظهور است. كشورهاى عراق و زيمبابوه از جمله كشورهايى هستند كه در ارزيابى واحد اطلاعات اكونوميست به فهرست كشورهاى در حال ظهور پيوسته اند.

ايسنا: آمارهاى ارائه شده از سوى شركت خودروسازى ب.ام. و نشان مى دهد كه اين شركت خودروسازى در شش ماهه  نخست سال ۲۰۰۴ ميلادى ۵۹۰ هزار و ۹۸۳ دستگاه از محصولات خود را به فروش رسانده است.
اين ميزان فروش در مقايسه با مدت زمان ياد شده در سال ۲۰۰۳ ميلادى يعنى ۵۴۸ هزار و ۸۷۲ دستگاه خودرو بسيار چشمگير است.
اين شركت داراى رشد ۸‎/۵ درصدى در فروش محصولات خود بوده است. بدين ترتيب در شش ماهه  نخست سال ۲۰۰۴ ميلادى بهترين دوران فروش محصولات ب.ام.و آلمان بوده است.
اين رشد قابل ملاحظه در فروش محصولات ساخت شركت خودروسازى ب.ام.و بيش از هر چيز مربوط به تداوم فروش محصولات گذشته و نيز فروش مدل هاى جديدى همچون ۳ BMWX و۶ BMW است.
اين محصولات جديد كه در نوع خود كم نظيرند در اوايل سال ۲۰۰۴ ميلادى به سازندگان خودرو در سراسر جهان معرفى شدند و به تدريج با توليد انبوه روانه  بازار خودرى و آلمان و ساير كشورهاى جهان شدند.
به گفته يكى از اعضاى كميته فروش و بازاريابى توليدات خودروى شركت خودروسازى ب.ام.و اين هدف از طريق ادامه توليد انبوه خودروهاى كوچك (MINI) اين شركت خودروسازى تحقق خواهد يافت.

فارس: خبرگزارى رويترز از امضاى قريب الوقوع قرارداد هشت ميليارد دلارى بين شل و قطر براى صادرات گاز مايع به آمريكا خبر داد.
رويترز افزود: قطر با ۵۰۹ تريليون فوت مكعب ذخيره گاز طبيعى پس از كشورهاى روسيه و ايران سومين ذخيره بالاى گاز را در جهان دارد و قسمت اعظم اين ذخاير گازى در حوزه شمالى اين كشور كه مشترك با ميدان گازى پارس جنوبى ايران است، قرار دارد.
اين پروژه كه به قطر گاز چهار موسوم است، در راستاى تبديل شدن شركت نفت قطر به بزرگترين توليد كننده گاز مايع در جهان تا سال ۲۰۱۱ ميلادى اجرا مى شود.
در صورت اجراى اين پروژه سالانه ۷‎/۵ ميليون تن گاز مايع به آمريكا صادر خواهد شد.

در دو شماره گذشته به بحث درباره ميزان پرداخت كل يارانه و يارانه هاى تخصيص داده شده به آرد و گندم پرداخته شد. در اين شماره به بررسى معايب و محاسن سيستم يارانه اى ايران مى پردازيم.
اينك با داشتن تصوير آمارى روشن از وضعيت پرداخت يارانه كالاهاى اساسى بويژه گندم و آرد و در نظر گرفتن واقعيتهاى اقتصادى و اجتماعى كشور در خصوص توزيع نامناسب در آمد در سطح جامعه، وجود شكافهاى عميق طبقاتى، تورم دو رقمى، نرخ بالاى بيكارى، عدم وجود نظام همگانى پوشش بيمه هاى اجتماعى، بالا بودن هزينه هاى دولتى، كافى نبودن سرمايه گذارى هاى انجام شده به منظور ايجاد فرصتهاى شغلى و ... به اين نكته مهم دست مى يابيم كه در دهكهاى پايين درآمد، شكاف ميان هزينه ها و درآمدهاى خانوار قابل توجه است و عدم پاسخگويى مناسب به آن مى تواند با ايجاد معضلات اقتصادى از نظر سرمايه انسانى به تنش هاى اجتماعى نيز دامن بزند، لذا بر كسى پوشيده نيست كه دولت همچنان بايد براساس وظايف حاكميتى خود از نظر حمايتى در قبال آحاد جامعه بويژه اقشار آسيب پذير اعمال سياست كند و يارانه كالاهاى اساسى مورد نياز افراد جامعه را تأمين كند.(۱) در اين ميان انرژى دريافتى خانوارهاى شهرى از كالاى نان در دهكهاى اول و دهم به ترتيب بيش از ۶۰ درصد و كمتر از ۳۰ درصد است. در حاليكه اين رقم براى خانوارهاى روستايى به ترتيب بيش از ۶۵ و ۳۰ درصد است. از نظر تأمين پروتئين دريافتى، سهم كالاى نان در تأمين آن براى خانوارهاى شهرى در دهكهاى اول و دهم به ترتيب حدود ۷۰ و ۳۰ درصد بوده در حاليكه اين ارقام در مناطق روستايى به ترتيب بيش از ۷۰ و كمتر از ۳۵ درصد است. بنابراين ترديدى نيست كه دولت حمايتهاى خود را همچنان بايد تداوم بخشد. اما نكته مهمى كه مطرح مى شود آن است كه آيا دولت مى تواند در روشهاى پرداخت يارانه به منظور افزايش كارايى پرداخت و تخصيص بهينه آن تجديد نظر نمايد؟ به بيان ديگر در خصوص پرداخت يارانه نان كه با توجه به توضيحات فوق الذكر رقم قابل ملاحظه اى را در هزينه هاى يارانه اى به خود اختصاص داده است چه شيوه مناسبى را مى توان پيشنهاد كرد. بر اين اساس دو سؤال خاص مطرح مى شود:
۱-  از ميان انواع روشها كدام شيوه ( مستقيم ( نقدى)، غير مستقيم)  براى پرداخت يارانه نان بهتر است؟
۲-  تأثير نقدى كردن يارانه نان بر تورم چيست؟
بديهى است به منظور دادن پاسخ به سؤال اول و انتخاب بهترين روش نيازمند آن هستيم كه ملاكها و شاخص هاى قابل قبولى براى سنجش روشهاى فوق معرفى و ارائه گردد. شايد بتوان برخى از مهمترين شاخص ها فوق را به شرح زير برشمرد:
-  حمايت از اقشار آسيب پذير
-  افزايش رفاه عمومى
- اندازه گيرى معادل پولى پرداخت يارانه براى جلوگيرى از كاهش رفاه
-  تخصيص بهينه منابع
-  بهبود توزيع درآمد و كاهش فاصله طبقاتى
-  فراهم كردن زمينه رشد و ثبات اقتصادى
-  تعيين مكانيزم اجرايى پرداخت كه كمترين اثرات منفى را داشته باشد و...
گرچه تمام شاخصهاى فوق الذكر مهم هستند اما داراى وزن يكسانى نيستند بديهى است انتخاب گزينه مطلوب بستگى به شرايط خاصى دارد كه در آن، سياستگذار ناگزير به اتخاذ تصميم است. به بيان ديگر با توجه به تابع هدف سياستگذار و نيز محدوديتهاى ارجايى و عملياتى، ضريب اهميت هر يك از مؤلفه هاى فوق الذكر تعيين مى شود. بعد از تعريف و دستيابى به جايگاه هر كدام از اهداف فوق الذكر مى توان معايب و محاسن آنها را در چارچوب شاخص هاى مذكور تعيين كرد.
روش فعلى پرداخت يارانه گندم و آرد:
-  كل توليد گندم داخلى به صورت تضمينى و با قيمت هاى مناسب توسط دولت از كشاورزان خريدارى مى شود.
- گندم خريدارى شده توسط دولت به صورت امانى در اختيار كارخانجات آرد سازى كشور قرار مى گيرد.
-  فارغ از كيفيت و توجه به رشد و ارتقاء مهارتهاى حرفه اى، كارخانجات با درآمدهاى تضمينى در بازار گندم، آرد و نان ايفاى نقش مى كنند.
-  كالاهاى يارانه اى نظير برنج، روغن شكر و پنير داراى سيستم كالابرگى هستند و به هر خانوار مقدار معينى از كالاهاى مذكور داده مى شود. سيستم كالابرگى نيز با كنترل برگشت كالابرگ توسط دستگاههاى مسؤول در بعد نظارتى فعال است.
-  آرد كه بيشترين يارانه را به خود اختصاص مى دهد داراى ساز و كار كنترلى مشابه ديگر كالاهاى اساسى نيست.
-  آرد از حدود ۳۳۰ كارخانه آرد به حدود ۷۰ هزار مركز مصرف حمل مى شود.
معايب و محاسن روش فعلى پرداخت يارانه گندم و آرد (نان)
الف: معايب:
-  به دليل تفاوت قيمت واقعى آرد با قيمت عرضه با مفاسد عديده اى در چرخه اقتصادى كالاى مذكور مواجه ايم.
-  افزايش مصرف به دليل پايين بودن قيمت نان نسبت به ساير كالاها
-  قاچاق آرد به دليل شكاف موجود ميان قيمت يارانه اى و قيمت بيرون از مرزها
- بالا بودن ضايعات گندم، آرد و نان
-  مصرف آرد و نان در موارد غير خوراك انسان
-  چند نرخى بودن كالاى آرد (صنفى، صنعتى، سنتى، آزاد پز و...) و قاچاق آرد به خارج از مرزها در نقاط مرزى و نيز استفاده آرد و نان در واحدهاى دامدارى، مراكز پرورش طيور و غيره از مهمترين مشكلات و مفاسد سيستم موجود كنونى است.
-  فقدان انگيزه و تمايل به منظور سرمايه گذارى در بازار گندم، آرد و نان به دليل وجود ساختار سنتى فعلى فرايند تبديل گندم به نان
-  پايين بودن مهارت هاى حرفه اى و فنى در بازار خصوصى آرد و نان.
ب: محاسن:
-  پذيرش عرفى وضع موجود
-  مقبوليت روش فعلى براى مراكز ذيربط
-  مهار قيمت نان
-  تأمين بخش مهمى از امنيت غذايى خانواده ها و تأمين بخش مهمى از انرژى و پروتئين مورد نياز دهكهاى پايين درآمدى
-  حمايت نسبى شار آسيب پذير به دليل سهم بالاى نان در سبد هزينه اى قشر
-  افزايش نسبى رفاه عمومى براى دهكهاى پايين درآمدى
-  كمك به بهبود توزيع درآمد.
- كمك به مهار تورم
- مهار انتظارات تورمى ناشى از افزايش قيمت نان.
پانوشت:
۱-  مجموعاً اقلام يارانه اى (نان، برنج، شير پاستوريزه روغن نباتى و قند و شكر) تأمين كننده ۸۳‎/۳ درصد انرژى دريافتى گروههاى كم درآمد شهرى و ۸۸ درصد انرژى دريافتى گروه هاى كم درآمد روستايى را تأمين مى كند اين امر دلالت بر آن دارد كه كالاهاى يارانه اى تا چه اندازه در سبد مصرف گروه هاى كم درآمد اهميت دارد. اين در حالى است كه بخشى از اين انرژى دريافتى از خريد آزاد اين كالاها مى باشد. نكته شايان ذكر آن كه براساس مطالعات انجام شده مقدار انرژى دريافت شده از اين كالا كمتر از مقدار توصيه شده مى باشد.
*معاون وزير بازرگانى