در گذر از تب اسكار، كمپانى هاى آمريكايى به اكران معمولاً كم رونق بهار مى رسند.
اكرانى كه به نظر، نه جاى فيلم هاى اسكارى و اميدوار به جايزه است و نه جاى بلاك باسترهاى پرخرجى كه معمولاً لقب تابستان را هم در پس نام خود يدك مى كشند و فصل اكرانشان كاملاً مشخص است.
براى اين فصل البته كمپانى هاى معظم راهكارهاى خاص خود را دارند. نمايش فيلم هايى كه معمولاً در اكران تابستان مقابل بلاك باسترها كم مى آورند اما آنقدر هم جنبه هاى سرگرمى سازى دارند كه بى اميد به جايزه، اكرانشان تا پاييز و زمستان عقب نيفتد. توليداتى سريع تر، كم خرج تر و البته پرسودتر. در اكران بهار آمريكاى شمالى، اتفاقات ديگرى هم مى افتد. اتفاقاتى از جنس اكران فيلم هاى به شدت خاص فيلمسازان مطرح سينما كه معمولاً محدودند و به چند شهر خاص هم محدود مى مانند. فيلم هايى كه سال قبل بازارهاى اروپايى و جشنواره هاى معتبر اين سوى اقيانوس را درنورديده اند و حالا خود را در مواجهه با مخاطب پاپ كورن به دست مى آزمايند. بهار امسال پر از اين فيلم هاى ريز و درشت است.
پيش نمايش: حلقه، ساندرا بولاك و كمى هم وودى آلن
تا همين يكى دو سال پيش و قبل از جلوافتادن زمان اسكار، اكران بهار درست يك هفته پس از برگزارى مراسم يعنى در شروع آوريل بود اما حالا و با عوض شدن تاريخ برگزارى مراسم، به نظر مى رسد كمپانى ها هم كمى برنامه هايشان را جابه جا كرده اند. حالا اكران بهار دقيقاً مطابق با بهار ماست يعنى از نيمه مارس كه دو هفته اى جلوتر از تاريخ پيشين است.
اگر اين مقياس زمانى را درست بدانيم اولين فيلم بهار امسال، قسمت دوم فيلم حلقه است. يك اثر ترسناك كه دوسال پيش گيشه سينماهاى آمريكاى شمالى را تسخير كرد و حالا در بخش دوم، قرار است آن اتفاق را تكرار كند. آنچه درباره قسمت اول شايد چندان گفته نشده، اين است كه فيلم بازسازى موبه موى اثرى ژاپنى به كارگردانى هيدئو ناكاتا بود.
نسخه آمريكايى به كارگردانى گور وربينسكى، هرچند گيشه موفقى داشت اما نتوانست ظرافت هاى فيلم اصلى را حفظ كند. در آن زمان البته وربينسكى كارگردان ارزان قيمتى بود اما يكسال قبل، وقتى صحبت هايى مبنى بر ساخت قسمت دوم شد، وربينسكى فيلم پرفروش استوديوى ديزنى يعنى دزدان درياى كارائيب را ساخته و در حال برنامه ريزى براى ساخت قسمت دوم آن بود. به اين ترتيب مسؤولان دريم وركز به سراغ ديگر گزينه ها رفتند و چه كسى بهتر از سازنده نسخه اصلى؟... اينگونه شد كه ناكاتا نخستين فيلم آمريكايى اش را با بازى نائومى واتس كه در فيلم اول هم حضور داشت، كليد زد. مى گويند فيلم دوم بهتر از نسخه اصلى است و حسابى سينماروهاى آمريكايى را خواهد ترساند.
با اين شروع نفس گير و متفاوت، اكران بهار از يك هفته بعد و با نمايش يك دنباله ديگر رسماً آغاز مى شود. Miss Congeniality 2: Armed and Fabulous با بازى ساندرا پولاك در نقش يك مأمور اف بى آى و با هدف قراردادن عمده مخاطبان زن و البته تماشاگران طرفدار فيلم هاى حادثه اى، قرار است يك سرگرمى سازى تمام عيار باشد و احتمالاً با پيشينه فيلم قبلى چنين خواهد كرد. اكثر مشخصه هاى اين فيلم تازه از قسمت اول مى آيد و هدف هم، كمى پولسازى بيشتر است.
در اين دو هفته پايانى مارس، البته يك فيلم مهم از همان دسته فيلم هاى اروپايى پسند هم اكران مى شود. مليندا و مليندا اثر وودى آلن، فيلمسازى كه حالا ديگر همه مى دانند آمريكايى ها، آنقدرها هم دوستش ندارند كه ساير سينمادوستان جهان كارش را مى پسندند و همين باعث شده فاكس سرچلايت فيلم تازه اش را چندماه پس از گشت و گذارهاى اروپايى و نمايش به عنوان فيلم افتتاحيه جشنواره سن سباستين، اكران كند.
آوريل: ردپاى تارانتينو زيرسايه شمايل تازه كيدمن
ميان چهار فيلمى كه در هفته نخست آوريل روى پرده مى روند، مى توان به راحتى دست به انتخاب زد. اين هفته متعلق به شهر گناه ساخته مشترك فرانك ميلر و رابرت رودريگوئز فيلمساز نابغه آمريكاى جنوبى و كسى است كه تارانتينو در تيتراژ پايانى بيل را بكش او را برادرش ناميده است. به همين دليل در شهرگناه خيلى ها با ذكر نام در تيتراژ يا بدون ذكر نام، كارهايى كرده اند كه مى توان ردپايشان را پيدا كرد. از خود تارانتينو گرفته كه مى گويند براى كارهايش تنها يك دلار دستمزد گرفته تا تونى اسكات و چندين و چند بازيگر مطرح كه مى شود در پلان هايى آنها را يافت. فيلم داستان آشنايى دارد. يك حماسه محلى و از آن دست قصه هايى كه آمريكايى ها خوب آن را مى شناسند. شهرگناه قصه ورود سه آدم به محلى است كه اين نام را برخود دارد: يك بزهكار بزن بهادر با بازى ميكى رورك كه به نوعى احياى او در سينماى روز به شيوه احياى جان تراولتا در پالپ فيكشن است، يك عكاس با بازى كلايو اوون كه به نوعى راوى و ناظر شباهت دارد و يك پليس با بازى بروس ويليس كه از چهره هاى مورد علاقه رودريگوئز و تارانتينواست.
يك كمدى زنانه به نام آرايشگاه با بازى كوئين لطيفه و آليشيا سيلورستون كه مدت ها بود از روى پرده نقره اى محو شده بود و دو فيلم با كران محدود باقى بضاعت اكران اين هفته است.
فيلم مطرح هفته دوم، ساهارا يا همان صحرا، در شكل معمول عجيب و غريب ترين فيلمى است كه مى تواند امسال اكران شود اما فيلم حاشيه هاى ديگرى هم براى زير ذره بين رفتن دارد. اولين اين نكته ها شرايط توليدى غيرعادى است. فيلم به كوشش ماتيو مك كوناگى جلوى دوربين رفته، يعنى در واقع با اصرار و مشاركت او، برك ايسنر كه پسر مايكل ايسنر است اين نسخه به روزشده داستان كلاسيك كلايو كاستر را جلوى دوربين برده است.
فيلم داستان ماجراجوى جوانى به نام درك پيت است كه با يك دانشمند سازمان ملل در سفر از صحراهاى آفريقا همسفر است. همه چيز از زمانى آغاز مى شود كه آنها مورد حمله گروهى آدمكش قرار مى گيرند و در فرار مجبور مى شوند طبيعت وحشى آفريقاى جنوبى را درنوردند. نقش اين همسفر را بازيگر دردسرساز اسپانيايى اين سال ها يعنى پنه لوپه كروز بازى مى كند كه دردسرهايش اينجا هم وجود داشته. مى گويند شكل كنونى ساهارا مديون رابطه دو بازيگر اصلى فيلم در دنياى واقعى و دلباختن اين دو به هم است.
صميميت جارى در فيلم از اينجا آمده و گفته مى شود فيلم از عاشقانه ترين هاى اكران امسال است. يك كمدى با بازى درو باريمور و جيمى فالون ديگر فيلم جذاب اكران هفته دوم آوريل است و غافلگيرى اصلى اكران، اروس، پس از مدت ها انتظار خواهد بود. فيلمى سه اپيزودى با كارگردانى ميكل آنجلو آنتونيونى، استيون سودربرگ و وونگ كارواى درباره عشق، كه پس از اكران در اروپا، سرانجام به آمريكا مى رسد. در فيلم چهره هاى شاخص سينماى سه قاره همانند رابرت داونى جونيور، گونگ لى، آلن آركين و رجينا نامنى مقابل دوربين رفته اند و به نظر مى رسد نمايش آمريكاى فيلم بحث هاى فراوانى را در پى داشته باشد.
هفته سوم آوريل اما آرامش پيش از توفان است. هفته اى كه برنامه اكران تازه اش را يكى دو فيلم ترسناك و رومانتيك معمولى پرمى كنند. در گذر از اين هفته، از ۲۲ آوريل يكى از مطرح ترين فيلم هاى سال راهى پرده مى شود. فيلمى كه ابتدا قرار بود اگر تا پيش از دايره زمانى اسكار آماده نشود، اكرانش تا پاييز آينده عقب بيفتد اما عطش ديدن چهره تازه نيكول كيدمن در ظاهر و شمايل تازه براى سينماروهاى آمريكايى كه حاصل نظرسنجى هاى مداوم استوديويى است، يونيورسالى ها را مجاب كرد تا مترجم را پيش از موعد و در كوران خبرهاى فيلم به نمايش در آورند. در واقع اين فيلم سيدنى پولاك كهنه كار، چندين و چند ويژگى دارد. يكى از مهم ترين اين خصايص، نخستين حضور نيكول كيدمن و شان پن، برندگان اسكار دو سه سال اخير در كنارهم است. دومين ويژگى، نوع نقش كيدمن است كه حضور در نقشى پرتحرك را پذيرفته. او را پس از صلح ساز، ديگر در نقشى اينچنينى به ياد نداريم و البته در آن فيلم ميمى لدر هم، اين بيشتر جرج كلونى بود كه در زدو خوردها حضور داشت، نه كيدمن. سومين ويژگى هم به فيلمبردارى در داخل ساختمان اصلى سازمان ملل در نيويورك بازمى گردد. اتفاقى كه بى سابقه است و تاكنون اجازه اش صادرنشده بود. اين فيلم البته مى توانست يك ويژگى چهارم هم براى ما داشته باشد و آن بازى شهره آغداشلو پس از نامزدى اش در اسكار در نقش كنونى كاترين كينر بود كه در آخرين روزها، اين امر منتفى شد.
نمايش قسمت دوم فيلم تريپل ايكس هم آخرين اتفاق آوريل است. فيلمى كه آن را لى تاماهورى كارگردانى كرده و يك مأمور تازه با بازى آيس كيوب جايگزين وين ديزل شده كه به فروش قسمت اول كمك شايانى كرده بود و البته شهرت خودش هم تاحد زيادى، مديون آن فيلم بود. در تريپل ايكس تازه، به جز كيوب كه در اين چند هفته يك فيلم پرفروش را هم روى پرده داشته، ساموئل ال جكسن نقش محورى ديگر را ايفا مى كند.
نيمه اول ماه مه: امپراتورى آسمان
رايدلى اسكات مدت ها بود كه قصد داشت فيلمى تاريخى را جلوى دوربين ببرد. خيلى قبل تر از زمانى كه فيلمنامه گلادياتور را در دست داشت و بعدتر، كه آن را جلوى دوربين برد. در آن مقطع، اسكات فيلمنامه اى داشت با نام امپراتورى آسمان كه نمى توانست هزينه هاى گزافش را در دوران ركود سينماى تاريخى و حماسى توجيه كند اما حالا وقتى او دوباره فيلمنامه را از بايگانى بيرون كشيده، خيلى از استوديوها بى درنگ به پروژه چراغ سبز نشان دادند. اسكات هم كه اكثر ايده هاى اوليه اش براى اين طرح را در گلادياتور خرج كرده بود، در رويكردى تازه با بازيگرانى جديد كار را در فاكس قرن بيستم به جريان انداخت.
او براى نقش اصلى فيلم كه زمانى فكر مى كرد گزينه مناسبش راسل كرو است، به سراغ ارلاندو بلوم رفت كه امتحانش را در ارباب حلقه ها و دزدان درياى كارائيب پس داده بود و براى دو نقش كليدى ديگرش هم اوا گرين و ليام نيسون را انتخاب كرد. فيلمنامه، داستان يكى از سرداران اورشليم قرن دوازدهم و شرح رشادت هاى اوست و رويكرد منفى اش به مسلمانان، مدت ها موجبات نگرانى مسؤولان فاكس را فراهم كرد، هرچند اسكات در ساخت، تاحدى نگاه فيلمنامه را تعديل كرده است. به هرشكل فيلم با تبليغاتى نه چندان گسترده كه ويژگى كارهايى از اين دست است، تاحدود دوماه ديگر راهى پرده ها خواهد شد و بايد ديد مى تواند موفقيت گلادياتور را تكرار كند يا نه. كارى كه شكست مفتضحانه اسكندر ثابت كرد، از عهده هركسى برنمى آيد و اسكات در اين زمينه، تبحرش را ثابت كرده است.
نيمه ماه مه هم يك آرامش پيش از توفان ديگر قبل از آغاز زودهنگام اكران فصل تابستان است. در اين هفته فيلم تازه جنيفر لوپز، مادر خوانده هيولا به نمايش درمى آيد كه قرار است به نوعى امتداد مسير سينمايى تازه اين بازيگر‎/خواننده مطرح باشد. او كه پس از شكست هاى پياپى فيلم هاى سال قبل و جدايى اش از بن افلك، اين مسير تازه را برگزيده مى خواهد پس از اقبال هنرى فيلم پيشينش برقصيم؟، جايگاهش را تاحدى تثبيت كند. در اين فيلم، لوپز با جين فوندا و مايكل وارتان همبازى است و كارگردانى فيلم را رابرت لوكتيك انجام داده است.
يك اكشن تازه از جت لى به همراه نمايش فيلم تازه ديويد مكنزى در چند سينماى محدود كه در آن چهره هايى چون ناتاشا ريچاردسون و يان مك كلن بازى كرده اند، ديگر فيلم هاى مهم جدول نمايش نيمه ماه مه هستند. فيلم هايى كه بخش عمده اى از سينماهايشان را تنها يك هفته در اختيار خواهند داشت: تا زمانى كه غول ميان بهار و تابستان، از راه برسد و بى رقيب همه سينماهاى بخش غربى نيمكره شمالى را به تسخير خود درآورد.
... و سرانجام پايان افسانه
وقتى جولاى گذشته، نام انتقام سيت به عنوان فرعى آخرين بخش از شش گانه جنگ هاى ستاره اى اعلام شد، مى شد حدس زد كه هواداران وفادار اين حماسه تاچه حد براى لوكاس ابراز احساسات خواهند كرد اما حدس اينكه خود فيلم تا چه حد مورد استقبال قرارخواهد گرفت، چندان آسان نيست.
على رغم هشدارهاى لوكاس به كارشناسان مبنى بر عدم فروش افسانه اى اين قسمت آخر، همه استوديوها و كمپانى هاى معظم، اطراف فيلم را در عرصه نمايش خالى كرده اند و حتى يك اكران محدود ديگر هم، در تاريخ ۲۰مه انجام نخواهد شد. به اين ترتيب جنگ هاى ستاره اى- اپيزود سوم: انتقام سيت بى رقيب وارد كارزار مى شود تا نشان دهد چه ميزان از فروش كف سيصد ميليونى قسمت هاى پيشين فاصله خواهد گرفت. سال قبل و در شرايطى كه گفته مى شد حمله كلون ها پرفروش ترين بخش مجموعه خواهد شد، طرفداران حماسه چندان از فيلم استقبال نكردند و همين نگرانى ها را افزايش داده. لوكاس در اين مدت بارها اعلام كرد انتقام سيت كه روايت گرايش آناكين اسكاى واكر به نيمه تاريك است، سياه ترين بخش مجموعه خواهد بود و از جنگ هاى مرسوم و جلوه هاى ويژه خيره كننده درحد قسمت هاى پيشين خبرى نيست. همانند فيلم قبلى، هايدن كريستنسن، ناتالى پورتمن و اوان مك گرگور نقش هاى اصلى اين فيلم تازه را بازى مى كنند و البته وسواس هاى فراوان لوكاس براى اين قسمت، خيلى از اعضاى گروه توليد را عاصى كرده است.
همين چندماه قبل، لوكاس و گروه به سر لوكيشن ها بازگشتند تا صحنه هايى تازه را فيلمبردارى كنند و البته برخى سكانس هاى گرفته شده را هم دوباره از نو بگيرند. به اين ترتيب نمايش فيلم به اين تاريخ موكول شد كه به نوعى مرز ميان اكران بهار و تابستان و اعلام رسمى حضور بلاك باسترها در گيشه است. انتقام سيت قرار است در حدود ۴۰۰۰ سينما روى پرده برود و نمايش جهانى اش هم بلافاصله آغاز خواهد شد تا جهان براى نظاره پايان افسانه ستاره اى، چندان انتظار نكشد.
انتقام سيت بى شك اتفاق سال ۲۰۰۵در هاليوود خواهد بود. اتفاقى كه شايد تابستان گرم هاليوود هم نتواند بر آن اثرى بگذارد.

خسرو نقيبى