نوروز و آغاز سال نو همواره واژه سفر را در ذهن تداعى مى كند. در سفرهاى نوروزى كه اعضاى خانواده دورهم جمع مى شوند و براى خانواده برنامه ريزى تفريحى و لذت از طبيعت را پى ريزى مى كنند، همواره همه به اين اميد هستند كه اين سفر همانگونه كه آغاز خوبى دارد، پايان خوشى را نيز به همراه داشته باشد.رعايت نكات ايمنى هنگام رانندگى در جاده موضوع بسيار مهمى است كه رانندگان در همه حال بخصوص در هنگام ايام سفرهاى نوروزى كه تعداد اين سفرها بيشتر است، مورد توجه قراردهند تا سفرى كم خطرتر براى خود و خانواده شان داشته باشند.
مهمترين نكاتى كه در آزادراهها، قبل از سفر، هواى مه آلود، هنگام بارندگى، سرخوردن خودرو، رانندگى در شب، رانندگى در تونل، هنگام سبقت، هنگام خستگى، خستگى در رانندگى بايد به آن توجه كنيد در مطلب زير مورد اشاره قرار مى گيرد.
توجه به اين موارد سفرى كم خطرتر و ايمن تر براى شما به ارمغان خواهدآورد.
***
ايمنى براى رانندگى در آزادراهها
* اطمينان از سلامت وسيله نقليه (لاستيك ها، چراغهاى راهنما، ترمز و ...)
* خود و ديگر سرنشينان را به استفاده از كمربند ايمنى عادت داده و كودكان را به ضرورت استفاده از كمربند ايمنى به هنگام رانندگى، آموزش دهيد.
* پس از قرارگرفتن در خط عبور آزادراه، باتوجه به سرعتهاى مجاز و مشخصات وسيله نقليه خود (كندرو و تندرو)، در خط تعيين شده حركت نماييد.
* هنگام تغيير مسير با حفظ فاصله و احتياط كامل، از چراغ راهنما و آيينه استفاده نماييد.
* از بيرون نبودن اعضاى بدن سرنشينان خودرو در هنگام حركت، اطمينان حاصل كنيد و حواستان متمركز رانندگى باشد.
* هنگام نزديك شدن به محل اخذ عوارض، ضمن امتحان ترمز و كاهش سرعت باتوجه به آيينه وسيله نقليه بدون انحراف به چپ و راست ناگهانى، در مسيرى كه قبلاً پيش بينى كرده ايد، قرارگيريد.
* هنگام سفر، كنارآزادراه توقف نكنيد. با كمى حوصله به نزديكترين پاركينگ (توقفگاه) مى رسيد و در صورت ضرورت و نياز به توقف، خودرو را به شانه خاكى راه هدايت نماييد.
* از پاك نمودن شيشه ها و چراغهاى خودرو خود غفلت نكنيد.
* از بين خطوط رانندگى كنيد و خط سبقت را براى مدت طولانى اشغال ننماييد.
تخلفات رانندگى، زمينه ساز تصادفات
آنچه مشخص است نبود روحيه تعاون و همبستگى و عدم رعايت مقررات راهنمايى و رانندگى در كليه معابر بخصوص در شهرهاى بزرگ، باعث بروز مشكلات عديده اى مى شود كه نمونه اى از آن، ايجاد گره هاى كور ترافيكى و اتلاف وقت شهروندان و هدر رفتن انرژى است.
چنانچه وقوع ۸۴۳۳فقره تصادف در سال ،۸۱ فقط به علت عبور از چراغ قرمز راهنمايى و در همين مدت تعداد ۸۸۲۵فقره تصادف به علت تجاوز به حريم و حوزه خيابانهاى ورود ممنوع در معابر درون شهرى كشور بوده است.
اقدامات قبل از مسافرت
قبل از آغاز سفر، لازم است كه بازديدهايى را از خودرو خود به عمل آوريد. پيش از حركت و روشن كردن موتور، ابتدا فشار بادلاستيكها را كنترل كرده و بازديد كنيد كه لاستيكها ترك، خرابى و يا ساييدگى نداشته باشند.
نشت روغن، بنزين، آب و مايعات ديگر را به دقت مورد بازديد قراردهيد. از سالم بودن و كاركردن چراغها، اطمينان كامل حاصل نماييد. همراه داشتن آچار چرخ و جك، ضرورى است. ميزان آب رادياتور و شيلنگهاى مربوطه در قسمت جلويى رادياتور را بازديد كنيد كه مسدود نشده باشد. ميزان بودن آب باترى، روغن ترمز و كلاچ، وضعيت تسمه پروانه و نشت لوله هاى بنزين را كنترل كنيد.
بعد از روشن كردن موتور، از صحت كار سرعت سنج و ساير وسايل اندازه گيرى اطمينان حاصل كنيد. از ترمزها و صحت كار آنها، در محل امنى مطمئن شويد. به صداهاى غيرعادى و اضافى موتور، توجه كنيد.
رانندگى در هواى مه آلود
* در هواى مه آلود، بايد با استفاده از چراغ مه شكن و در صورت مجهز نبودن وسيله نقليه به اين چراغ، با روشن نمودن نور پايين و با احتياط كامل برانيد.
* در صورت تراكم مه، وسيله نقليه خود را در جاى مناسبى متوقف كرده و تا زمانى كه فاصله ايمن از جلو، قابل رؤيت نباشد، حركت نكنيد.
* در تونل ها، شيشه ها را بالا بياوريد تا از استنشاق گازهاى سمى حاصله از اگزوز خودرو در امان باشيد.
* تا آنجا كه امكان دارد از رانندگى در هواى مه آلود خوددارى كنيد.
* اگر قصد مسافرت در هواى مه آلود داريد بايد زمان بيشترى براى سفرتان در نظر بگيريد.
* شيشه جلو خودرو، چراغهاى جلو و عقب، راهنماها، شيشه هاى بغل و عقب برف پاك كن ها، بخارى و سيستم تهويه را بازديد و تميز كنيد.
* هنگام رانندگى در شرايط فوق به چراغ عقب وسيله نقليه جلويى، اعتماد كامل نداشته باشيد.
رانندگى در شروع بارندگى
شروع بارش باران، خطرناكترين وضعيت را براى جاده و خودرو به وجود مى آورد. زيرا قطرات باران، با گرد و خاك و ساير آثار باقيمانده از لاستيك و روغن وسايل نقليه موجود در خلل و شكاف آسفالت تركيب شده و سطح لغزنده اى را به وجود مى آورد به همين دليل اصطكاك خودرو با جاده كم مى شود و احتمال سرخوردن خودرو، افزايش مى يابد. با شروع باران، ضرورى است كه از سرعت خود بكاهيد و تا هنگامى كه آب در سطح جاده جارى نشده، اين حد سرعت را حفظ كنيد.
با سرعتى يكنواخت حركت كنيد. در پيچ ها از سرعت خودرو بكاهيد و در كم كردن سرعت، از ترمز ناگهانى و برداشتن پا از روى پدال گاز يا فشاردادن آن بطور ناگهانى بپرهيزيد.
سرخوردن خودرو و مقابله با آن
هنگام رانندگى، سه نوع سرخوردن وجود دارد كه به دلايل ذيل اتفاق مى افتد:
* سرعت بيش از حد خودرو و نامناسب بودن آن با وضعيت جاده و ترافيك
* شتاب زياد (گاز دادن بيش از حد)، ترمز گرفتن و نيرويى كه در پيچهاى جاده به لاستيك اعمال مى شود.
* تركيبى از دو حالت فوق
سرخوردن چرخهاى عقب در اثر چسبندگى كم آنها به سطح راه اتفاق مى افتد. اين حالت معمولاً در نتيجه سرعت بيش از اندازه و نيروى گريز از مركز موجود در پيچ ها مى باشد. ممكن است شتاب خودرو و نيروى بيش از معمول ترمز نيز به اين حالت كمك كند.
براى از بين بردن عوامل لغزش خودرو بايد پا را از روى پدال گاز و ترمز برداريد و حركت خودرو را با فرمان، هماهنگ كنيد. وقتى خودرو در جهت نادرست حركت مى كند، عكس العمل طبيعى شما بايد اين باشد كه با استفاده از فرمان، آن را به مسير صحيح برگردانيد. سرخوردن چرخهاى جلو وقتى اتفاق مى افتد كه چسبندگى آنها كم شده باشد. فرمان را در جهت حركت خودرو، هدايت و سعى كنيد كه با تشخيص و با از بين بردن علت، به مرور چرخهاى خودرو را به صورت مستقيم برگردانيد و يا فشار روى پدال گاز و ترمز را كاهش دهيد.
رانندگى در شب
رانندگى در شب، به رغم تردد كم خودروها، دشوارى ها و مشكلات خاص خود را دارد. در اين حالت، حوزه ديد راننده، منحصر به محدوده اى مى شود كه توسط چراغهاى وسيله نقليه، روشن شده است.
از طرف ديگر، استفاده از نور بالا سبب مى شود كه قدرت ديد رانندگانى كه از روبرو مى آيند بشدت كاهش يافته و در نتيجه قادر به تشخيص مطلوب وضعيت مقابل خود نباشند.
براى رانندگى بخصوص در شبها، شيشه هاى خودروى خود را كاملاً تميز كنيد. در ضمن، از سالم بودن چراغهاى وسيله نقليه، اطمينان حاصل نماييد و با سرعتى حدود ۱۵ الى ۲۰كيلومتر كمتر از روز، حركت و به علايم راهنمايى از جمله خط كشى ها، تابلوها و چراغهاى راهنمايى توجه كامل داشته باشيد.
توصيه هاى راهنمايى و رانندگى ناجا براى سفرهاى نوروزى
نكات ايمنى هنگام رانندگى در تونل
* از يكصد متر مانده به مدخلهاى تونل تا انتهاى آن سبقت گرفتن ممنوع است.
* در صورت استفاده از عينك آفتابى، هنگام ورود به تونل، آن را از چشم خود برداريد، چراغهاى وسيله نقليه خود را روشن كرده و با نور پايين حركت كنيد.
* شيشه هاى وسيله نقليه خود را بالا كشيده و از سيستم تهويه هوا استفاده نماييد.
* در صورت بروز گره هاى ترافيكى و اجبار به توقف، در داخل تونل، حتماً موتور وسيله نقليه خود را خاموش نماييد.
سبقت مجاز و غيرمجاز
سبقت امتيازى است كه به دليل تفاوتهايى كه در امر رانندگى، وضعيت رانندگان و اختلاف سرعت وسايل نقليه باتوجه به طرح هندسى و ويژگى هاى معبر، وجود دارد، طى حركت براى بالا بردن ظرفيت و كشش يك مسير به رانندگان داده مى شود. اين امتياز ممكن است در قسمتهايى از طول مسير وجود نداشته باشد. در اين فواصل، جهت ايمنى و پايين رفتن سطح ريسك مخاطرات، اجازه سبقت از رانندگان سلب مى گردد.
رانندگانى كه قصد سبقت از وسايل نقليه هم مسير را دارند بايد پس از دادن علايم لازم (در روز با بوق زدن كوتاه و در شب با روشن و خاموش كردن چراغ جلو ويا استفاده از نور بالا و پايين)، فقط از سمت چپ آنها سبقت بگيرند و پس از اتمام سبقت و طى مسافت كافى، مجدداً با دادن علامت، خودروى خود را به مسير اوليه هدايت نمايند به نحوى كه راه وسيله  نقليه اى را كه از آن سبقت گرفته اند، مسدود نكنند.
سبقت در موارد زير ممنوع است:
* سرپيچهاى تند و سربالايى هايى كه ميدان ديد راننده كم است.
* از ۵۰متر مانده به پيچها تا ۵۰متر بعد از آن يا در تقاطع راهها يا در تقاطع راه آهن.
* در مواقعى كه روشنايى و ميدان ديد به هر علتى كافى نباشد.
* سبقت از وسيله نقليه اى كه خود در حال سبقت گرفتن است، مگر در راهى كه به مناسبت وجود سه رديف خط كشى بريده يا بيشتر، اين عمل مجاز باشد.
* براى اتوبوسها و كاميونها در معابر شهرى.
* از يكصدمتر مانده به مدخل تونلها و پلها تا انتهاى آنها.
خستگى در رانندگى
* قبل و در هنگام رانندگى، از داروهاى خواب آور استفاده نكنيد.
* هنگام عصبانيت و تندخويى و مشاجره با ديگران، پشت فرمان خودرو قرار نگيريد.
* هنگام خستگى و احتياج به خواب، در اولين نقطه مطمئن، توقف و بعد از استراحت و رفع خستگى، مجدداً به ادامه مسير بپردازيد. بهتر است براى هر دو ساعت رانندگى، يك ربع استراحت نماييد.
* هنگام صبح و عصر كه آفتاب افقى مى تابد، رانندگى نياز به دقت بيشتر دارد و همچنين رانندگى در شب، احتياج به دقت فوق العاده داشته و رعايت قواعد مربوط به خود را مى طلبد.
استفاده از تجهيزات و وسايل ايمنى
در مسافرتهاى درون و برون شهرى، شايسته است كه وسايل و تجهيزات مورد نياز را مهيا و همراه داشته باشيم. زيرا در غير اين صورت نه تنها براى خود و سرنشينان خودرو، بلكه براى سايرين نيز خطرآفرين خواهيم بود.
* راننده و سرنشين رديف جلوى خودروها و نيز راننده اتوبوسها و مينى بوسها و كاميونها و سرنشينان رديف جلوى آنها، بايد هنگام حركت در معابر درون شهرى و برون شهرى، از كمربند ايمنى استفاده نمايند.
* هر وسيله نقليه بايد مجهز به دستگاهى براى پاك كردن قطرات باران، برف و رطوبت شيشه باشد كه بطور خودكار يا به دلخواه راننده كار كند.
* هر وسيله نقليه مى بايست به ترمز دستى، ترمز پايى، بوق، لوله اگزوزى كه مانع خروج صداهاى ناهنجار گردد، آيينه هاى داخل و خارج خودرو و دستگاه تهويه مناسب در سرما و گرما مجهز باشد.
همچنين همراه داشتن جعبه كمكهاى اوليه و كپسول اطفاى حريق در زمان وقوع سوانح كارگشا خواهدبود.
بايد توجه نمود كه بستن كمربند ايمنى حتى براى مسيرهاى كوتاه نيز ضرورى است. آمار و ارقام، چنين نشان مى دهند كه با بستن كمربند ايمنى، مطمئن تر مى توان به مقابله با خطرات غيرقابل پيش بينى ترافيك و جاده برخاست.
عده اى فكر مى كنند كمربند ايمنى براى جاده هاى خارج از شهر است. اما اين تصور اشتباهى است زيرا حوادث رانندگى در جاده ها از شدت بيشترى برخوردارند. توجه به نكات زير را يادآورى مى نمايم:
* بهتر است از كمربندى استفاده شود كه از تمامى فضاى جلوى بدن محافظت مى كند.
* در بستن كمربند ايمنى بايد مراقب بود كه نه زياد شل و نه زياد سفت باشد تا در حين رانندگى، آزادى عمل را از راننده نگيرد و او را به اندازه كافى عقب نگه دارد.
* به قلاب كمربند هم بايد توجه كرد چرا كه ممكن است هنگام وقوع حادثه روى قسمتى از بدن قرار بگيرد كه موجب صدمه به استخوانها شود.
* طرز باز و بسته شدن قلاب بايد به گونه اى باشد كه هنگام حادثه، راننده بتواند به آسانى آن را باز كند.
* در مورد كودكان هم دقت كنيد كه هميشه در صندلى عقب خودرو بنشينند و يا از صندلى مخصوص كودك در خودرو استفاده نماييد.