|
نگاهى به انتخابات رياست جمهورى قبرس
جلوه هاى دردناك
دنياى سياست براى «دنكتاش»
|
|
|
نفيسه كوهنورد
دنياى سياست بسيارى از زمانها جلوه هاى دردناكى دارد؛ جلوه از آن جهت كه بيننده را حيران مى كند و دردناك از اين رو كه بى رحمانه مى تواند ويران كند، بگذرد و فراموش كند، بى آنكه خود را درگير احساسات انسانى نمايد و به دليل خاطره اى دچار سكون شود.
جمهورى خود خوانده قبرس يكشنبه پيش با مردى وداع كرد كه ۳۰ سال به عنوان رئيس جمهورى خوانده مى شد. در واقع او هويت جمهوريت را براى تركهاى قبرسى به همراه آورده بود.هرچند كه هيچ كشورى جز تركيه چنين هويتى را نپذيرفت.
اما همين هويت به مدت ۳۰ سال ، شمال نشينان قبرس را از فرصت هايى كه جنوبى ها بهره مند بودند، محروم كرد.
هر اندازه هم كه ساحل بخش شمالى زيباتر و بكرتر از جنوب جزيره باشد، عدم پرواز هواپيماها وتحريمهاى اقتصادى بين المللى ، عملاً اقتصاد تركهاى قبرس را بى معنا كرده بود. البته تركيه به عنوان مام ميهن سالها سعى كرد اين كودك را تغذيه كند و شايد چند هتل زيباى پنج ستاره و دو دانشگاه بسيار معتبر نيز حاصل رفتار مادرانه آنكارا بود. اما هيچ يك از اينها به قدر كفايت نتوانست فقر بنيادين در اين منطقه را بپوشاند و سرانجام مردمان شمال جزيره را بر آن داشت كه در همه پرسى ۲۴ آوريل ۲۰۰۴ نظرشان را نسبت به طرح صلح دبيركل سازمان ملل متحد ابراز كنند.
از اين رو همه پرسى اى كه سالها سخن گفتن از آن خيانتى بزرگ محسوب مى شد و «رئوف دنكتاش» وسران و نظاميان جمهورى تركيه انديشيدن به آن را ممنوع كرده بودند، با پاسخى كوبنده مواجه شد: «مردم قبرس شمالى گفتند كه روزگارى ديگر مى خواهند؛ زندگى مرفه و پيشرفته حتى اگر بهاى آن آميختن با كسانى باشد كه همواره از آنان به نام دشمن ياد كرده اند، يعنى يونانيان جنوب جزيره».
دنكتاش نتيجه همه پرسى را نيز كه ۷۰ درصد پاسخ مثبت به طرح عنان بود، تقلب دانست و توطئه بيگانگان براى از بين بردن استقلال جمهورى قبرس شمالى . اما چاره اى جز پذيرفتن آن نيز نداشت ، گرچه باز ، فرياد مردمش را نشنيده گرفت كه آشكارا مى گفتند كه ديگر او را نمى خواهند. رئيس جمهورى ۸۰ ساله پس از همه پرسى اعلام كرد كه ازمقامش كناره گيرى نكرده و به قولى بيدى نيست كه از اين بادها بترسد، اما شايد آن زمان نتوانست دريابد كه بادها به توفانى تبديل خواهند شد. توفانى كه در نهايت او را مجبور كرد كه در آستانه انتخابات رياست جمهورى قبرس شمالى از مقام خود كناره گيرى كند.
گرچه بسيارى از تحليلگران بر اين باورند كه دنكتاش سالها براى شنيدن اين صداها فرصت داشت، اما او حتى زمانى كه نوه اش رواديد بخش يونانى نشين قبرس را گرفت، چشم بر واقعيت بست. حتماً نوه اش به ياد داشت كه پدر بزرگش گرفتن گذرنامه يونانى را خيانت خوانده و چنين عملى را مستوجب دوسال زندان دانسته بود.
اما ترك هاى قبرس تا چه زمانى مى توانستند به جايگزين هاى رفاه و آسايش در زندگيشان احترام بگذارند.
انتخابات رياست جمهورى نيز كه به پيروزى «محمد على طلعت» رهبر حزب جمهوريخواه ترك قبرس با بيش از ۵۰ درصد آرا انجاميد، بار ديگر مهر تأييد برخواسته هاى تركهاى جزيره قبرس بود و «نه» بزرگى به سياستمداران كهنه البته تأثير فشارهاى اتحاديه اروپا بر تركيه و شمال قبرس براى پايان دادن به بيش از سه دهه تنش و يافتن راه حلى براى تشكيل جمهورى واحد در قبرس را نيز نمى توان ناديده گرفت. انكار نمى توان كرد كه اگر فشارهاى بين المللى نبود، شايد هنوز هم سران تركيه و مردان قديمى قبرس شمالى حاضر به باز كردن فضا و پذيرفتن واقعيتها نداشتند. هرچند ، حزب مقتدر عدالت و توسعه تركيه در دو سال اخير با كناره گيرى آرام از دعواى قبرس و اين اواخر، با حمايت ضمنى از طرح عنان و سياستهاى طلعت نشان دادند كه ديگر حاضر نيستند اين طفل نارس را دنبال خود بكشند و آينده خود در راه اتحاديه اروپا را فداى آن كنند.
و از ديگر سو، حتى اگر آنطور كه مخالفان طلعت از دوسال پيش زمزمه مى كنند، آمريكا نيز به نوعى در تحولات جزيره نقش داشت و خواهان خروج نظاميان ترك و يونانى از قبرس بود كه مى تواند زمينه را براى ايجاد پايگاههاى آمريكايى در مديترانه فراهم آورد، باز هم نمى شود حضور تركهاى قبرس مخالف دنكتاش در انتخابات را تنها در چارچوب نقش بيگانگان تفسير كرد.
«احمد نجدت سزر» رئيس جمهورى و «رجب طيب اردوغان» نخست وزير تركيه پس از اعلام نتايج انتخابات، از دنكتاش به عنوان قهرمان ياد و از رشادتهايش تجليل كردند. اما واقعيت اين است كه تاريخ مصرف قهرمانها نيز مى گذرد. گرچه هنوز موزه اى در «گيرنه» شهر زيباى شمال قبرس وجود دارد كه يادآور جنگ خونين جنوبى ها و شمالى هاى جزيره است و هنوز لكه هاى خون فرزندان يك دكتر ترك بر كاشيهاى حمام در اين موزه مانده است اما نسل جوان و جديد شمال جزيره هيچ از آن دوران به ياد ندارند حتى وقتى از برخى جوانان شهرهاى اطراف گيرنه درباره اين موزه مى پرسيدم از وجود آن هم بى اطلاع بودند يا تمايلى به ديدن آن نداشتند چرا كه از نظر آنها هيچ يك از اينها بيكارى و نااميدى آنها را درمان نمى كرد. اما جالب آنكه بسيارى از جوانان در گيرنه و لفكوشا بر اين باور بودند كه حتى اگر پيوستن به جنوب جزيره و راهى شدن به سوى اتحاديه اروپا نيز سختى هاى ديگرى مانند بالا بردن سطح استاندارد كاريابى را فراهم آورد و يا ماهيت تركها را در يونانيان جزيره كه جمعيتى چندبرابر را دارا هستند ذوب كند باز هم ماندن در پشت ديوارهاى تحريم ديگر خوشايندشان نيست، اما همه نيز معتقد بودند كه تا زمان حضور دنكتاش هيچ چيز تغيير نخواهد كرد و نخست، او بايد برود و بعد آنها بتوانند به دردهاى ديگر برسند.
دردناكى جلوه انتخابات قبرس اين است: دنكتاش پس از سالها مقاومت ناچار شد صندلى خود را به كسى واگذار كند كه روزگارى او را خائن وطن ناميده بود.
|
