|
گفت و گو با محمد جواد عطرچيان
ترانزيت مترادف با امنيت
|
|
|
گفت وگو از على غفورى (بخش دوم و پايانى بخش اول گفت و گوى «ايران» با مديركل سازمان راهدارى و حمل و نقل جاده اى را خوانديد، اينك بخش دوم و پايانى آن را مى خوانيد: فكرمى كنيد كه اين قضايا (كمبود كاميون) موجب شود كه مثلاً يك روز صادرات ما دست شركتهاى بين المللى خارجى بيفتد. يعنى حمل كالاهاى صادراتى ما توسط آنها انجام بشود؟ ببينيد الآن براى حمل كالاهاى صادراتى توسط كاميونهاى خارجى نياز به مجوز است، يعنى كاميونهاى خارجى كه بخواهند داخل كشور بيايند و بار صادراتى ما را بگيرند بايد از وزارت راه و ترابرى مجوز داشته باشند. ما بحثمان اين است كه يك تعادلى را درعرضه و تقاضا ايجادبكنيم. درحال حاضر هم عمده كالاهاى صادراتى توسط كاميونهاى ايرانى حمل مى شود. من فكرمى كنم سالهاى قبل يك آمارى را خدمت شما دادم، حدود ۷۰درصد بارصادراتى دست كاميونهاى ايرانى است. ما سعى مى كنيم در دادن مجوز براى بارگيرى كالاهاى صادراتى به كشورهاى ديگر و كاميونهاى ديگر وسواس داشته باشيم. مگر موارد حادى كه مثلاً صادركنندگان كالا اصراردارند كه بارخود را با ناوگان خارجى حمل بكنند. به دليل حساسيتى كه وجوددارد و به دليل اينكه آن يك كالاى حساس هست و درمورد كالاهاى يخچالى، فاسدشدنى، گل و گياه و اين جور مسائل سعى كرديم كه مجوزهاى لازم را به موقع به آنها بدهيم. آقاى مهندس، بحث كريدور شمال جنوب كه الآن مدتى است مطرح شده و به نظرمى آيد كه نقش كليدى ايران در آن مدنظر قرارگرفته است. فكر مى كنم مطابق اين طرح درحقيقت جنوب آسيا به شمال اروپا متصل مى شود. مى توانيد بفرماييد كه آيا اين طرح در اهدافش موفق بوده و چقدر توانسته بار دراين مدت جذب كند؟ موافقت نامه كلى شمال و جنوب در شهريورماه ۱۳۷۹ بين سه كشور امضاشد و از خرداد ۱۳۸۱ هم عملياتى شد. اين كريدور الآن حدود ۱۰ عضورسمى دارد. تعداد اعضاى رسمى ۱۰تا شدند. ايران، هند، روسيه، بلاروس، قزاقستان، عمان، تاجيكستان، سوريه، آذربايجان و ارمنستان. اينها اعضاى رسمى هستند و كشورهاى تركيه و بلغارستان و اوكراين و قرقيزستان در شرف الحاق هستند. يعنى كشورهايى هستند كه فكرمى كنم طى يكسال آينده به اين موافقتنامه بپيوندند. بنابراين ما تعداد اعضايمان به ۱۴كشور خواهدرسيد. درواقع موافقتنامه بزرگى ازنظر ترانزيت بود. كريدور بزرگى خواهيم بود كه بسيارى از كشورهاى همسايه پيوستند و حدود ۱۵كشور هم الآن دارند بررسى مى كنند كه بيايند. درواقع آيا به اين كريدور بپيوندند يا نه؟ بنابراين ازنظر فعاليتهاى بين المللى فعاليتهايى كه بتوانيم جذب كنيم كشورهاى ديگر را به اين موافقتنامه جذب بكنيم باتوجه به اينكه دبيرخانه اش در ايران بوده و فعاليتهايى كرده توانسته طى دو سه سال اخير توانسته اعضا را از سه به ۱۰ افزايش دهد. ضمن اينكه چهار كشور هم در واقع در صف انتظار هستند كه بپيوندند. اين در مقايسه با كريدورهاى ديگر كه در منطقه وجود دارد مثل كريدور تراسيكا كه حدود ۱۰ سال از آن مى گذرد و با پشتيبانى اتحاديه اروپا دارد اين كريدور انجام مى شود و الآن ... مبدأ و مقصد اين كريدور كجاست؟ كريدور تراسيكا يك كريدور شرقى و غربى است يعنى از كشورهاى حوزه قفقاز از اروپاى غربى و ميانى شروع مى شود مى آيدكشورهاى حوزه قفقاز و از وسط درياى خزر به كشورهاى آسياى ميانه به طرف چين مى رود. يعنى دريا ندارد؟ چرا از وسط درياى خزر رد مى شود. اين كريدور در سال ۱۹۹۳ معرفى شد. در صورتى كه كريدور شمال و جنوب در سال ۲۰۰۰ معرفى شد. فرقى هم كه داشت كريدور شمال و جنوب براساس منابع بودجه واعتبارات كشورهاى عضو فقط تصويب شده كريدور تراسيكا براساس ابتكار اتحاديه اروپا . يعنى مبتكر و بنيانگذارش و كسى كه سرمايه گذار اصلى است براى اينكه كمك بكند كه اين كشورها زير بناهايشان را در اين مسير توسعه بدهند كميسيون اتحاديه اروپا بوده كه آنها الآن چيزى حدود ۱۳ عضو دارند. و الآن جمهورى اسلامى ايران هم تقاضاى عضويت در آن كريدور را كرده و مى خواهدبه آن كريدور بپيوندد. دركريدور شمال و جنوب چيزى حدود ۱/۵ ميليون تن بار در سال گذشته جا به جا شده. البته ايران پروژه هاى خود را براى تسريع ترانزيت دارد. مثل قطعه قزوين - رشت - انزلى - آستارا كه اگر اين قطعه كامل شود شما مى توانيد در بندر هلسينكى در شمال اروپا و كانتينر سوار قطار بكنيد و در بندرعباس و خليج فارس اين كانتينر را پياده كنيد. يعنى يك مسير طولانى را به صورت ريل وصل شويد كه اساساً تحولى در نقشه جغرافياى تجارت جهان است. اين قطعه در اولويت قرار گرفته يعنى شما مى دانيد كه اين قطعه قزوين - رشت را سال گذشته آقاى خاتمى كلنگ اش را زدند و الآن مراحل ميخ كوبى اش انجام شده و مطالعاتش تقريباً انجام شده قطعه اول آن حدود ۲۲۰ كيلومتر و قطعه دوم هم كه در انزلى تا آستارا باشد يك كنسرسيوم با مشاركت ايران ، آذربايجان و روسيه تشكيل شده است. در بحث دريايى نيز اولويت به بنادرى داده شده كه درمسيرهاى تزانزيتى قرار گرفتند مثل بندر اميرآباد كه تقريباً ساخته وتكميل شده و الآن بسيارى از پستهاى آن فعال است. افزايش ظرفيت اين بندر دردستور كار كشور در سال ۸۳ قرار گرفته و تا سال ۸۴ هم ادامه خواهد داشت.بندرعباس و بندر چابهار در جنوب اين بنادر با يك اولويت ويژه اى از نظر ترانزيت كالا قرار دارند و سعى شده كه مدام ظرفيت اين بنادر را افزايش بدهيم و هم سرعت عمليات تخليه و بارگيرى را با تجهيز اين بنادركاهش بدهيم. آيا دو تا محورى كه شما فرموديد شمال وجنوب تراسيكا اينها با هم رقيب مى شوند يا نه؟ نه اينها دو مسير هستند كريدور شمال وجنوب كه يك كريدور شمالى و جنوبى است و كريدور تراسيكا يك كريدور شرقى و غربى است. البته اين دو مسير با هم تلاقى دارند. اين نقطه تلاقى باعث مى شود كه كشورهايى در همين كريدورها عضو هستند الآن بسيارى از كشورها كه در كريدور شمال و جنوب عضو هستند در كريدور تراسيكا هم عضوند و بالعكس. در حالى كه عضوى كه دركريدور تراسيكا هستند مثلاً آذربايجان ، ارمنستان ، قزاقستان ، تاجيكستان، تركيه ، اوكراين ، ايران و يا قرقيزستان اينها همه كشورهايى هستند كه هم دركريدور تراسيكا هستند و هم دركريدور شمال وجنوب فعاليت مى كنند.اين دو تا محور عمود بر همديگر هستند كه رقيب نيستند هركدام حوزه هاى خاصى را تحت پوشش قرار مى دهند.حوزه هايى كه اينها تحت پوشش قرار مى دهندمقصد و مقصودشان با هم كاملاً متفاوت است. آيا كريدور شمال وجنوب به لحاظ سياسى تحت فشار نيست؟ مثلاً از طرف كشورهاى اروپاى غربى و يا آمريكا؟ كريدور شمال و جنوب كريدورى هست كه مسير سنتى ترانزيت كالابه اروپاى شمالى و اروپاى غربى را كه همان مسير كانال سوئز باشد حدود ۵۰۰۰ كيلومتر كوتاه تر مى كند و همچنين از نظر زمان چيزى حدود در واقع ۲۰ روز كمتر است و از نظر هزينه ها چيزى حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد كاهش دارد. بنابراين اين موافقتنامه كه امروزه يكى از بزرگترين موافقتنامه هاى ترانزيتى است بين ايران و ساير كشورها نمى تواند با تهديد روبرو شود. ما فكر مى كنيم كه در رابطه باكريدور شمال و جنوب به يك عزم ملى در حمايت از ترانزيت كالا در كشور برسيم. اين كريدور اين پتانسيل را دارد كه بيش از اين فعالتر بشود و بيش از اين مى تواند كار بكند و ما مى توانستيم بيش از اين قدم برداريم. اگر هر لحظه فكر بكنيم كه راضى باشيم از مجموعه اقداماتى كه كرديم آن موقع، موقع شكست ماست. نبايد هيچ وقت به كارهايى كه انجام داديم رضايت داشته باشيم. بايد بتوانيم قدمهاى بيشترى برداريم كه بتوانيم يك قدم به جلو ببريم. واقعيت اين است كه ترانزيت به دليل بحث ابعاد اشتغالى كه دارد و بحث درآمدزايى و انرژى افزوده و همچنين توسعه و عمران و آبادانى مناطق واقعاً از نظر كارشناسى مى تواند جايگزين درآمدهاى نفتى ما بشود. هم اكنون با همين ميزان تزانزيت كالا، اشتغال زيادى براى كشور ايجاد شده و شما مثلاً در مرز دوقارون در افغانستان مرز مشترك ايران و افغانستان امروزه يكى از دلايل عمده اين مرز ايجاد تأسيسات و امكاناتى كه در اين مرز پيش بينى شده به شكل پايانه هاى مرزى و اينها به دليل بحث ترانزيت است و آن مسير دارد آباد مى شود و يا همين كريدور شرق و غرب چابهار به سيلك كه امروزه دارد توجه مى شوداز طرف دولت كه ما هم راههايش را بهسازى بكنيم و هم جاده هايش را درست بكنيم و هم پايانه هاى مرزى را آنجا تكميل بكنيم، عمدتاً به دليل ترانزيت است. بنابراين ترانزيت به همراه خودش علاوه بر ايجاد اشتغال و ايجاد درآمد مى تواند توسعه عمران و آبادانى را به همراه خودش به همراه بياورد، ضمن اينكه كشور ما دارد به عنوان عامل چهارم از آن ياد مى كند. بحث امنيت. ترانزيت به همراه خودش براى ما امنيت هم مى آورد. معمولاً تجار و صاحبان كالا ،كالايشان را از كشورى مى فرستند كه در آنجا مسير امن ومطمئن باشد. اگر مسيرى باشد كه درگيرى باشد و مثل كشورهايى كه در حاشيه ما قرار گرفتند كه در طول چندسال گذشته مرتب درگير مسائل به هر حال مداخله خارجى يا درگيريهاى داخلى بودند اينها مسيرهايشان ناامن بوده و بنابراين مسير ما امن بوده ما هميشه از يك موقعيت ممتازترى برخوردار بوديم. اعتقاد كارشناسى ما اين است كه درآمدهاى ترانزيتى اين قابليت و توان را دارد كه مى تواند درآمدهاى نفتى برسد. ما به همين حدود ۱۰ميليون كالايى كه ترانزيت كرديم حدود ۱/۵ميليارددلار ترانزيت داشتيم. شما يك مقايسه اى بكنيد ببينيد حجم سرمايه گذارى كه مثلاً در حوزه پتروشيمى شده وحجم سرمايه گذاريهايى كه در ترانزيت شده شما با كمترين ميزان سرمايه گذارى در بخش ترانزيت فقط كافى است كه شما روان سازى بكنيد. يعنى كالا به سرعت از كشور ما عبور بكند. ساده سازى بكنيد و فواصل را كاهش بدهيد. توقفها را كاهش بدهيد. بنابراين حتى تجربه جهانى هم نشان داده كشورهايى كه در حوزه ترانزيت فعاليت كردند و توانستند كار بكنند، توانستند از يك رقم قابل توجه درآمدهاى ارزى برخوردار باشند. موقعيت ايران در مسير ترانزيتى ۴ تا۵كريدور سهم جهانى قرار گرفته. ما محل تلاقى ۵كريدور مهم جهان هستيم. يكى كريدور شمال جنوب - يكى كريدورتراسيكا يكى كريدور شرق به غرب، يكى كريدور جاده ابريشم و بزرگراه آسيايى قرار گرفتيم. با تشكر از فرصتى كه در اختيار ما قرار گذاشتيد.
|